|

پاسخ‌گویی در برابر آثار هنری

محمود نورایی

هنر معاصر دنیا، رویکردی متفاوت با آنچه امروز در هنر معاصر ایران می‌گذرد، دارد. اگرچه شکل محتوایی آنها و رویکردهای مفهومی آنها یکی است؛ اما شیوه‌های متفاوتي در ارائه اثر هنری دارند؛ همان‌گونه که هنر مدرن ایران، تجربه متفاوتی را از هنر مدرن دنیا پشت‌سر گذاشت، می‌توان تأکید داشت که هنر معاصر ایران شکل بومی خود را دارد، هرچند موضوعاتی مانند هویت، جنسیت، جنگ و محیط ‌زیست، بن‌مایه‌های محتوایی همه این آثار هستند؛ اما شکل ارائه آنها تحت‌ تأثیر جغرافیای ذهنی است که رنگ و بویی تازه برای هنر دارد.
از سویی دیگر مواجهه با هر اثر هنری می‌تواند برای مخاطب احساس متفاوتی را رقم بزند، از حس نوستالژیک تا تنفر و از شوک تا فرورفتن در احساس هنرمند. اثر هنری می‌تواند مخاطب را در جریان سیال حسی‌اش گرفتار و او را در وادی احساسات سرگردان کند. حال اگر اثر هنری از واکنش احساسی مخاطب جلوگیری کند و او را در برابر مفاهیم انتقادی و چالشی قرار دهد، جریانی را پدید می‌آورد که آن را همسو با هنر معاصر می‌کند. هنری که با دوری‌جستن از احساس، مخاطبش را در برابر پرسش‌هایی قرار می‌دهد که به کشف خود و داده‌های ذهنی‌اش بپردازد.
از این منظر می‌توان نمایشگاه «شکستنی» فرشین طهماسب در گالری شکوه را نمایشگاهی با رویکردهای معاصر و شیوه ارائه آثار را در مختصات هنر معاصر ایران بررسی کرد.
آثار طهماسب، موضوع جنسیت و بیشتر احساسات زنانه را هدف قرار داده است، اما شیوه بیان‌گرایی آثار به سوی نگاه‌های فمينیستی نلغزیده و هنرمند سعی در ارائه پرسش‌های ذهنی خود در قالب آثار مفهومی داشته است. آثار طهماسب جملگی نگاهی نقادانه به موضوعی زندگی اجتماعی زنان دارد و احساسات آنها را در برابر نگاه نقادانه خود قرار داده است. او در عنوان آثارش نیز همین روند را پی گرفته و تلاش داشته پرسشگری آثار را در مقابل مخاطبان قرار دهد تا مخاطب در روند مواجهه اثر در مقام پاسخ قرار گیرد.
ایجاد زمینه گفتمانی اثر و مخاطب هدف غایی طهماسب در مجموعه آثار «شکستنی» است که هم در تکنیک ارائه آثار و هم رویکرد آثار فیگوراتیوش به خوبی قابل خوانش است.
طهماسب در این مجموعه که شامل 12 اثر است، از سبک‌های مختلف نقاشی برای بیانگرایی آثارش بهره برده و خود را مقید به ارائه یک مجموعه منسجم از لحاظ آرایه‌های بصری نکرده است. او در ارائه وجه تکنیکال آثارش تلاش داشته تا متناسب با موضوع و گفتمان هر اثر از بهترین شیوه بیان بصری استفاده کند. از همین رو در این مجموعه آثار می‌توان از آثار اکسپرسیو و آبستره هندسی تا کلاژ و خط‌ نیز دید.
به‌طور کلی می‌توان برخورد آرایه‌های بصری فرشین طهماسب را به سه دسته تقسیم کرد، فیگورهایی که حالات احساسی خود را از خشم تا غم و از یأس تا شادی جلوه می‌کنند و از سویی دیگر احساس هنرمند به سوژه را که در پس‌زمینه با رنگ‌پاشه‌ها و آبستره‌های هندسی می‌توان خوانش کرد و سوم در برخی از آثار که خط‌نوشته‌های کلاژگونه هستند وضعیت فیگور و پس‌زمینه را برای مخاطب به‌گونه‌ای ترسیم کرده تا مخاطب را در برابر سؤالی واضح قرار دهد.

