|

مرثیه برای مدرسه‌ای که پلمب شد

سعيد برآبادي

سخت است باور تعطیلی یکی از مهم‌ترین مراکزِ حمایتی و آموزشی کودکان کار در تهران اما واقعیت این است که در شلوغی روزهای انتخابات، ساختمان«جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان» پلمب شد و حالا معلوم نیست آن همه بچه که هر روز در ساختمان محقری واقع در پاسگاه نعمت‌آباد دور هم جمع می‌شدند، چه سرانجامی خواهند داشت. کار این مرکز صرفا به دفاع از حقوق کودکان کار ختم نمی‌شد. خانه کوچکی در پاسگاه نعمت‌آباد داشتند که هر روز صبح کودکان زیادی از جنوب شهر را کنار هم جمع می‌کردند؛ کودکانی که هر کدام به دلیلی ترجیح می‌دادند به جای آنکه در خیابان باشند یا در خانه، بیایند کنار عموعلی و بقیه معلم‌های این مرکز. خانه هم نبود؛ در حقیقت ایستگاه متروکه راه‌آهن بود با تمام متعلقات پوسیده‌اش و عموعلی و دیگر معلمان این مرکز سعی داشتند با آموزش‌های مختلف، کودکان کار را از آسیب‌های احتمالی زندگی دور نگه دارند. کدام آسیب‌ها؟
شاید دیگر باورش سخت نباشد اما اصلی‌ترین آسیبی که کودکان کار را خصوصا در مناطق جنوب شهر تهدید می‌کند، خودِ خانواده‌ها هستند؛ خانواده‌هایی که به هر دلیل کودکانی بار آورده‌اند که بی‌سواد یا به قولی محروم از تحصیل‌اند و عموعلی سعی داشت به این کودکان و نوجوانان، سواد خواندن و نوشتن و محاسبه بیاموزد: «اصلی‌ترین کار ما در این مرکز، تأکید روی روشی است که کودکان و نوجوانان بازمانده از تحصیل را ترغیب می‌کند تا به سمت آموزش بیایند. معمولا این بچه‌ها حتی اگر موانع تحصیلی‌شان برطرف شود، باز هم به دلیل سن بالاتر تمایل به شرکت در کلاس‌های درس آموزش‌وپرورش را ندارند، به همین خاطر مراکزی مثل جمعیت کودکان کار و خیابان، با روش‌هایی آنها را دور هم جمع می‌کند». مهدی، یکی از کودکان کار محله خلازیر، اندک سوادش را مرهون کلاس‌های عموعلی است و شهادت می‌دهد که اگر این روش نبود، او هرگز به سمت یادگیری نمی‌آمد: «عموعلی مهربان بود، هر روز صبح ما را دور هم جمع می‌کرد و کلاس‌ها برگزار می‌شد. در این کلاس‌ها ما از روی کتب مدرسه درس یاد نمی‌گرفتیم، بلکه هر کدام ما بر اساس سنی که داشتیم، در آن ساختمان و در کلاس درس، مسئولیتی بر عهده داشتيم».
جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان، همین‌طور ساده و آسان به راه نیفتاده بود که حالا خبر تعطیلی آن این‌طور با سکوت و بی‌توجهی مسئولان مواجه شود. آنها از سال 79 فعالیت خود را آغاز کرده بودند و سه سال بعد توانسته بودند به‌عنوان یک سازمان غیردولتی بدون وابستگی به هیچ نهاد و مرکزی، مجوز فعالیت خود را از وزارت کشور دریافت کنند. اهدافشان هم روشن بود: «تلاش براي محو کامل کار، بهره‌کشی و هرگونه سوءاستفاده از کودکان و احقاق حقوق و شرایط زندگی انسانی و برابر برای تمامی کودکان جهان».
در این سال‌ها، جمعیت با انواع ناملایمات روبه‌رو شد؛ از پیچیدگی‌های پیداکردن یک ساختمان برای شروع به کار تا مسائل پیش‌پاافتاده‌ای که حلِ هرکدامشان، روزها وقت می‌گرفت. با این همه آنها توانستند ساختمان ایستگاه متروکه راه‌آهن پاسگاه نعمت‌آباد را به دفتر انجمن و کلاس‌های درس تبدیل کنند.
آرزو یکی دیگر از بچه‌هایی که چندسالی در این مرکز بوده، مي‌گويد: «هر 10 دقیقه یک قطار رد می‌شد و ساختمان را به لرزه در می‌آورد. اول این موضوع برایم ترسناک بود اما خیلی زود با کارهایی که عموعلی می‌کرد، ردشدن قطار شد یک تفریح و خنده». به عبارت بهتر می‌شود گفت در این سال‌ها، مدیران جمعیت حمایت از کودکان کار و خیابان، اینجا را با دست‌های کاملا خالی اداره کردند و به شهادت بچه‌های همین مرکز، موفق بودند: «من همین جا با انواع بیماری‌های خیابان آشنا شدم؛ بیماری‌های پوستی، بیماری‌های تنفسی و...»؛ این بخشی از حرف‌های زهراست که برای خرج خانواده در خیابان‌ها دست‌فروشی می‌کند و چندسالی را در این مرکز گذرانده. او حتی درگوشی می‌گوید برای اولین‌بار در همین مرکز راه‌های مقابله با آزار و اذیت و تعرض را آموخته و بلد است چطور در خیابان از خودش مراقبت کند. حال باید دید که با تعطیلی این مرکز، آن همه کودکی که اینجا را خانه امید خود می‌دانستند، چه خواهند شد؟ رها می‌شوند در خیابان یا به مرکز دیگری برای حمایت و آموزش اسباب‌کشی می‌کنند؟

