صالحي در گاردين نوشت:
بيتوجهي به تعهدات برجامي همه ما را به پله اول بازميگرداند
خبرگزاري صداوسيما: علياکبر صالحي، رئيس سازمان انرژي اتمي ايران، در مقالهاي در روزنامه گاردين نوشت: براي بقاي توافق هستهاي ايران، غرب بايد مسير خود را تغيير دهد. متن اين مقاله به شرح زير است: «فعاليت براي دستيابي به توافقها با غرب، تجربهاي متفاوت براي ايران بوده است. برخي کشورهاي غربي پس از تعاملهايي که بهسختي به دست آمدهاند، توجهشان به سبب انگيزههاي کوتهبينانه سياسي يا وسوسههاي پرسود بازيگران منطقهاي منحرف شده يا از تعامل خارج و موجب ميشوند وضع به حالت قبل بازگردد. تعدادي از اين تغييرات، بهويژه در زمان تعامل با آمريکا، براي ايران اتفاق افتاده است. تازهترين مورد از پيشرفتي که بهسختي به دست آمده است و من معتقدم هنوز هم ميتوان آن را از شکست نجات داد، توافق تاريخي هستهاي مشهور به «برنامه جامع اقدام مشترک» است. اين توافق، سال 2015 ميان ايران و اعضاي دائم شوراي امنيت سازمان ملل بهعلاوه آلمان به دست آمد. اکنون پرسش مهم در برهه فعلي اين است: ما چطور ميتوانيم اين توافق را نجات دهيم و آن را از اين دور باطل خارج کنيم؟
من معتقدم تمرکز بر سه اصل، اين امکان را به همه بازيگران ميدهد تا در اين مسير باقي بمانند. اين اصول عبارتاند از: نخستين مانع اصلي بر سر راه تعامل ايران و غرب، ريشه در «سردرگمي امنيتي» دارد. بازيگران بايد براي خودشان و ديگران مشخص کنند آيا بهدنبال قدرت براي امنيت هستند يا صرفا قدرت را براي قدرت ميخواهند. منافع حاصل از تعامل، بهطورقطع با اصل اول، به شکل بهتري تأمين ميشود. رفتن بهدنبال قدرت نظامي فراتر از آنچه نيازهاي امنيتي واقعي ايجاب ميکند، موجب بهوجودآمدن سوءظنهايي در ميان ديگران ميشود و خطر بيثباتي را بههمراه دارد؛ برای مثال فروش تسليحات نظامي آمريکا به برخي مشتريان سنتي منطقهاي در خاورميانه و زيادهروي آشکار همان بازيگران منطقهاي در خريدهاي تسليحاتي، فقط بهعلت ثروت فراوان نفتي، تحريککننده هستند.
اين وضع بهويژه در زماني به وجود ميآيد که همزمان، با تلاشهاي دفاعي ملي ايران که تا حدودي به سبب اين روند به وجود آمده است، مخالفت ميشود و اين تلاشها، تضعيف ميشوند. اين انتظار که ايران درباره تأثير بيثباتکننده چنين رفتاري بيتفاوت باشد، واقعبينانه نيست».
رئيس سازمان انرژي اتمي در ادامه اين مقاله آورده است: «اصل دوم، به واقعيت عيني در برابر آنچه اين روزها «واقعيتهاي جايگزين» ناميده ميشود ارتباط دارد. ايجاد واقعيت عيني در وضعيت حال، احتمال تعامل مثبت را تقويت ميکند. شناخت واقعبينانه از قابليتهاي فرهنگي، سياسي و اقتصادي کشورها، موقعيت منطقهايشان، بررسي صحيح نيازهاي مشخص و طرز تلقي آنها از تهديد، به پيشبرد و تقويت درک صحيح از بازيگران و رفتارهايشان کمک ميکند. برعکس، واقعيتهاي جايگزين، بهطورقطع، بحرانهايي غيرضروري به وجود ميآورند و نيز تعامل مثبت و سازنده را غيرممکن ميکنند. عقايدي مانند «برخورد تمدنها»، «جنگ شيعه و سني»، «دشمني عرب و عجم» و «محور اسرائيل و اعراب بر ضد ايران»، همگي مواردي از واقعيتهاي جايگزين هستند که براي اهدافي پنهاني به وجود آمدهاند. بررسي جامع وضعيت تأسفبار جهان بهويژه منطقه خشونتبار و بحرانزده ما، به ما ميگويد همگي نيازمند ايجاد فرهنگي از پايبندي به تعهدات هستيم. اين اصل سوم است. در نبود اداره مؤثر جهان، اتکا به اين نوع فرهنگ، مبنايي کارآمد براي تعامل واقعي به وجود ميآورد. غفلت از اين اصول يا بيتوجهي عمدي به آنها، به
رفتار پرهرجومرج بازيگران مختلف و تشديد بيشتر تنش و مناقشه ميانجامد و در نهايت، همه بازنده ميشوند.
