شاعر صداها
نسيم قاضيزاده
کیارستمی را باید شاعر صداها دانست، او طبیعت را مانند ارکستری میدید که هر جزئی از آن سازی است. او صدای این سازها را به خوبی میشنید و برایشان نت مینوشت، نت نوشتنش دقیقا مانند آهنگسازی بود که هم برای صدای آن ساز نقش در نظر میگیرد و هم در کنار سازهای دیگر به جایگاه صوتی آن فکر میکند. اما تا ذوق شعری نباشد، فهم کامل این تناسب شاعرانه و موسیقایی حاصل نمیشود، همین است که نام او بهعنوان یکی از کارگردانانی که از موسیقی دوری میکرد، شناخته شد. درحالیکه به قطع میتوان گفت کمتر کارگردان ایرانی شناختی که او از موسیقی و ریتم و همنشینی موسیقی و تصویر داشت را داراست. اما بهکارگیری اصوات محیطی این باور اشتباه را به وجود آورده بود. خودش در ستایش اصوات محیطی میگوید: «همیشه دوست داشتم ابسترکشن هنرهای دیگر مثل موسیقی هم در سینما وجود داشت اما با اینکه اسم سینما هنر هفتم است، فقط خودش را محدود به تعریفکردن قصه کرده است... برای بعضی کارگردانها اهمیت صدا بیشتر از تصویر است.
وقتی ما برای فیلمبرداری بیرون میرویم، گاهی مردم از عوامل فنی میپرسند که دارید کجا میروید.
آنها هم جواب میدهند: میرویم کمی صدا ضبط کنیم اما دوربین را هم با خودمان میبریم. میدانید اگر شما فقط روی تصویر متمرکز شوید، در واقع فقط به یکی از ابعاد مکعب پرداختهاید. گاهی اوقات ما تأکید زیادی روی نماهایمان میگذاریم. انگار که داریم به دنیا میگوییم «دم نزنید! به این تصویر نگاه کنید... خیلی مهم است!» اما اگر شما به خودمان نگاه کنید که در حال حرفزدن هستیم، اصوات بسیار زیاد دیگری هم در اطراف ما وجود دارد. این بخش مهمی از واقعیت است». باید با گوشهایی که آمادهاند برای شنیدن صدای شعرهای طبیعت و محیط اطراف، به تماشای آثار کیارستمی نشست؛ آنگونه که او میخواست.
کیارستمی را باید شاعر صداها دانست، او طبیعت را مانند ارکستری میدید که هر جزئی از آن سازی است. او صدای این سازها را به خوبی میشنید و برایشان نت مینوشت، نت نوشتنش دقیقا مانند آهنگسازی بود که هم برای صدای آن ساز نقش در نظر میگیرد و هم در کنار سازهای دیگر به جایگاه صوتی آن فکر میکند. اما تا ذوق شعری نباشد، فهم کامل این تناسب شاعرانه و موسیقایی حاصل نمیشود، همین است که نام او بهعنوان یکی از کارگردانانی که از موسیقی دوری میکرد، شناخته شد. درحالیکه به قطع میتوان گفت کمتر کارگردان ایرانی شناختی که او از موسیقی و ریتم و همنشینی موسیقی و تصویر داشت را داراست. اما بهکارگیری اصوات محیطی این باور اشتباه را به وجود آورده بود. خودش در ستایش اصوات محیطی میگوید: «همیشه دوست داشتم ابسترکشن هنرهای دیگر مثل موسیقی هم در سینما وجود داشت اما با اینکه اسم سینما هنر هفتم است، فقط خودش را محدود به تعریفکردن قصه کرده است... برای بعضی کارگردانها اهمیت صدا بیشتر از تصویر است.
وقتی ما برای فیلمبرداری بیرون میرویم، گاهی مردم از عوامل فنی میپرسند که دارید کجا میروید.
آنها هم جواب میدهند: میرویم کمی صدا ضبط کنیم اما دوربین را هم با خودمان میبریم. میدانید اگر شما فقط روی تصویر متمرکز شوید، در واقع فقط به یکی از ابعاد مکعب پرداختهاید. گاهی اوقات ما تأکید زیادی روی نماهایمان میگذاریم. انگار که داریم به دنیا میگوییم «دم نزنید! به این تصویر نگاه کنید... خیلی مهم است!» اما اگر شما به خودمان نگاه کنید که در حال حرفزدن هستیم، اصوات بسیار زیاد دیگری هم در اطراف ما وجود دارد. این بخش مهمی از واقعیت است». باید با گوشهایی که آمادهاند برای شنیدن صدای شعرهای طبیعت و محیط اطراف، به تماشای آثار کیارستمی نشست؛ آنگونه که او میخواست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.