دُرناهای کاغذی، یادآور فاجعه بمباران اتمی ژاپن
هادی فیروزی
امسال هم مراسم سالگرد بمباران اتمی ژاپن به دست آمريكا در حالی برگزار شد که مردم بسیاری با درستکردن درناهای کاغذی کوچک، به قربانیان این فاجعه ادای احترام کردند و یاد «ساداکو» را گرامی داشتند. ساداکو ساساکی دخترکی ژاپنی بود که در 12سالگی بر اثر بیماری سرطان ناشی از تشعشعات هستهای انفجار اتمی هیروشیما جان سپرد. از آن پس ساداکو نمادی از قربانیان این فاجعه شد. ساداکو زمانی که در بیمارستان بستری بود؛ از دوستش شنید که اگر هزار درنای کاغذی درست کند، سلامتیاش برمیگردد. براساس افسانههای ژاپنی، اگر کسی هزار درنای کاغذی درست کند، یکی از آرزوهایش برآورده میشود. ساداکو درحالیکه بستری بود، شروع به ساختن درناهای کاغذی کرد، اما پس از ساخت ۶۴۴ درنا درگذشت. از آن زمان تا کنون به افتخار ساداکو، هنوز همهساله دانشآموزان و مردم بسیاری درناهای کاغذی میسازند و در روز صلح (ششم ماه آگوست)، روزی که بمب اتمی آمریکا بر شهر هیروشیما فرود آمد، زیر مجسمه ساداکو میگذارند. در هفتادودومین سالگرد این حمله شینزو آبه، نخستوزیر ژاپن، در سخنانی گفت امیدوار است کشورهای اتمی و غیراتمی درباره جهانی عاری از تسلیحات اتمی به توافق برسند. او گفت: برای اینکه ما واقعا به دنبال یک جهان بدون سلاح هستهای باشیم، نیاز به مشارکت کشورهای هستهای و غیرهستهای داریم. بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاكي دو عملیات اتمی بودند که در جنگ جهانی دوم به دستور هری ترومن، رئیسجمهور وقت آمریکا، علیه ژاپن انجام گرفتند. در این دو عملیات، دو بمب اتمی به فاصله سه روز روی شهرهای هیروشیما و ناگازاكي انداخته شد که باعث ویرانی و کشتار گسترده شهروندان این دو شهر شد. این بمبارانها تا امروز تنها موارد استفاده جنگی از سلاح هستهای در جهان است. حدود 220هزار نفر بر اثر این دو بمباران اتمی جان باختند که بیشتر آنان را شهروندان غیرنظامی تشکیل میدادند. بیش از صدهزار نفر بلافاصله هنگام بمباران کشته شدند و بقیه تا پایان سال ۱۹۴۵ بر اثر اثرات مخرب تشعشعات رادیواکتیو جان خود را از دست دادند. پس از این دو بمباران، دولت ژاپن در جنگ جهانی دوم تسلیم شد. اولین بمب را صبح روز دوشنبه ششم آگوست ۱۹۴۵، ساعت 15: 8 به وقت محلی یک بمبافکن آمریکایی روی شهر هیروشیما انداخت. برای آنکه بمب تخریب بیشتری داشته باشد، به نحوی تنظیم شده بود که ۵۷۶ متر بالای سطح زمین منفجر شود. انرژی تولیدشده به وسيله این بمب، با انرژی حاصل از 16 هزار تن تیانتی برابر بود. بهطوریکه فعل و انفعالات اتمی در مرکز این بمب باعث گرمايی حدود چندینمیلیون درجه سانتیگراد شد. بیش از 60 درصد ساختمانهای هیروشیما از جمله کارخانههای فولادسازی و صنعتی بر اثر این بمباران نابود شدند. تنها چیزی که از شهر باقیماند، ساختمان تالار ترویج صنعتی استانی هیروشیما بود که انفجار، بالای گنبد این بنا رخ میدهد و به خاطر قرارگرفتن در کانون مرکزی انفجار، کاملا ویران نشد. ورود شوروی به جبهه جنگ اقیانوس آرام باعث شد آمریکا هرچهسریعتر جنگ را بهنفع خود و بدون مشارکت شوروی پایان دهد. ارتش آمریکا برای استفاده مجدد از بمب هستهای نیازی به مجوز جدید نداشت، زیرا مجوزی که رئیسجمهور آمریکا برای حمله اتمی صادر کرده