|

ناصر فرهودي درگذشت . با يادداشت‌هايي از مجيد انتظامي ،‌محمدرضا عليقلي و ...

خاموشی ‌گنجینه صدا

سمیه قاضی‌زاده: شامگاه جمعه‌شب، ناصر فرهودی، یکی از برجسته‌ترین صدابرداران حوزه موسیقی که سال‌ها در استودیوی پاپ فعالیت می‌کرد، درگذشت. او که سابقه هیچ نوع بیماری‌ای نداشت، در 65سالگی به دلیل ایست قلبی در بیمارستان دی تهران دار فانی را وداع گفت.
ناصر فرهودی در طول عمر حرفه‌ای‌اش با شماری از بهترین آهنگ‌سازان و خوانندگان پیش و بعد از انقلاب کار کرد که از جمله آنها می‌توان به محمدرضا شجریان، مجید انتظامی، حسین علیزاده، واروژان، شهرام ناظری، محمدرضا علیقلی، ناصر چشم‌آذر، بابک بیات، محمد اصفهانی، علیرضا افتخاری و... اشاره کرد. او فعالیت جدی و حرفه‌ای را از سال ۱۳۵۹ و با ضبط موسیقی فیلم فریاد تا ترور، ساخته منصور تهرانی آغاز کرد و تا زمان مرگش کار ضبط موسیقی قریب به 200 فیلم و مجموعه تلویزیونی را انجام داد. از ردیف طولانی فیلم‌هایی که او کار ضبط موسیقی آنها را انجام داده، می‌توان به ضبط تمام آثار مجید انتظامی در سال‌های ۱۳۶۳ تا ۱۳۸۶ که در ایران ضبط شده‌اند و فیلم‌هایی همچون از کرخه تا راین، بوی پیراهن یوسف، آژانس شیشه‌ای، روز واقعه و دوئل، اشاره کرد. همچنین ضبط تمامی آثار بابک بیات از سال ۱۳۶۲ با موسیقی فیلم نقطه‌ضعف تا پایان عمر ایشان در سال ۱۳۸۵ و کارهایی همچون موسیقی فیلم‌های مسافران، کشتی آنجلیکا، دست‌های آلوده و... برعهده وی بود.
همچنین آثاری چون «من ترانه پانزده سال دارم»، «اعتراض»، «دست‌های آلوده»، «سرعت»، «جنگ نفتکش‌ها»، «نیاز»، «خون‌بس»، «پارتی»، «زمانی برای مستی اسب‌ها»، «عروس آتش» و «قرمز» از دیگر آثار ضبط‌شده از سوی وی بودند. نگاهی گذرا به فعالیت‌های ناصر فرهودی در حوزه صدا روشن می‌کند که او توانسته در زمینه‌های متعددی در خدمت سینما و موسیقی ایران باشد. کارهایی که او انجام داده از قبیل ضبط موسیقی، صدابرداری موسیقی، ضبط استودیویی موسیقی، صدابرداری، صدابرداری سر صحنه و صدابرداری استودیویی و میکس صدا، هر یک به‌نوبه خود امور فنی صدا را گامی به جلو برده است. آخرین فعالیت وی، صدابرداری فیلم «بادیگارد» از ساخته‌های ابراهیم حاتمی‌کیا بود.
از جمعه‌شب، هنرمندان بسیاری در پی درگذشت این هنرمند، در صفحات مجازی‌شان مطالبی را به یاد او نوشتند که می‌توان به مجید انتظامی، محمدرضا علیقلی، کارن همایونفر، بابک صحرایی، علی جعفری‌پویان، رضا تاجبخش، سامان احتشامی، بابک چمن‌آرا، رضا صادقی، حامی، علیرضا عصار و... اشاره کرد. صبح روز شنبه هم بسیاری از هنرمندان در محل خانه او جمع و موجب دلگرمی خانواده او شدند. مراسم تشییع این هنرمند روز دوشنبه ساعت 9 صبح از مقابل تالار وحدت انجام می‌شود و مراسم ترحیم او روز سه‌شنبه، 17 مرداد در مسجدجامع شهرک غرب، از ساعت 30/19 تا 21 برگزار خواهد شد.

