|

با وجود اتحاد دولت برای حمایت از استارتاپ‌ها صورت گرفت

فیلترشدن بی‌دلیل سامانه رزرو آنلاین هتل

مجید هدایتی: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در آخرین روزهای کاری سال 1395 با برگزاری سه نشست مستقل و همه‌جانبه با حضور معاونان رئیس‌جمهور، دبیر شورای عالی فضای مجازی، وزرای کار، تعاون و رفاه اجتماعی، دادگستری، فرهنگ و ارشاد اسلامی به استقبال ساماندهی و تعیین چارچوب‌های لازم برای فعالیت در زمینه کسب‌وکارهای اینترنتی رفت. حمایت‌نکردن دولت از محصولات داخلی، رقابت سخت با محصولات خارجی و نبود قوانین مربوط به کپی‌رایت، شفاف‌نبودن سیاست‌های حوزه تولید محتوا، فراهم‌نبودن شرایط صادرات در بخش نرم‌افزار و گیم، قوانین و مقررات دست‌وپاگیر دولت برای ارائه حمایت‌های مالی، نبود واحدهای ساماندهی محتوا، شفاف‌نبودن قوانین مربوط به فیلترینگ و قوانین دست‌وپاگیر در حوزه مالیات و بیمه، چکیده مواردی بود که در آن نشست‌ها از سوي صاحبان کسب‌وکارهای نوین مطرح شد و به سمع‌ و نظر مسئولان اجرائی رسید.
مسئولان هم که برای نخستین‌بار با رویکردی متفاوت و تماما حمایتی در این نشست‌ها حاضر شده بودند، به نوعی وجود تمامی این چالش‌ها را پذیرفتند و درصدد رفع آن برآمدند؛ در خلال همان نشست‌ها بود که وعده راه‌اندازی اتحادیه کسب‌وکارهای اینترنتی به وسيله وزیر کار تعاون و رفاه اجتماعی داده شد. با وجود اینکه پیش‌بینی می‌شد با حمایت همه‌جانبه دولت از استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای اینترنتی، مشکلات پیش‌ ‌پای آنها برداشته و فرایند کاری‌شان در بازار تجارت جهانی تسهیل شود، اما شاید از این پس باید شاهد بروز اتفاقات بدیع و نادرتری باشیم.
«جاباما» سایت رزرو آنلاین هتل و اقامتگاه است و بانکی از اطلاعات هتل‌های ایران، اعم از قیمت، مشخصات و موقعیت جغرافیایی را در اختیار كاربران قرار می‌دهد که با تکیه بر آنها می‌توان در کوتاه‌ترین زمان، بهترین و مطمئن‌ترین انتخاب را انجام داد؛ این استارتاپ زیرمجموعه و در واقع محصول شرکت دانش‌بنیان آژانس سفرهای علی‌باباست که شش سال گذشته با مجوز از سازمان هواپیمایی کشوری آغاز به کار کرد. داستان از جایی شروع می‌شود که عصر روز سی‌ویکم خرداد ماه سایت این مجموعه استارتاپی از دسترس برخی کاربران فضای مجازی خارج و صفحه پیوندها جایگزین آن می‌شود.
