«ایاد علاوی»، نخستوزیر اسبق عراق:
طایفهگرایی عراق اساسا مشکلی سیاسی است
ایاد علاوی (متولد ۱۹۴۴) سیاستمدار عراقی است که بین سالهاي ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۵ نخستوزیر این کشور بود و از سال ۲۰۱۴ یکی از معاونان رئیسجمهور عراق شد. علاوی که از شیعیان عراق است، در جوانی عضو حزب بعث بود و بعدها از آن جدا شد و در سال 1991 جنبش «وفاق ملی» را تأسیس کرد. او در انتخابات سالهای 2005 و 2010 نقش فعالی داشت و ائتلاف العراقیه را رهبری میکرد. شیعهبودن و سابقه بعثیداشتن موجب شده تا او شخصیتی دووجهی داشته باشد و بهويژه در بین اهل سنت عراق محبوبیت خوبی کسب کند. انتقادهای او از سیاستهای آمریکا در عراق نیز موجب شده تا بهنسبت شخصیتی مستقل و ملی به دست آورد. هماکنون علاوی سومین معاون رئیسجمهور و رهبر ائتلاف العراقیه به حساب میآید؛ ائتلافی که برای کسب قدرت در مجلس آینده از همین الان خیز برداشته است.
شما اخیرا با ایرج مسجدی، سفیر جدید ایران در بغداد، دیداری داشتید. در این دیدار چه گذشت؟
ما با هم خیلی صریح گفتوگو کردیم. من به ایشان گفتم طرفدار هیچگونه تعرضی به ایران نیستم ولی نمیخواهم ایران هم در امور داخلی ما دخالتی کند. در عراق ما یک مشکل نداریم، بلکه دهها مشکل داریم. به او گفتم ما حاضریم گفتوگوهایی را با هم در بغداد داشته باشیم. شما هرکس را میخواهید از ایران بیاورید تا مشکلاتی را که بین ما و شما وجود دارد حلوفصل کنیم؛ ما در یک جزیره خالی زندگی نمیکنیم. بنابراین تمایل داریم ارتباط خوبی با همسایگانمان اعم از عرب و غیرعرب داشته باشیم. ما بهشدت به امنیت و ثبات منطقه اهمیت میدهیم. من به ایشان یادآوری کردم در کنفرانس نخست شرمالشیخ (سال 2004) که درباره عراق بود و یک سال بعد از اشغال عراق به دست آمریکا تشکیل میشد، اصرار داشتم حتما باید ایران هم در این کنفرانس حاضر باشد. این درحالی بود که جورج بوش (پسر) رئیسجمهور آمریکا، با این موضوع مخالف بود. خلاصه حرف من به سفیر ایران همین بود و گفتم که ما خواستار یک رابطه مبتنی بر احترام متقابل هستیم. ایران همواره نقشی تعیینکننده در آشتی ملی عراق و ایجاد تفاهم بین گروههای مختلف داشته است. من در این دیدار همچنین مسئله شهرک جرف الصخر را مطرح
کردم و اینکه به ساکنانش اجازه داده نمیشود به آنجا برگردند. این موضوع را به حیدر العبادی، نخستوزیر و هادی العامری، فرمانده شبهنظامیان بدر، هم گفتیم ولی تا الان اتفاقی نیفتاده است.
این روزها صحبت از ائتلافهای جدید برای انتخابات آینده پارلمانی عراق است. تا چه حد این خبرها صحت دارد؟
بهصراحت باید بگویم من تا به حال به فکر ائتلاف با کسی نبودهام. ولی داریم تفاهم میکنیم که قلمروهای مشترکی را بهطور مشخص با طرفهای دیگر به وجود آوریم. برای مثال فراکسیونها و شخصیتهایی هستند که به ما نزدیکاند. به طور نمونه ما با جریان صدر مشترکات زیادی داریم. این نزدیکیها شخصی نیست، بلکه به دلیل داشتن یک برنامه مشترک و راهکارهای مشترک است. همچنین در دیدگاهها با برخی شخصیتهای ملی دیگر اشتراک داریم مثل سعد البزاز و جمال الضاری و دیگران که هرکدام برای خود جایگاهی در عراق دارند. ما داریم سعی میکنیم و امیدواریم راهی پیدا کنیم که خودمان را به کردها هم برسانیم. بههرحال ارزیابیهای ما همچنان استمرار دارد ولی هنوز به صورت یک ائتلاف در نیامده است.
