|

شب پرگلایه کارگردانان

فرانک آرتا : ‌هفتمین «شب کانون کارگردانان» امسال در حالی برگزار شد که برپایی آن سال گذشته به دلیل مرگ غیرمنتظره «عباس کیارستمی» لغو شده بود. در این مراسم با حضور دکتر صالحی‌امیری، ‌وزیر ارشاد و محمدمهدی حیدریان، ‌رئیس سازمان سینمایی،‌ از پنج نفر از کارگردانان سینمای ایران تجلیل شد.

شامگاه 21 تیر سالن پردیس ملت در برنامه‌ای با اجرای داریوش فرهنگ، میزبان اعضای کانون کارگردانان خانه سینما بود.
در ابتدای مراسم، محمد بزرگ‌نیا، رئیس کانون کارگردانان، گلایه اعضای این صنف را خطاب به وزیر ارشاد این‌گونه بیان کرد: «تا جایی که به یاد دارم، ما سینماگران در این سال‌ها همیشه درباره موضوعات مختلف مانند توقیف فیلم‌ها، تحریم‌ها، کپی‌رایت و تعریف جایگاه فرهنگی در سینما گفت‌وگو کرده‌ایم، اما امروز شاهد مسائلی هستیم که دور از شأن سینمای ایران است؛ مثلا متأسفانه شرایط سخت تولید و ازکارافتادگی بیشتر دست‌اندرکاران سینما وضعیت معیشتی بدی را ایجاد کرده است که همه‌ ما در قبال آن مسئول هستیم. دولت و صنوف باید در کنار هم برای حل این مشکل برنامه‌های مؤثری داشته باشند و خوب است امشب در هفتمین جشن کانون قول دهیم که این موضوع را پیگیری کنیم و اجازه ندهیم این‌ شرایط ادامه پیدا کند».
در ادامه، بزرگ‌نیا نخستین جایزه کانون را به «نرگس آبیار» اهدا کرد. او درباره این این فیلم‌ساز جوان گفت: «به نظرم «دیپلم خوشامد» را به خانم آبیار بدهیم، چون او با همین چند فیلم خود نشان داد که فیلم‌ساز خوش‌فکر و خوش‌آتیه‌ای است».
آبیار هم ضمن تشکر از برگزارکنندکان این مراسم، سه آرزوی خود را این‌گونه بیان کرد :«برای من افتخار بزرگی است که از کانون کارگردانان تندیس گرفتم. فقط آرزو می‌کنم وقتی سینماگران ما در جشنواره‌ها جایزه می‌گیرند، نظیر ورزشکاران از آنها استقبال و برایشان سرود ملی پخش شود. همچنین آرزومندم ماجرای تراژیکی که برای آقای کیارستمی افتاد، دیگر تکرار نشود و دست‌آخر اینکه دیگر شاهد توقیف ‌فیلم‌ها نباشیم». سپس مسعود کیمیایی جایزه کارگردان نسل اول را به سیروس الوند اهدا کرد. او گفت: «زمان ما اگر فیلمی به جشنواره می‌رفت و جایزه می‌گرفت، ضدارزش بود. ما تمام تلاش خود را می‌کردیم که فیلم‌هایمان به جشنواره‌ها راه پیدا نکنند. به‌همین‌دلیل از قافله عقب افتادیم. سیروس الوند ویژگی خوبی دارد. او همیشه مستقل و با تهیه‌کننده و استودیو کار می‌کرد». الوند هم خطاب به کیمیایی عنوان کرد: «اگر مسعود کیمیایی «قیصر» را نمی‌ساخت، بعید می‌دانم می‌توانستم فیلم بسازم. در زندگی‌ام چهار شب خیلی مهم بوده؛‌ یکی‌ شب تولدم که خاطرم نیست. شب دوم زمانی بود که ازدواج کردم. شب سوم زمانی که در کنار کیمیایی، مهرجویی و حاتمی‌کیا جایزه‌ گرفتم و اما ‌شب چهارم هم امشب است».
سپس رخشان بنی‌اعتماد جایزه کارگردان نسل دوم را به ابوالحسن داوودی اهدا کرد.
