مدیریت قالیباف مبتنیبر ساماندهی یا تحول
علی نوذرپور . معاون اسبق سازمان شهرداریها
اگر بخواهیم جدای از تلقی عوام از مدیریت قالیباف، ارزیابی علمی از عملکرد وی داشته باشیم، میتوان به موارد ذیل اشاره کرد: 1- علیرغم تاکید سیاستهای کلی نظام در حوزه سوانح طبیعی و حوادث غیرمترقبه و نیز حکم برنامه پنجساله چهارم توسعه کشور مبنی بر بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده در شهرهای کشور ظرف مدت 10سال، حرکت دولت و نیز شهرداریها و بهویژه شهرداری تهران در این خصوص کند و ناکارآمد بوده است. آمارها نشان میدهد کمتر از 10درصد بافتهای فرسوده شهری احیا شدهاند. و آن میزان نیز که در شهر تهران بهسازی و نوسازی شده است، فاقد فضاهای عمومی چون فضای سبز، فضای باز و تفریحی و پارکینگ است و شعاع دسترسی واحدهای مذکور به اماکن ورزشی و تفریحی بسیار دور میباشد. همچنین عدمتوجه به ابعاد اجتماعی در بازسازی و نوسازی بافتها و نیز آزمون و خطای زیاد در اجرا (نمونه: محله نوبخت) از ویژگیهای مدیریت شهرداری تهران در این حوزه بسیار مهم است. 2- هرچند توسعه مترو با مدیریت خوب «محسن هاشمی» و پشتیبانی شهرداری تهران گامی بزرگ در جهت افزایش سهم ناوگان حملونقل عمومی در انجام سفرهای درونشهری بود، اما متوسط سرعت ترافیک از 24کیلومتر در
ساعت به 21کیلومتر در ساعت در اتوبان همت رسیده است که این شاخص بیان ناکارآمدی شهرداری در حملونقل شهری است. 3- در انجام برخی از پروژههای بزرگ چون تونل توحید با صرف هزینهای بسیار به واسطه شتابزدگی، بهرهبرداری از آن توسط مردم با مشکلات جدی مواجه است. عدمتعبیه فن به میزان کافی موجب شده است که پلیس در ورودی تونل مانع از ورود موتوسیکلتسواران به تونل شود، چراکه بیم خفگی و مسمومیت آنها میرود. 4- ساختار درآمدی شهرداری تهران سمتوسوی صحیحی نیافته است و همچنان قریب به 70درصد از بودجه شهرداری متکی بردرآمدهای ناپایدار چون عوارض بر ساختوساز و فروش تراکم و تغییر کاربری است. و حرکت اساسی برای تغییر جهتگیری درآمدی از ناپایدار به پایدار را شاهد نبودیم. و درآمدهای جدید در سال گذشته مبتنی بر تغییر کاربریها بوده است. گسترش مالها، مجتمعهای ایستگاهی، هایپرها، تاتمالها، درآمد ناشی از اخذ عوارض پذیره و تغییر کاربری را به حدود 30درصد از درآمدهای شهرداری رسانده است. کمیسیون ماده 5 در دو سال اخیر از فعالترین کمیسیونهای شهرداری بوده است. 5- منطقه 22 شهرداری تهران فرصتی بود برای اجرای شهرسازی ایرانی - اسلامی که متاسفانه
با احداث برجهای ساختمانی در این منطقه، فرصت مذکور از دست رفت. به عبارت دیگر شهر را هنوز سرمایهداران میسازند نه شهرسازان. 6- هنوز مردم و به عبارتی ارباب رجوع بیشترین شکایات را از شهرداری دارند، مراجعه به پروندههای دیوان عدالت اداری موید این موضوع است. قالیباف نتوانست نگاه طلبکارانه کارکنان شهرداری را به مردم تغییر دهد. 7- انجام برخی پروژههای پرهزینه چون بزرگراه طبقاتی صدر در جهت و خدمت «خیرعامه» نبوده است. قریب به دوهزارمیلیاردتومان از بودجه 9هزارمیلیاردتومانی شهرداری تهران در سال 1391 هزینه این پروژه شده است؛ در حالیکه انجام این پروژه صرفا برای حل گره ترافیکی صبحگاهی مردم در مناطق 1 و 3 به سمت بازار و مرکز بوده است. معمولا انجام این پروژهها در سایر کشورها برای تحقق خیرعامه در مرکزیت شهرها صورت میپذیرد. یعنی در پروژههای بزرگ، کلیت شهر و نه بخشی از شهر مطمح نظر قرار میگیرد. 8- امکانسنجی فنی و مالی در برخی از پروژههای عمرانی به نظر نمیرسد انجام شده باشد. معمولا در شهرهای زلزلهخیز بهویژه در مجاورت گسلها، احداث تقاطعهای غیر همسطح کاری نادرست است. در زلزله کوبه ژاپن یک بزرگراه طبقاتی کاملا
