|

امتداد خیابان ملت!

مهرداد حجتی

دفتر مجله‌اش را برده بود ته خیابان انقلاب، توی یکی از کوچه‌های فرعی سمت راست خیابان. آدرس که می‌داد می‌گفت انتهای انقلاب، دست راست، اما یادتان باشد خودم دست‌چپی‌ام! همین موجب شوخی‌اش با دوستان می‌شد. آن‌موقع کسی خیلی این حرف‌ها را بزرگ نمی‌کرد. اصلا خیلی هم دست راست و دست چپ خیابان به کار سیاست نمی‌آمد. سیاست کار خودش را می‌کرد و خیابان هم همان خیابان بود. چپ و راستش هم فقط استعاره بود که آن‌هم چندان به کار نمی‌آمد. چون اگر قرار بود با دست چپ و راست خیابان سیاست خط‌کشی شود که آن‌وقت باید همه راستی‌ها به سمت راست خیابان اثاث‌کشی می‌کردند و همه چپی‌ها هم به سمت چپ! آن‌وقت چه بلبشویی می‌شد! فقط تصورش را بکنید که همه در آن واحد در حال انتقال وسایل منزلشان به آن‌سوی خیابان هستند. هرکس وسیله‌ای در دست گرفته و دارد عرض خیابان را طی می‌کند تا به خانه روبه‌رو نقل‌مکان کند. آن روبه‌رویی هم متقابلا دارد همین کار را می‌کند. تصویری که در این لحظه خلق می‌شود دیدنی است؛ مثلا در حین عبور از کنار هم چپی از راستی می‌پرسد: «شیر آب گرم که همان چپ مانده؟ نکند عوضش کرده باشی؟» بعد راستی هم از چپی بپرسد: «تو چی؟ شیر آب سرد را که دست نزدی؟ همان دست راست است؟» بعد هم بروند همه وسایل را با سلیقه سیاسی عوض کنند! هرچیز چپی است راست شود و هرچه راست است چپی شود! از فردا بچه دست‌چپی برود مدرسه سمت چپ خیابان و بچه دست‌راستی برود مدرسه سمت راست خیابان! همین شکل از ماجرا موقعی جالب می‌شود که مدرسه دست‌راستی یک معلم کم بیاورد و ناچار شود یک معلم از مدرسه دست‌چپی قرض بگیرد! آن‌وقت برای این کار باید مدیران دو مدرسه تحت تدابیری با هم مذاکره کنند. این داستان می‌تواند همین‌طور با همین دست‌فرمان جلو برود و کلی ماجرا خلق کند؛ ماجراهایی که همه از عالم مجاز می‌آیند و چندان با «عالم واقع» نسبتی ندارند. در حقیقت تقسیم یک ملت به چپ یا راست به این شکل دراماتیک میسر نیست. درآمیختگی امور در «عالم واقع» هیچ‌گاه فرصت تحقق چنین تخیلی را فراهم نمی‌کند. یک ملت با همه سلیقه‌ها و گرایش‌ها در نهایت همچنان یک ملت هستند. آحاد تشکیل‌دهنده آن ملت با هر گرایشی هویت خود را در گرو «جمع» واحدی می‌بینند که «ملت» خوانده می‌شود. هر فرد مستقل از این هویت جمعی، فردی فاقد هویت است. ازهمین‌رو خردمندان هر جامعه‌ای برای پیوند هرچه‌بیشتر اجزای آن جامعه همواره در تلاش‌ هستند تا مانع آسيب‌ديدن جامعه شوند. دمیدن گروهی نابخرد در برجسته‌کردن تعارضات، بی‌آنکه برای آنها چاره‌ای اندیشیده شود، هر جامعه‌ای را به‌سوی بحران سوق می‌دهد. کاستن از تعارضات و تلاش برای همبستگی، آرمان هر حکومتی است. ازاین‌رو به نظر می‌رسد در آستانه آغاز به کار دولت دوازدهم، کشور نیاز به وحدت میان نیروهای سیاسی دارد تا بتواند با اتکا به حمایت همه گروه‌ها بر مشکلات فائق‌ آید. آیا این عزم در همه گروه‌های سیاسی دیده می‌شود؟ فراموش نکنیم این دولت، دولت همه ملت است، نه دولت گروهی خاص.

