|

نگاهی به فیلم «برادرم خسرو»

گزارش «بی‌تعادلی»

محمدرضا مرادی: فیلم «برادرم خسرو» داستان کشمکش دو برادر را روایت می‌کند که یکی در قالب والد نمود یافته و دیگری هنوز در کودک خود مانده است؛ دو برادر که در خانواده‌ای مردسالار رشد کرده‌اند و پدر نقش بسیار پررنگی در شکل‌دهی آینده هرکدام داشته است که نام آنها نیز از علاقه شخصی پدر به شاعری کلاسیک؛ یعنی ناصرخسرو، نشئت گرفته است. ناصر، برادر بزرگ‌تر، در روند عبور از مراحل سنی‌اش از پدر الگو‌برداری کرده و مسیر او را ادامه داده است. او که همواره مورد حمایت خانواده بوده، خود را فردی موفق می‌داند و مدعی است برای به‌دست‌آوردن موفقیت باید هزینه‌ای پرداخت. در روند داستان فیلم آرام‌آرام آگاه می‌شویم که بهای موفقیت ناصر خودسانسوری و سرکوب شدید بخش‌هایی از وجودش است؛ بخش‌هایی که ممکن بود از او انسانی منعطف‌تر بسازد. ناصر پس از مرگ پدر نماینده جایگاه او در خانواده است، خشک و حسابرس است، هیچ‌گونه بی‌نظمی را نمی‌پذیرد، دیگران را قضاوت می‌کند و به‌جای آنان تصمیم می‌گیرد. حتی برای همسر و همکارش که در حادثه‌ای تصادفی، اشتباهی، هرچند فاحش، مرتکب شده است، تصمیم‌گیری می‌کند و برای او در ادامه زندگی‌، نقش خانه‌داری را برمی‌گزیند و درواقع او را به خانه‌ تبعید می‌کند. ناصر به گذشته‌اش افتخار می‌کند و از میراث فکری و فرهنگی پدر به‌خوبی در قلعه تنهایی‌ خود یا اتاق کارش پاسداری می‌کند. او برای رسیدن به جایگاهش تلاش کرده، خود و دیگران را مدیریت کرده، بر زندگی حرفه‌ای‌اش متمرکز شده و خودش را به فردی عمل‌گرا تبدیل کرده است. ظاهر زندگی او نیز به‌خوبی این موفقیت را برای او تثبیت می‌کند: خانه‌ای مجلل، همسری گرم و پذیرا و پسری هنرمند و سربه‌راه، پنجره‌هایی که رو به درختان پرمیوه باز می‌شوند و به‌زودی وقت برداشت آنهاست. به‌زودی وقت برداشت محصول زندگی ناصر نیز فرامی‌رسد. او در حال آماده‌شدن برای يك سخنرانی مهم در آلمان است؛ سخنرانی‌ای که برای تثبیت موفقیتش بسیار اهمیت دارد، اما در این بین سایه‌ها فرامی‌رسند و روند روبه‌رشد زندگی ناصر را مختل و بیننده را با بخش‌های دیگر شخصیت ناصر آشنا می‌کنند؛ بخش‌هایی از شخصیت او که به آنها بی‌توجه بوده یا آنها را سرکوب کرده است. «سایه» مفهومی است که یونگ آن را مطرح کرده است. او نیمه تاریک وجود را «سایه» می‌نامد و می‌گوید: «سایه آن کسی است که شما نمی‌خواهید باشید». سایه شامل تمام آن ویژگی‌های شخصیتی ماست که سعی می‌کنیم آنها را پنهان، نفی یا سرکوب کنیم؛ ویژگی‌هایی که از نظر دوستان و اطرافیان و از همه مهم‌تر خودمان پذیرفتنی نیست. در روند فیلم، ناصر آرام‌آرام در شرایطی که پیش می‌آید با سایه‌هایش درگیر می‌شود؛ سایه‌هایی که او همواره در حال کنترل آنها بوده است. او حتی شب‌ها نیز با دوز مشخصی از قرص خواب به بستر می‌رود تا افکار خللی در خوابش ایجاد نکنند و خواب سنگین، با کمک قرص‌ها، رؤیاهای تیره‌اش را از او دور کند. با ورود خسرو به زندگی ناصر، این‌بار سایه‌ای از جنس خود ناصر به زندگی‌اش وارد می‌شود. این میهمان ناخوانده در برهه حساس زندگی ناصر و در چندقدمی رسیدن او به قله موفقیت سر می‌رسد. این دو برادر که دوران کودکی و نوجوانی را با هم گذرانده‌اند، نقش اثرگذاری در خاطرات یکدیگر داشته‌اند. خسرو که وجه کودک و سایه‌گون ناصر است، گویی از دل رؤیا‌های سرکوب‌شده ناصر به بیرون خزیده است تا از او انتقام بگیرد. هرچند ناصر گمان می‌کند به هویت شخصی و اجتماعی ایده‌آلش رسیده است، خسرو حتی نمی‌داند کیست و در حدود 40‌سالگی هنوز برای اثبات وجودش تقلا می‌کند و هرچقدر ناصر خود را موفق می‌داند، به‌ظاهر با اعتمادبه‌نفس است، خسرو به خودش ناسزا می‌گوید و دیگر امیدی به خود ندارد.
