|

تأکيد دوباره جهانگيري بر گردشگري‌شدن آشوراده

صدرا محقق: معاون‌اول رئيس‌جمهوري از جزيره آشوراده به‌عنوان يکي از امتيازات استان گلستان نام برد و افزود: «جزيره آشوراده از ظرفيت‌ها و امتيازات مهمي در جذب گردشگران داخلي و خارجي برخوردار است و بايد با رعايت مسائل زيست‌محيطي به يکي از مناطق گردشگري کشور تبديل شود».
اسحاق جهانگيري اين موضوع را روز گذشته و در نشست با استاندار و مجمع نمايندگان مجلس استان گلستان اعلام کرد. اگرچه در صحبت‌هاي معاون اول درباره گردشگري‌شدن آشوراده بر رعايت مسائل زيست‌محيطي تأکيد شده است، اما موضوع تبديل اين جزيره حساس و دست‌نخورده درياي خزر به منطقه‌اي گردشگري که عنوان تنها جزيره اين دريا را بر خود دارد، چندين‌سال است که به موضوعي پرحاشيه و پرمناقشه تبديل شده است.
جزيره آشوراده بخشي از تالاب ميانکاله است که در سال ١٣٥٤ جزء اولين مناطق ثبت‌شده زيست‌کره جهان معرفي و ثبت شد. در آن زمان در همه دنيا تنها ٥٩ ذخيره‌گاه زيست‌کره به ثبت رسيده بود. مناطقي مانند اين تالاب که به‌عنوان ذخيره‌گاه زيست‌کره به ثبت رسيده باشند، در ايران فقط ١٠مورد است.
اين جزيره در حاشيه ساحل بندر ترکمن، از شمال به درياچه خزر، از شرق به تنگه‌اي باريک موسوم به تنگه چپق‌اوغلي و از غرب به کانال طبيعي خزيني و ادامه شبه‌جزيره ميانکاله و از جنوب به خليج گرگان منتهي مي‌شود، اما اهميت ديگري که جزيره آشوراده دارد، از آن لحاظ است که ٤٠درصد از کل خاويار توليدشده در ايران از درياي اطراف آن تأمين‌شده و همچنين بخشي از مجموعه پناهگاه حيات‌وحش ميانکاله محسوب مي‌شود.
کشمکش‌ها براي واگذاري بخش‌هايي از اين جزيره سال‌هاست ادامه دارد و شروع ماجرا از سال‌هاي انتهايي دولت محمد خاتمي و رياست معصومه ابتکار بر محيط‌زيست در سال ١٣٨٣ کليد خورد. در آن سال رياست وقت سازمان با اين واگذاري موافقت کرده بود، اما با تغيير دولت و رسيدن سکان رياست‌جمهوري به دست محمود احمدي‌نژاد، مسئولان سازمان محيط‌زيست در آن دولت در پي يک فرايند حقوقي تمام‌عيار توانستند واگذاري آشوراده را لغو کنند.
آشوراده در مرکز شبه‌جزيره ميانکاله واقع شده و تنها جزيره ايران در درياي خزر است که راه دسترسي و ورود به آن قايق‌هاي بومي و محلي است. آشوراده و مهم‌تر از آن شبه‌جزيره ميانکاله از مناطق حفاظت‌شده حيات‌وحش کشور و يکي از زيست‌بوم‌هاي باارزش ايران و پناهگاه و زيستگاه دو ‌گروه از پرندگان بومي و مهاجر و پستانداران بوده و در تمام ايام سال ميزبان انواع پرندگان است. طرح گردشگري آشوراده پيش‌ از ‌اين در قالب تفاهم‌نامه‌اي بين دو سازمان حفاظت محيط‌زيست و ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري امضا و اجراي آن در سفر آذرماه سال ٩٣ رياست‌جمهوري به استان گلستان اعلام شد. براساس اين تفاهم‌نامه، قرار شد ١٠درصد اين جزيره به منطقه گردشگري و توريستي تبديل شود؛ امري که با مخالفت شديد دوستداران و فعالان محيط‌زيست مواجه شد، زيرا به اعتقاد آنان اين امر جزيره را از حالت بکري و دست‌نخوردگي خارج مي‌کند و با باز‌شدن پاي انبوه مسافران به اين جزيره و توسعه فعاليت‌هاي انساني در آن، محيط‌زيست و پناهگاه حيات‌وحش آن در مسير نابودي قرار خواهد گرفت. پس از همين اعتراضات بود که مسئولان سازمان حفاظت محيط‌زيست جزئيات طرح گردشگري آشوراده را منتشر و اعلام کردند هر اقدامي در اين جزيره با رعايت اصول زيست‌محيطي انجام خواهد شد. براساس طرحي که پايگاه اطلاع‌رساني رسمي اين سازمان روي خروجي خود گذاشته، طرح گردشگري جزيره آشوراده مبتني‌بر اصول و قواعد زيست‌محيطي خواهد بود.
بااين‌حال منتقدان و کارشناسان محيط‌زيست بر اين باورند که پايدارنبودن سياست‌هاي رسمي در ايران و همچنين عوض‌شدن هميشگي رويکردها به قوانين در آينده، تضميني براي حرکت براساس اين طرح را ناممکن مي‌کند. دليل عمده و اصلي نگراني‌هاي طرح‌شده نيز بر همين منوال است که با بازشدن پاي سرمايه‌گذاران حوزه گردشگري به اين جزيره بکر و دست‌نخورده، فرايند تخريب و دست‌کاري اين محيط برخلاف توافقات انجام‌شده از کنترل خارج شود.

