|

ايران در كنار جهان

فائزه طباطبایی

مالتا، جزیره کوچکی است در مدیترانه، جنوب سیسیل با 316 کیلومتر وسعت و حدود 400‌ هزار نفر جمعیت (قابل مقایسه با قائمشهر خودمان شاید). مالتا بعد از تصرف اسپانیایی‌ها، پرتغالی‌ها، رومی‌ها، عرب‌ها، نورمن‌ها و انگلیسی‌ها بالاخره در سال 1964 از زیر سلطه انگلیس خارج شد و اعلام استقلال کرد. البته تا سال 1974 همچنان غیرمستقیم زیر نظر ملکه ماند تا اینکه در سال 1974 اعلام جمهوری کرد. درحال‌حاضر مقام نخست مملکت ریاست‌جمهور است اما قدرت اجرائی در دست نخست‌وزیر کشور است. با توجه به اینکه مالتا کشور کوچکی است و امکان داشتن سفارتخانه در کشورهای دیگر دنیا را ندارد، از میان اتباع کشورها کنسول افتخاری انتخاب می‌کند که این افراد تا حدودی نماینده مالتا در آن کشورها باشند. درحال‌حاضر مالتا حدود 150 کنسول افتخاری دارد که از این تعداد 12 نفرشان زن هستند. هر دو سال یک‌بار طی یک سمینار دوروزه همه کنسول‌های افتخاری را دعوت می‌کنند و آنها را در جریان آخرین تغییرات کشور در زمینه قانونی، سیاسی و اجتماعی قرار می‌دهند. کنسول‌های افتخاری با هم آشنا می‌شوند و چون هرکدام در کشور خودشان حرفه تخصصی خاصی را دنبال می‌کنند، از آشناشدن با یک فرد متخصص در کشور دیگر به‌شدت استقبال می‌کنند. من هفت سال است که کنسول افتخاری مالتا در ایران هستم و بعد از یک دوره غیبت (سال 2015)، امسال در این سمینار شرکت کردم. روایت آنچه در این دو روز گذشت، حکایت عجیب یا پیچیده‌ای نیست. حس جدیدی است که حیفم آمد تنها برای خودم نگه دارم.
آغاز برنامه: شب قبل از سمینار، دعوت وزیر خارجه بودیم در یکی از ساختمان‌های قدیمی دولتی. میهمان‌ها همه با خانواده دعوت بودند و گوشه‌ای از حیاط چهار نوازنده ویلن آهنگ‌های کلاسیک می‌زدند. وزیر خارجه و همسرش دم درِ ورودی ایستاده بودند و خوشامد می‌گفتند.رئیس‌جمهور و همسرش بودند، نگاهی به جمع انداختم و کسی به نظرم آشنا نیامد. راستش از بعد از تنگ‌ترشدن حلقه تحریم‌ها، حضور در جمع‌های بین‌المللی برایم خوشایند نبود، معمولا آشناها از اینکه دیگر نمی‌توانند با ایران کار کنند ابراز تأسف می‌کردند و ناآشنا‌ها هم خیلی محترمانه از آشناشدن طفره می‌رفتند. میهمان‌ها‌ یکی‌یکی جلو آمدند و خود را معرفی کردند. علاقه داشتند درباره ایران حرف بزنند؛ از پایان مسئله هسته‌ای و تحریم‌ها، رفت‌وآمد هیئت‌های تجاری به ایران، حماقت‌های ترامپ، روابط اعراب با قطر، رابطه ایران با عربستان سعودی، این وسط یکی هم پرسید: «شما در ایران عربی صحبت می‌کنید؟» تا آمدم پاسخ دهم ما فقط خط و الفبای مشترک با اعراب داریم، دیگران مجابش کرده بودند که زبان و فرهنگ ما بسیار متفاوت است! و کلی از سابقه فرهنگی ایران و سپس از جنگ ایران و عراق صحبت شد و اینکه ایران تنها بود و عراق حمایت اعراب و غرب را داشت و درنهایت رسیدند به اینکه بین ایران و عربستان جنگ نخواهد شد چون عربستان جرئت جنگ با ایران را ندارد. ناخودآگاه اوضاع را با سال 2013 مقایسه می‌کردم؛ سالی که سخن فقط از تحریم بود.