جاباما فیلتر شد
فعالیت آنلاین بزرگ‌ترین وب‌سایت رزرو آنلاین هتل در کشور رفته‌رفته در اغلب سرویس‌دهنده‌های اینترنتی مسدود شد و همین باعث بروز شایعات مختلفی مانند فعالیت غیرقانونی آن، نداشتن مجوزهای لازم، داشتن مشکل قضائی، ردشدن از برخی خطوط قرمز و... شد. برخی، فیلترشدن وب‌سایت این استارتاپ را به مجوز جدید «تی‌نماد» که از سوی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برای «اطمینان گردشگری مجازی» اعطا می‌شود، مربوط دانستند. در واکنش به فیلترشدن این واحد صنفی الکترونیکی، انجمن صنفی کسب‌وکارهای اینترنتی در نامه‌ای اعتراض‌آمیز خطاب به صادق‌زاده؛ ریاست مرکز توسعه تجارت الکترونیکی نسبت به تبعیت از رویه‌ای خارج از رسالت مرکز توسعه تجارت الکترونیکی گلایه کرد. رضا الفت‌نسب، دبیر انجمن صنفی کسب‌وکارهای اینترنتی در این نامه نوشت: «احتراما به اطلاع می‌رساند وب‌سایت رزرواسیون هتل جاباما روز چهارشنبه و بدون دریافت اخطار قبلی فیلتر شد؛ پس از پیگیری‌های صورت‌گرفته علت فیلترشدن، نداشتن نشان تی‌نماد اعلام شده است. همان‌طور که مطلع هستید تی‌نماد در سال‌های گذشته و با همراهی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی و سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی متولد شده و متأسفانه اطلاع‌رسانی شفافی در رابطه با چرایی نحوه دریافت و خدمات آن صورت نگرفته است. بنا بر اعلام وزارت اقتصاد و دارایی تنها مجوز فعالیت در فضای مجازی نماد اعتماد الکترونیکی است که جدیدا دریافت پروانه کسب از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی به آن اضافه شده است. حال معلوم نیست مرکز توسعه تجارت الکترونیکی با وجود چنین مصوبه‌ای چرا اقدام به همراهی با سازمان میراث فرهنگی و به‌وجودآمدن تی‌نماد کرده است؛ بلاشک در صورت جدی‌نگرفتن این موضوع از سوی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی از اين به بعد باید منتظر تولد نمادهای مختلف از سوی سازمان‌هاي دولتی بود. از جناب‌عالی انتظار می‌رود با توجه به اختیارات قانونی نسبت به رفع فیلتر از سایت مذکور اقدام کرده و در سال اشتغال و تولید از بی‌کار‌شدن بیش از 60 نفر از جوانان دانشگاهی که در این مجموعه مشغول به فعالیت هستند، جلوگیری کنید». بازخورد فیلترینگ این سایت در فضای مجازی به اندازه‌ای بود که قریب‌به‌اتفاق کامنت‌ها و تويیت‌های هفته گذشته در حوزه کسب‌وکارهای نوپا به این مقوله اختصاص یافت و اکثر فعالان فضای مجازی نسبت به نبود امنیت سرمایه‌گذاری در فضای استارتاپی کشور گلایه کردند.
برخورد سلبی با استارتاپ‌های ایرانی
برخی هم نگران بسط این دیدگاه سلبی در برخورد با کسب‌وکارهای پرطرفدار دیگر نظیر اسنپ، دیجی‌کالا، آپارات، بازار، نت‌برگ، شیپور و... بودند و به شکلی سعی کردند با پیام‌های خود در عالم مجازي، مسئولان را نسبت به چنین کج‌سلیقگی‌هایی آگاه كنند. توحید علی‌اشرفی؛ مدیر بازاریابی شرکت سفرهای علی‌بابا با ابراز گلایه‌مندی نسبت به بی‌توجهی به فعالیت کسب‌وکارهای نوپا در کشور می‌گوید: «بالغ بر یک هفته است که سایت ما را فیلتر کرده‌اند و با وجود اینکه همچنان پیگیر رفع فیلتر هستیم اما هنوز خبری از رفع فیلترینگ این وب‌سایت حوزه گردشگری نیست». این فعال حوزه دانش‌بنیان با تأکید بر اینکه نوع فعالیت ما با کسب‌وکارهای معمول و سنتی فرق دارد و سرمایه‌گذاری روی فضای مجازی صورت گرفته است، بیان می‌کند: «خوشبختانه تمامی نهادهای مربوطه ازجمله وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور، اتحادیه کسب‌وکارهای اینترنتی، کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه و حتی خود معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری حساسیت‌های لازم را نشان می‌دهند و ما ضمن تشکر، امیدواریم هرچه‌زودتر فیلترینگ جاباما رفع شود». او در پاسخ به این سؤال که «آیا ریشه مشکل به‌وجودآمده برای سایت جاباما از تی‌نماد (نماد اطمینان گردشگری مجازی) بوده است؟» می‌گوید: «اتفاقا وب‌سایت ما به‌عنوان یکی از اولین وب‌سایت‌های حوزه گردشگری، درخواست و مدارک خود را برای دریافت این نماد تکمیل کرده است؛ گمان نمی‌کنم تی‌نماد برای محدودکردن کسب‌وکارهای اینترنتی حوزه گردشگری باشد ولی انتظار فعالان کسب‌وکارهای اینترنتی از دولت این است که برای جلوگیری از مشکلات آتی مشابه برای کسب‌وکارهای اینترنتی، نظارت بر نمادهای ساماندهی در حوزه‌های تجارت الکترونیک را در یک نهاد واحد متمرکز کند.