صدرا محقق: معاون‌اول رئيس‌جمهوري از جزيره آشوراده به‌عنوان يکي از امتيازات استان گلستان نام برد و افزود: «جزيره آشوراده از ظرفيت‌ها و امتيازات مهمي در جذب گردشگران داخلي و خارجي برخوردار است و بايد با رعايت مسائل زيست‌محيطي به يکي از مناطق گردشگري کشور تبديل شود».
اسحاق جهانگيري اين موضوع را روز گذشته و در نشست با استاندار و مجمع نمايندگان مجلس استان گلستان اعلام کرد. اگرچه در صحبت‌هاي معاون اول درباره گردشگري‌شدن آشوراده بر رعايت مسائل زيست‌محيطي تأکيد شده است، اما موضوع تبديل اين جزيره حساس و دست‌نخورده درياي خزر به منطقه‌اي گردشگري که عنوان تنها جزيره اين دريا را بر خود دارد، چندين‌سال است که به موضوعي پرحاشيه و پرمناقشه تبديل شده است.
جزيره آشوراده بخشي از تالاب ميانکاله است که در سال ١٣٥٤ جزء اولين مناطق ثبت‌شده زيست‌کره جهان معرفي و ثبت شد. در آن زمان در همه دنيا تنها ٥٩ ذخيره‌گاه زيست‌کره به ثبت رسيده بود. مناطقي مانند اين تالاب که به‌عنوان ذخيره‌گاه زيست‌کره به ثبت رسيده باشند، در ايران فقط ١٠مورد است.
اين جزيره در حاشيه ساحل بندر ترکمن، از شمال به درياچه خزر، از شرق به تنگه‌اي باريک موسوم به تنگه چپق‌اوغلي و از غرب به کانال طبيعي خزيني و ادامه شبه‌جزيره ميانکاله و از جنوب به خليج گرگان منتهي مي‌شود، اما اهميت ديگري که جزيره آشوراده دارد، از آن لحاظ است که ٤٠درصد از کل خاويار توليدشده در ايران از درياي اطراف آن تأمين‌شده و همچنين بخشي از مجموعه پناهگاه حيات‌وحش ميانکاله محسوب مي‌شود.
کشمکش‌ها براي واگذاري بخش‌هايي از اين جزيره سال‌هاست ادامه دارد و شروع ماجرا از سال‌هاي انتهايي دولت محمد خاتمي و رياست معصومه ابتکار بر محيط‌زيست در سال ١٣٨٣ کليد خورد. در آن سال رياست وقت سازمان با اين واگذاري موافقت کرده بود، اما با تغيير دولت و رسيدن سکان رياست‌جمهوري به دست محمود احمدي‌نژاد، مسئولان سازمان محيط‌زيست در آن دولت در پي يک فرايند حقوقي تمام‌عيار توانستند واگذاري آشوراده را لغو کنند.
آشوراده در مرکز شبه‌جزيره ميانکاله واقع شده و تنها جزيره ايران در درياي خزر است که راه دسترسي و ورود به آن قايق‌هاي بومي و محلي است. آشوراده و مهم‌تر از آن شبه‌جزيره ميانکاله از مناطق حفاظت‌شده حيات‌وحش کشور و يکي از زيست‌بوم‌هاي باارزش ايران و پناهگاه و زيستگاه دو ‌گروه از پرندگان بومي و مهاجر و پستانداران بوده و در تمام ايام سال ميزبان انواع پرندگان است. طرح گردشگري آشوراده پيش‌ از ‌اين در قالب تفاهم‌نامه‌اي بين دو سازمان حفاظت محيط‌زيست و ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري امضا و اجراي آن در سفر آذرماه سال ٩٣ رياست‌جمهوري به استان گلستان اعلام شد. براساس اين تفاهم‌نامه، قرار شد ١٠درصد اين جزيره به منطقه گردشگري و توريستي تبديل شود؛ امري که با مخالفت شديد دوستداران و فعالان محيط‌زيست مواجه شد، زيرا به اعتقاد آنان اين امر جزيره را از حالت بکري و دست‌نخوردگي خارج مي‌کند و با باز‌شدن پاي انبوه مسافران به اين جزيره و توسعه فعاليت‌هاي انساني در آن، محيط‌زيست و پناهگاه حيات‌وحش آن در مسير نابودي قرار خواهد گرفت. پس از همين اعتراضات بود که مسئولان سازمان حفاظت محيط‌زيست جزئيات طرح گردشگري آشوراده را منتشر و اعلام کردند هر اقدامي در اين جزيره با رعايت اصول زيست‌محيطي انجام خواهد شد. براساس طرحي که پايگاه اطلاع‌رساني رسمي اين سازمان روي خروجي خود گذاشته، طرح گردشگري جزيره آشوراده مبتني‌بر اصول و قواعد زيست‌محيطي خواهد بود.
بااين‌حال منتقدان و کارشناسان محيط‌زيست بر اين باورند که پايدارنبودن سياست‌هاي رسمي در ايران و همچنين عوض‌شدن هميشگي رويکردها به قوانين در آينده، تضميني براي حرکت براساس اين طرح را ناممکن مي‌کند. دليل عمده و اصلي نگراني‌هاي طرح‌شده نيز بر همين منوال است که با بازشدن پاي سرمايه‌گذاران حوزه گردشگري به اين جزيره بکر و دست‌نخورده، فرايند تخريب و دست‌کاري اين محيط برخلاف توافقات انجام‌شده از کنترل خارج شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.