کاش من مرده بودم
مجید انتظامی. آهنگ‌ساز

خاطرات ما و ناصر فرهودی عزیز ناتمام است. در سال‌های دور، استودیو پاپ خانه دوم همه ما، من، محمدرضا علیقلی، بابک بیات، ناصر چشم‌آذر و خیلی‌های دیگر بود که در آن روزها در عرصه موسیقی کار جدی می‌کردند. پیش می‌آمد که ما 24 ساعت نمی‌خوابیدیم و کارهایمان فشردگی عجیبی داشتند. هم من عاشق کارم بودم، هم فرهودی، آن‌هم در شرایطی که در کار صدابرداری اصلا پول نبود، کمااینکه هنوز هم نیست، اما اعتقادی که او به کارش داشت باعث می‌شد که من راغب باشم که با او کار کنم. درخشان‌ترین و بهترین آثار من از جمله روز واقعه، آژانس شیشه‌ای، از کرخه تا راین، بوی پیراهن یوسف و... با فرهودی بود. من هم بسیار روی کارم وسواس داشتم و روی خواسته‌هایم پافشاری می‌کردم، اما با ناصر بسیار همکاری نزدیک و خوبی داشتیم علاوه‌بر اینکه با هم رفیق هم بودیم. من حتی برای ترانسفر موسیقی‌هایم روی فیلم هم ناصر را با خودم می‌بردم که چیزی از قلم نیفتد. یادم می‌آید که یک‌بار استودیو پاپ پر بود و من مجبور شدم در استودیوی دیگری موسیقی‌ام را ضبط کنم، اما حتی در آن شرایط هم من فرهودی را با خودم به آن استودیو بردم. واقعا بدون او کار نمی‌کردم. بارها از روزنامه‌نگاران و خبرنگاران مختلف خواستم که پای حرف‌های او بنشینند و به سراغش بروند، چراکه او از قبل از انقلاب با خوانندگان مطرح کار کرده بود تا بعد از انقلاب که خوانندگانی همچون علیرضا عصار ترانه‌هایشان را آنجا ضبط کردند. همین‌طور آثار انقلابی فاخر از جمله تمامی سمفونی‌های من در استودیو پاپ ضبط شدند. من بارها به دوستان نویسنده پیشنهاد دادم که به سراغ او که گنجینه‌ای است در کار صدا و موسیقی در ایران بروند، پای حرف‌هایش بنشینند و کتاب خاطرات او را منتشر کنند، چراکه او از همه‌چیز موسیقی ایران و از بالا و پایین‌هایش خبر داشت، نه‌اینکه صرفا گفت‌وگوی خبری با او انجام شود. متأسفانه گنجینه‌ای از میان ما رفت. احساس ما از رفتن او مشخص است، گفتن ندارد، کاش من مرده بودم. باور کنید شب گذشته با شنیدن خبر فوت ناصر با خودم می‌گفتم که ‌ای‌کاش من مرده بودم. من در این سال‌های اخیر خسته شده‌ام، اما فرهودی هنوز امید داشت، انگیزه داشت، آرزو داشت و هنوز کارهایی برای انجام‌دادن داشت. دوست موسیقی‌دانی از شیراز به من پیام داد که ناصر هم رفت، گفتم نگران نباش، ما هم روزی می‌رویم. الان زندگی ما که در آن نمی‌گذارند آزادانه کار کنیم و فعالیت داشته باشیم چه فایده‌ای دارد؟ چه فرقی با مرگ دارد؟

رفتن سی‌وچندسال خاطره
محمدرضا علیقلی. آهنگ‌ساز

خیلی سخت است که آدم رفیق و همکار سی‌وچندساله‌اش را از دست بدهد. ما سی‌واندی‌سال خاطره داشتیم، از کارکردن در صبح‌های زود گرفته تا زیر برف و باران، تا تابستان و کار بود و کار بود و کار. هنوز با خودم نتوانسته‌ام کنار بیایم و بسیار روز سختی را سپری می‌کنم. درباره کار ناصر فرهودی و تخصص و فنی که او داشت، تنها می‌توان به شکل فنی و تخصصی نظر داد و صحبت کرد اما آنها که کار کرده‌اند و تجربه دارند می‌دانند که کار ایشان در چه سطح بالایی بود. یاد ناصر فرهودی در جایگاهی که باید زنده باشد، زنده است. اما من به شخصه بسیار زیاد متأسفم چراکه او نیز مانند بسیاری از هنرمندان که می‌میرند و پیش از مرگشان کسی حواسشان به ایشان نیست و یادشان رفته است که او هم در این جهان زندگی می‌کند، رفت.