بود، اجازه استفاده از بمبهای جدید را میداد. هدف دوم حمله اتمی، شهر کوکورا بود. در این شهر کارخانههای نظامی و اسلحهسازی زیادی وجود داشت. وقتی هواپیمای بمبافکن به حدود منطقه مورد نظر رسید، وجود دود و غبار امکان پیداکردن هدف را از بين برده بود. علاوه بر دید کم، پدافند هوایی و حضور هواپیماهای شکاری ژاپن مسئله را کمی پیچیده کرده بود. در نتیجه ناگازاكي که در مسیر بازگشت بمبافکن به پایگاه هوایی قرار داشت و یکی از اهداف کماهمیتتر آمریکا در ژاپن محسوب میشد، قربانی دوم شد و پنجشنبه ۹ اوت ۱۹۴۵ میلادی، بمب دیگری به نام «مرد چاق» روی شهر ناگازاكي انداخته شد. در این بمباران نیز نزدیک به ۸۰هزار نفر کشته شدند و شش روز پس از آن دولت ژاپن اعلام کرد که تسلیم میشود و جنگ جهانی دوم در هر دو جبهه اروپا و شرق آسیا پایان یافت. این جنگ ششم ماه می ۱۹۴۵ در جبهههای اروپا و پس از تسلیمشدن آلمان پایان یافته بود. ویرانی هیروشیما بهمراتب بیشتر از ناگازاكي بود. زیرا هیروشیما شهری مسطح بود و تشعشعات هستهای تمام شهر را درنوردید، ولی ناگازاكي میان دو دره قرار داشت و نصف شهر در یک دره و نصف دیگر در دره مجاور قرار گرفته بود. «هیباکوشا» لقبی است که ژاپنیها به بازماندگان حملات اتمی هیروشیما و ناگازاكي دادهاند. اگرچه این افراد از جهنم بمباران اتمی زنده بیرون آمدند اما تبعات و زخمهای عمیق آن را تا پایان عمر به همراه دارند. 72 سال از آن زمان میگذرد و بمبهای اتمی که امروزه قدرتهای اتمی دنیا آنها را تولید ميكنند، بهمراتب ویرانگرتر از بمبهای اتمی زمان جنگ جهانی هستند. آیا کابوس بمباران اتمی باز هم تکرار میشود؟
امسال هم مراسم سالگرد بمباران اتمی ژاپن به دست آمريكا در حالی برگزار شد که مردم بسیاری با درستکردن درناهای کاغذی کوچک، به قربانیان این فاجعه ادای احترام کردند و یاد «ساداکو» را گرامی داشتند. ساداکو ساساکی دخترکی ژاپنی بود که در 12سالگی بر اثر بیماری سرطان ناشی از تشعشعات هستهای انفجار اتمی هیروشیما جان سپرد. از آن پس ساداکو نمادی از قربانیان این فاجعه شد. ساداکو زمانی که در بیمارستان بستری بود؛ از دوستش شنید که اگر هزار درنای کاغذی درست کند، سلامتیاش برمیگردد. براساس افسانههای ژاپنی، اگر کسی هزار درنای کاغذی درست کند، یکی از آرزوهایش برآورده میشود. ساداکو درحالیکه بستری بود، شروع به ساختن درناهای کاغذی کرد، اما پس از ساخت ۶۴۴ درنا درگذشت. از آن زمان تا کنون به افتخار ساداکو، هنوز همهساله دانشآموزان و مردم بسیاری درناهای کاغذی میسازند و در روز صلح (ششم ماه آگوست)، روزی که بمب اتمی آمریکا بر شهر هیروشیما فرود آمد، زیر مجسمه ساداکو میگذارند. در هفتادودومین سالگرد این حمله شینزو آبه، نخستوزیر ژاپن، در سخنانی گفت امیدوار است کشورهای اتمی و غیراتمی درباره جهانی عاری از تسلیحات اتمی به توافق برسند. او گفت: برای اینکه ما واقعا به دنبال یک جهان بدون سلاح هستهای باشیم، نیاز به مشارکت کشورهای هستهای و غیرهستهای داریم. بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاكي دو عملیات اتمی بودند که در جنگ جهانی دوم به دستور هری ترومن، رئیسجمهور وقت آمریکا، علیه ژاپن انجام گرفتند. در این دو عملیات، دو بمب اتمی به فاصله سه روز روی شهرهای هیروشیما و ناگازاكي انداخته شد که