روز اول سمینار: قبل از ناهار سخنرانی‌های متعددی بود، بعد از ناهار هدایت شدیم به سالنی که دور تا دورش ادارات میز گذاشته بودند و فقط دولتی‌ها دعوت داشتند.
با قسمت‌هایی که سؤال داشتم صحبت کردم و اطلاعات گرفتم. یکی از دولتمردان مالتا که در دانشگاه معماری تدریس می‌کرد جلو آمد و گفت با خواندن مقالات استادان و دانشجویان ایرانی متعجب شده است. از چیزهایی گفت که هرگز به چشم ما نمی‌آمد. نفر بعدی از نفت و پالایشگاه و مشتقات نفتی پرسید. نفر بعدی از توریسم و ویزا و هتل و شرایط اقامت و شهرهای دیدنی سؤال کرد. نفر بعد درباره مسائل فرهنگی، بعدی از ثبت شرکت خارجی و مناطق آزاد و مالیات... مسئول سالن آمد برای راحتی مراجعه‌کنندگان میز و صندلی گذاشت. بروشور نداشتم که بگذارم روی میز اما سر که بلند کردم این میز از بقیه میزها شلوغ‌تر بود. بعد از 20 سال کار در زمینه تجارت بین‌الملل و شرکت در سمینارهای مختلف، انگار ایران دوباره زنده شده بود و نفس می‌کشید.
روز دوم: صبح را با بازدید از ساختمان پارلمان شروع کردیم؛ ساختمان مدرنی که سه سال پیش درست وسط قسمت قدیمی شهر به وسیله یک معمار ایتالیایی بنا شده و بعد رئیس مجلس درباره تاریخچه دموکراسی در مالتا صحبت کرد و با حضار عکس یادگاری گرفت. عکس‌های رؤسای قبلی مجلس را نشان و توضیح داد که دو، سه نفر از آنها بعدها نخست‌وزیر شدند. روی عکس خانمی توقف کرد که سال 1998 رئیس مجلس بود و توضیح داد که متأسفانه فقط همین یک رئیس مجلس زن را داشته‌اند در بین 20 رئیس مجلس و ادامه داد که وقتی برای اولین‌بار رئیس‌جمهور زن انتخاب کردند که فقط شش رئیس‌جمهور یا نخست‌وزیر زن در جهان بود. (زمان گلدا مایر و ایندرا گاندی) و البته الان هم رئیس‌جمهورشان زن است و دارند تلاش می‌کنند به استانداردهای اتحادیه اروپا درخصوص ایجاد فرصت‌های ارتقا برای زنان برسند.
بعد از ناهار باز هم سخنرانی‌های معمول مانند سمینارهای دیگر می‌رسد به موضوع سیاست خارجی. خانم سخنران می‌گوید که ما به دنبال صلح هستیم و خواهان رابطه خوب با همه... مدتی حرف‌های کلی می‌زند اما از هیچ کشوری نام نمی‌برد تا می‌رسد به توافق هسته‌ای و می‌گوید ما از این توافق بسیار خوشحال شدیم. سطح روابط دیپلماتیک‌مان را با ایران افزایش دادیم.