هنر معاصر دنیا، رویکردی متفاوت با آنچه امروز در هنر معاصر ایران می‌گذرد، دارد. اگرچه شکل محتوایی آنها و رویکردهای مفهومی آنها یکی است؛ اما شیوه‌های متفاوتي در ارائه اثر هنری دارند؛ همان‌گونه که هنر مدرن ایران، تجربه متفاوتی را از هنر مدرن دنیا پشت‌سر گذاشت، می‌توان تأکید داشت که هنر معاصر ایران شکل بومی خود را دارد، هرچند موضوعاتی مانند هویت، جنسیت، جنگ و محیط ‌زیست، بن‌مایه‌های محتوایی همه این آثار هستند؛ اما شکل ارائه آنها تحت‌ تأثیر جغرافیای ذهنی است که رنگ و بویی تازه برای هنر دارد.
از سویی دیگر مواجهه با هر اثر هنری می‌تواند برای مخاطب احساس متفاوتی را رقم بزند، از حس نوستالژیک تا تنفر و از شوک تا فرورفتن در احساس هنرمند. اثر هنری می‌تواند مخاطب را در جریان سیال حسی‌اش گرفتار و او را در وادی احساسات سرگردان کند. حال اگر اثر هنری از واکنش احساسی مخاطب جلوگیری کند و او را در برابر مفاهیم انتقادی و چالشی قرار دهد، جریانی را پدید می‌آورد که آن را همسو با هنر معاصر می‌کند. هنری که با دوری‌جستن از احساس، مخاطبش را در برابر پرسش‌هایی قرار می‌دهد که به کشف خود و داده‌های ذهنی‌اش بپردازد.
از این منظر می‌توان نمایشگاه «شکستنی» فرشین طهماسب در گالری شکوه را نمایشگاهی با رویکردهای معاصر و شیوه ارائه آثار را در مختصات هنر معاصر ایران بررسی کرد.
آثار طهماسب، موضوع جنسیت و بیشتر احساسات زنانه را هدف قرار داده است، اما شیوه بیان‌گرایی آثار به سوی نگاه‌های فمينیستی نلغزیده و هنرمند سعی در ارائه پرسش‌های ذهنی خود در قالب آثار مفهومی داشته است. آثار طهماسب جملگی نگاهی نقادانه به موضوعی زندگی اجتماعی زنان دارد و احساسات آنها را در برابر نگاه نقادانه خود قرار داده است. او در عنوان آثارش نیز همین روند را پی گرفته و تلاش داشته پرسشگری آثار را در مقابل مخاطبان قرار دهد تا مخاطب در روند مواجهه اثر در مقام پاسخ قرار گیرد.
ایجاد زمینه گفتمانی اثر و مخاطب هدف غایی طهماسب در مجموعه آثار «شکستنی» است که هم در تکنیک ارائه آثار و هم رویکرد آثار فیگوراتیوش به خوبی قابل خوانش است.
طهماسب در این مجموعه که شامل 12 اثر است، از سبک‌های مختلف نقاشی برای بیانگرایی آثارش بهره برده و خود را مقید به ارائه یک مجموعه منسجم از لحاظ آرایه‌های بصری نکرده است. او در ارائه وجه تکنیکال آثارش تلاش داشته تا متناسب با موضوع و گفتمان هر اثر از بهترین شیوه بیان بصری استفاده کند. از همین رو در این مجموعه آثار می‌توان از آثار اکسپرسیو و آبستره هندسی تا کلاژ و خط‌ نیز دید.
به‌طور کلی می‌توان برخورد آرایه‌های بصری فرشین طهماسب را به سه دسته تقسیم کرد، فیگورهایی که حالات احساسی خود را از خشم تا غم و از یأس تا شادی جلوه می‌کنند و از سویی دیگر احساس هنرمند به سوژه را که در پس‌زمینه با رنگ‌پاشه‌ها و آبستره‌های هندسی می‌توان خوانش کرد و سوم در برخی از آثار که خط‌نوشته‌های کلاژگونه هستند وضعیت فیگور و پس‌زمینه را برای مخاطب به‌گونه‌ای ترسیم کرده تا مخاطب را در برابر سؤالی واضح قرار دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.