بنی‌اعتماد گفت: «کمتر فیلم‌سازانی همچون داوودی هستند که میان اندیشه و مخاطب در فیلم‌هایشان پیوند ایجاد کرده‌اند و البته داوودی جدا از فیلم‌سازی، ‌تلاش‌های زیادی در جهت رونق صنف در سینما انجام داده است». پس از آن از کیک تولد داوودی رونمایی شد و درحالی‌که این کارگردان به هیجان آمده بود، گفت: «یک ماه است که سر کار هستم و امروز باعجله خود را رساندم و نمی‌دانستم دوستان لطفشان در حق من دوچندان شده. این جلسه مرا به یاد ۳۰ سال قبل انداخت؛ زمانی که خواستیم کانون را راه‌اندازی کنیم. انگار همین دیروز بود. وقتی مازیار میری زنگ زد که در این جلسه شرکت کنم، نگران شدم که نکند این آخرین کار من باشد و در نهایت به دلیل رفاقت‌ها در این مراسم شرکت کردم».
داوودی به توقیف 10ساله فیلم «زادبوم» و توقیف تلفنی «اکسیدان» تلویحا اشاره کرد و گفت :«هنوز بعضی چیزها مرا اذیت می‌کند؛ مثلا مدت‌ها همکاران و دوستانم براي به‌بارنشستن فیلمی تلاش می‌کنند، ولی کمی بعد فقط با یک چرخش سیاسی،‌ تمام نتایج، هیچ‌وپوچ می‌شود ! فیلم من پس از ۱۰ سال توقیف قرار است اکران شود. امیدوارم ‌با یک تلفن از پرده پایین کشیده نشود!».
همایون اسعدیان جایزه بعدی را به سامان مقدم اهدا کرد و توضیح داد: «بعضی‌ها ذاتا دوست‌داشتنی و البته بدقول هستند و به نظرم سامان مقدم از آن دسته آدم‌هاست. سامان مقدم وقتی فیلم‌سازی را شروع کرد، یک نوع طنز اجتماعی را وارد سینما کرد که البته بعدا از آن دور شد. امیدوارم شرایطی فراهم شود تا فیلم‌هایی را که دوست دارد بسازد».
سامان مقدم هم در ابتدای سخنانش خطاب به وزیر گفت: «روی سخنم با وزیر است که دستور دادند فیلم‌های توقیفی رفع مشکل شوند، ولی فیلم‌ من «صدسال به این سال‌ها» كه 11سال قبل ساختم حتی در فهرست فیلم‌های توقیفی سازمان‌ قرار نگرفته است. بعد از نمایش اول فیلم‌ آن‌قدر مورد اتهام‌ها و حرف‌ها از جمله ضدانقلاب و جاسوس موساد قرار گرفتم، اما فیلم من پروانه ساخت گرفته بود».
کیانوش عیاری هم در بخش پایانی جایزه کیومرث پوراحمد را اهدا کرد و گفت: «یکی از ویژگی‌های مهم پوراحمد این است که فیلم‌هایش شعارزده نیستند. با وجود آنکه حضور پررنگی در عرصه سیاست به معنای مثبت داشته است».
پوراحمد هم با صراحت همیشگی خطاب به دکتر صالحی‌امیری گفت :«آقای وزیر تو را به خدا کاری کنید تا پول‌های مردم از مملکت خارج نشود و تهیه‌کنندگان این پول‌های کلان را به سوپراستارهای دوزرای ندهند! سینما با این رفتار‌ها فلج شده».
کارگردان فیلم «کفش‌هایم کو؟» با اشاره به «سال‌هایی که در دولت پاک‌دستان فیلم‌ نساخت»، اشاره کرد : «من مرتکب اشتباهی شدم که یک فیلم جنگی‌ ساختم که دیگر نمی‌سازم. وظیفه من این است که تا آخر پشت روحانی و دولتش بایستم؛ ‌حتی اگر ۲۰ سال فیلم نسازم».