ناصر بر زندگی شخصی و حرفه‌ای‌اش متمرکز است، اما خسرو برای اثبات توانمندی‌هایش به هر دری می‌زند. روزی عکاسی می‌کند و روز دیگر به موسیقی می‌پردازد، مثل کودکی که مدتی با اسباب‌بازی‌هایش مشغول است و بعد آنها را به سویی پرتاب می‌کند و سراغ بازی دیگری می‌رود. خسرو به تشویق‌های کوچک بسنده می‌کند تا هویت زخم‌خورده‌اش را، هر‌چند موقت، ترمیم کند. او آن‌قدر قدرت و پشتکار ندارد تا توانمندی‌هایش را حرفه‌ای کند. در قسمتی از فیلم، خسرو که مواجب مالی‌اش از طریق خواهرش و ناصر تأمین می‌شود، بعد از اینکه در خیابان موسیقی اجرا می‌کند، با هدایای فراوان به خانه می‌آید تا هویت مخدوشش را در مقام فردی توانمند و حرفه‌ای جلوه دهد.
آسیب‌های شخصیتی خسرو به دلیل حمایت‌نشدن او از سوی خانواده‌ در دوران جوانی به وجود آمده است، زیرا علاقه‌های او مخالف نگرش پدر بوده. بنابراین، او پس از ترک خانواده در دوران جوانی رفته‌رفته بیمار می‌شود. تنش و جدایی منِ آرمانی که شخصیت والدانه وجود اوست، با منی که خسرو از خود در جامعه بروز می‌دهد، آرام‌آرام به حدی می‌رسد که او را دچار اختلال دوقطبی می‌کند. روان خسرو از دوران کودکی‌اش زخم‌های عمیقی برداشته است و بار سنگین نفرت و حمایت‌نشدن را با خود حمل می‌کند.
او در مرحله‌اي از زندگي‌اش سرنوشتي همچون «هفاستئوسِ» افسانه‌اي دارد که در کودکي با او بدرفتاري شد و به دست والد خود، زئوس، از فراز المپ به پايين انداخته و درنتيجه براي هميشه معلول شد، با اين تفاوت که خسرو خود سفر قهرماني‌اش را آغاز کرد، اما آن‌قدر خوش‌شانس نبود که بتواند در سفرش هويت دلخواهش را در زندگي به دست آورد و در بازگشت به خانه نيز مادر و خواهرش نتوانستند نقشي را داشته باشند که «تتيس» و «اورينوم» براي هفاستئوس ايفا کردند که با حمايت از او استعدادهايش را به شکوفايي رساندند.