دفتر مجله‌اش را برده بود ته خیابان انقلاب، توی یکی از کوچه‌های فرعی سمت راست خیابان. آدرس که می‌داد می‌گفت انتهای انقلاب، دست راست، اما یادتان باشد خودم دست‌چپی‌ام! همین موجب شوخی‌اش با دوستان می‌شد. آن‌موقع کسی خیلی این حرف‌ها را بزرگ نمی‌کرد. اصلا خیلی هم دست راست و دست چپ خیابان به کار سیاست نمی‌آمد. سیاست کار خودش را می‌کرد و خیابان هم همان خیابان بود. چپ و راستش هم فقط استعاره بود که آن‌هم چندان به کار نمی‌آمد. چون اگر قرار بود با دست چپ و راست خیابان سیاست خط‌کشی شود که آن‌وقت باید همه راستی‌ها به سمت راست خیابان اثاث‌کشی می‌کردند و همه چپی‌ها هم به سمت چپ! آن‌وقت چه بلبشویی می‌شد! فقط تصورش را بکنید که همه در آن واحد در حال انتقال وسایل منزلشان به آن‌سوی خیابان هستند. هرکس وسیله‌ای در دست گرفته و دارد عرض خیابان را طی می‌کند تا به خانه روبه‌رو نقل‌مکان کند. آن روبه‌رویی هم متقابلا دارد همین کار را می‌کند. تصویری که در این لحظه خلق می‌شود دیدنی است؛ مثلا در حین عبور از کنار هم چپی از راستی می‌پرسد: «شیر آب گرم که همان چپ مانده؟ نکند عوضش کرده باشی؟» بعد راستی هم از چپی بپرسد: «تو چی؟ شیر آب سرد را که دست نزدی؟ همان دست راست است؟» بعد هم بروند همه وسایل را با سلیقه سیاسی عوض کنند! هرچیز چپی است راست شود و هرچه راست است چپی شود! از فردا بچه دست‌چپی برود مدرسه سمت چپ خیابان و بچه دست‌راستی برود مدرسه سمت راست خیابان! همین شکل از ماجرا موقعی جالب می‌شود که مدرسه دست‌راستی یک معلم کم بیاورد و ناچار شود یک معلم از مدرسه دست‌چپی قرض بگیرد! آن‌وقت برای این کار باید مدیران دو مدرسه تحت تدابیری با هم مذاکره کنند. این داستان می‌تواند همین‌طور با همین دست‌فرمان جلو برود و کلی ماجرا خلق کند؛ ماجراهایی که همه از عالم مجاز می‌آیند و چندان با «عالم واقع» نسبتی ندارند. در حقیقت تقسیم یک ملت به چپ یا راست به این شکل دراماتیک میسر نیست. درآمیختگی امور در «عالم واقع» هیچ‌گاه فرصت تحقق چنین تخیلی را فراهم نمی‌کند. یک ملت با همه سلیقه‌ها و گرایش‌ها در نهایت همچنان یک ملت هستند. آحاد تشکیل‌دهنده آن ملت با هر گرایشی هویت خود را در گرو «جمع» واحدی می‌بینند که «ملت» خوانده می‌شود. هر فرد مستقل از این هویت جمعی، فردی فاقد هویت است. ازهمین‌رو خردمندان هر جامعه‌ای برای پیوند هرچه‌بیشتر اجزای آن جامعه همواره در تلاش‌ هستند تا مانع آسيب‌ديدن جامعه شوند. دمیدن گروهی نابخرد در برجسته‌کردن تعارضات، بی‌آنکه برای آنها چاره‌ای اندیشیده شود، هر جامعه‌ای را به‌سوی بحران سوق می‌دهد. کاستن از تعارضات و تلاش برای همبستگی، آرمان هر حکومتی است. ازاین‌رو به نظر می‌رسد در آستانه آغاز به کار دولت دوازدهم، کشور نیاز به وحدت میان نیروهای سیاسی دارد تا بتواند با اتکا به حمایت همه گروه‌ها بر مشکلات فائق‌ آید. آیا این عزم در همه گروه‌های سیاسی دیده می‌شود؟ فراموش نکنیم این دولت، دولت همه ملت است، نه دولت گروهی خاص.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.