واژگون شد. بزرگراه طبقاتی صدر در نزدیک گسلهای محمودیه و مشاع قرار دارد. 9- در انتخاب مکان برای اجرای برخی پروژهها، مطالعات زیستمحیطی صورت نپذیرفته است. مورد مثال اجرای دریاچه چیتگر در مکانی است که اغلب کارشناسان محیطزیست آن را غلط میپندارند. 10- نمایشیبودن برخی از فعالیتها چون پیادهروسازی برای نابینایان. در حالیکه جمعیت معلولین جسمی و حرکتی حدود 10 برابر جمعیت نابینایان است ولی برای این حجم جمعیتی کاری نشده است. ضمن اینکه تحولات اجتماعی دهه اخیر، به نفع افزایش جمعیت سالمند است. از اینرو توجه به مناسبسازی فضاهای شهری برای این جمعیت و نیز معلولین جسمی و حرکتی از اولویت به مراتب بیشتری برخوردار بوده است. 11- در مقایسه با شهرهای پیشرفته چون استانبول، بانکوک و کوالالامپور در کشورهای آسیایی، تهران با کمبود فضاهای فراغتی خوب و با کیفیت عالی مواجه است و هنوز در نظافت فضاهای عمومی شهری با مشکل مواجهیم. 12- حرکت شهر تهران به سمت جهانیشدن بسیار کند است. و هنوز زیرساختهای مناسب برای این امر شکل نگرفته است. برای انتقال بازار مرکزی شهر اقدامی نشده است. مرکز شهر روزبهروز فرسودهتر میشود و در مقایسه با
شهرهایی چون بانکوک که از مرکز شهری کاملا متحول برخوردار است با حرکت مدیریت شهری عمدتا مبتنی بر ساماندهی امور روزمره بوده است. در جمعبندی باید گفت؛ برخلاف نظریه رییس شورای شهر تهران که مدیریت احمدینژاد را قابل قبولتر از مدیریت قالیباف دانستهاند؛ اساسا مجموعه فعالیتها و اقدامات آقای قالیباف قابل مقایسه با خلف خود نیست و دارای ارزشهای مثبت بسیاری است ولی دغدغههای انتخاباتی دست ایشان را در استفاده از نیروهای کارآمد و قوی بسته بود. و نیروهایی که در سمتهای مختلف مشغول به کار شدند، از قابلیتها و ظرفیتهای درخوری برخوردار نبودند. لذا وی نتوانست تحولی جدی ایجاد کند و مدیریت وی عمدتا مبتنیبر ساماندهی امور بود و نه تحول در امور شهری.
اگر بخواهیم جدای از تلقی عوام از مدیریت قالیباف، ارزیابی علمی از عملکرد وی داشته باشیم، میتوان به موارد ذیل اشاره کرد: 1- علیرغم تاکید سیاستهای کلی نظام در حوزه سوانح طبیعی و حوادث غیرمترقبه و نیز حکم برنامه پنجساله چهارم توسعه کشور مبنی بر بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده در شهرهای کشور ظرف مدت 10سال، حرکت دولت و نیز شهرداریها و بهویژه شهرداری تهران در این خصوص کند و ناکارآمد بوده است. آمارها نشان میدهد کمتر از 10درصد بافتهای فرسوده شهری احیا شدهاند. و آن میزان نیز که در شهر تهران بهسازی و نوسازی شده است، فاقد فضاهای عمومی چون فضای سبز، فضای باز و تفریحی و پارکینگ است و شعاع دسترسی واحدهای مذکور به اماکن ورزشی و تفریحی بسیار دور میباشد. همچنین عدمتوجه به ابعاد اجتماعی در بازسازی و نوسازی بافتها و نیز آزمون و خطای زیاد در اجرا (نمونه: محله نوبخت) از ویژگیهای مدیریت شهرداری تهران در این حوزه بسیار مهم است. 2- هرچند توسعه مترو با مدیریت خوب «محسن هاشمی» و پشتیبانی شهرداری تهران گامی بزرگ در جهت افزایش سهم ناوگان حملونقل عمومی در انجام سفرهای درونشهری بود، اما متوسط سرعت ترافیک از 24کیلومتر در
ساعت به 21کیلومتر در ساعت در اتوبان همت رسیده است که این شاخص بیان ناکارآمدی شهرداری در حملونقل شهری است. 3- در انجام برخی از پروژههای بزرگ چون تونل توحید با صرف هزینهای بسیار به واسطه شتابزدگی، بهرهبرداری از آن توسط مردم با مشکلات جدی مواجه است. عدمتعبیه فن به میزان کافی موجب شده است که پلیس در ورودی تونل مانع از ورود موتوسیکلتسواران به تونل شود، چراکه بیم خفگی و مسمومیت آنها میرود. 4- ساختار درآمدی شهرداری تهران سمتوسوی صحیحی نیافته است و همچنان قریب به 70درصد از بودجه شهرداری متکی بردرآمدهای ناپایدار چون عوارض بر ساختوساز و فروش تراکم و تغییر کاربری است. و حرکت اساسی برای تغییر جهتگیری درآمدی از ناپایدار به پایدار را شاهد نبودیم. و درآمدهای جدید در سال گذشته مبتنی بر تغییر کاربریها بوده است. گسترش مالها، مجتمعهای ایستگاهی، هایپرها، تاتمالها، درآمد ناشی از اخذ عوارض پذیره و تغییر کاربری را به حدود 30درصد از درآمدهای شهرداری رسانده است. کمیسیون ماده 5 در دو سال اخیر از فعالترین کمیسیونهای شهرداری بوده است. 5- منطقه 22 شهرداری تهران فرصتی بود برای اجرای شهرسازی ایرانی - اسلامی که متاسفانه