به گفته او چنین رفتاری با سایتی که تمام مجوزهای تخصصی صنعت گردشگری، سازمان هواپیمایی و میراث فرهنگی و فعالیت‌های تجارت الکترونیک را در قالب نماد دو ستاره دارد، بسیار باعث تعجب است. او ادامه می‌دهد: «همه کسب‌وکارهای نوپای کشور درحال‌حاضر با خلأ قانونی نظارت و حمایت مواجه هستند؛ با وجود اینکه نهادهای مختلفی با رویکرد تخصصی‌شان روی ما نظارت دارند و از ما حمایت می‌کنند اما با وجود همه این حمایت‌ها نمی‌توان منکر این خلأ قانونی شد». او می‌افزاید: «همان چالش‌ها و مشکلات در ارتباط با اسنپ و تپسی، در حال رخ‌دادن برای سایر فعالان کسب‌وکارهای آنلاین است. تمام این مشکلات ناشی از این است که استارتاپ‌های حوزه تجارت الکترونیک به تازگی شکل گرفته‌اند و تجربه کافی در ارتباط با نظارت و حمایت از آنها در قالب فعالیت صنف کسب‌وکارهای اینترنتی و نظام صنفی رایانه‌ای وجود ندارد». او بیان می‌کند: «وقتی طبق برنامه ششم توسعه هزینه ایجاد اشتغال برای هر نفر به شکل میانگین 400‌ میلیون تومان است باید نگاهمان نسبت به استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای اینترنتی که با هزینه‌ای کم منجر به ایجاد اشتغال بالا می‌شوند، تغییر کند».

مجید هدایتی: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در آخرین روزهای کاری سال 1395 با برگزاری سه نشست مستقل و همه‌جانبه با حضور معاونان رئیس‌جمهور، دبیر شورای عالی فضای مجازی، وزرای کار، تعاون و رفاه اجتماعی، دادگستری، فرهنگ و ارشاد اسلامی به استقبال ساماندهی و تعیین چارچوب‌های لازم برای فعالیت در زمینه کسب‌وکارهای اینترنتی رفت. حمایت‌نکردن دولت از محصولات داخلی، رقابت سخت با محصولات خارجی و نبود قوانین مربوط به کپی‌رایت، شفاف‌نبودن سیاست‌های حوزه تولید محتوا، فراهم‌نبودن شرایط صادرات در بخش نرم‌افزار و گیم، قوانین و مقررات دست‌وپاگیر دولت برای ارائه حمایت‌های مالی، نبود واحدهای ساماندهی محتوا، شفاف‌نبودن قوانین مربوط به فیلترینگ و قوانین دست‌وپاگیر در حوزه مالیات و بیمه، چکیده مواردی بود که در آن نشست‌ها از سوي صاحبان کسب‌وکارهای نوین مطرح شد و به سمع‌ و نظر مسئولان اجرائی رسید.
مسئولان هم که برای نخستین‌بار با رویکردی متفاوت و تماما حمایتی در این نشست‌ها حاضر شده بودند، به نوعی وجود تمامی این چالش‌ها را پذیرفتند و درصدد رفع آن برآمدند؛ در خلال همان نشست‌ها بود که وعده راه‌اندازی اتحادیه کسب‌وکارهای اینترنتی به وسيله وزیر کار تعاون و رفاه اجتماعی داده شد. با وجود اینکه پیش‌بینی می‌شد با حمایت همه‌جانبه دولت از استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای اینترنتی، مشکلات پیش‌ ‌پای آنها برداشته و فرایند کاری‌شان در بازار تجارت جهانی تسهیل شود، اما شاید از این پس باید شاهد بروز اتفاقات بدیع و نادرتری باشیم.
