|

نقش معلم در کيفيت‌ زندگي دانش‌آموز

سيدکاظم اکرمي. وزير سابق‌ آموزش‌و‌پرورش

آموزش مهارت‌هاي زندگي تا چه اندازه در آموزش‌و‌پرورش مورد توجه قرار گرفته است؟ کساني‌که با آنچه در آموزش‌و‌پرورش مي‌گذرد سروکار ندارند گاهي فکر مي‌کنند آموزش مهارت‌هاي زندگي در مدارس ما به‌طور کلي مورد غفلت واقع شده است. اين‌طور نيست. هم‌اکنون در دوره ابتدايي، کتابي با عنوان «مطالعات اجتماعي» داريم که با رويکرد مهارت‌هاي زندگي نوشته شده است. در پايه ششم، کتاب «تفکر و پژوهش» داريم که به مهارت‌هاي تفکر و انديشيدن می‌پردازد. در پايه هفتم دو کتاب جداگانه براي دختران و پسران داريم با عنوان «تفکر و سبک زندگي». به‌علاوه كتاب‌هاي ديني و ادبيات هم از نکاتي درباره زندگي خالي نيست. اين خدمات قابل تقدير است؛ اما بايد نتيجه اين آموزش‌ها ارزشيابي شود. بايد ديد بعد از آموزش مطالب اين كتاب‌ها، چقدر نوجوانان و جوانان ما در انديشيدن، رفتار با ديگران، گذشت، خويشتن‌داري، شکيبايي و انجام اموري که هر روز در جامعه با آن سروکار دارند موفق هستند. نکته‌اي که بايد يادآور شوم مسئله توسعه همه‌جانبه و پايدار است که در يکي از جرايد گفته بودم شبيه آن در مدرسه و به‌ويژه دبستان است. دو سال پيش كتاب‌هاي علوم اجتماعي و اقتصادي را براي يافتن بحث توسعه بررسي کردم. در آن زمان ملاحظه کردم تقريبا از اين مسئله اصلي غفلت شده است که اميدوارم دست‌اندرکاران کتب درسي اين نقصان را رفع كنند.
مسئله ديگر اين است که معلمان چگونه مي‌توانند از جايگاه معلمي به بهبود کيفيت زندگي در جامعه کمک کنند؟ معلمان بايد در نشست‌هاي ماهانه به کمبودهايي که مردم ما در زندگي روزانه با آن مواجه‌اند توجه کنند. کمبودها را دسته‌بندي کنند، به آنها اولويت بدهند و قطعا نبايد بخواهند ده‌ها رفتار نامناسب را تغيير دهند؛ زيرا اين کار در چند سال ممکن نيست. بايد چند رفتار مناسب را مورد توجه قرار داد و همه معلمان در تأکيد آن بکوشند و آنها را ايجاد کنند. رفتارها بايد خيلي اندک و قابل شمارش باشند. معلم‌ها بايد روش تغيير رفتارها را با کمک مشاوران و روان‌شناسان آموزش دهند. اگر همه معلمان يک مدرسه در عرض شش سال ابتدايي به دنبال ايجاد چند رفتار مطلوب اجتماعي باشند موفق هستند.
مسئله مهم ديگر اين است که معلمان چگونه مي‌توانند فرصت‌هاي رشد و يادگيري را براي خود فراهم کنند؟ معلم بايد دائم با مطالعه سروکار داشته باشد. لزومي ندارد با حقوق اندک معلمي كتاب‌ها خريده شوند، بسياري از كتاب‌ها در کتابخانه‌ها هست و مي‌توانند از آنها استفاده کنند. وزارت آموزش‌و‌پرورش هم موظف است اگر معلمان مدرسه‌اي با عشق و علاقه (که اکثرا اين علاقه را دارند) براي دانش‌آموزان و کشور و توسعه آن ايده‌اي در دست اقدام دارند، آنها را ياري كنند. با توجه به خدمتي که معلمان در انتخاب رئيس‌جمهور محترم انجام دادند دولت بايد دست آموزش‌و‌پرورش را در اين مورد بگيرد. نکته مهم اين است که بنده و خوانندگان محترم بپذيريم که همه بايد دائم در حال کمال باشيم. اگر اين نگاه باشد بسياري از مسائل حل خواهد شد.