ارتباط خسرو با زنان زندگي‌اش نيز پيچيده است. در قسمتي از فيلم، ناصر وارد اتاق پسرش مي‌شود که براي مدتي آن را در اختيار خسرو قرار داده است. او با اين صحنه مواجه مي‌شود که تمام عکس‌هاي قديمي خانوادگي بر ديوار چسبانده شده و تصاوير پدر و خودش از آنها بريده شده است. خاطره پدر به واسطه ترسي که از او در وجود خسرو است و يادآوري پدر در قالب شخصيت ناصر، خسرو را دچار تنش و استرس مي‌کند، اين‌طور به نظر مي‌رسد که خسرو قدرت پذيرش آنها را در خاطرات خود ندارد، به اين دليل خسرو نسبت به مادر و خواهرش رابطه‌اي مالکانه پيدا کرده است. رابطه خسرو با خواهرش چنان عميق شده که گويا خواهر جاي مادري را برايش پر مي‌کند که نتوانسته به دليل سلطه‌گري پدر به محبت و حمايتش دست يابد. خسرو و خواهرش عاشقانه يکديگر را دوست دارند. خسرو مانند کودکي به خواهر وابسته است. او در تمام اين سال‌ها نتوانسته است به اهداف دلخواهش در زندگي برسد و آ‌ن‌قدر قدرتمند و پذيرا باشد که از کودکي سرکوب‌شده‌اش فاصله بگيرد و بلوغ خود را به دست آورد. والد، که ميراث پدر است، بخش سرکوب‌شده و سايه‌گون شخصيت کودکانه خسرو است و در رويارويي اين دو برادر بخش‌هاي سايه‌گون شخصيت هر کدام چنان در شخصيت ديگري حلول مي‌کند که انگار اين‌دو يکي مي‌شوند و به بيننده اجازه مي‌دهند رفتار هر يک از اين دو را با نيمه تاريکش مشاهده کند.
داستان رويارويي اين دو برادر با واردشدن خسرو به خانه ناصر آغاز مي‌شود. خواهر که پرستار خسرو است سفري نسبتا طولاني در پيش دارد و مجبور است براي مدتي نگهداري از برادر کوچک را بر عهده برادر بزرگ‌تر بگذارد. ناصر هرچند بسيار قاعده‌مند و منظم است، تمام تلاشش را مي‌کند تا پذيراي خسرو باشد و محيطي راحت را براي او فراهم کند. اما صبر ناصر حدي دارد، تا جايي که بي‌نظمي باعث به‌هم‌ريختگي ذهني‌اش نشود و بي‌قاعدگي «ماسک»هايي را که بر چهره‌اش دارد، مخدوش نکند. ماسک‌هايي که سال‌هاست آنها را براي جامعه و خانواده‌اش بر چهره‌ مي‌زند.
«پرسونا» يا «ماسک» چهره‌اي است که فرد از خود به دنياي بيرون و اجتماع ارائه مي‌کند. به گفته يونگ «ماسک رفتاري است که فرد براي ايجاد نهايت تأثيرگذاري بر ديگران و همين‌طور براي پنهان‌کردن ماهيت حقيقي‌اش از خود ابداع مي‌کند». درواقع انسان‌ها به طور طبيعي در زندگي روزمره‌شان به اين ماسک‌ها احتياج دارند. ماسک به خودي خود بد نيست، انسان براي برقراري ارتباط در اجتماع از ماسک‌ها بهره مي‌برد و مادامي که فرد از وجود آنها بر چهره خود حقيقي‌اش آگاه است، ضرري ندارند، اما زماني مسئله‌ساز مي‌شوند که انسان‌ها آنها را به عنوان شخصيت حقيقي‌شان باور کنند و باعث ‌شوند خود واقعي‌شان را انکار کنند. اين وضعيت درباره زندگي ناصر نيز صدق مي‌کند.
ناصر مدت‌هاست رفتارهاي دوران کودکي‌اش را، رفتارهايي که خسرو آنها را به ياد دارد، فراموش کرده و از خود شخصيتي متفاوت به ديگران نشان داده است. در بخشي از فيلم، ناصر و همکارانش در يک میهماني خانوادگي در حال گفت‌وگويي دوستانه‌اند که بيان خاطرات خسرو درباره کودکي ناصر و بخش ديگري از شخصيت او باعث شگفت‌زدگي همکاران، همسر و فرزندش مي‌شود که سال‌هاست ناصر را مي‌شناسند. اصرار خسرو به رقصاندن ناصر ابتداي ماجراي درگيري آنها و آغاز مواجه‌شدن ناصر با بخش‌هاي فراموش‌شده شخصيتش است. ناصر با خسرو همان رفتاري را مي‌کند که براي ايجاد نظم ذهني خودش انجام مي‌دهد، يعني سرکوب و فراموش‌کردن. چيز ديگري که ناصر به‌شدت از آن هراس دارد ترس از آبروست. درواقع ترس از برملاشدن «ماسکي» که او براي ديگران به چهره زده است. بنا بر آنچه گفته شد، ناصر آرام‌آرام در پي خاموش‌کردن خسرو برمي‌آيد. در مقابله با رفتارهاي خسرو، ناصر او را نه برادر خود، بلکه همچون سايه‌اي در وجود خود مي‌بيند و همان‌طور که در سرکوب بخشي از سايه‌هاي خود از قرص خواب مدد مي‌گيرد، در سرکوب خسرو نيز به قرص خواب متوسل مي‌شود.