«جاباما» سایت رزرو آنلاین هتل و اقامتگاه است و بانکی از اطلاعات هتل‌های ایران، اعم از قیمت، مشخصات و موقعیت جغرافیایی را در اختیار كاربران قرار می‌دهد که با تکیه بر آنها می‌توان در کوتاه‌ترین زمان، بهترین و مطمئن‌ترین انتخاب را انجام داد؛ این استارتاپ زیرمجموعه و در واقع محصول شرکت دانش‌بنیان آژانس سفرهای علی‌باباست که شش سال گذشته با مجوز از سازمان هواپیمایی کشوری آغاز به کار کرد. داستان از جایی شروع می‌شود که عصر روز سی‌ویکم خرداد ماه سایت این مجموعه استارتاپی از دسترس برخی کاربران فضای مجازی خارج و صفحه پیوندها جایگزین آن می‌شود.
جاباما فیلتر شد
فعالیت آنلاین بزرگ‌ترین وب‌سایت رزرو آنلاین هتل در کشور رفته‌رفته در اغلب سرویس‌دهنده‌های اینترنتی مسدود شد و همین باعث بروز شایعات مختلفی مانند فعالیت غیرقانونی آن، نداشتن مجوزهای لازم، داشتن مشکل قضائی، ردشدن از برخی خطوط قرمز و... شد. برخی، فیلترشدن وب‌سایت این استارتاپ را به مجوز جدید «تی‌نماد» که از سوی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برای «اطمینان گردشگری مجازی» اعطا می‌شود، مربوط دانستند. در واکنش به فیلترشدن این واحد صنفی الکترونیکی، انجمن صنفی کسب‌وکارهای اینترنتی در نامه‌ای اعتراض‌آمیز خطاب به صادق‌زاده؛ ریاست مرکز توسعه تجارت الکترونیکی نسبت به تبعیت از رویه‌ای خارج از رسالت مرکز توسعه تجارت الکترونیکی گلایه کرد. رضا الفت‌نسب، دبیر انجمن صنفی کسب‌وکارهای اینترنتی در این نامه نوشت: «احتراما به اطلاع می‌رساند وب‌سایت رزرواسیون هتل جاباما روز چهارشنبه و بدون دریافت اخطار قبلی فیلتر شد؛ پس از پیگیری‌های صورت‌گرفته علت فیلترشدن، نداشتن نشان تی‌نماد اعلام شده است. همان‌طور که مطلع هستید تی‌نماد در سال‌های گذشته و با همراهی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی و سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی متولد شده و متأسفانه اطلاع‌رسانی شفافی در رابطه با چرایی نحوه دریافت و خدمات آن صورت نگرفته است. بنا بر اعلام وزارت اقتصاد و دارایی تنها مجوز فعالیت در فضای مجازی نماد اعتماد الکترونیکی است که جدیدا دریافت پروانه کسب از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی به آن اضافه شده است. حال معلوم نیست مرکز توسعه تجارت الکترونیکی با وجود چنین مصوبه‌ای چرا اقدام به همراهی با سازمان میراث فرهنگی و به‌وجودآمدن تی‌نماد کرده است؛ بلاشک در صورت جدی‌نگرفتن این موضوع از سوی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی از اين به بعد باید منتظر تولد نمادهای مختلف از سوی سازمان‌هاي دولتی بود. از جناب‌عالی انتظار می‌رود با توجه به اختیارات قانونی نسبت به رفع فیلتر از سایت مذکور اقدام کرده و در سال اشتغال و تولید از بی‌کار‌شدن بیش از 60 نفر از جوانان دانشگاهی که در این مجموعه مشغول به فعالیت هستند، جلوگیری کنید». بازخورد فیلترینگ این سایت در فضای مجازی به اندازه‌ای بود که قریب‌به‌اتفاق کامنت‌ها و تويیت‌های هفته گذشته در حوزه کسب‌وکارهای نوپا به این مقوله اختصاص یافت و اکثر فعالان فضای مجازی نسبت به نبود امنیت سرمایه‌گذاری در فضای استارتاپی کشور گلایه کردند.