روز آخر: در راه برگشت به این فکر می‌کنم که در این سفر، کنسول‌های افتخاری از کشورهای مختلف (از جزیره موریس و ماداگاسکار تا استرالیا و نیوزیلند، کره، اندونزی و مالزی گرفته تا آلمان، فرانسه و ایتالیا تا مراکش و آفریقای‌جنوبی تا شیلی، بولیوی و کانادا) و به قول خودشان از چهار گوشه دنیا آمدند و صحبت کردیم. انگار هرکس می‌خواست سهم خودش را از منزوی‌کردن ایران جبران کند. حالا دارم با کلی کارت ویزیت و اطلاعاتی که پشت آنها نوشته‌ام، برمی‌گردم. هنوز یادم نرفته سمینارهایی که افراد آشنا جلو می‌آمدند و می‌گفتند: ما دلمان می‌خواهد با ایران کار کنیم اما به خاطر تحریم‌ها نمی‌توانیم. افراد غریبه هم در آن سال‌ها قدمی برای آشنایی برنمی‌داشتند. یادم مانده تمام وقتم صرف این می‌شد که بگویم ما نه تروریست هستیم و نه حامی تروریسم. یادم نرفته که انجمن زنان شاغل در کشتی‌رانی WISTA درخواست عضویتمان را به علت تحریم‌ها رد کردند و نوشتند: «اعضای ما نمی‌توانند در جلسه‌ای حضور داشته باشند که در آن یک عضو از یک کشور تحریمی هم هست». هنوز هم درجست‌و‌جو این صورت‌جلسه مجمع خودش را به رخم می‌کشد. حالا این روزها که تحریم‌های سازمان ملل و اتحادیه اروپا برداشته شده و فقط تحریم‌های آمریکا مانده، کسی دیگر از تحریم حرف نمی‌زند. موضوع حل‌نشده فعلا انتقالات مالی و بین‌بانکی است که هنوز زیر سایه تحریم‌های آمریکا مانده و همه مشتاق حل‌شدن آن هستند. چه خوب که روحانی را انتخاب کردیم، چه خوب که روحانی ظریف را انتخاب کرد. چه خوب که ظریف یادشان آورد که با ملتی بافرهنگ، باشعور و صلح‌طلب طرف هستند که از تهدید خوشش نمی‌آید.

مالتا، جزیره کوچکی است در مدیترانه، جنوب سیسیل با 316 کیلومتر وسعت و حدود 400‌ هزار نفر جمعیت (قابل مقایسه با قائمشهر خودمان شاید). مالتا بعد از تصرف اسپانیایی‌ها، پرتغالی‌ها، رومی‌ها، عرب‌ها، نورمن‌ها و انگلیسی‌ها بالاخره در سال 1964 از زیر سلطه انگلیس خارج شد و اعلام استقلال کرد. البته تا سال 1974 همچنان غیرمستقیم زیر نظر ملکه ماند تا اینکه در سال 1974 اعلام جمهوری کرد. درحال‌حاضر مقام نخست مملکت ریاست‌جمهور است اما قدرت اجرائی در دست نخست‌وزیر کشور است. با توجه به اینکه مالتا کشور کوچکی است و امکان داشتن سفارتخانه در کشورهای دیگر دنیا را ندارد، از میان اتباع کشورها کنسول افتخاری انتخاب می‌کند که این افراد تا حدودی نماینده مالتا در آن کشورها باشند. درحال‌حاضر مالتا حدود 150 کنسول افتخاری دارد که از این تعداد 12 نفرشان زن هستند. هر دو سال یک‌بار طی یک سمینار دوروزه همه کنسول‌های افتخاری را دعوت می‌کنند و آنها را در جریان آخرین تغییرات کشور در زمینه قانونی، سیاسی و اجتماعی قرار می‌دهند. کنسول‌های افتخاری با هم آشنا می‌شوند و چون هرکدام در کشور خودشان حرفه تخصصی خاصی را دنبال می‌کنند، از آشناشدن با یک فرد متخصص در کشور دیگر به‌شدت استقبال می‌کنند. من هفت سال است که کنسول افتخاری مالتا در ایران هستم و بعد از یک دوره غیبت (سال 2015)، امسال در این سمینار شرکت کردم. روایت آنچه در این دو روز گذشت، حکایت عجیب یا پیچیده‌ای نیست. حس جدیدی است که حیفم آمد تنها برای خودم نگه دارم.
