|

شادی از نوع دیگر

مهرنوش جعفری . مدیرکل مطبوعات داخلی دولت اصلاحات

موفقیت در عرصه رقابت‌های جهانی ورزش، فرصت‌های خوبی ازجمله بازسازی روانی و ذهنی جامعه، تخلیه هیجانات و تقویت روحیه ملی را فراهم می‌کند. اما عمده‌کردن این قبیل امور و بروز برخی واکنش‌های اجتماعی و فرهنگی خارج از حد معمول به‌ویژه در مورد ورزش فوتبال که در اکثر جوامع جهان سوم و در حال توسعه مثل ایران، به یک پدیده اجتماعی غیرعادی و ناهنجار شباهت دارد تا یک رشته ورزشی پرطرفدار، موضوعی درخور تامل و کنکاش به نظر می‌رسد. این نوشتار به بررسی اجمالی برخی کنش‌های اجتماعی در عصر روز سه‌شنبه و در پی پیروزی تیم ملی فوتبال ایران بر کره‌جنوبی می‌پردازد.
ساعت 19:30 میدان تجریش. در اتوبوس خط دارآباد به مقصد خانه سرگرم تماشای شوروشوق جوانان در وسط خیابان هستم.
ازدحام ترافیک ناشی از جشن به‌قدری است که ساعت 21 تازه به سه‌راه یاسر رسیده‌ایم. در این فاصله صدای ممتد بوق برخی خودرو‌ها و موتو‌رهایی که از لابه‌لای خودرو‌ها و پیاده‌روها ویراژ می‌دهند لحظه‌ای قطع نمی‌شود. در سه‌راه یاسر اتوبوس نیم‌ساعت متوقف مانده و از جایش تکان نمی‌خورد. مسافران اعم از افراد مسن و زنان به‌تدریج از اتوبوس پیاده می‌شوند تا بقیه راه را پیاده طی کنند. من نیز همینطور برای اینکه تا ساعت 22 بتوانم به منزل برسم با باری نسبتا سنگین در دو دست ناگزیر باید مسیر شادی را طی کنم با ذکر همیشگی در دل. در این مدت دو ساعت‌ونیم به‌قدر کافی فرصت داشتم تا با دیدن مناظر و صحنه‌های مختلف و مرور پیشینه مسایل به فکر کردن درباره آنها بپردازم. از اینکه ایران به یک موفقیت ورزشی در سطح جهان دست‌یافته و مردم و به‌ویژه جوانان را خوشحال کرده خرسند بودم (اگرچه نمی‌دانستم ایران اصولا با چه تیمی بازی کرده و در کجا!) اما از طرفی وقتی صحبت‌های مسافران اتوبوس به گوشم خورد که کره‌جنوبی را شکست داده‌ایم، داده جدید به خواطر فکرم اضافه شد تا با ادامه مشاهده حرکات جوانان مشعوف و سرمست از این موفقیت آن را تفسیر کنم. مناظر و صحنه‌ها در برابر چشمانم بارها و بارها تکرار می‌شوند؛ علاوه بر صدای ممتد بوق‌های خودرو‌ها و موتور‌ها، بوق‌های گاوی که جوان‌های صورت‌رنگ‌کرده با تمام انرژی خدادادی آنها را به فغان درمی‌آورند، فضای خیابان را همراه با پرده‌های گوش به لرزه درمی‌آورد. ناچار انگشت در گوش می‌نهم تا تحمل این‌همه شور و شادی میسر شود. موتورسوار‌ها اگر فضایی برای حرکت بیابند تک‌چرخ می‌زنند تا صدای اگزوز‌شان به بزم صدا‌های گوناگون تنوع تازه بدهد. روبان‌هایی که در دستان مسافران مشعوف خودرو‌های مدل بالا و پایین از برند‌های کره‌ای در هوا پیچ‌وتاب می‌خورند از همه رنگ‌های رایج روز‌های رقابت انتخاباتی است؛ از بنفش گرفته تا زرد! جلوتر که می‌روی بر سر هر چهارراهی جوانان از دختر و پسر و کوچک و بزرگ فریاد شادی‌شان با صدای موزیک تند خودرو‌ها درهم می‌آمیزد. از شعار خبری نیست (برخلاف دو شب پیش). فقط جیغ و فریاد است که با