از تئوري تا عمل
جواد طوسي
روز گذشته فرصتي پيش آمد كه به اتفاق چند نفر از اعضاي شوراي مركزي «انجمن منتقدان و نويسندگان سينماي ايران» نشستي صميمانه با مهندس حيدريان رئيس سازمان سينمايي وزارت ارشاد داشته باشيم. جدا از صحبتهاي گوناگون درباره مسائل مبتلابه سينماي ايران و لزوم حضور جديتر و مؤثرتر منتقدان در فضاي فرهنگي جامعه و پيشبرد اهداف و سياستهاي خرد و كلان سازمان سينمايي، مهمترين موضوع مطرحشده از سوي ايشان ضرورت صنعتيشدن سينماي ايران با ارائه تعريفي امروزي از «كمپاني فيلمسازي» بود. راقم اين سطور به مناسبتهاي مختلف بر اين نكته تأكيد داشته كه سينماي ما از اين تداوم آزمون و خطا و محوريت سياستگذاري محتاط و دست به عصاي دولتي، ره به جايي نميبرد. بايد گذشته و حال اين مديوم را با نگاهي واقعبينانه و درعينحال كارشناسانه مورد ارزيابي قرار دهيم و ارتقای كيفي و تلاش براي حرفهايشدن سينما را جايگزين رشد بيرويه كمّي كنيم. «اجارهنشینها» داریوش مهرجویی، «سرب» مسعود کیمیایی، «ناخدا خورشید» و «ای ایران» ناصر تقوایی، «کشتی آنجلیکا» محمد بزرگنیا، «دوئل» احمدرضا درویش و «شیر سنگی» مسعود جعفریجوزانی، چند نمونه از تولیدات سینمایی این دوران هستند که صنعت و مخاطب و بازگشت سرمایه در آنها درست تعریف شده است؛ ولی چرا این نوع سینما در کارنامه اکثر قریب به اتفاق سازندگانشان ادامه نیافت؟ در شرایطی که آنها توانایی و کاربلدیشان را در این زمینه به اثبات رساندهاند، چرا به امان خدا رها شدند؟ بله، محمد بزرگنیا در دورهای دیگر «راه آبی ابریشم» را ساخت؛ ولی به لحاظ نگاه منفعل و باری به هر جهت بنیاد سینمایی فارابی و بیتوجهی به فیلمنامه و خطوط دراماتیک قصه، فیلم در گیشه و برخورد با مخاطب شکست میخورد یا احمدرضا درویش در ادامه «رستاخیز» را میسازد؛ ولی جدا از مشکل روایت و زمان طولانی فیلم، در سیکل فرسایشی و نامعلومی برای اکران عمومی کارش قرار میگیرد. چندین سال است که فیلمنامه خوب و قرص و محکمی از مسعود کیمیایی به نام «تبعید سایهها» که حال و هوای «سرب» را دارد، در بنیاد فارابی خاک میخورد. مگر مدیران دولتی ارشاد بر این عقیده نیستند که «سرب» بهترین فیلم این دوران کیمیایی است؟ پس چرا سعی نکردند تا فیلمنوشت «تبعید سایهها» به مرحله تولید برسد؟
صنعتیشدن سینمای ایران میتواند راهحلی منطقی و هوشمندانه و زمانهشناسانه برای عبور از بحران و بلاتکلیفی و رسیدن به نقطهای تثبیتشده باشد؛ اما دستیابی به این هدف، نیاز به ارادهای جمعی و نقشه راه دقیق و سنجیدهای دارد که برای دورهها و مدیران و سیاستگذاران بعدی لازمالاتباع باشد.
روز گذشته فرصتي پيش آمد كه به اتفاق چند نفر از اعضاي شوراي مركزي «انجمن منتقدان و نويسندگان سينماي ايران» نشستي صميمانه با مهندس حيدريان رئيس سازمان سينمايي وزارت ارشاد داشته باشيم. جدا از صحبتهاي گوناگون درباره مسائل مبتلابه سينماي ايران و لزوم حضور جديتر و مؤثرتر منتقدان در فضاي فرهنگي جامعه و پيشبرد اهداف و سياستهاي خرد و كلان سازمان سينمايي، مهمترين موضوع مطرحشده از سوي ايشان ضرورت صنعتيشدن سينماي ايران با ارائه تعريفي امروزي از «كمپاني فيلمسازي» بود. راقم اين سطور به مناسبتهاي مختلف بر اين نكته تأكيد داشته كه سينماي ما از اين تداوم آزمون و خطا و محوريت سياستگذاري محتاط و دست به عصاي دولتي، ره به جايي نميبرد. بايد گذشته و حال اين مديوم را با نگاهي واقعبينانه و درعينحال كارشناسانه مورد ارزيابي قرار دهيم و ارتقای كيفي و تلاش براي حرفهايشدن سينما را جايگزين رشد بيرويه كمّي كنيم. «اجارهنشینها» داریوش مهرجویی، «سرب» مسعود کیمیایی، «ناخدا خورشید» و «ای ایران» ناصر تقوایی، «کشتی آنجلیکا» محمد بزرگنیا، «دوئل» احمدرضا درویش و «شیر سنگی» مسعود جعفریجوزانی، چند نمونه از تولیدات سینمایی این دوران هستند که صنعت و مخاطب و بازگشت سرمایه در آنها درست تعریف شده است؛ ولی چرا این نوع سینما در کارنامه اکثر قریب به اتفاق سازندگانشان ادامه نیافت؟ در شرایطی که آنها توانایی و کاربلدیشان را در این زمینه به اثبات رساندهاند، چرا به امان خدا رها شدند؟ بله، محمد بزرگنیا در دورهای دیگر «راه آبی ابریشم» را ساخت؛ ولی به لحاظ نگاه منفعل و باری به هر جهت بنیاد سینمایی فارابی و بیتوجهی به فیلمنامه و خطوط دراماتیک قصه، فیلم در گیشه و برخورد با مخاطب شکست میخورد یا احمدرضا درویش در ادامه «رستاخیز» را میسازد؛ ولی جدا از مشکل روایت و زمان طولانی فیلم، در سیکل فرسایشی و نامعلومی برای اکران عمومی کارش قرار میگیرد. چندین سال است که فیلمنامه خوب و قرص و محکمی از مسعود کیمیایی به نام «تبعید سایهها» که حال و هوای «سرب» را دارد، در بنیاد فارابی خاک میخورد. مگر مدیران دولتی ارشاد بر این عقیده نیستند که «سرب» بهترین فیلم این دوران کیمیایی است؟ پس چرا سعی نکردند تا فیلمنوشت «تبعید سایهها» به مرحله تولید برسد؟
صنعتیشدن سینمای ایران میتواند راهحلی منطقی و هوشمندانه و زمانهشناسانه برای عبور از بحران و بلاتکلیفی و رسیدن به نقطهای تثبیتشده باشد؛ اما دستیابی به این هدف، نیاز به ارادهای جمعی و نقشه راه دقیق و سنجیدهای دارد که برای دورهها و مدیران و سیاستگذاران بعدی لازمالاتباع باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.