آغاز برنامه: شب قبل از سمینار، دعوت وزیر خارجه بودیم در یکی از ساختمان‌های قدیمی دولتی. میهمان‌ها همه با خانواده دعوت بودند و گوشه‌ای از حیاط چهار نوازنده ویلن آهنگ‌های کلاسیک می‌زدند. وزیر خارجه و همسرش دم درِ ورودی ایستاده بودند و خوشامد می‌گفتند.رئیس‌جمهور و همسرش بودند، نگاهی به جمع انداختم و کسی به نظرم آشنا نیامد. راستش از بعد از تنگ‌ترشدن حلقه تحریم‌ها، حضور در جمع‌های بین‌المللی برایم خوشایند نبود، معمولا آشناها از اینکه دیگر نمی‌توانند با ایران کار کنند ابراز تأسف می‌کردند و ناآشنا‌ها هم خیلی محترمانه از آشناشدن طفره می‌رفتند. میهمان‌ها‌ یکی‌یکی جلو آمدند و خود را معرفی کردند. علاقه داشتند درباره ایران حرف بزنند؛ از پایان مسئله هسته‌ای و تحریم‌ها، رفت‌وآمد هیئت‌های تجاری به ایران، حماقت‌های ترامپ، روابط اعراب با قطر، رابطه ایران با عربستان سعودی، این وسط یکی هم پرسید: «شما در ایران عربی صحبت می‌کنید؟» تا آمدم پاسخ دهم ما فقط خط و الفبای مشترک با اعراب داریم، دیگران مجابش کرده بودند که زبان و فرهنگ ما بسیار متفاوت است! و کلی از سابقه فرهنگی ایران و سپس از جنگ ایران و عراق صحبت شد و اینکه ایران تنها بود و عراق حمایت اعراب و غرب را داشت و درنهایت رسیدند به اینکه بین ایران و عربستان جنگ نخواهد شد چون عربستان جرئت جنگ با ایران را ندارد. ناخودآگاه اوضاع را با سال 2013 مقایسه می‌کردم؛ سالی که سخن فقط از تحریم بود.
روز اول سمینار: قبل از ناهار سخنرانی‌های متعددی بود، بعد از ناهار هدایت شدیم به سالنی که دور تا دورش ادارات میز گذاشته بودند و فقط دولتی‌ها دعوت داشتند.
با قسمت‌هایی که سؤال داشتم صحبت کردم و اطلاعات گرفتم. یکی از دولتمردان مالتا که در دانشگاه معماری تدریس می‌کرد جلو آمد و گفت با خواندن مقالات استادان و دانشجویان ایرانی متعجب شده است. از چیزهایی گفت که هرگز به چشم ما نمی‌آمد. نفر بعدی از نفت و پالایشگاه و مشتقات نفتی پرسید. نفر بعدی از توریسم و ویزا و هتل و شرایط اقامت و شهرهای دیدنی سؤال کرد. نفر بعد درباره مسائل فرهنگی، بعدی از ثبت شرکت خارجی و مناطق آزاد و مالیات... مسئول سالن آمد برای راحتی مراجعه‌کنندگان میز و صندلی گذاشت. بروشور نداشتم که بگذارم روی میز اما سر که بلند کردم این میز از بقیه میزها شلوغ‌تر بود. بعد از 20 سال کار در زمینه تجارت بین‌الملل و شرکت در سمینارهای مختلف، انگار ایران دوباره زنده شده بود و نفس می‌کشید.
