یادی از کشتگان بمباران سردشت
قصه تلخ گلابی سیاه
شرق: پيرمرد میگوید: «تقریبا همین زمانها بود؛ میوهها از درختها افتادند، برگها انگار که پاییز باشد از درختها ریختند. فصل توت و زردآلو بود، اما بمبهای شیمیایی آنها را مسموم کرده بودند. از سردشت خبر دادند که این میوهها را نخورید، اصلا هرچه از درختها افتاد را نخورید چون آلوده است». مردم روستا خورده یا نخورده، یکییکی مریض شدند و افتادند. 18 نفر در همان ساعتهای اولیه بمباران سردشت در روستای «گلابی سیاه» از شدت صدمه واردشده به بیمارستان ارومیه منتقل شدند. چند نفر برگشتند؟ تنها سه نفر که پیرمرد شهادت میدهد آن سه نفر هم دو، سه هفته بعد به همانجایی رفتهاند که آن 13 نفر رفتهاند. کجا؟ در آسمان.
همهساله برای یادآوری روز بمباران شیمیایی سردشت، گروههای مختلف خبری و برنامهساز، بهسراغ مردم این منطقه میروند؛ جایی که رژیم بعث آن را در حدود ساعت 4:30 عصر روز هفتم تیر سال 66 بمباران کرد. هفت بمب شیمیایی به سمت این شهر روانه شد؛ چهار بمب نصیب مرکز شهر شد و سه بمب دیگر روانه روستاهای پرجمعیت سردشت شدند و قصه تلخ «گلابی سیاه» یا همان «ره شه ههرمی» که روستایی در فاصله پنجکیلومتری سردشت است، یکی از همین قصههای بمباران سردشت است. حالا خبرنگاران «روزآروز» در قالب مستندی پای صحبت بازماندگان این فاجعه انسانی در همین روستا نشستهاند و روایتهای دستاولی آوردهاند؛ روایتهایی از فاجعهای که در هفتم تیر 66 به پایان نرسید، بلکه آثار و پیامدهای آن، هنوز گلوی مردم این روستا را میفشارد.
همزمان با بمباران، 109 نفر درجا جان خود را از دست دادند، اما در انتهای سال، وزارت امور خارجه در نامهای که به سازمان ملل نوشت، تعداد کشتهها را بیش از چهارهزار و 600 نفر اعلام کرد، اما چطور میشود که در فاصله چند ماه، کشتههای یک بمباران شیمیایی چندین هزاربرابر شوند؟ پاسخ را میتوان در روایت محلیهای گلابی سیاه دید و شنید؛ آنجایی که بچهها از مرگ عموها و داییهایشان میگویند، زنان از مرگ شوهرانشان و معلمها از نابودی یک محله، یک خانواده و یک فامیل: «روز بمباران، کل پسرعموهایم مردند». این را پسربچهای در فیلم میگوید و وقتی از او میپرسند که چند پسرعمو داشته، با دست میشمرد: «ششتا!» غم مادرانی که اینطور فرزندان و خانواده خود را از دست دادهاند، با هیچ یاد و خاطرهای، ستردنی نیست.
از میان سههزارو 500 باری که صدام در زمان جنگ ایران را مورد حمله شیمیایی قرار داد، قصه سردشت، یکی از غمانگیزترین آن فاجعهها را رقم زد. شاید به این خاطر که تلاش برای بازسازی این شهر و زندهکردن روستاهای اطرافش، به فراموشی سپرده شد. تنها مدرسه این روستا، شش دانشآموز دارد که همگی از بوی بد کلاس درسشان ناراضی هستند؛ طبقه پايين مدرسه طويله است. آنها میخواهند در آینده دکتر و مهندس و معلم شوند، اما تا کجا میتوانند در برابر عوارض بمبی که 30 سال پیش محل زندگیشان را ویران کرده، مقاومت کنند. از آنها پرسیده میشود که از مدرسه و معلمتان راضی هستید و آنها یکصدا میگویند: «نه!» چنین پاسخ تلخی بیگمان یادآور عدم تحقق وعدههای دولتها در طول این 30 سال بوده است: «همسرم که مرد، نه شهید به حساب آمد و نه حقوقی برای ما در نظر گرفتند. هر سال همین حوالی میآیند و میروند، اما هیچکدام از وعدههایی که میدهند، محقق نمیشود».
گلابی سیاه، قصه یک روستا نیست؛ قصه جنگی است که تمام نمیشود، قصه کُردهای غیوری است که در برابر تجاوزهای بیگانه ایستادند، دستهدسته جوانهایشان را تقدیم سرزمینشان کردند و اکنون هم در شرایط بدی که یادگار همان بمبهای شیمیایی است زندگی میکنند، اما یک قدم به عقب نمیروند.