آیا شما با بهتعویقافتادن انتخابات موافق هستید؟
من به رهبران سیاسی نامه نوشتم و از آنها خواستم انتخابات را به تعویق بیندازند. پیشنهاد دادم کمیساریای ناظر بر انتخابات عوض شود. بعد باید قوانین مربوط به این نهاد ناظر تعیین و در مرحله بعد قانون جدیدی برای انتخابات نوشته شود. من بدون استثنا به همه رهبران سیاسی نامه نوشتم. آنها هم جواب دادند؛ یعنی همه آنهایی که با این درخواست به صورت مثبت برخورد کرده بودند. ما همچنان پیگیر هستیم. بعضی از استانها احساس میکنند تعویق انتخابات به نفعشان خواهد بود. اما بعضی استانهای دیگر با مشکل آوارگان و راندهشدگان مواجه هستند.
پس از پیروزی بر داعش، ما به یک سال کامل نیاز داریم تا مشکلات اینها را بتوانیم حل کنیم. بنابراین نمیتوانیم در خیلی از استانها انتخابات برگزار کنیم. از سوی دیگر دولت اعلام کرده نیازمند پول است. طبعا ما باید انتخابات شوراها را در انتخابات مجلس ادغام کنیم. باید این دو انتخابات در یک روز برگزار شود تا هزینه کمتری داشته باشد. در ضمن سازمان ملل متحد هم میتواند بهتر بر آن نظارت کند. این برای عراق سودمندتر خواهد بود. به باور من همه موافق این برنامه هستند؛ ازجمله مقتدی صدر، عمار الحکیم، اسامه النجیفی، صالح المطلک، فراکسیون بدر، رئیسجمهوری، نخستوزیر و حزب کمونیست عراق.
در باره حضور آمریکا بعد از «داعش» چه میگویید؟ شما موافقید یا مخالف؟
ماندن نیروهای آمریکایی در عراق برای یک دوره زمانی بعد از غلبه بر داعش و به منظور تحکیم ثبات در کشور یک موضوع پیچیده و تودرتو است. تصمیمگیری دراینباره با نخستوزیر است که فرماندهی کل نیروهای مسلح را برعهده دارد. آنها باید توضیح دهند که به حضور نیروهای آمریکایی احتیاج دارند یا خیر. تازه بگویند به چه تعدادی نیرو نیاز است، یا اینکه ماهیتشان باید چگونه باشد و تحت چه ضوابطی فعالیت کنند. همگان میدانند ما سند همکاری استراتژیک داریم که بین عراق و ایالات متحده آمریکا منعقد شده است. این سند همچنان قابل اجراست. بخشی از این سند مربوط به مسائل امنیتی میشود و مقرر میکند ایالات متحده اقدام به حمایت از عراق خواهد کرد.
تاکنون هزاران نفر به دست شبهنظامیان از شهرهای شمال و غرب عراق ربوده شدهاند. سرنوشت اینها چه خواهد شد؟
ما دراينباره از مدتها پیش صحبت کردهایم. بهصراحت باید بگویم عراق گرفتار مشکل طایفهای است. اما اساس این مشکل طایفهای مسائل سیاسی است. بنابراین چنین مشکلی را نمیشود با روشهای طایفهای حل کرد. الان سنی در مقابل شیعه و شیعه در مقابل سنی قرار گرفته است. همین مشکل نمیگذارد ما در چارچوب یک دولت واحد و نهادهای یک دولت واحد کار یا زندگی کنیم و این یکی از مسائل مهمی است که باید برطرف شود. ما باید همگی در جهت تحقق اصل عفو و بخشش حرکت کنیم. نه اینکه یک نفر را از فلان حزب بیاوریم و بگذاریم تا هرکس را بخواهد ریشهکن کند و برای هرکسی نخواست پروندهسازی کند. باید همه این مسائل به صورت قانونی و طبق قانون حل شود تا بتواند منافع همگان را تأمین کند.