صالحی‌امیری هم در برابر انتقاد‌های صورت‌گرفته ‌گفت: «به نظرم سینمای ایران در آستانه‌ جهش است؛ چون باور دارم که‌ دهه چهارم انقلاب ‌می‌تواند دهه‌ جهش در سینمای ایران باشد؛ چون نیاز به تغییر و حرکت دارد. ما و شما سینماگران در یک صف و یک جریان قرار داریم. این حق طبیعی شماست که انتظار حمایت و امنیت داشته باشید و ما هم باید برای شما فراهم کنیم؛ چون معتقدیم حمایت همه‌جانبه از سینما یک استراتژی است و نه شعار. هفته قبل با مدیران عامل بانک‌ها جلسه داشتم تا از سینمای ایران حمایت کنند تا ظرفیت مالی بیشتری ایجاد شود».

گفت‌وگو با نرگس آبیار،‌ یکی از تقدیر‌شدگان
افتخار بزرگ

ساخت سریال تان به کجا رسید؟‌
نگارش سریال «دختر شینا» به اتمام رسید؛ ولی فعلا تولید آن بنا به دلایلی متوقف شده است. الان هم مشغول نوشتن فیلم‌نامه سینمایی هستم؛ ولی دقیقا نمی‌دانم که نگارش آن کی به اتمام می‌رسد.
در این مدت هم با‌خبر شدیم که فیلم «نفس» در برخی از جشنواره‌ها جایزه گرفته است.
بله. اخیرا جایزه بهترین کارگردانی برای فیلم «نفس» از جشنواره زنان ونکوور را دریافت کردم. همچنین فیلم «نفس» جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران جشنواره زوریخ را از آنِ خود کرد.
خود شما در این جشنواره‌ها شرکت کرده‌‌اید ؟
نه. چون در جشنواره‌های دیگر حضور داشتم.
کدام جشنواره ؟
جشنواره فیلم‌های کلن.
در برلین هم جشنواره زنان فیلم‌ساز ایرانی برگزار شده بود؛ ولی عجیب بود که شما د ر آن حضور نداشتید. چون فیلم‌سازان کمتر معروف هم در آنجا حضور داشتند ؟‌
واقعا دلیل آن را نمی‌دانم! اتفاقا برای من هم همین سؤال مطرح بود که چرا فیلم «نفس» انتخاب نشده! به هر حال، هر جشنواره‌ای سلایقی دارد که من از آن مطلع نیستم.
استقبال از «نفس» در جشنواره کلن چگونه بود؟
خوشبختانه استقبال از فیلم‌های ایرانی در جشنواره کلن همیشه خوب است. هم به دلیل حضور بیشتر ایرانیان مقیم کلن و هم اينكه ذائقه تماشاگران آنجا با فیلم‌های ایرانی همخوانی دارد. به‌همین‌دلیل اغلب سالن‌ها مملو از تماشاگر است. با وجود اینکه فیلم «نفس» در ساعت خوبی به نمایش درنیامد؛ اما خوشبختانه از آن خوب استقبال شد.
ظاهرا جشنواره غیررقابتی بوده؟
بله. بااین‌حال تماشاگران به فیلم‌های برگزیده خود جایزه می‌دهند که امسال فیلم «ایتالیا ایتالیا» جايزه گرفت.
جایزه کانون کارگردانان را چگونه دیدید؟
مدت‌ها پیش به من زنگ زدند و گفتند حتما در مراسم کانون کارگردانان شرکت کنم. من نمی‌دانستم علت این دعوت چه بود؛ اما از‌آنجایی‌که کانون کارگردانان برایم مهم است، سفر خارجی خود را به تعویق انداختم تا در این مراسم شرکت کنم. طبیعی است که خیلی خوشحال شدم جایزه کانون را دریافت کردم. بالأخره میان همه کارگردانان باتجربه که هر کدام استاد من هستند و قرار‌گرفتن درکنار بزرگان سینما مانند آقایان پوراحمد و داوودی و الوند افتخار بزرگی برایم محسوب می‌شد.
به‌عنوان یک زن چه نگاهی به این جایزه داشتید؟‌
قطعا به‌عنوان یک زن هم خوشحال شدم؛ اما نمی‌خواهم تمایزی از نقطه برتری‌جویی میان زن و مرد قائل شوم... بااین‌همه به دلیل جامعه‌ مردسالار ایران و البته تمام جهان هر جا زنی در موضع تقدیر و تحسین قرار می‌گیرد، ‌خوشحال می‌شوم.
موضوع فیلم جدیدتان چیست؟
زنانه؛ اما بیشتر از این نمی‌توانم اطلاعات بدهم.