سخت است باور تعطیلی یکی از مهم‌ترین مراکزِ حمایتی و آموزشی کودکان کار در تهران اما واقعیت این است که در شلوغی روزهای انتخابات، ساختمان«جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان» پلمب شد و حالا معلوم نیست آن همه بچه که هر روز در ساختمان محقری واقع در پاسگاه نعمت‌آباد دور هم جمع می‌شدند، چه سرانجامی خواهند داشت. کار این مرکز صرفا به دفاع از حقوق کودکان کار ختم نمی‌شد. خانه کوچکی در پاسگاه نعمت‌آباد داشتند که هر روز صبح کودکان زیادی از جنوب شهر را کنار هم جمع می‌کردند؛ کودکانی که هر کدام به دلیلی ترجیح می‌دادند به جای آنکه در خیابان باشند یا در خانه، بیایند کنار عموعلی و بقیه معلم‌های این مرکز. خانه هم نبود؛ در حقیقت ایستگاه متروکه راه‌آهن بود با تمام متعلقات پوسیده‌اش و عموعلی و دیگر معلمان این مرکز سعی داشتند با آموزش‌های مختلف، کودکان کار را از آسیب‌های احتمالی زندگی دور نگه دارند. کدام آسیب‌ها؟
شاید دیگر باورش سخت نباشد اما اصلی‌ترین آسیبی که کودکان کار را خصوصا در مناطق جنوب شهر تهدید می‌کند، خودِ خانواده‌ها هستند؛ خانواده‌هایی که به هر دلیل کودکانی بار آورده‌اند که بی‌سواد یا به قولی محروم از تحصیل‌اند و عموعلی سعی داشت به این کودکان و نوجوانان، سواد خواندن و نوشتن و محاسبه بیاموزد: «اصلی‌ترین کار ما در این مرکز، تأکید روی روشی است که کودکان و نوجوانان بازمانده از تحصیل را ترغیب می‌کند تا به سمت آموزش بیایند. معمولا این بچه‌ها حتی اگر موانع تحصیلی‌شان برطرف شود، باز هم به دلیل سن بالاتر تمایل به شرکت در کلاس‌های درس آموزش‌وپرورش را ندارند، به همین خاطر مراکزی مثل جمعیت کودکان کار و خیابان، با روش‌هایی آنها را دور هم جمع می‌کند». مهدی، یکی از کودکان کار محله خلازیر، اندک سوادش را مرهون کلاس‌های عموعلی است و شهادت می‌دهد که اگر این روش نبود، او هرگز به سمت یادگیری نمی‌آمد: «عموعلی مهربان بود، هر روز صبح ما را دور هم جمع می‌کرد و کلاس‌ها برگزار می‌شد. در این کلاس‌ها ما از روی کتب مدرسه درس یاد نمی‌گرفتیم، بلکه هر کدام ما بر اساس سنی که داشتیم، در آن ساختمان و در کلاس درس، مسئولیتی بر عهده داشتيم».
جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان، همین‌طور ساده و آسان به راه نیفتاده بود که حالا خبر تعطیلی آن این‌طور با سکوت و بی‌توجهی مسئولان مواجه شود. آنها از سال 79 فعالیت خود را آغاز کرده بودند و سه سال بعد توانسته بودند به‌عنوان یک سازمان غیردولتی بدون وابستگی به هیچ نهاد و مرکزی، مجوز فعالیت خود را از وزارت کشور دریافت کنند. اهدافشان هم روشن بود: «تلاش براي محو کامل کار، بهره‌کشی و هرگونه سوءاستفاده از کودکان و احقاق حقوق و شرایط زندگی انسانی و برابر برای تمامی کودکان جهان».
در این سال‌ها، جمعیت با انواع ناملایمات روبه‌رو شد؛ از پیچیدگی‌های پیداکردن یک ساختمان برای شروع به کار تا مسائل پیش‌پاافتاده‌ای که حلِ هرکدامشان، روزها وقت می‌گرفت. با این همه آنها توانستند ساختمان ایستگاه متروکه راه‌آهن پاسگاه نعمت‌آباد را به دفتر انجمن و کلاس‌های درس تبدیل کنند.
آرزو یکی دیگر از بچه‌هایی که چندسالی در این مرکز بوده، مي‌گويد: «هر 10 دقیقه یک قطار رد می‌شد و ساختمان را به لرزه در می‌آورد. اول این موضوع برایم ترسناک بود اما خیلی زود با کارهایی که عموعلی می‌کرد، ردشدن قطار شد یک تفریح و خنده». به عبارت بهتر می‌شود گفت در این سال‌ها، مدیران جمعیت حمایت از کودکان کار و خیابان، اینجا را با دست‌های کاملا خالی اداره کردند و به شهادت بچه‌های همین مرکز، موفق بودند: «من همین جا با انواع بیماری‌های خیابان آشنا شدم؛ بیماری‌های پوستی، بیماری‌های تنفسی و...»؛ این بخشی از حرف‌های زهراست که برای خرج خانواده در خیابان‌ها دست‌فروشی می‌کند و چندسالی را در این مرکز گذرانده. او حتی درگوشی می‌گوید برای اولین‌بار در همین مرکز راه‌های مقابله با آزار و اذیت و تعرض را آموخته و بلد است چطور در خیابان از خودش مراقبت کند. حال باید دید که با تعطیلی این مرکز، آن همه کودکی که اینجا را خانه امید خود می‌دانستند، چه خواهند شد؟ رها می‌شوند در خیابان یا به مرکز دیگری برای حمایت و آموزش اسباب‌کشی می‌کنند؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.