اوج ماجرا آنجاست که خسرو ديگر تاب تحقيرهايي را نمي‌آورد که به واسطه حس منفعل‌بودن برايش ايجاد شده بود. او به دليل مصرف ناخواسته قرص‌هايي که هر شب برادرش فريب‌کارانه به او مي‌خوراند حياتش در حد يک گياه تقليل پيدا کرده بود، در حالي که از درون ذره‌ذره بر خشم و اضطرابش افزوده مي‌شد، زيرا خود را موجودي بي‌مصرف مي‌انگاشت. او با تمام توانش عزم مي‌کند تا خانه برادر را ترک کند، هرچند دير است و اين رفتار از هيجان‌زدگي‌اش برمي‌خيزد. ناصر به او اجازه خروج نمي‌دهد و اين ممانعت خشم خسرو را دوچندان مي‌کند. بين آنها نزاع درمي‌گيرد و خسرو به مرزي از خشم مي‌رسد که گويي با تمام گذشته مردسالارانه‌اش رودررو مي‌شود. او به قلعه تنهايي ناصر، گذشته خوب و گنجينه برجاي‌مانده از پدر حمله مي‌کند و همه چيز را مانند ذهن خود به هم مي‌ريزد. ناصر که نمودي از قاعده‌مندي‌هايش درهم شکسته است با بالابردن دوز قرص خواب و بستن دست و پاهاي برادرش به تخت انتقام مي‌گيرد تا براي هميشه برادرش را خاموش کند، هرچند اتفاق به‌ صورت ديگري رقم مي‌خورد. فيلم «برادرم خسرو» گزارشي ساده و مشخص است از «بي‌تعادلي» در انسان‌ها كه کارگردان به‌خوبي ذره‌بين جست‌وجوگرش را به اين نوع دوگانگي نزديک کرده است.

محمدرضا مرادی: فیلم «برادرم خسرو» داستان کشمکش دو برادر را روایت می‌کند که یکی در قالب والد نمود یافته و دیگری هنوز در کودک خود مانده است؛ دو برادر که در خانواده‌ای مردسالار رشد کرده‌اند و پدر نقش بسیار پررنگی در شکل‌دهی آینده هرکدام داشته است که نام آنها نیز از علاقه شخصی پدر به شاعری کلاسیک؛ یعنی ناصرخسرو، نشئت گرفته است. ناصر، برادر بزرگ‌تر، در روند عبور از مراحل سنی‌اش از پدر الگو‌برداری کرده و مسیر او را ادامه داده است. او که همواره مورد حمایت خانواده بوده، خود را فردی موفق می‌داند و مدعی است برای به‌دست‌آوردن موفقیت باید هزینه‌ای پرداخت. در روند داستان فیلم آرام‌آرام آگاه می‌شویم که بهای موفقیت ناصر خودسانسوری و سرکوب شدید بخش‌هایی از وجودش است؛ بخش‌هایی که ممکن بود از او انسانی منعطف‌تر بسازد. ناصر پس از مرگ پدر نماینده جایگاه او در خانواده است، خشک و حسابرس است، هیچ‌گونه بی‌نظمی را نمی‌پذیرد، دیگران را قضاوت می‌کند و به‌جای آنان تصمیم می‌گیرد. حتی برای همسر و همکارش که در حادثه‌ای تصادفی، اشتباهی، هرچند فاحش، مرتکب شده است، تصمیم‌گیری می‌کند و برای او در ادامه زندگی‌، نقش خانه‌داری را برمی‌گزیند و درواقع او را به خانه‌ تبعید می‌کند. ناصر به گذشته‌اش افتخار می‌کند و از میراث فکری و فرهنگی پدر به‌خوبی در قلعه تنهایی‌ خود یا اتاق کارش پاسداری می‌کند. او برای رسیدن به جایگاهش تلاش کرده، خود و دیگران را مدیریت کرده، بر زندگی حرفه‌ای‌اش متمرکز شده و خودش را به فردی عمل‌گرا تبدیل کرده است. ظاهر زندگی او