برخورد سلبی با استارتاپ‌های ایرانی
برخی هم نگران بسط این دیدگاه سلبی در برخورد با کسب‌وکارهای پرطرفدار دیگر نظیر اسنپ، دیجی‌کالا، آپارات، بازار، نت‌برگ، شیپور و... بودند و به شکلی سعی کردند با پیام‌های خود در عالم مجازي، مسئولان را نسبت به چنین کج‌سلیقگی‌هایی آگاه كنند. توحید علی‌اشرفی؛ مدیر بازاریابی شرکت سفرهای علی‌بابا با ابراز گلایه‌مندی نسبت به بی‌توجهی به فعالیت کسب‌وکارهای نوپا در کشور می‌گوید: «بالغ بر یک هفته است که سایت ما را فیلتر کرده‌اند و با وجود اینکه همچنان پیگیر رفع فیلتر هستیم اما هنوز خبری از رفع فیلترینگ این وب‌سایت حوزه گردشگری نیست». این فعال حوزه دانش‌بنیان با تأکید بر اینکه نوع فعالیت ما با کسب‌وکارهای معمول و سنتی فرق دارد و سرمایه‌گذاری روی فضای مجازی صورت گرفته است، بیان می‌کند: «خوشبختانه تمامی نهادهای مربوطه ازجمله وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور، اتحادیه کسب‌وکارهای اینترنتی، کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه و حتی خود معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری حساسیت‌های لازم را نشان می‌دهند و ما ضمن تشکر، امیدواریم هرچه‌زودتر فیلترینگ جاباما رفع شود». او در پاسخ به این سؤال که «آیا ریشه مشکل به‌وجودآمده برای سایت جاباما از تی‌نماد (نماد اطمینان گردشگری مجازی) بوده است؟» می‌گوید: «اتفاقا وب‌سایت ما به‌عنوان یکی از اولین وب‌سایت‌های حوزه گردشگری، درخواست و مدارک خود را برای دریافت این نماد تکمیل کرده است؛ گمان نمی‌کنم تی‌نماد برای محدودکردن کسب‌وکارهای اینترنتی حوزه گردشگری باشد ولی انتظار فعالان کسب‌وکارهای اینترنتی از دولت این است که برای جلوگیری از مشکلات آتی مشابه برای کسب‌وکارهای اینترنتی، نظارت بر نمادهای ساماندهی در حوزه‌های تجارت الکترونیک را در یک نهاد واحد متمرکز کند.
به گفته او چنین رفتاری با سایتی که تمام مجوزهای تخصصی صنعت گردشگری، سازمان هواپیمایی و میراث فرهنگی و فعالیت‌های تجارت الکترونیک را در قالب نماد دو ستاره دارد، بسیار باعث تعجب است. او ادامه می‌دهد: «همه کسب‌وکارهای نوپای کشور درحال‌حاضر با خلأ قانونی نظارت و حمایت مواجه هستند؛ با وجود اینکه نهادهای مختلفی با رویکرد تخصصی‌شان روی ما نظارت دارند و از ما حمایت می‌کنند اما با وجود همه این حمایت‌ها نمی‌توان منکر این خلأ قانونی شد». او می‌افزاید: «همان چالش‌ها و مشکلات در ارتباط با اسنپ و تپسی، در حال رخ‌دادن برای سایر فعالان کسب‌وکارهای آنلاین است. تمام این مشکلات ناشی از این است که استارتاپ‌های حوزه تجارت الکترونیک به تازگی شکل گرفته‌اند و تجربه کافی در ارتباط با نظارت و حمایت از آنها در قالب فعالیت صنف کسب‌وکارهای اینترنتی و نظام صنفی رایانه‌ای وجود ندارد». او بیان می‌کند: «وقتی طبق برنامه ششم توسعه هزینه ایجاد اشتغال برای هر نفر به شکل میانگین 400‌ میلیون تومان است باید نگاهمان نسبت به استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای اینترنتی که با هزینه‌ای کم منجر به ایجاد اشتغال بالا می‌شوند، تغییر کند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.