معلمی برای نسل جوان
بابک صحرایی. ترانه‌سرا

ناصر فرهودی برجسته‌ترین صدابردار موسیقی ایران بود، به این دلیل که فعالیتش را در اوایل دهه 50 آغاز کرد و توانست تأثیرگذاری شاخصی در جریان موسیقی داشته باشد. تمام خوانندگانی که تا به امروز با ناصر فرهودی همکاری داشته‌اند اذعان دارند که صدابرداری او در ارتقای سطح موسیقی و هنرشان تأثیر داشته است، به‌همین‌دلیل او به یک چهره کاریزماتیک در این عرصه تبدیل شد و در این زمینه یگانه بود. در چهار دهه اخیر کسی نتوانسته بود جایگاهی را که او در زمینه صدابرداری دارد، کسب کند. نکته دیگر اینکه ناصر فرهودی در سال 53-54 استودیو پاپ را راه‌اندازی کرد که این استودیو خیلی زود توانست به یکی از اصلی‌ترین مراکز ضبط موسیقی تبدیل شود و همیشه تا به امروز بخش مهمی از آثار موسیقی در این استودیو ضبط شدند، چه در حوزه موسیقی سنتی، چه در زمینه موسیقی فیلم. به‌همین‌دلیل خود استودیو پاپ هم برای اهالی موسیقی هویتی خاص و نوستالژیک دارد. در واقع نام ناصر فرهودی فراتر از نام یک صدابردار و نام استودیو پاپ فراتر از نام یک استودیو بود. این دو بخشی از هویت موسیقی این سال‌ها بوده‌اند. از منظری دیگر، ناصر فرهودی به گواه تمام هنرمندانی که با او در این سال‌ها کار کرده‌اند، انسان شریف و متینی بود و او همیشه الگو و معلمی بود برای نسل جوان. تمامی هنرمندان جوانی که این سال‌ها با او کار کرده‌اند روی وجه معلمی او تأکید می‌کنند. خود من شخصا می‌توانم شهادت بدهم که ناصر فرهودی چقدر زیبا و عمیق ما را راهنمایی می‌کرد، چه در حوزه مسائل موسیقی و چه مسائل غیرموسیقی. حضور ناصر فرهودی برای ما جان‌پناه بود. ما در کنار او به آرامش می‌رسیدیم و در سایه آرامش و مهربانی او کار می‌کردیم. نبودن او قطعا ضایعه و یک اتفاق غم‌انگیز برای اهل موسیقی و اهل هنر است. به‌خصوص اینکه مرگی ناگهانی داشت، او فردی سالم و به دور از هر بیماری بود. ما همچنان رفتن او را باور نمی‌کنیم.

آخرین حلقه ارتباط با گذشته موسیقی
بابک چمن‌آرا. ناشر

ناصر فرهودی یکی از آخرین افرادی بود که ارتباط ما را با دهه‌های قبل به‌طور مستمر برقرار می‌‌کرد و ما یکی دیگر از این آدم‌ها را هم از دست دادیم. فکر نمی‌کنم تعداد زیادی از این افراد باقی مانده باشد. وقتی یک نوازنده، آهنگ‌ساز یا خواننده از میان ما می‌رود، قطعا ناراحت‌کننده است، اما رفتن یک صدابردار که محرم اسرار هنرمندان و ‌هزاران اثر هنری است که تولید شده، اگر چند دهه در این عرصه مانند فرهودی فعالیت کرده باشند، رفتن یک گنجینه است، چراکه سینه‌شان صندوقچه اسرار و خاطرات است.
ما این خاطرات را پیش از آنکه فرصتی برای حفظشان به وجود بیاید، از دست دادیم. از نظر فنی هم نیازی به تعریف کسی نیست. کارهایی که از ایشان باقی مانده نشان از کیفیت بالای آثار او دارد. اما به عقیده من آنچه فرهودی را از دیگر صدابرداران متمایز می‌کرد، حرکت همیشه در اوج و همیشه حرفه‌ای او بود.