فرانک آرتا : ‌هفتمین «شب کانون کارگردانان» امسال در حالی برگزار شد که برپایی آن سال گذشته به دلیل مرگ غیرمنتظره «عباس کیارستمی» لغو شده بود. در این مراسم با حضور دکتر صالحی‌امیری، ‌وزیر ارشاد و محمدمهدی حیدریان، ‌رئیس سازمان سینمایی،‌ از پنج نفر از کارگردانان سینمای ایران تجلیل شد.

شامگاه 21 تیر سالن پردیس ملت در برنامه‌ای با اجرای داریوش فرهنگ، میزبان اعضای کانون کارگردانان خانه سینما بود.
در ابتدای مراسم، محمد بزرگ‌نیا، رئیس کانون کارگردانان، گلایه اعضای این صنف را خطاب به وزیر ارشاد این‌گونه بیان کرد: «تا جایی که به یاد دارم، ما سینماگران در این سال‌ها همیشه درباره موضوعات مختلف مانند توقیف فیلم‌ها، تحریم‌ها، کپی‌رایت و تعریف جایگاه فرهنگی در سینما گفت‌وگو کرده‌ایم، اما امروز شاهد مسائلی هستیم که دور از شأن سینمای ایران است؛ مثلا متأسفانه شرایط سخت تولید و ازکارافتادگی بیشتر دست‌اندرکاران سینما وضعیت معیشتی بدی را ایجاد کرده است که همه‌ ما در قبال آن مسئول هستیم. دولت و صنوف باید در کنار هم برای حل این مشکل برنامه‌های مؤثری داشته باشند و خوب است امشب در هفتمین جشن کانون قول دهیم که این موضوع را پیگیری کنیم و اجازه ندهیم این‌ شرایط ادامه پیدا کند».
در ادامه، بزرگ‌نیا نخستین جایزه کانون را به «نرگس آبیار» اهدا کرد. او درباره این این فیلم‌ساز جوان گفت: «به نظرم «دیپلم خوشامد» را به خانم آبیار بدهیم، چون او با همین چند فیلم خود نشان داد که فیلم‌ساز خوش‌فکر و خوش‌آتیه‌ای است».
آبیار هم ضمن تشکر از برگزارکنندکان این مراسم، سه آرزوی خود را این‌گونه بیان کرد :«برای من افتخار بزرگی است که از کانون کارگردانان تندیس گرفتم. فقط آرزو می‌کنم وقتی سینماگران ما در جشنواره‌ها جایزه می‌گیرند، نظیر ورزشکاران از آنها استقبال و برایشان سرود ملی پخش شود. همچنین آرزومندم ماجرای تراژیکی که برای آقای کیارستمی افتاد، دیگر تکرار نشود و دست‌آخر اینکه دیگر شاهد توقیف ‌فیلم‌ها نباشیم». سپس مسعود کیمیایی جایزه کارگردان نسل اول را به سیروس الوند اهدا کرد. او گفت: «زمان ما اگر فیلمی به جشنواره می‌رفت و جایزه می‌گرفت، ضدارزش بود. ما تمام تلاش خود را می‌کردیم که فیلم‌هایمان به جشنواره‌ها راه پیدا نکنند. به‌همین‌دلیل از قافله عقب افتادیم. سیروس الوند ویژگی خوبی دارد. او همیشه مستقل و با تهیه‌کننده و استودیو کار می‌کرد». الوند هم خطاب به کیمیایی عنوان کرد: «اگر مسعود کیمیایی «قیصر» را نمی‌ساخت، بعید می‌دانم می‌توانستم فیلم بسازم. در زندگی‌ام چهار شب خیلی مهم بوده؛‌ یکی‌ شب تولدم که خاطرم نیست. شب دوم زمانی بود که ازدواج کردم. شب سوم زمانی که در کنار کیمیایی، مهرجویی و حاتمی‌کیا جایزه‌ گرفتم و اما ‌شب چهارم هم امشب است».
سپس رخشان بنی‌اعتماد جایزه کارگردان نسل دوم را به ابوالحسن داوودی اهدا کرد.