من از طرف ايران، هدايت بخش فني برنامه جامع اقدام مشترک را با گروه 1+5 بر عهده داشتم. من با اطمينان ميتوانم بگويم در بررسي نهايي، سرنوشت اين توافق که بهسختي به دست آمد، به عزم غرب و پايبندي به اصولي که ذکر شد بستگي دارد. بيتوجهي به نگرانيهاي امنيتي واقعي ايران از طريق تغيير عمدي توازن نظامي و امنيتي منطقه يا گسترش ايرانهراسي در منطقه و فراتر از آن، تعامل را به خطر مياندازد. احترامنگذاشتن به تعهدات مشخصي که برنامه جامع اقدام مشترک تعيين کرده است نيز همين نتيجه را دارد و همه ما به پله اول بازميگرديم. متأسفانه آنطور که اوضاع منطقه اکنون پيش ميرود، رسيدن به وضعيت تازهاي از توازن ممکن است در آينده نزديک، در دسترس نباشد. اگر شرکاي ما در اين توافق هستهاي به سه اصلي که اشاره کردم تعهد جدي داشته باشند، ما بهطورقطع شاهد گسترش، تعميق و نهادينهشدن تعاملي خواهيم بود که بهطور متقابل، سودمند خواهد بود. اين وضع به پيشبرد آرمان برقراري صلح و امنيت منطقهاي و بينالمللي کمک ميکند.
نتيجه انتخابات اخير رياستجمهوري در ايران، بيانگر خواست و آرزوي آشکار مردم ايران براي دستيابي به اين هدف است. بنابراين زمان آن است که همه مخاطبان ما قدر اين پيام را آنطور که منظور آن بوده است درک و برهميناساس عمل کنند. تعامل، يک خيابان يکطرفه نيست و ما نميتوانيم بهتنهايي آن را طي کنيم. ما تاکنون گامهاي محکمي در جهت تعامل سازنده با هدف دستيابي به اهداف مشترک برداشتهايم. اين گامها با اقدامات و اشارههاي واقعي متقابل ميتوانند تقويت شوند. آن زمان مهم فرارسيده است».
خبرگزاري صداوسيما: علياکبر صالحي، رئيس سازمان انرژي اتمي ايران، در مقالهاي در روزنامه گاردين نوشت: براي بقاي توافق هستهاي ايران، غرب بايد مسير خود را تغيير دهد. متن اين مقاله به شرح زير است: «فعاليت براي دستيابي به توافقها با غرب، تجربهاي متفاوت براي ايران بوده است. برخي کشورهاي غربي پس از تعاملهايي که بهسختي به دست آمدهاند، توجهشان به سبب انگيزههاي کوتهبينانه سياسي يا وسوسههاي پرسود بازيگران منطقهاي منحرف شده يا از تعامل خارج و موجب ميشوند وضع به حالت قبل بازگردد. تعدادي از اين تغييرات، بهويژه در زمان تعامل با آمريکا، براي ايران اتفاق افتاده است. تازهترين مورد از پيشرفتي که بهسختي به دست آمده است و من معتقدم هنوز هم ميتوان آن را از شکست نجات داد، توافق تاريخي هستهاي مشهور به «برنامه جامع اقدام مشترک» است. اين توافق، سال 2015 ميان ايران و اعضاي دائم شوراي امنيت سازمان ملل بهعلاوه آلمان به دست آمد. اکنون پرسش مهم در برهه فعلي اين است: ما چطور ميتوانيم اين توافق را نجات دهيم و آن را از اين دور باطل خارج کنيم؟
من معتقدم تمرکز بر سه اصل، اين امکان را به همه بازيگران ميدهد تا در اين مسير باقي بمانند. اين اصول عبارتاند از: نخستين مانع اصلي بر سر راه تعامل ايران و غرب، ريشه در «سردرگمي امنيتي» دارد. بازيگران بايد براي خودشان و ديگران مشخص کنند آيا بهدنبال قدرت براي امنيت هستند يا صرفا قدرت را براي قدرت ميخواهند. منافع حاصل از تعامل، بهطورقطع با اصل اول، به شکل بهتري تأمين ميشود. رفتن بهدنبال قدرت نظامي فراتر از آنچه نيازهاي امنيتي واقعي ايجاب ميکند، موجب بهوجودآمدن سوءظنهايي در ميان ديگران ميشود و خطر بيثباتي را بههمراه دارد؛ برای مثال فروش تسليحات نظامي آمريکا به برخي مشتريان سنتي منطقهاي در خاورميانه و زيادهروي آشکار همان بازيگران منطقهاي در خريدهاي تسليحاتي، فقط بهعلت ثروت فراوان نفتي، تحريککننده هستند.