سمیه قاضی‌زاده: شامگاه جمعه‌شب، ناصر فرهودی، یکی از برجسته‌ترین صدابرداران حوزه موسیقی که سال‌ها در استودیوی پاپ فعالیت می‌کرد، درگذشت. او که سابقه هیچ نوع بیماری‌ای نداشت، در 65سالگی به دلیل ایست قلبی در بیمارستان دی تهران دار فانی را وداع گفت.
ناصر فرهودی در طول عمر حرفه‌ای‌اش با شماری از بهترین آهنگ‌سازان و خوانندگان پیش و بعد از انقلاب کار کرد که از جمله آنها می‌توان به محمدرضا شجریان، مجید انتظامی، حسین علیزاده، واروژان، شهرام ناظری، محمدرضا علیقلی، ناصر چشم‌آذر، بابک بیات، محمد اصفهانی، علیرضا افتخاری و... اشاره کرد. او فعالیت جدی و حرفه‌ای را از سال ۱۳۵۹ و با ضبط موسیقی فیلم فریاد تا ترور، ساخته منصور تهرانی آغاز کرد و تا زمان مرگش کار ضبط موسیقی قریب به 200 فیلم و مجموعه تلویزیونی را انجام داد. از ردیف طولانی فیلم‌هایی که او کار ضبط موسیقی آنها را انجام داده، می‌توان به ضبط تمام آثار مجید انتظامی در سال‌های ۱۳۶۳ تا ۱۳۸۶ که در ایران ضبط شده‌اند و فیلم‌هایی همچون از کرخه تا راین، بوی پیراهن یوسف، آژانس شیشه‌ای، روز واقعه و دوئل، اشاره کرد. همچنین ضبط تمامی آثار بابک بیات از سال ۱۳۶۲ با موسیقی فیلم نقطه‌ضعف تا پایان عمر ایشان در سال ۱۳۸۵ و کارهایی همچون موسیقی فیلم‌های مسافران، کشتی آنجلیکا، دست‌های آلوده و... برعهده وی بود.
همچنین آثاری چون «من ترانه پانزده سال دارم»، «اعتراض»، «دست‌های آلوده»، «سرعت»، «جنگ نفتکش‌ها»، «نیاز»، «خون‌بس»، «پارتی»، «زمانی برای مستی اسب‌ها»، «عروس آتش» و «قرمز» از دیگر آثار ضبط‌شده از سوی وی بودند. نگاهی گذرا به فعالیت‌های ناصر فرهودی در حوزه صدا روشن می‌کند که او توانسته در زمینه‌های متعددی در خدمت سینما و موسیقی ایران باشد. کارهایی که او انجام داده از قبیل ضبط موسیقی، صدابرداری موسیقی، ضبط استودیویی موسیقی، صدابرداری، صدابرداری سر صحنه و صدابرداری استودیویی و میکس صدا، هر یک به‌نوبه خود امور فنی صدا را گامی به جلو برده است. آخرین فعالیت وی، صدابرداری فیلم «بادیگارد» از ساخته‌های ابراهیم حاتمی‌کیا بود.
از جمعه‌شب، هنرمندان بسیاری در پی درگذشت این هنرمند، در صفحات مجازی‌شان مطالبی را به یاد او نوشتند که می‌توان به مجید انتظامی، محمدرضا علیقلی، کارن همایونفر، بابک صحرایی، علی جعفری‌پویان، رضا تاجبخش، سامان احتشامی، بابک چمن‌آرا، رضا صادقی، حامی، علیرضا عصار و... اشاره کرد. صبح روز شنبه هم بسیاری از هنرمندان در محل خانه او جمع و موجب دلگرمی خانواده او شدند. مراسم تشییع این هنرمند روز دوشنبه ساعت 9 صبح از مقابل تالار وحدت انجام می‌شود و مراسم ترحیم او روز سه‌شنبه، 17 مرداد در مسجدجامع شهرک غرب، از ساعت 30/19 تا 21 برگزار خواهد شد.