باعث ویرانی و کشتار گسترده شهروندان این دو شهر شد. این بمبارانها تا امروز تنها موارد استفاده جنگی از سلاح هستهای در جهان است. حدود 220هزار نفر بر اثر این دو بمباران اتمی جان باختند که بیشتر آنان را شهروندان غیرنظامی تشکیل میدادند. بیش از صدهزار نفر بلافاصله هنگام بمباران کشته شدند و بقیه تا پایان سال ۱۹۴۵ بر اثر اثرات مخرب تشعشعات رادیواکتیو جان خود را از دست دادند. پس از این دو بمباران، دولت ژاپن در جنگ جهانی دوم تسلیم شد. اولین بمب را صبح روز دوشنبه ششم آگوست ۱۹۴۵، ساعت 15: 8 به وقت محلی یک بمبافکن آمریکایی روی شهر هیروشیما انداخت. برای آنکه بمب تخریب بیشتری داشته باشد، به نحوی تنظیم شده بود که ۵۷۶ متر بالای سطح زمین منفجر شود. انرژی تولیدشده به وسيله این بمب، با انرژی حاصل از 16 هزار تن تیانتی برابر بود. بهطوریکه فعل و انفعالات اتمی در مرکز این بمب باعث گرمايی حدود چندینمیلیون درجه سانتیگراد شد. بیش از 60 درصد ساختمانهای هیروشیما از جمله کارخانههای فولادسازی و صنعتی بر اثر این بمباران نابود شدند. تنها چیزی که از شهر باقیماند، ساختمان تالار ترویج صنعتی استانی هیروشیما بود که انفجار، بالای گنبد این بنا رخ میدهد و به خاطر قرارگرفتن در کانون مرکزی انفجار، کاملا ویران نشد. ورود شوروی به جبهه جنگ اقیانوس آرام باعث شد آمریکا هرچهسریعتر جنگ را بهنفع خود و بدون مشارکت شوروی پایان دهد. ارتش آمریکا برای استفاده مجدد از بمب هستهای نیازی به مجوز جدید نداشت، زیرا مجوزی که رئیسجمهور آمریکا برای حمله اتمی صادر کرده بود، اجازه استفاده از بمبهای جدید را میداد. هدف دوم حمله اتمی، شهر کوکورا بود. در این شهر کارخانههای نظامی و اسلحهسازی زیادی وجود داشت. وقتی هواپیمای بمبافکن به حدود منطقه مورد نظر رسید، وجود دود و غبار امکان پیداکردن هدف را از بين برده بود. علاوه بر دید کم، پدافند هوایی و حضور هواپیماهای شکاری ژاپن مسئله را کمی پیچیده کرده بود. در نتیجه ناگازاكي که در مسیر بازگشت بمبافکن به پایگاه هوایی قرار داشت و یکی از اهداف کماهمیتتر آمریکا در ژاپن محسوب میشد، قربانی دوم شد و پنجشنبه ۹ اوت ۱۹۴۵ میلادی، بمب دیگری به نام «مرد چاق» روی شهر ناگازاكي انداخته شد. در این بمباران نیز نزدیک به ۸۰هزار نفر کشته شدند و شش روز پس از آن دولت ژاپن اعلام کرد که تسلیم میشود و جنگ جهانی دوم در هر دو جبهه اروپا و شرق آسیا پایان یافت. این جنگ ششم ماه می ۱۹۴۵ در جبهههای اروپا و پس از تسلیمشدن آلمان پایان یافته بود. ویرانی هیروشیما بهمراتب بیشتر از ناگازاكي بود. زیرا هیروشیما شهری مسطح بود و تشعشعات هستهای تمام شهر را درنوردید، ولی ناگازاكي میان دو دره قرار داشت و نصف شهر در یک دره و نصف دیگر در دره مجاور قرار گرفته بود. «هیباکوشا» لقبی است که ژاپنیها به بازماندگان حملات اتمی هیروشیما و ناگازاكي دادهاند. اگرچه این افراد از جهنم بمباران اتمی زنده بیرون آمدند اما تبعات و زخمهای عمیق آن را تا پایان عمر به همراه دارند. 72 سال از آن زمان میگذرد و بمبهای اتمی که امروزه قدرتهای اتمی دنیا آنها را تولید ميكنند، بهمراتب ویرانگرتر از بمبهای اتمی زمان جنگ جهانی هستند. آیا کابوس بمباران اتمی باز هم تکرار میشود؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.