بنی‌اعتماد گفت: «کمتر فیلم‌سازانی همچون داوودی هستند که میان اندیشه و مخاطب در فیلم‌هایشان پیوند ایجاد کرده‌اند و البته داوودی جدا از فیلم‌سازی، ‌تلاش‌های زیادی در جهت رونق صنف در سینما انجام داده است». پس از آن از کیک تولد داوودی رونمایی شد و درحالی‌که این کارگردان به هیجان آمده بود، گفت: «یک ماه است که سر کار هستم و امروز باعجله خود را رساندم و نمی‌دانستم دوستان لطفشان در حق من دوچندان شده. این جلسه مرا به یاد ۳۰ سال قبل انداخت؛ زمانی که خواستیم کانون را راه‌اندازی کنیم. انگار همین دیروز بود. وقتی مازیار میری زنگ زد که در این جلسه شرکت کنم، نگران شدم که نکند این آخرین کار من باشد و در نهایت به دلیل رفاقت‌ها در این مراسم شرکت کردم».
داوودی به توقیف 10ساله فیلم «زادبوم» و توقیف تلفنی «اکسیدان» تلویحا اشاره کرد و گفت :«هنوز بعضی چیزها مرا اذیت می‌کند؛ مثلا مدت‌ها همکاران و دوستانم براي به‌بارنشستن فیلمی تلاش می‌کنند، ولی کمی بعد فقط با یک چرخش سیاسی،‌ تمام نتایج، هیچ‌وپوچ می‌شود ! فیلم من پس از ۱۰ سال توقیف قرار است اکران شود. امیدوارم ‌با یک تلفن از پرده پایین کشیده نشود!».
همایون اسعدیان جایزه بعدی را به سامان مقدم اهدا کرد و توضیح داد: «بعضی‌ها ذاتا دوست‌داشتنی و البته بدقول هستند و به نظرم سامان مقدم از آن دسته آدم‌هاست. سامان مقدم وقتی فیلم‌سازی را شروع کرد، یک نوع طنز اجتماعی را وارد سینما کرد که البته بعدا از آن دور شد. امیدوارم شرایطی فراهم شود تا فیلم‌هایی را که دوست دارد بسازد».
سامان مقدم هم در ابتدای سخنانش خطاب به وزیر گفت: «روی سخنم با وزیر است که دستور دادند فیلم‌های توقیفی رفع مشکل شوند، ولی فیلم‌ من «صدسال به این سال‌ها» كه 11سال قبل ساختم حتی در فهرست فیلم‌های توقیفی سازمان‌ قرار نگرفته است. بعد از نمایش اول فیلم‌ آن‌قدر مورد اتهام‌ها و حرف‌ها از جمله ضدانقلاب و جاسوس موساد قرار گرفتم، اما فیلم من پروانه ساخت گرفته بود».
کیانوش عیاری هم در بخش پایانی جایزه کیومرث پوراحمد را اهدا کرد و گفت: «یکی از ویژگی‌های مهم پوراحمد این است که فیلم‌هایش شعارزده نیستند. با وجود آنکه حضور پررنگی در عرصه سیاست به معنای مثبت داشته است».
پوراحمد هم با صراحت همیشگی خطاب به دکتر صالحی‌امیری گفت :«آقای وزیر تو را به خدا کاری کنید تا پول‌های مردم از مملکت خارج نشود و تهیه‌کنندگان این پول‌های کلان را به سوپراستارهای دوزرای ندهند! سینما با این رفتار‌ها فلج شده».
کارگردان فیلم «کفش‌هایم کو؟» با اشاره به «سال‌هایی که در دولت پاک‌دستان فیلم‌ نساخت»، اشاره کرد : «من مرتکب اشتباهی شدم که یک فیلم جنگی‌ ساختم که دیگر نمی‌سازم. وظیفه من این است که تا آخر پشت روحانی و دولتش بایستم؛ ‌حتی اگر ۲۰ سال فیلم نسازم».
صالحی‌امیری هم در برابر انتقاد‌های صورت‌گرفته ‌گفت: «به نظرم سینمای ایران در آستانه‌ جهش است؛ چون باور دارم که‌ دهه چهارم انقلاب ‌می‌تواند دهه‌ جهش در سینمای ایران باشد؛ چون نیاز به تغییر و حرکت دارد. ما و شما سینماگران در یک صف و یک جریان قرار داریم. این حق طبیعی شماست که انتظار حمایت و امنیت داشته باشید و ما هم باید برای شما فراهم کنیم؛ چون معتقدیم حمایت همه‌جانبه از سینما یک استراتژی است و نه شعار. هفته قبل با مدیران عامل بانک‌ها جلسه داشتم تا از سینمای ایران حمایت کنند تا ظرفیت مالی بیشتری ایجاد شود».