نیز به‌خوبی این موفقیت را برای او تثبیت می‌کند: خانه‌ای مجلل، همسری گرم و پذیرا و پسری هنرمند و سربه‌راه، پنجره‌هایی که رو به درختان پرمیوه باز می‌شوند و به‌زودی وقت برداشت آنهاست. به‌زودی وقت برداشت محصول زندگی ناصر نیز فرامی‌رسد. او در حال آماده‌شدن برای يك سخنرانی مهم در آلمان است؛ سخنرانی‌ای که برای تثبیت موفقیتش بسیار اهمیت دارد، اما در این بین سایه‌ها فرامی‌رسند و روند روبه‌رشد زندگی ناصر را مختل و بیننده را با بخش‌های دیگر شخصیت ناصر آشنا می‌کنند؛ بخش‌هایی از شخصیت او که به آنها بی‌توجه بوده یا آنها را سرکوب کرده است. «سایه» مفهومی است که یونگ آن را مطرح کرده است. او نیمه تاریک وجود را «سایه» می‌نامد و می‌گوید: «سایه آن کسی است که شما نمی‌خواهید باشید». سایه شامل تمام آن ویژگی‌های شخصیتی ماست که سعی می‌کنیم آنها را پنهان، نفی یا سرکوب کنیم؛ ویژگی‌هایی که از نظر دوستان و اطرافیان و از همه مهم‌تر خودمان پذیرفتنی نیست. در روند فیلم، ناصر آرام‌آرام در شرایطی که پیش می‌آید با سایه‌هایش درگیر می‌شود؛ سایه‌هایی که او همواره در حال کنترل آنها بوده است. او حتی شب‌ها نیز با دوز مشخصی از قرص خواب به بستر می‌رود تا افکار خللی در خوابش ایجاد نکنند و خواب سنگین، با کمک قرص‌ها، رؤیاهای تیره‌اش را از او دور کند. با ورود خسرو به زندگی ناصر، این‌بار سایه‌ای از جنس خود ناصر به زندگی‌اش وارد می‌شود. این میهمان ناخوانده در برهه حساس زندگی ناصر و در چندقدمی رسیدن او به قله موفقیت سر می‌رسد. این دو برادر که دوران کودکی و نوجوانی را با هم گذرانده‌اند، نقش اثرگذاری در خاطرات یکدیگر داشته‌اند. خسرو که وجه کودک و سایه‌گون ناصر است، گویی از دل رؤیا‌های سرکوب‌شده ناصر به بیرون خزیده است تا از او انتقام بگیرد. هرچند ناصر گمان می‌کند به هویت شخصی و اجتماعی ایده‌آلش رسیده است، خسرو حتی نمی‌داند کیست و در حدود 40‌سالگی هنوز برای اثبات وجودش تقلا می‌کند و هرچقدر ناصر خود را موفق می‌داند، به‌ظاهر با اعتمادبه‌نفس است، خسرو به خودش ناسزا می‌گوید و دیگر امیدی به خود ندارد.
ناصر بر زندگی شخصی و حرفه‌ای‌اش متمرکز است، اما خسرو برای اثبات توانمندی‌هایش به هر دری می‌زند. روزی عکاسی می‌کند و روز دیگر به موسیقی می‌پردازد، مثل کودکی که مدتی با اسباب‌بازی‌هایش مشغول است و بعد آنها را به سویی پرتاب می‌کند و سراغ بازی دیگری می‌رود. خسرو به تشویق‌های کوچک بسنده می‌کند تا هویت زخم‌خورده‌اش را، هر‌چند موقت، ترمیم کند. او آن‌قدر قدرت و پشتکار ندارد تا توانمندی‌هایش را حرفه‌ای کند. در قسمتی از فیلم، خسرو که مواجب مالی‌اش از طریق خواهرش و ناصر تأمین می‌شود، بعد از اینکه در خیابان موسیقی اجرا می‌کند، با هدایای فراوان به خانه می‌آید تا هویت مخدوشش را در مقام فردی توانمند و حرفه‌ای جلوه دهد.