کاش من مرده بودم
مجید انتظامی. آهنگ‌ساز

خاطرات ما و ناصر فرهودی عزیز ناتمام است. در سال‌های دور، استودیو پاپ خانه دوم همه ما، من، محمدرضا علیقلی، بابک بیات، ناصر چشم‌آذر و خیلی‌های دیگر بود که در آن روزها در عرصه موسیقی کار جدی می‌کردند. پیش می‌آمد که ما 24 ساعت نمی‌خوابیدیم و کارهایمان فشردگی عجیبی داشتند. هم من عاشق کارم بودم، هم فرهودی، آن‌هم در شرایطی که در کار صدابرداری اصلا پول نبود، کمااینکه هنوز هم نیست، اما اعتقادی که او به کارش داشت باعث می‌شد که من راغب باشم که با او کار کنم. درخشان‌ترین و بهترین آثار من از جمله روز واقعه، آژانس شیشه‌ای، از کرخه تا راین، بوی پیراهن یوسف و... با فرهودی بود. من هم بسیار روی کارم وسواس داشتم و روی خواسته‌هایم پافشاری می‌کردم، اما با ناصر بسیار همکاری نزدیک و خوبی داشتیم علاوه‌بر اینکه با هم رفیق هم بودیم. من حتی برای ترانسفر موسیقی‌هایم روی فیلم هم ناصر را با خودم می‌بردم که چیزی از قلم نیفتد. یادم می‌آید که یک‌بار استودیو پاپ پر بود و من مجبور شدم در استودیوی دیگری موسیقی‌ام را ضبط کنم، اما حتی در آن شرایط هم من فرهودی را با خودم به آن استودیو بردم. واقعا بدون او کار نمی‌کردم. بارها از روزنامه‌نگاران و خبرنگاران مختلف خواستم که پای حرف‌های او بنشینند و به سراغش بروند، چراکه او از قبل از انقلاب با خوانندگان مطرح کار کرده بود تا بعد از انقلاب که خوانندگانی همچون علیرضا عصار ترانه‌هایشان را آنجا ضبط کردند. همین‌طور آثار انقلابی فاخر از جمله تمامی سمفونی‌های من در استودیو پاپ ضبط شدند. من بارها به دوستان نویسنده پیشنهاد دادم که به سراغ او که گنجینه‌ای است در کار صدا و موسیقی در ایران بروند، پای حرف‌هایش بنشینند و کتاب خاطرات او را منتشر کنند، چراکه او از همه‌چیز موسیقی ایران و از بالا و پایین‌هایش خبر داشت، نه‌اینکه صرفا گفت‌وگوی خبری با او انجام شود. متأسفانه گنجینه‌ای از میان ما رفت. احساس ما از رفتن او مشخص است، گفتن ندارد، کاش من مرده بودم. باور کنید شب گذشته با شنیدن خبر فوت ناصر با خودم می‌گفتم که ‌ای‌کاش من مرده بودم. من در این سال‌های اخیر خسته شده‌ام، اما فرهودی هنوز امید داشت، انگیزه داشت، آرزو داشت و هنوز کارهایی برای انجام‌دادن داشت. دوست موسیقی‌دانی از شیراز به من پیام داد که ناصر هم رفت، گفتم نگران نباش، ما هم روزی می‌رویم. الان زندگی ما که در آن نمی‌گذارند آزادانه کار کنیم و فعالیت داشته باشیم چه فایده‌ای دارد؟ چه فرقی با مرگ دارد؟

رفتن سی‌وچندسال خاطره
محمدرضا علیقلی. آهنگ‌ساز

خیلی سخت است که آدم رفیق و همکار سی‌وچندساله‌اش را از دست بدهد. ما سی‌واندی‌سال خاطره داشتیم، از کارکردن در صبح‌های زود گرفته تا زیر برف و باران، تا تابستان و کار بود و کار بود و کار. هنوز با خودم نتوانسته‌ام کنار بیایم و بسیار روز سختی را سپری می‌کنم. درباره کار ناصر فرهودی و تخصص و فنی که او داشت، تنها می‌توان به شکل فنی و تخصصی نظر داد و صحبت کرد اما آنها که کار کرده‌اند و تجربه دارند می‌دانند که کار ایشان در چه سطح بالایی بود. یاد ناصر فرهودی در جایگاهی که باید زنده باشد، زنده است. اما من به شخصه بسیار زیاد متأسفم چراکه او نیز مانند بسیاری از هنرمندان که می‌میرند و پیش از مرگشان کسی حواسشان به ایشان نیست و یادشان رفته است که او هم در این جهان زندگی می‌کند، رفت.