آموزش مهارت‌هاي زندگي تا چه اندازه در آموزش‌و‌پرورش مورد توجه قرار گرفته است؟ کساني‌که با آنچه در آموزش‌و‌پرورش مي‌گذرد سروکار ندارند گاهي فکر مي‌کنند آموزش مهارت‌هاي زندگي در مدارس ما به‌طور کلي مورد غفلت واقع شده است. اين‌طور نيست. هم‌اکنون در دوره ابتدايي، کتابي با عنوان «مطالعات اجتماعي» داريم که با رويکرد مهارت‌هاي زندگي نوشته شده است. در پايه ششم، کتاب «تفکر و پژوهش» داريم که به مهارت‌هاي تفکر و انديشيدن می‌پردازد. در پايه هفتم دو کتاب جداگانه براي دختران و پسران داريم با عنوان «تفکر و سبک زندگي». به‌علاوه كتاب‌هاي ديني و ادبيات هم از نکاتي درباره زندگي خالي نيست. اين خدمات قابل تقدير است؛ اما بايد نتيجه اين آموزش‌ها ارزشيابي شود. بايد ديد بعد از آموزش مطالب اين كتاب‌ها، چقدر نوجوانان و جوانان ما در انديشيدن، رفتار با ديگران، گذشت، خويشتن‌داري، شکيبايي و انجام اموري که هر روز در جامعه با آن سروکار دارند موفق هستند. نکته‌اي که بايد يادآور شوم مسئله توسعه همه‌جانبه و پايدار است که در يکي از جرايد گفته بودم شبيه آن در مدرسه و به‌ويژه دبستان است. دو سال پيش كتاب‌هاي علوم اجتماعي و اقتصادي را براي يافتن بحث توسعه بررسي کردم. در آن زمان ملاحظه کردم تقريبا از اين مسئله اصلي غفلت شده است که اميدوارم دست‌اندرکاران کتب درسي اين نقصان را رفع كنند.
مسئله ديگر اين است که معلمان چگونه مي‌توانند از جايگاه معلمي به بهبود کيفيت زندگي در جامعه کمک کنند؟ معلمان بايد در نشست‌هاي ماهانه به کمبودهايي که مردم ما در زندگي روزانه با آن مواجه‌اند توجه کنند. کمبودها را دسته‌بندي کنند، به آنها اولويت بدهند و قطعا نبايد بخواهند ده‌ها رفتار نامناسب را تغيير دهند؛ زيرا اين کار در چند سال ممکن نيست. بايد چند رفتار مناسب را مورد توجه قرار داد و همه معلمان در تأکيد آن بکوشند و آنها را ايجاد کنند. رفتارها بايد خيلي اندک و قابل شمارش باشند. معلم‌ها بايد روش تغيير رفتارها را با کمک مشاوران و روان‌شناسان آموزش دهند. اگر همه معلمان يک مدرسه در عرض شش سال ابتدايي به دنبال ايجاد چند رفتار مطلوب اجتماعي باشند موفق هستند.
مسئله مهم ديگر اين است که معلمان چگونه مي‌توانند فرصت‌هاي رشد و يادگيري را براي خود فراهم کنند؟ معلم بايد دائم با مطالعه سروکار داشته باشد. لزومي ندارد با حقوق اندک معلمي كتاب‌ها خريده شوند، بسياري از كتاب‌ها در کتابخانه‌ها هست و مي‌توانند از آنها استفاده کنند. وزارت آموزش‌و‌پرورش هم موظف است اگر معلمان مدرسه‌اي با عشق و علاقه (که اکثرا اين علاقه را دارند) براي دانش‌آموزان و کشور و توسعه آن ايده‌اي در دست اقدام دارند، آنها را ياري كنند. با توجه به خدمتي که معلمان در انتخاب رئيس‌جمهور محترم انجام دادند دولت بايد دست آموزش‌و‌پرورش را در اين مورد بگيرد. نکته مهم اين است که بنده و خوانندگان محترم بپذيريم که همه بايد دائم در حال کمال باشيم. اگر اين نگاه باشد بسياري از مسائل حل خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.