آسیب‌های شخصیتی خسرو به دلیل حمایت‌نشدن او از سوی خانواده‌ در دوران جوانی به وجود آمده است، زیرا علاقه‌های او مخالف نگرش پدر بوده. بنابراین، او پس از ترک خانواده در دوران جوانی رفته‌رفته بیمار می‌شود. تنش و جدایی منِ آرمانی که شخصیت والدانه وجود اوست، با منی که خسرو از خود در جامعه بروز می‌دهد، آرام‌آرام به حدی می‌رسد که او را دچار اختلال دوقطبی می‌کند. روان خسرو از دوران کودکی‌اش زخم‌های عمیقی برداشته است و بار سنگین نفرت و حمایت‌نشدن را با خود حمل می‌کند.
او در مرحله‌اي از زندگي‌اش سرنوشتي همچون «هفاستئوسِ» افسانه‌اي دارد که در کودکي با او بدرفتاري شد و به دست والد خود، زئوس، از فراز المپ به پايين انداخته و درنتيجه براي هميشه معلول شد، با اين تفاوت که خسرو خود سفر قهرماني‌اش را آغاز کرد، اما آن‌قدر خوش‌شانس نبود که بتواند در سفرش هويت دلخواهش را در زندگي به دست آورد و در بازگشت به خانه نيز مادر و خواهرش نتوانستند نقشي را داشته باشند که «تتيس» و «اورينوم» براي هفاستئوس ايفا کردند که با حمايت از او استعدادهايش را به شکوفايي رساندند.
ارتباط خسرو با زنان زندگي‌اش نيز پيچيده است. در قسمتي از فيلم، ناصر وارد اتاق پسرش مي‌شود که براي مدتي آن را در اختيار خسرو قرار داده است. او با اين صحنه مواجه مي‌شود که تمام عکس‌هاي قديمي خانوادگي بر ديوار چسبانده شده و تصاوير پدر و خودش از آنها بريده شده است. خاطره پدر به واسطه ترسي که از او در وجود خسرو است و يادآوري پدر در قالب شخصيت ناصر، خسرو را دچار تنش و استرس مي‌کند، اين‌طور به نظر مي‌رسد که خسرو قدرت پذيرش آنها را در خاطرات خود ندارد، به اين دليل خسرو نسبت به مادر و خواهرش رابطه‌اي مالکانه پيدا کرده است. رابطه خسرو با خواهرش چنان عميق شده که گويا خواهر جاي مادري را برايش پر مي‌کند که نتوانسته به دليل سلطه‌گري پدر به محبت و حمايتش دست يابد. خسرو و خواهرش عاشقانه يکديگر را دوست دارند. خسرو مانند کودکي به خواهر وابسته است. او در تمام اين سال‌ها نتوانسته است به اهداف دلخواهش در زندگي برسد و آ‌ن‌قدر قدرتمند و پذيرا باشد که از کودکي سرکوب‌شده‌اش فاصله بگيرد و بلوغ خود را به دست آورد. والد، که ميراث پدر است، بخش سرکوب‌شده و سايه‌گون شخصيت کودکانه خسرو است و در رويارويي اين دو برادر بخش‌هاي سايه‌گون شخصيت هر کدام چنان در شخصيت ديگري حلول مي‌کند که انگار اين‌دو يکي مي‌شوند و به بيننده اجازه مي‌دهند رفتار هر يک از اين دو را با نيمه تاريکش مشاهده کند.
داستان رويارويي اين دو برادر با واردشدن خسرو به خانه ناصر آغاز مي‌شود. خواهر که پرستار خسرو است سفري نسبتا طولاني در پيش دارد و مجبور است براي مدتي نگهداري از برادر کوچک را بر عهده برادر بزرگ‌تر بگذارد. ناصر هرچند بسيار قاعده‌مند و منظم است، تمام تلاشش را مي‌کند تا پذيراي خسرو باشد و محيطي راحت را براي او فراهم کند. اما صبر ناصر حدي دارد، تا جايي که بي‌نظمي باعث به‌هم‌ريختگي ذهني‌اش نشود و بي‌قاعدگي «ماسک»هايي را که بر چهره‌اش دارد، مخدوش نکند. ماسک‌هايي که سال‌هاست آنها را براي جامعه و خانواده‌اش بر چهره‌ مي‌زند.