معلمی برای نسل جوان
بابک صحرایی. ترانه‌سرا

ناصر فرهودی برجسته‌ترین صدابردار موسیقی ایران بود، به این دلیل که فعالیتش را در اوایل دهه 50 آغاز کرد و توانست تأثیرگذاری شاخصی در جریان موسیقی داشته باشد. تمام خوانندگانی که تا به امروز با ناصر فرهودی همکاری داشته‌اند اذعان دارند که صدابرداری او در ارتقای سطح موسیقی و هنرشان تأثیر داشته است، به‌همین‌دلیل او به یک چهره کاریزماتیک در این عرصه تبدیل شد و در این زمینه یگانه بود. در چهار دهه اخیر کسی نتوانسته بود جایگاهی را که او در زمینه صدابرداری دارد، کسب کند. نکته دیگر اینکه ناصر فرهودی در سال 53-54 استودیو پاپ را راه‌اندازی کرد که این استودیو خیلی زود توانست به یکی از اصلی‌ترین مراکز ضبط موسیقی تبدیل شود و همیشه تا به امروز بخش مهمی از آثار موسیقی در این استودیو ضبط شدند، چه در حوزه موسیقی سنتی، چه در زمینه موسیقی فیلم. به‌همین‌دلیل خود استودیو پاپ هم برای اهالی موسیقی هویتی خاص و نوستالژیک دارد. در واقع نام ناصر فرهودی فراتر از نام یک صدابردار و نام استودیو پاپ فراتر از نام یک استودیو بود. این دو بخشی از هویت موسیقی این سال‌ها بوده‌اند. از منظری دیگر، ناصر فرهودی به گواه تمام هنرمندانی که با او در این سال‌ها کار کرده‌اند، انسان شریف و متینی بود و او همیشه الگو و معلمی بود برای نسل جوان. تمامی هنرمندان جوانی که این سال‌ها با او کار کرده‌اند روی وجه معلمی او تأکید می‌کنند. خود من شخصا می‌توانم شهادت بدهم که ناصر فرهودی چقدر زیبا و عمیق ما را راهنمایی می‌کرد، چه در حوزه مسائل موسیقی و چه مسائل غیرموسیقی. حضور ناصر فرهودی برای ما جان‌پناه بود. ما در کنار او به آرامش می‌رسیدیم و در سایه آرامش و مهربانی او کار می‌کردیم. نبودن او قطعا ضایعه و یک اتفاق غم‌انگیز برای اهل موسیقی و اهل هنر است. به‌خصوص اینکه مرگی ناگهانی داشت، او فردی سالم و به دور از هر بیماری بود. ما همچنان رفتن او را باور نمی‌کنیم.

آخرین حلقه ارتباط با گذشته موسیقی
بابک چمن‌آرا. ناشر

ناصر فرهودی یکی از آخرین افرادی بود که ارتباط ما را با دهه‌های قبل به‌طور مستمر برقرار می‌‌کرد و ما یکی دیگر از این آدم‌ها را هم از دست دادیم. فکر نمی‌کنم تعداد زیادی از این افراد باقی مانده باشد. وقتی یک نوازنده، آهنگ‌ساز یا خواننده از میان ما می‌رود، قطعا ناراحت‌کننده است، اما رفتن یک صدابردار که محرم اسرار هنرمندان و ‌هزاران اثر هنری است که تولید شده، اگر چند دهه در این عرصه مانند فرهودی فعالیت کرده باشند، رفتن یک گنجینه است، چراکه سینه‌شان صندوقچه اسرار و خاطرات است.
ما این خاطرات را پیش از آنکه فرصتی برای حفظشان به وجود بیاید، از دست دادیم. از نظر فنی هم نیازی به تعریف کسی نیست. کارهایی که از ایشان باقی مانده نشان از کیفیت بالای آثار او دارد. اما به عقیده من آنچه فرهودی را از دیگر صدابرداران متمایز می‌کرد، حرکت همیشه در اوج و همیشه حرفه‌ای او بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.