طیفی از بازیگران در تعقیب داعش
ترجمه: شهرام زرندار
نبرد تلخ هشتماهه برای بازپسگرفتن موصل به نقطه حساس خود رسیده و نیروهای عراقی فقط چند ساعت بعد از اینکه نیروهای داعش مناره مسجد بزرگ النوری را منهدم کردند، به سوی آن پیشروی کردهاند. نابودی این مسجد نشانه لحظهای خطیر در جنگ علیه داعش است. عملیات تخریبی بدون معنای این گروه تروریستی وسیعا بهعنوان پیشدرآمد شکست قطعی آن مطرح شده است. در سرتاسر شمال عراق تنها بخشی از شهر قدیمی موصل و یک محله کوچک مجاور آن تحت کنترل داعش قرار دارد. شهرهای نزدیک به موصل، تلعفر و هویچه که هر دو تحت محاصرهاند، مناطق باقیمانده تحت کنترل داعش هستند. همچنان که کار داعش به بدبختی کشیده، اعضای باقیمانده این گروه از عراق به صحراهای سوریه فرار کردهاند. شکست آنها چنان سریع بوده که درحالحاضر طرحهایی برای نبرد قطعی در اواخر سال جاری طراحی شدهاند. طیفی از بازیگران برای تعقیب داعش بهخط شدهاند، نیروهایی که در تمام دوران نبرد با داعش دارای منافع و ادعاهایی در سرتاسر منطقه بودهاند و در منازعات منطقهای موازی با هم عمل کردهاند و در انتظار زمان مناسب برای تحکیم مواضع خودشان بودهاند، به میان آمدهاند. همچنان که تشکیلات داعش در حال فروپاشی است، همه طرفهای دعوا شروع به رقابت برای برتری در میدان نبرد کردهاند. طرفهایی که میخواهند تعیین کنند چه وضعیتی پس از فروپاشی داعش پدید خواهد آمد و شکست داعش جایزهای حتی بزرگتر از بردن خود جنگ خواهد بود. روسیه، ایران و ایالات متحده برای کسب برتری در حال تلاشاند؛ آنها خواهان بر حذربودن از سیاستی هستند که دنبالکردن آن فاجعهبار خواهد بود، سیاستی که روی آتش جنگ بهخاطر برخوردهای مستقیم بیسابقه در منطقه در دهههای اخیر نفت میپاشد. همچنان که موصل و نقطه تمرکز داعش در سوریه، رقه در آستانه فروپاشی قرار میگیرد، گروههای نزدیک به ایران و روسیه و ایالات متحده حداقل در سه مورد در سمت سوری مرز با هم رویارویی کردهاند. هفته گذشته، هنگامی که یک جت جنگنده ایالات متحده یک جنگنده سوری را در شمال کشور سرنگون کرد، این ریسک پدید آمد که رویارویی ایالات متحده و همپیمانان بشار اسد (ایران و روسیه) تشدید شود. این واقعه باعث شد روسیه اخطار کند که جنگندههای ائتلاف نباید وارد پوشش راداری روسیه شوند. واشنگتن اعلام کرده که جت جنگندهاش برای دفاع از نواب آمریکا که مشغول حرکت در منطقه تحت کنترل داعش، رقه بودهاند، عمل کرده است. نیروهای مخالف با اسد که در سال گذشته با ناراحتکردن سوریها به خاطر ناامیدی به میدان آمدهاند، ترکیه و به طرزی فزاینده روسیه- و عمدتا نیروهای کرد مشغول عملیات برای بازپسگیری رقه و شهرهای نزدیک به آن بودهاند. همچنان که رخ داده است، روسها و نیروهای سوری ژستهای تهاجمیتری گرفتهاند. ایران نیز در میان این منازعه چندلایه موضعی مستقیم و غیرمعمول گرفته است و از خاک خود موشکهای بالستیک شلیک میکند، موشکهایی که از آسمان عراق عبور و به شهر سوری میادین اصابت کردهاند. میادین جایی است که رهبران پراکندهشده داعش در آنجا دوباره گرد هم آمدهاند.
این حملات موشکی بیانگر وضعیتی است که در آن تهران برای اولینبار پس از سه دهه بعد از زمان پایانیافتن جنگ ایران و عراق دست به حمله موشکی زده است. ظاهرا این موشکها بهعنوان انتقام ایران به خاطر حملات مورد ادعای داعش در اوایل این ماه در مجلس ایران و حرم مطهر امام خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی شلیک شدهاند. مقامات منطقهای اعتقاد دارند شلیک این موشکها هدف دیگری را هم تعقیب میکردهاند. درست همانطور که ایالات متحده چند هفته قبلتر با حمله به اعضای حزبالله که به سوی نوابش در نزدیکیهای مناطق مرزی تنف پیشروی کرده بودند، عمل کرده است. از آن زمان تاکنون نیروهای ایالات متحده که از گروههای مخالف اسد حفاظت میکنند، این حملات جلوی پیشروی نیروهای مورد حمایت ایران را نگرفته و آنها را متوقف نکرده است. نیروهای حزبالله و ایران جلوی پیشروی ایالات متحده و همپیمانانش را به سوی شمال و شهر رقه گرفته و به نیروهای کرد اجازه حرکت به سوی جنوب را نمیدهند. به نظر میرسد حرکات ناامیدانه حاکی از سردرگمی نیروهای نظامی پنج کشور- سوریه، عراق، ایران، روسیه و ایالات متحده- به همراهی نواب متعددشان شمار برخوردها را بین آنها افزایش خواهد داد. هریک از طرفین با یکسری از محاسبات مواجهاند که ربط چندانی به چگونهشکستدادن داعش ندارد.