اين وضع بهويژه در زماني به وجود ميآيد که همزمان، با تلاشهاي دفاعي ملي ايران که تا حدودي به سبب اين روند به وجود آمده است، مخالفت ميشود و اين تلاشها، تضعيف ميشوند. اين انتظار که ايران درباره تأثير بيثباتکننده چنين رفتاري بيتفاوت باشد، واقعبينانه نيست».
رئيس سازمان انرژي اتمي در ادامه اين مقاله آورده است: «اصل دوم، به واقعيت عيني در برابر آنچه اين روزها «واقعيتهاي جايگزين» ناميده ميشود ارتباط دارد. ايجاد واقعيت عيني در وضعيت حال، احتمال تعامل مثبت را تقويت ميکند. شناخت واقعبينانه از قابليتهاي فرهنگي، سياسي و اقتصادي کشورها، موقعيت منطقهايشان، بررسي صحيح نيازهاي مشخص و طرز تلقي آنها از تهديد، به پيشبرد و تقويت درک صحيح از بازيگران و رفتارهايشان کمک ميکند. برعکس، واقعيتهاي جايگزين، بهطورقطع، بحرانهايي غيرضروري به وجود ميآورند و نيز تعامل مثبت و سازنده را غيرممکن ميکنند. عقايدي مانند «برخورد تمدنها»، «جنگ شيعه و سني»، «دشمني عرب و عجم» و «محور اسرائيل و اعراب بر ضد ايران»، همگي مواردي از واقعيتهاي جايگزين هستند که براي اهدافي پنهاني به وجود آمدهاند. بررسي جامع وضعيت تأسفبار جهان بهويژه منطقه خشونتبار و بحرانزده ما، به ما ميگويد همگي نيازمند ايجاد فرهنگي از پايبندي به تعهدات هستيم. اين اصل سوم است. در نبود اداره مؤثر جهان، اتکا به اين نوع فرهنگ، مبنايي کارآمد براي تعامل واقعي به وجود ميآورد. غفلت از اين اصول يا بيتوجهي عمدي به آنها، به
رفتار پرهرجومرج بازيگران مختلف و تشديد بيشتر تنش و مناقشه ميانجامد و در نهايت، همه بازنده ميشوند.
من از طرف ايران، هدايت بخش فني برنامه جامع اقدام مشترک را با گروه 1+5 بر عهده داشتم. من با اطمينان ميتوانم بگويم در بررسي نهايي، سرنوشت اين توافق که بهسختي به دست آمد، به عزم غرب و پايبندي به اصولي که ذکر شد بستگي دارد. بيتوجهي به نگرانيهاي امنيتي واقعي ايران از طريق تغيير عمدي توازن نظامي و امنيتي منطقه يا گسترش ايرانهراسي در منطقه و فراتر از آن، تعامل را به خطر مياندازد. احترامنگذاشتن به تعهدات مشخصي که برنامه جامع اقدام مشترک تعيين کرده است نيز همين نتيجه را دارد و همه ما به پله اول بازميگرديم. متأسفانه آنطور که اوضاع منطقه اکنون پيش ميرود، رسيدن به وضعيت تازهاي از توازن ممکن است در آينده نزديک، در دسترس نباشد. اگر شرکاي ما در اين توافق هستهاي به سه اصلي که اشاره کردم تعهد جدي داشته باشند، ما بهطورقطع شاهد گسترش، تعميق و نهادينهشدن تعاملي خواهيم بود که بهطور متقابل، سودمند خواهد بود. اين وضع به پيشبرد آرمان برقراري صلح و امنيت منطقهاي و بينالمللي کمک ميکند.
نتيجه انتخابات اخير رياستجمهوري در ايران، بيانگر خواست و آرزوي آشکار مردم ايران براي دستيابي به اين هدف است. بنابراين زمان آن است که همه مخاطبان ما قدر اين پيام را آنطور که منظور آن بوده است درک و برهميناساس عمل کنند. تعامل، يک خيابان يکطرفه نيست و ما نميتوانيم بهتنهايي آن را طي کنيم. ما تاکنون گامهاي محکمي در جهت تعامل سازنده با هدف دستيابي به اهداف مشترک برداشتهايم. اين گامها با اقدامات و اشارههاي واقعي متقابل ميتوانند تقويت شوند. آن زمان مهم فرارسيده است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.