منبع: العربی الجدید
ایاد علاوی (متولد ۱۹۴۴) سیاستمدار عراقی است که بین سالهاي ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۵ نخستوزیر این کشور بود و از سال ۲۰۱۴ یکی از معاونان رئیسجمهور عراق شد. علاوی که از شیعیان عراق است، در جوانی عضو حزب بعث بود و بعدها از آن جدا شد و در سال 1991 جنبش «وفاق ملی» را تأسیس کرد. او در انتخابات سالهای 2005 و 2010 نقش فعالی داشت و ائتلاف العراقیه را رهبری میکرد. شیعهبودن و سابقه بعثیداشتن موجب شده تا او شخصیتی دووجهی داشته باشد و بهويژه در بین اهل سنت عراق محبوبیت خوبی کسب کند. انتقادهای او از سیاستهای آمریکا در عراق نیز موجب شده تا بهنسبت شخصیتی مستقل و ملی به دست آورد. هماکنون علاوی سومین معاون رئیسجمهور و رهبر ائتلاف العراقیه به حساب میآید؛ ائتلافی که برای کسب قدرت در مجلس آینده از همین الان خیز برداشته است.
شما اخیرا با ایرج مسجدی، سفیر جدید ایران در بغداد، دیداری داشتید. در این دیدار چه گذشت؟
ما با هم خیلی صریح گفتوگو کردیم. من به ایشان گفتم طرفدار هیچگونه تعرضی به ایران نیستم ولی نمیخواهم ایران هم در امور داخلی ما دخالتی کند. در عراق ما یک مشکل نداریم، بلکه دهها مشکل داریم. به او گفتم ما حاضریم گفتوگوهایی را با هم در بغداد داشته باشیم. شما هرکس را میخواهید از ایران بیاورید تا مشکلاتی را که بین ما و شما وجود دارد حلوفصل کنیم؛ ما در یک جزیره خالی زندگی نمیکنیم. بنابراین تمایل داریم ارتباط خوبی با همسایگانمان اعم از عرب و غیرعرب داشته باشیم. ما بهشدت به امنیت و ثبات منطقه اهمیت میدهیم. من به ایشان یادآوری کردم در کنفرانس نخست شرمالشیخ (سال 2004) که درباره عراق بود و یک سال بعد از اشغال عراق به دست آمریکا تشکیل میشد، اصرار داشتم حتما باید ایران هم در این کنفرانس حاضر باشد. این درحالی بود که جورج بوش (پسر) رئیسجمهور آمریکا، با این موضوع مخالف بود. خلاصه حرف من به سفیر ایران همین بود و گفتم که ما خواستار یک رابطه مبتنی بر احترام متقابل هستیم. ایران همواره نقشی تعیینکننده در آشتی ملی عراق و ایجاد تفاهم بین گروههای مختلف داشته است. من در این دیدار همچنین مسئله شهرک جرف الصخر را مطرح
کردم و اینکه به ساکنانش اجازه داده نمیشود به آنجا برگردند. این موضوع را به حیدر العبادی، نخستوزیر و هادی العامری، فرمانده شبهنظامیان بدر، هم گفتیم ولی تا الان اتفاقی نیفتاده است.
این روزها صحبت از ائتلافهای جدید برای انتخابات آینده پارلمانی عراق است. تا چه حد این خبرها صحت دارد؟
بهصراحت باید بگویم من تا به حال به فکر ائتلاف با کسی نبودهام. ولی داریم تفاهم میکنیم که قلمروهای مشترکی را بهطور مشخص با طرفهای دیگر به وجود آوریم. برای مثال فراکسیونها و شخصیتهایی هستند که به ما نزدیکاند. به طور نمونه ما با جریان صدر مشترکات زیادی داریم. این نزدیکیها شخصی نیست، بلکه به دلیل داشتن یک برنامه مشترک و راهکارهای مشترک است. همچنین در دیدگاهها با برخی شخصیتهای ملی دیگر اشتراک داریم مثل سعد البزاز و جمال الضاری و دیگران که هرکدام برای خود جایگاهی در عراق دارند. ما داریم سعی میکنیم و امیدواریم راهی پیدا کنیم که خودمان را به کردها هم برسانیم. بههرحال ارزیابیهای ما همچنان استمرار دارد ولی هنوز به صورت یک ائتلاف در نیامده است.