روز دوم: صبح را با بازدید از ساختمان پارلمان شروع کردیم؛ ساختمان مدرنی که سه سال پیش درست وسط قسمت قدیمی شهر به وسیله یک معمار ایتالیایی بنا شده و بعد رئیس مجلس درباره تاریخچه دموکراسی در مالتا صحبت کرد و با حضار عکس یادگاری گرفت. عکس‌های رؤسای قبلی مجلس را نشان و توضیح داد که دو، سه نفر از آنها بعدها نخست‌وزیر شدند. روی عکس خانمی توقف کرد که سال 1998 رئیس مجلس بود و توضیح داد که متأسفانه فقط همین یک رئیس مجلس زن را داشته‌اند در بین 20 رئیس مجلس و ادامه داد که وقتی برای اولین‌بار رئیس‌جمهور زن انتخاب کردند که فقط شش رئیس‌جمهور یا نخست‌وزیر زن در جهان بود. (زمان گلدا مایر و ایندرا گاندی) و البته الان هم رئیس‌جمهورشان زن است و دارند تلاش می‌کنند به استانداردهای اتحادیه اروپا درخصوص ایجاد فرصت‌های ارتقا برای زنان برسند.
بعد از ناهار باز هم سخنرانی‌های معمول مانند سمینارهای دیگر می‌رسد به موضوع سیاست خارجی. خانم سخنران می‌گوید که ما به دنبال صلح هستیم و خواهان رابطه خوب با همه... مدتی حرف‌های کلی می‌زند اما از هیچ کشوری نام نمی‌برد تا می‌رسد به توافق هسته‌ای و می‌گوید ما از این توافق بسیار خوشحال شدیم. سطح روابط دیپلماتیک‌مان را با ایران افزایش دادیم.
روز آخر: در راه برگشت به این فکر می‌کنم که در این سفر، کنسول‌های افتخاری از کشورهای مختلف (از جزیره موریس و ماداگاسکار تا استرالیا و نیوزیلند، کره، اندونزی و مالزی گرفته تا آلمان، فرانسه و ایتالیا تا مراکش و آفریقای‌جنوبی تا شیلی، بولیوی و کانادا) و به قول خودشان از چهار گوشه دنیا آمدند و صحبت کردیم. انگار هرکس می‌خواست سهم خودش را از منزوی‌کردن ایران جبران کند. حالا دارم با کلی کارت ویزیت و اطلاعاتی که پشت آنها نوشته‌ام، برمی‌گردم. هنوز یادم نرفته سمینارهایی که افراد آشنا جلو می‌آمدند و می‌گفتند: ما دلمان می‌خواهد با ایران کار کنیم اما به خاطر تحریم‌ها نمی‌توانیم. افراد غریبه هم در آن سال‌ها قدمی برای آشنایی برنمی‌داشتند. یادم مانده تمام وقتم صرف این می‌شد که بگویم ما نه تروریست هستیم و نه حامی تروریسم. یادم نرفته که انجمن زنان شاغل در کشتی‌رانی WISTA درخواست عضویتمان را به علت تحریم‌ها رد کردند و نوشتند: «اعضای ما نمی‌توانند در جلسه‌ای حضور داشته باشند که در آن یک عضو از یک کشور تحریمی هم هست». هنوز هم درجست‌و‌جو این صورت‌جلسه مجمع خودش را به رخم می‌کشد. حالا این روزها که تحریم‌های سازمان ملل و اتحادیه اروپا برداشته شده و فقط تحریم‌های آمریکا مانده، کسی دیگر از تحریم حرف نمی‌زند. موضوع حل‌نشده فعلا انتقالات مالی و بین‌بانکی است که هنوز زیر سایه تحریم‌های آمریکا مانده و همه مشتاق حل‌شدن آن هستند. چه خوب که روحانی را انتخاب کردیم، چه خوب که روحانی ظریف را انتخاب کرد. چه خوب که ظریف یادشان آورد که با ملتی بافرهنگ، باشعور و صلح‌طلب طرف هستند که از تهدید خوشش نمی‌آید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.