شرق: پيرمرد میگوید: «تقریبا همین زمانها بود؛ میوهها از درختها افتادند، برگها انگار که پاییز باشد از درختها ریختند. فصل توت و زردآلو بود، اما بمبهای شیمیایی آنها را مسموم کرده بودند. از سردشت خبر دادند که این میوهها را نخورید، اصلا هرچه از درختها افتاد را نخورید چون آلوده است». مردم روستا خورده یا نخورده، یکییکی مریض شدند و افتادند. 18 نفر در همان ساعتهای اولیه بمباران سردشت در روستای «گلابی سیاه» از شدت صدمه واردشده به بیمارستان ارومیه منتقل شدند. چند نفر برگشتند؟ تنها سه نفر که پیرمرد شهادت میدهد آن سه نفر هم دو، سه هفته بعد به همانجایی رفتهاند که آن 13 نفر رفتهاند. کجا؟ در آسمان.
همهساله برای یادآوری روز بمباران شیمیایی سردشت، گروههای مختلف خبری و برنامهساز، بهسراغ مردم این منطقه میروند؛ جایی که رژیم بعث آن را در حدود ساعت 4:30 عصر روز هفتم تیر سال 66 بمباران کرد. هفت بمب شیمیایی به سمت این شهر روانه شد؛ چهار بمب نصیب مرکز شهر شد و سه بمب دیگر روانه روستاهای پرجمعیت سردشت شدند و قصه تلخ «گلابی سیاه» یا همان «ره شه ههرمی» که روستایی در فاصله پنجکیلومتری سردشت است، یکی از همین قصههای بمباران سردشت است. حالا خبرنگاران «روزآروز» در قالب مستندی پای صحبت بازماندگان این فاجعه انسانی در همین روستا نشستهاند و روایتهای دستاولی آوردهاند؛ روایتهایی از فاجعهای که در هفتم تیر 66 به پایان نرسید، بلکه آثار و پیامدهای آن، هنوز گلوی مردم این روستا را میفشارد.
همزمان با بمباران، 109 نفر درجا جان خود را از دست دادند، اما در انتهای سال، وزارت امور خارجه در نامهای که به سازمان ملل نوشت، تعداد کشتهها را بیش از چهارهزار و 600 نفر اعلام کرد، اما چطور میشود که در فاصله چند ماه، کشتههای یک بمباران شیمیایی چندین هزاربرابر شوند؟ پاسخ را میتوان در روایت محلیهای گلابی سیاه دید و شنید؛ آنجایی که بچهها از مرگ عموها و داییهایشان میگویند، زنان از مرگ شوهرانشان و معلمها از نابودی یک محله، یک خانواده و یک فامیل: «روز بمباران، کل پسرعموهایم مردند». این را پسربچهای در فیلم میگوید و وقتی از او میپرسند که چند پسرعمو داشته، با دست میشمرد: «ششتا!» غم مادرانی که اینطور فرزندان و خانواده خود را از دست دادهاند، با هیچ یاد و خاطرهای، ستردنی نیست.
از میان سههزارو 500 باری که صدام در زمان جنگ ایران را مورد حمله شیمیایی قرار داد، قصه سردشت، یکی از غمانگیزترین آن فاجعهها را رقم زد. شاید به این خاطر که تلاش برای بازسازی این شهر و زندهکردن روستاهای اطرافش، به فراموشی سپرده شد. تنها مدرسه این روستا، شش دانشآموز دارد که همگی از بوی بد کلاس درسشان ناراضی هستند؛ طبقه پايين مدرسه طويله است. آنها میخواهند در آینده دکتر و مهندس و معلم شوند، اما تا کجا میتوانند در برابر عوارض بمبی که 30 سال پیش محل زندگیشان را ویران کرده، مقاومت کنند. از آنها پرسیده میشود که از مدرسه و معلمتان راضی هستید و آنها یکصدا میگویند: «نه!» چنین پاسخ تلخی بیگمان یادآور عدم تحقق وعدههای دولتها در طول این 30 سال بوده است: «همسرم که مرد، نه شهید به حساب آمد و نه حقوقی برای ما در نظر گرفتند. هر سال همین حوالی میآیند و میروند، اما هیچکدام از وعدههایی که میدهند، محقق نمیشود».
گلابی سیاه، قصه یک روستا نیست؛ قصه جنگی است که تمام نمیشود، قصه کُردهای غیوری است که در برابر تجاوزهای بیگانه ایستادند، دستهدسته جوانهایشان را تقدیم سرزمینشان کردند و اکنون هم در شرایط بدی که یادگار همان بمبهای شیمیایی است زندگی میکنند، اما یک قدم به عقب نمیروند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.