آیا شما با بهتعویقافتادن انتخابات موافق هستید؟
من به رهبران سیاسی نامه نوشتم و از آنها خواستم انتخابات را به تعویق بیندازند. پیشنهاد دادم کمیساریای ناظر بر انتخابات عوض شود. بعد باید قوانین مربوط به این نهاد ناظر تعیین و در مرحله بعد قانون جدیدی برای انتخابات نوشته شود. من بدون استثنا به همه رهبران سیاسی نامه نوشتم. آنها هم جواب دادند؛ یعنی همه آنهایی که با این درخواست به صورت مثبت برخورد کرده بودند. ما همچنان پیگیر هستیم. بعضی از استانها احساس میکنند تعویق انتخابات به نفعشان خواهد بود. اما بعضی استانهای دیگر با مشکل آوارگان و راندهشدگان مواجه هستند.
پس از پیروزی بر داعش، ما به یک سال کامل نیاز داریم تا مشکلات اینها را بتوانیم حل کنیم. بنابراین نمیتوانیم در خیلی از استانها انتخابات برگزار کنیم. از سوی دیگر دولت اعلام کرده نیازمند پول است. طبعا ما باید انتخابات شوراها را در انتخابات مجلس ادغام کنیم. باید این دو انتخابات در یک روز برگزار شود تا هزینه کمتری داشته باشد. در ضمن سازمان ملل متحد هم میتواند بهتر بر آن نظارت کند. این برای عراق سودمندتر خواهد بود. به باور من همه موافق این برنامه هستند؛ ازجمله مقتدی صدر، عمار الحکیم، اسامه النجیفی، صالح المطلک، فراکسیون بدر، رئیسجمهوری، نخستوزیر و حزب کمونیست عراق.
در باره حضور آمریکا بعد از «داعش» چه میگویید؟ شما موافقید یا مخالف؟
ماندن نیروهای آمریکایی در عراق برای یک دوره زمانی بعد از غلبه بر داعش و به منظور تحکیم ثبات در کشور یک موضوع پیچیده و تودرتو است. تصمیمگیری دراینباره با نخستوزیر است که فرماندهی کل نیروهای مسلح را برعهده دارد. آنها باید توضیح دهند که به حضور نیروهای آمریکایی احتیاج دارند یا خیر. تازه بگویند به چه تعدادی نیرو نیاز است، یا اینکه ماهیتشان باید چگونه باشد و تحت چه ضوابطی فعالیت کنند. همگان میدانند ما سند همکاری استراتژیک داریم که بین عراق و ایالات متحده آمریکا منعقد شده است. این سند همچنان قابل اجراست. بخشی از این سند مربوط به مسائل امنیتی میشود و مقرر میکند ایالات متحده اقدام به حمایت از عراق خواهد کرد.
تاکنون هزاران نفر به دست شبهنظامیان از شهرهای شمال و غرب عراق ربوده شدهاند. سرنوشت اینها چه خواهد شد؟
ما دراينباره از مدتها پیش صحبت کردهایم. بهصراحت باید بگویم عراق گرفتار مشکل طایفهای است. اما اساس این مشکل طایفهای مسائل سیاسی است. بنابراین چنین مشکلی را نمیشود با روشهای طایفهای حل کرد. الان سنی در مقابل شیعه و شیعه در مقابل سنی قرار گرفته است. همین مشکل نمیگذارد ما در چارچوب یک دولت واحد و نهادهای یک دولت واحد کار یا زندگی کنیم و این یکی از مسائل مهمی است که باید برطرف شود. ما باید همگی در جهت تحقق اصل عفو و بخشش حرکت کنیم. نه اینکه یک نفر را از فلان حزب بیاوریم و بگذاریم تا هرکس را بخواهد ریشهکن کند و برای هرکسی نخواست پروندهسازی کند. باید همه این مسائل به صورت قانونی و طبق قانون حل شود تا بتواند منافع همگان را تأمین کند.
منبع: العربی الجدید
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.