«پرسونا» يا «ماسک» چهره‌اي است که فرد از خود به دنياي بيرون و اجتماع ارائه مي‌کند. به گفته يونگ «ماسک رفتاري است که فرد براي ايجاد نهايت تأثيرگذاري بر ديگران و همين‌طور براي پنهان‌کردن ماهيت حقيقي‌اش از خود ابداع مي‌کند». درواقع انسان‌ها به طور طبيعي در زندگي روزمره‌شان به اين ماسک‌ها احتياج دارند. ماسک به خودي خود بد نيست، انسان براي برقراري ارتباط در اجتماع از ماسک‌ها بهره مي‌برد و مادامي که فرد از وجود آنها بر چهره خود حقيقي‌اش آگاه است، ضرري ندارند، اما زماني مسئله‌ساز مي‌شوند که انسان‌ها آنها را به عنوان شخصيت حقيقي‌شان باور کنند و باعث ‌شوند خود واقعي‌شان را انکار کنند. اين وضعيت درباره زندگي ناصر نيز صدق مي‌کند.
ناصر مدت‌هاست رفتارهاي دوران کودکي‌اش را، رفتارهايي که خسرو آنها را به ياد دارد، فراموش کرده و از خود شخصيتي متفاوت به ديگران نشان داده است. در بخشي از فيلم، ناصر و همکارانش در يک میهماني خانوادگي در حال گفت‌وگويي دوستانه‌اند که بيان خاطرات خسرو درباره کودکي ناصر و بخش ديگري از شخصيت او باعث شگفت‌زدگي همکاران، همسر و فرزندش مي‌شود که سال‌هاست ناصر را مي‌شناسند. اصرار خسرو به رقصاندن ناصر ابتداي ماجراي درگيري آنها و آغاز مواجه‌شدن ناصر با بخش‌هاي فراموش‌شده شخصيتش است. ناصر با خسرو همان رفتاري را مي‌کند که براي ايجاد نظم ذهني خودش انجام مي‌دهد، يعني سرکوب و فراموش‌کردن. چيز ديگري که ناصر به‌شدت از آن هراس دارد ترس از آبروست. درواقع ترس از برملاشدن «ماسکي» که او براي ديگران به چهره زده است. بنا بر آنچه گفته شد، ناصر آرام‌آرام در پي خاموش‌کردن خسرو برمي‌آيد. در مقابله با رفتارهاي خسرو، ناصر او را نه برادر خود، بلکه همچون سايه‌اي در وجود خود مي‌بيند و همان‌طور که در سرکوب بخشي از سايه‌هاي خود از قرص خواب مدد مي‌گيرد، در سرکوب خسرو نيز به قرص خواب متوسل مي‌شود.
اوج ماجرا آنجاست که خسرو ديگر تاب تحقيرهايي را نمي‌آورد که به واسطه حس منفعل‌بودن برايش ايجاد شده بود. او به دليل مصرف ناخواسته قرص‌هايي که هر شب برادرش فريب‌کارانه به او مي‌خوراند حياتش در حد يک گياه تقليل پيدا کرده بود، در حالي که از درون ذره‌ذره بر خشم و اضطرابش افزوده مي‌شد، زيرا خود را موجودي بي‌مصرف مي‌انگاشت. او با تمام توانش عزم مي‌کند تا خانه برادر را ترک کند، هرچند دير است و اين رفتار از هيجان‌زدگي‌اش برمي‌خيزد. ناصر به او اجازه خروج نمي‌دهد و اين ممانعت خشم خسرو را دوچندان مي‌کند. بين آنها نزاع درمي‌گيرد و خسرو به مرزي از خشم مي‌رسد که گويي با تمام گذشته مردسالارانه‌اش رودررو مي‌شود. او به قلعه تنهايي ناصر، گذشته خوب و گنجينه برجاي‌مانده از پدر حمله مي‌کند و همه چيز را مانند ذهن خود به هم مي‌ريزد. ناصر که نمودي از قاعده‌مندي‌هايش درهم شکسته است با بالابردن دوز قرص خواب و بستن دست و پاهاي برادرش به تخت انتقام مي‌گيرد تا براي هميشه برادرش را خاموش کند، هرچند اتفاق به‌ صورت ديگري رقم مي‌خورد. فيلم «برادرم خسرو» گزارشي ساده و مشخص است از «بي‌تعادلي» در انسان‌ها كه کارگردان به‌خوبي ذره‌بين جست‌وجوگرش را به اين نوع دوگانگي نزديک کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.