نبرد تلخ هشتماهه برای بازپسگرفتن موصل به نقطه حساس خود رسیده و نیروهای عراقی فقط چند ساعت بعد از اینکه نیروهای داعش مناره مسجد بزرگ النوری را منهدم کردند، به سوی آن پیشروی کردهاند. نابودی این مسجد نشانه لحظهای خطیر در جنگ علیه داعش است. عملیات تخریبی بدون معنای این گروه تروریستی وسیعا بهعنوان پیشدرآمد شکست قطعی آن مطرح شده است. در سرتاسر شمال عراق تنها بخشی از شهر قدیمی موصل و یک محله کوچک مجاور آن تحت کنترل داعش قرار دارد. شهرهای نزدیک به موصل، تلعفر و هویچه که هر دو تحت محاصرهاند، مناطق باقیمانده تحت کنترل داعش هستند. همچنان که کار داعش به بدبختی کشیده، اعضای باقیمانده این گروه از عراق به صحراهای سوریه فرار کردهاند. شکست آنها چنان سریع بوده که درحالحاضر طرحهایی برای نبرد قطعی در اواخر سال جاری طراحی شدهاند. طیفی از بازیگران برای تعقیب داعش بهخط شدهاند، نیروهایی که در تمام دوران نبرد با داعش دارای منافع و ادعاهایی در سرتاسر منطقه بودهاند و در منازعات منطقهای موازی با هم عمل کردهاند و در انتظار زمان مناسب برای تحکیم مواضع خودشان بودهاند، به میان آمدهاند. همچنان که تشکیلات داعش در حال فروپاشی است، همه طرفهای دعوا شروع به رقابت برای برتری در میدان نبرد کردهاند. طرفهایی که میخواهند تعیین کنند چه وضعیتی پس از فروپاشی داعش پدید خواهد آمد و شکست داعش جایزهای حتی بزرگتر از بردن خود جنگ خواهد بود. روسیه، ایران و ایالات متحده برای کسب برتری در حال تلاشاند؛ آنها خواهان بر حذربودن از سیاستی هستند که دنبالکردن آن فاجعهبار خواهد بود، سیاستی که روی آتش جنگ بهخاطر برخوردهای مستقیم بیسابقه در منطقه در دهههای اخیر نفت میپاشد. همچنان که موصل و نقطه تمرکز داعش در سوریه، رقه در آستانه فروپاشی قرار میگیرد، گروههای نزدیک به ایران و روسیه و ایالات متحده حداقل در سه مورد در سمت سوری مرز با هم رویارویی کردهاند. هفته گذشته، هنگامی که یک جت جنگنده ایالات متحده یک جنگنده سوری را در شمال کشور سرنگون کرد، این ریسک پدید آمد که رویارویی ایالات متحده و همپیمانان بشار اسد (ایران و روسیه) تشدید شود. این واقعه باعث شد روسیه اخطار کند که جنگندههای ائتلاف نباید وارد پوشش راداری روسیه شوند. واشنگتن اعلام کرده که جت جنگندهاش برای دفاع از نواب آمریکا که مشغول حرکت در منطقه تحت کنترل داعش، رقه بودهاند، عمل کرده است. نیروهای مخالف با اسد که در سال گذشته با ناراحتکردن سوریها به خاطر ناامیدی به میدان آمدهاند، ترکیه و به طرزی فزاینده روسیه- و عمدتا نیروهای کرد مشغول عملیات برای بازپسگیری رقه و شهرهای نزدیک به آن بودهاند. همچنان که رخ داده است، روسها و نیروهای سوری ژستهای تهاجمیتری گرفتهاند. ایران نیز در میان این منازعه چندلایه موضعی مستقیم و غیرمعمول گرفته است و از خاک خود موشکهای بالستیک شلیک میکند، موشکهایی که از آسمان عراق عبور و به شهر سوری میادین اصابت کردهاند. میادین جایی است که رهبران پراکندهشده داعش در آنجا دوباره گرد هم آمدهاند.
این حملات موشکی بیانگر وضعیتی است که در آن تهران برای اولینبار پس از سه دهه بعد از زمان پایانیافتن جنگ ایران و عراق دست به حمله موشکی زده است. ظاهرا این موشکها بهعنوان انتقام ایران به خاطر حملات مورد ادعای داعش در اوایل این ماه در مجلس ایران و حرم مطهر امام خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی شلیک شدهاند. مقامات منطقهای اعتقاد دارند شلیک این موشکها هدف دیگری را هم تعقیب میکردهاند. درست همانطور که ایالات متحده چند هفته قبلتر با حمله به اعضای حزبالله که به سوی نوابش در نزدیکیهای مناطق مرزی تنف پیشروی کرده بودند، عمل کرده است. از آن زمان تاکنون نیروهای ایالات متحده که از گروههای مخالف اسد حفاظت میکنند، این حملات جلوی پیشروی نیروهای مورد حمایت ایران را نگرفته و آنها را متوقف نکرده است. نیروهای حزبالله و ایران جلوی پیشروی ایالات متحده و همپیمانانش را به سوی شمال و شهر رقه گرفته و به نیروهای کرد اجازه حرکت به سوی جنوب را نمیدهند. به نظر میرسد حرکات ناامیدانه حاکی از سردرگمی نیروهای نظامی پنج کشور- سوریه، عراق، ایران، روسیه و ایالات متحده- به همراهی نواب متعددشان شمار برخوردها را بین آنها افزایش خواهد داد. هریک از طرفین با یکسری از محاسبات مواجهاند که ربط چندانی به چگونهشکستدادن داعش ندارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.