گفت‌وگو با نرگس آبیار،‌ یکی از تقدیر‌شدگان
افتخار بزرگ

ساخت سریال تان به کجا رسید؟‌
نگارش سریال «دختر شینا» به اتمام رسید؛ ولی فعلا تولید آن بنا به دلایلی متوقف شده است. الان هم مشغول نوشتن فیلم‌نامه سینمایی هستم؛ ولی دقیقا نمی‌دانم که نگارش آن کی به اتمام می‌رسد.
در این مدت هم با‌خبر شدیم که فیلم «نفس» در برخی از جشنواره‌ها جایزه گرفته است.
بله. اخیرا جایزه بهترین کارگردانی برای فیلم «نفس» از جشنواره زنان ونکوور را دریافت کردم. همچنین فیلم «نفس» جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران جشنواره زوریخ را از آنِ خود کرد.
خود شما در این جشنواره‌ها شرکت کرده‌‌اید ؟
نه. چون در جشنواره‌های دیگر حضور داشتم.
کدام جشنواره ؟
جشنواره فیلم‌های کلن.
در برلین هم جشنواره زنان فیلم‌ساز ایرانی برگزار شده بود؛ ولی عجیب بود که شما د ر آن حضور نداشتید. چون فیلم‌سازان کمتر معروف هم در آنجا حضور داشتند ؟‌
واقعا دلیل آن را نمی‌دانم! اتفاقا برای من هم همین سؤال مطرح بود که چرا فیلم «نفس» انتخاب نشده! به هر حال، هر جشنواره‌ای سلایقی دارد که من از آن مطلع نیستم.
استقبال از «نفس» در جشنواره کلن چگونه بود؟
خوشبختانه استقبال از فیلم‌های ایرانی در جشنواره کلن همیشه خوب است. هم به دلیل حضور بیشتر ایرانیان مقیم کلن و هم اينكه ذائقه تماشاگران آنجا با فیلم‌های ایرانی همخوانی دارد. به‌همین‌دلیل اغلب سالن‌ها مملو از تماشاگر است. با وجود اینکه فیلم «نفس» در ساعت خوبی به نمایش درنیامد؛ اما خوشبختانه از آن خوب استقبال شد.
ظاهرا جشنواره غیررقابتی بوده؟
بله. بااین‌حال تماشاگران به فیلم‌های برگزیده خود جایزه می‌دهند که امسال فیلم «ایتالیا ایتالیا» جايزه گرفت.
جایزه کانون کارگردانان را چگونه دیدید؟
مدت‌ها پیش به من زنگ زدند و گفتند حتما در مراسم کانون کارگردانان شرکت کنم. من نمی‌دانستم علت این دعوت چه بود؛ اما از‌آنجایی‌که کانون کارگردانان برایم مهم است، سفر خارجی خود را به تعویق انداختم تا در این مراسم شرکت کنم. طبیعی است که خیلی خوشحال شدم جایزه کانون را دریافت کردم. بالأخره میان همه کارگردانان باتجربه که هر کدام استاد من هستند و قرار‌گرفتن درکنار بزرگان سینما مانند آقایان پوراحمد و داوودی و الوند افتخار بزرگی برایم محسوب می‌شد.
به‌عنوان یک زن چه نگاهی به این جایزه داشتید؟‌
قطعا به‌عنوان یک زن هم خوشحال شدم؛ اما نمی‌خواهم تمایزی از نقطه برتری‌جویی میان زن و مرد قائل شوم... بااین‌همه به دلیل جامعه‌ مردسالار ایران و البته تمام جهان هر جا زنی در موضع تقدیر و تحسین قرار می‌گیرد، ‌خوشحال می‌شوم.
موضوع فیلم جدیدتان چیست؟
زنانه؛ اما بیشتر از این نمی‌توانم اطلاعات بدهم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.