شهرداران آینده را چطور باید شناخت؟
احمد تنوری . فعال سیاسی
۱) نخستین ویژگی مورد انتظار از شهردار آینده، «استراتژیست» بودن اوست. شهر بیش از اینکه به «مدیر اجرائی» نیاز داشته باشد به شهرداری استراتژیست نیاز دارد که بتواند برای عبور از گردنههای سخت مالی به ارائه نقشه راه مشخصی بپردازد. شهردار منتخب شورای پنجم باید درک عمیقی از مسائل داشته باشد، راهبردها و سیاستهای گذار از وضعیت بحرانی را بشناسد و با اتکا به این نقشه راه، در مسیر نجات حرکت کند.
2) معروف است که نهنگ را نمیتوان در حوض نقرهای حیاط پرورش داد. نگاهی دیگر به این مسئله نیز صادق است. دیگر نمیتوان انتظار داشت که مدیریت اقیانوس توفانی مسائل را به فرماندهی ماهی قرمز خوشخطوخال سپرد. مدیران کمتجربه که شهرداري را سکوی پرتاب خود بدانند به کار نمیآیند. ازاینروست که شهردار باید از مناصبی بالاتر به ساختمان شهرداری پای گذارده باشد و با تقوای مدیریتی که در پیش میگیرد در کوتاهمدت سودای کرسیهای بالاتر را در سر نداشته باشد.
3) شهردار آینده باید شخصیتی ملی بوده و توان هماهنگی (Coordination)، همکاری (Cooperation) و تشریکمساعی (Collaboration) گستردهای با سطوح مختلف ملی و فراملی، برای تحول اساسی و برونرفت از مسائل توسعه شهری داشته باشد.
4) شهردار آینده باید عمیقا از طیف حامیان اصلاحات نهادی و ساختاری باشد، مفهوم اصلاحات در مدیریت شهری را درک کند، به درک روشنی از ضرورتها و راهکارهای بازسازی ساختاری نظام مدیریت شهری و نیز اصلاحات نهادی و قانونی مورد نیاز این حوزه دست یافته باشد.
5) شهردار باید به خرد جمعی، گردش مدیران و فسادزدایی از بستر فعالیت مدیریت شهری معتقد باشد. چنین شهرداری خود را مستقل از کنش مدنی و نظرات شهروندان نمیبیند. در این صورت شهرداری از یکسو بهواسطه نظرات مشورتی و تخصصی شورای اسلامی شهر، مراکز علمی و دانشگاهی، سازمانهای مردمنهاد (NGO's) و اتاقهای فکر مشورتی مدیریت شهری اداره خواهد شد.
6) شهردار باید معتقد به برنامهریزی باشد و مسیر را برای برنامهمحورکردن تمامی اجزای مدیریت شهری هموار کند. پایبندی به طرح جامع و تفصیلی، پیگیری اصلاح انحرافات اجرائی این طرحها، مدنظر قراردادن برنامههای بازآفرینی شهری و نهایتا مبنا قراردادن برنامههای پنجساله و عملیاتی شهر، برخی از این موضوعات است. روشن است که سامانههای نظارتی و کنترلی این برنامهها باید در مشاوره و هماهنگی با شورای اسلامی شهر شکل گیرد و خاطره خودمحوری «شهرداران مخالف برنامهریزی» برای همیشه زدوده شود.
7) شهردار باید به ساختمان شیشهای مدیریت شهری معتقد باشد و دفتر کار او اتاقي شیشهای باشد که در تعامل گسترده با جامعه مدنی شکل میگیرد. ازاینروست که درهای ساختمان شهرداری باید روی یکایک شهروندان گشوده باشد. بهاینسان شهردار با درک عمیق در حوزه اقتصاد سیاسی فضا، تنها خود را وابسته به یکایک شهروندان میبیند و در گذار از مفهوم شهرداری رانتی، از وابستگی نهاد تابعه خود به صاحبان سرمایه میکاهد.
8) شهردار باید حوزه سیاست شهری (Urban Politics) را بهخوبی برای ارتقا از مدیر شهر به جایگاه هدایت شهری داشته باشد؛ مدیری که نهفقط کلیددار شهر، بلکه نماینده منافع عامه در عرصههای تصمیمسازی و مدیریتی است.
9) شهردار آینده باید درک کاملی از ضرورت توسعه دیپلماسی شهری و ارتقای جایگاه فراملی شهر در شبکه بینالمللی شهرها داشته باشد. از این طریق است که شهردار آینده یک دیپلمات شهری موفق و سفیر شهروندان خواهد بود و میتواند به محرومیتها و تحریمهای خودخواسته مدیریت شهری که ناشی از ضعف دانش و ناتوانی در حضور و نقشآفرینی در سطح ملی و جهانی است پایان دهد.
10) سرانجام شهردار نباید خود را در قامت مدیری عمرانی تصور کند. شهردار آینده باید تصویر جدیدی ارائه دهد که شهر بهجای یک کارگاه بزرگ ساختمانی، پهنه شهری فعال و سرزندهای باشد که برخوردار از شهروندانی سالم و اجتماعاتی پرشور، شکوفا و پررونق است. شهردار آینده بهاینسان، مسئول مدیریت حوزههای اجتماعی، زیستمحیطی و اقتصاد شهری نیز خواهد بود و این موضوعات را باید بهعنوان مأموریتهای اصلی خود منظور کند.