با احداث برجهای ساختمانی در این منطقه، فرصت مذکور از دست رفت. به عبارت دیگر شهر را هنوز سرمایهداران میسازند نه شهرسازان. 6- هنوز مردم و به عبارتی ارباب رجوع بیشترین شکایات را از شهرداری دارند، مراجعه به پروندههای دیوان عدالت اداری موید این موضوع است. قالیباف نتوانست نگاه طلبکارانه کارکنان شهرداری را به مردم تغییر دهد. 7- انجام برخی پروژههای پرهزینه چون بزرگراه طبقاتی صدر در جهت و خدمت «خیرعامه» نبوده است. قریب به دوهزارمیلیاردتومان از بودجه 9هزارمیلیاردتومانی شهرداری تهران در سال 1391 هزینه این پروژه شده است؛ در حالیکه انجام این پروژه صرفا برای حل گره ترافیکی صبحگاهی مردم در مناطق 1 و 3 به سمت بازار و مرکز بوده است. معمولا انجام این پروژهها در سایر کشورها برای تحقق خیرعامه در مرکزیت شهرها صورت میپذیرد. یعنی در پروژههای بزرگ، کلیت شهر و نه بخشی از شهر مطمح نظر قرار میگیرد. 8- امکانسنجی فنی و مالی در برخی از پروژههای عمرانی به نظر نمیرسد انجام شده باشد. معمولا در شهرهای زلزلهخیز بهویژه در مجاورت گسلها، احداث تقاطعهای غیر همسطح کاری نادرست است. در زلزله کوبه ژاپن یک بزرگراه طبقاتی کاملا
واژگون شد. بزرگراه طبقاتی صدر در نزدیک گسلهای محمودیه و مشاع قرار دارد. 9- در انتخاب مکان برای اجرای برخی پروژهها، مطالعات زیستمحیطی صورت نپذیرفته است. مورد مثال اجرای دریاچه چیتگر در مکانی است که اغلب کارشناسان محیطزیست آن را غلط میپندارند. 10- نمایشیبودن برخی از فعالیتها چون پیادهروسازی برای نابینایان. در حالیکه جمعیت معلولین جسمی و حرکتی حدود 10 برابر جمعیت نابینایان است ولی برای این حجم جمعیتی کاری نشده است. ضمن اینکه تحولات اجتماعی دهه اخیر، به نفع افزایش جمعیت سالمند است. از اینرو توجه به مناسبسازی فضاهای شهری برای این جمعیت و نیز معلولین جسمی و حرکتی از اولویت به مراتب بیشتری برخوردار بوده است. 11- در مقایسه با شهرهای پیشرفته چون استانبول، بانکوک و کوالالامپور در کشورهای آسیایی، تهران با کمبود فضاهای فراغتی خوب و با کیفیت عالی مواجه است و هنوز در نظافت فضاهای عمومی شهری با مشکل مواجهیم. 12- حرکت شهر تهران به سمت جهانیشدن بسیار کند است. و هنوز زیرساختهای مناسب برای این امر شکل نگرفته است. برای انتقال بازار مرکزی شهر اقدامی نشده است. مرکز شهر روزبهروز فرسودهتر میشود و در مقایسه با
شهرهایی چون بانکوک که از مرکز شهری کاملا متحول برخوردار است با حرکت مدیریت شهری عمدتا مبتنی بر ساماندهی امور روزمره بوده است. در جمعبندی باید گفت؛ برخلاف نظریه رییس شورای شهر تهران که مدیریت احمدینژاد را قابل قبولتر از مدیریت قالیباف دانستهاند؛ اساسا مجموعه فعالیتها و اقدامات آقای قالیباف قابل مقایسه با خلف خود نیست و دارای ارزشهای مثبت بسیاری است ولی دغدغههای انتخاباتی دست ایشان را در استفاده از نیروهای کارآمد و قوی بسته بود. و نیروهایی که در سمتهای مختلف مشغول به کار شدند، از قابلیتها و ظرفیتهای درخوری برخوردار نبودند. لذا وی نتوانست تحولی جدی ایجاد کند و مدیریت وی عمدتا مبتنیبر ساماندهی امور بود و نه تحول در امور شهری.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.