۱) نخستین ویژگی مورد انتظار از شهردار آینده، «استراتژیست» بودن اوست. شهر بیش از اینکه به «مدیر اجرائی» نیاز داشته باشد به شهرداری استراتژیست نیاز دارد که بتواند برای عبور از گردنههای سخت مالی به ارائه نقشه راه مشخصی بپردازد. شهردار منتخب شورای پنجم باید درک عمیقی از مسائل داشته باشد، راهبردها و سیاستهای گذار از وضعیت بحرانی را بشناسد و با اتکا به این نقشه راه، در مسیر نجات حرکت کند.
2) معروف است که نهنگ را نمیتوان در حوض نقرهای حیاط پرورش داد. نگاهی دیگر به این مسئله نیز صادق است. دیگر نمیتوان انتظار داشت که مدیریت اقیانوس توفانی مسائل را به فرماندهی ماهی قرمز خوشخطوخال سپرد. مدیران کمتجربه که شهرداري را سکوی پرتاب خود بدانند به کار نمیآیند. ازاینروست که شهردار باید از مناصبی بالاتر به ساختمان شهرداری پای گذارده باشد و با تقوای مدیریتی که در پیش میگیرد در کوتاهمدت سودای کرسیهای بالاتر را در سر نداشته باشد.
3) شهردار آینده باید شخصیتی ملی بوده و توان هماهنگی (Coordination)، همکاری (Cooperation) و تشریکمساعی (Collaboration) گستردهای با سطوح مختلف ملی و فراملی، برای تحول اساسی و برونرفت از مسائل توسعه شهری داشته باشد.
4) شهردار آینده باید عمیقا از طیف حامیان اصلاحات نهادی و ساختاری باشد، مفهوم اصلاحات در مدیریت شهری را درک کند، به درک روشنی از ضرورتها و راهکارهای بازسازی ساختاری نظام مدیریت شهری و نیز اصلاحات نهادی و قانونی مورد نیاز این حوزه دست یافته باشد.
5) شهردار باید به خرد جمعی، گردش مدیران و فسادزدایی از بستر فعالیت مدیریت شهری معتقد باشد. چنین شهرداری خود را مستقل از کنش مدنی و نظرات شهروندان نمیبیند. در این صورت شهرداری از یکسو بهواسطه نظرات مشورتی و تخصصی شورای اسلامی شهر، مراکز علمی و دانشگاهی، سازمانهای مردمنهاد (NGO's) و اتاقهای فکر مشورتی مدیریت شهری اداره خواهد شد.
6) شهردار باید معتقد به برنامهریزی باشد و مسیر را برای برنامهمحورکردن تمامی اجزای مدیریت شهری هموار کند. پایبندی به طرح جامع و تفصیلی، پیگیری اصلاح انحرافات اجرائی این طرحها، مدنظر قراردادن برنامههای بازآفرینی شهری و نهایتا مبنا قراردادن برنامههای پنجساله و عملیاتی شهر، برخی از این موضوعات است. روشن است که سامانههای نظارتی و کنترلی این برنامهها باید در مشاوره و هماهنگی با شورای اسلامی شهر شکل گیرد و خاطره خودمحوری «شهرداران مخالف برنامهریزی» برای همیشه زدوده شود.
7) شهردار باید به ساختمان شیشهای مدیریت شهری معتقد باشد و دفتر کار او اتاقي شیشهای باشد که در تعامل گسترده با جامعه مدنی شکل میگیرد. ازاینروست که درهای ساختمان شهرداری باید روی یکایک شهروندان گشوده باشد. بهاینسان شهردار با درک عمیق در حوزه اقتصاد سیاسی فضا، تنها خود را وابسته به یکایک شهروندان میبیند و در گذار از مفهوم شهرداری رانتی، از وابستگی نهاد تابعه خود به صاحبان سرمایه میکاهد.
8) شهردار باید حوزه سیاست شهری (Urban Politics) را بهخوبی برای ارتقا از مدیر شهر به جایگاه هدایت شهری داشته باشد؛ مدیری که نهفقط کلیددار شهر، بلکه نماینده منافع عامه در عرصههای تصمیمسازی و مدیریتی است.
9) شهردار آینده باید درک کاملی از ضرورت توسعه دیپلماسی شهری و ارتقای جایگاه فراملی شهر در شبکه بینالمللی شهرها داشته باشد. از این طریق است که شهردار آینده یک دیپلمات شهری موفق و سفیر شهروندان خواهد بود و میتواند به محرومیتها و تحریمهای خودخواسته مدیریت شهری که ناشی از ضعف دانش و ناتوانی در حضور و نقشآفرینی در سطح ملی و جهانی است پایان دهد.
10) سرانجام شهردار نباید خود را در قامت مدیری عمرانی تصور کند. شهردار آینده باید تصویر جدیدی ارائه دهد که شهر بهجای یک کارگاه بزرگ ساختمانی، پهنه شهری فعال و سرزندهای باشد که برخوردار از شهروندانی سالم و اجتماعاتی پرشور، شکوفا و پررونق است. شهردار آینده بهاینسان، مسئول مدیریت حوزههای اجتماعی، زیستمحیطی و اقتصاد شهری نیز خواهد بود و این موضوعات را باید بهعنوان مأموریتهای اصلی خود منظور کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.