حرکات موزون پا و کمر، آدم‌ها را بین زمین و آسمان به نوعی حالت هیستریک برده‌ است. تو گویی اینان به بزرگ‌ترین آرزوی دنیا و آخرت دست یافته‌اند و هر یک برنده جایزه بزرگ بلیت بخت‌آزمایی شده‌اند! در اوج این حالت خلسه‌، دخترانی را می‌بینی که از پنجره‌های خودرو ساخت کره‌جنوبی، به بیرون خزیده و روی در خودرو نشسته‌اند و با تمام انرژی و نهایت احساسی که یک نوجوان دارد، هماهنگ با موزیک تند خودرو که بعضا صورت‌های خود را رنگ کرده‌اند، به حرکات موزون می‌پردازند و خود را پیچ‌وتاب می‌دهند. اثری از نیروی انتظامی و ماموران راهنمایی و رانندگی برای رفع راه‌بندان نمی‌بینی. آزادی کامل برقرار است و برخی آدم‌ها مشغول بهره‌مندی یا آزمایش خود هستند. متحیرم نمی‌دانم چون منی در این شهر اشتباهی است یا...! به خود می‌گویم اگر قید اعتقادات را هم بزنی (که نیاور خدا آن روز را) این نوع خوشی‌ها (که فقط شکوفه‌های دنیاست) آیا زمانی معقول نیست که لااقل این دختران جوان‌روی در خودرویی بنشینند که ساخت وطن آنها باشد؟ در اینجا یادم آمد که راستی شرکت ایران‌خودرو و شرکت هیوندای کره‌جنوبی همزمان در سال 1346 هجری شمسی شروع به کار کردند. الان هر دو در کدام مرتبه قرار دارند. تولید ایران‌خودرو در این اواخر در چه وضع و حالی است؟ آیا این دختران از اوضاع تولید چیزی می‌دانند یا می‌خواهند بدانند؟ و آیا می‌دانند همین چند سال پیش روزنامه کریستین‌ساینس‌مانیتور نوشته بود تا مادامی که صنعتی بزرگ چون ایران‌خودرو سرپاست تحریم‌های غربی تاثیر چندانی ندارد؟ (رک: منطقی، منوچهر - 1390 - به سوی جهانی‌شدن در صنعت خودرو - انتشار اطلاعات) یا به‌عنوان نمونه خودرو پراید تحت برند کیاموتورز کره‌جنوبی که بیش از 20 سال است در ایران مونتاژ می‌شود، سال‌ها پیش در خود کره‌جنوبی از رده خارج شده اما در ایران سهم اصلی بازار را در دست دارد. آیا جشن واقعی ما زمانی نیست که ما به کره‌جنوبی به جای نفت‌خام که این روز‌ها شاید با منت از ما می‌خرند، محصول ساخت دست امثال این جوان‌ها را صادر کنیم؟ این دلیل برای این نوع از شادی شاید معقول‌تر باشد. اگرچه اگر هم روزی به آن سطح پیشرفت هم برسیم و بر ویرانی‌های سال‌های اخیر مرهم بگذاریم و دیگر از انبوه کودکان و زنان دستفروش در مترو‌ها و سیل بیکاران خبری نباشد، این نوع از شادمانی‌ها هم زیبنده مقام بشری نیست. که آفریننده این جوانان می‌گوید: اگر اهل سرزمین‌ها ایمان می‌آوردند بی‌تردید در‌های برکات آسمان را بر ایشان باز می‌کردیم.
موفقیت در عرصه رقابت‌های جهانی ورزش، فرصت‌های خوبی ازجمله بازسازی روانی و ذهنی جامعه، تخلیه هیجانات و تقویت روحیه ملی را فراهم می‌کند. اما عمده‌کردن این قبیل امور و بروز برخی واکنش‌های اجتماعی و فرهنگی خارج از حد معمول به‌ویژه در مورد ورزش فوتبال که در اکثر جوامع جهان سوم و در حال توسعه مثل ایران، به یک پدیده اجتماعی غیرعادی و ناهنجار شباهت دارد تا یک رشته ورزشی پرطرفدار، موضوعی درخور تامل و کنکاش به نظر می‌رسد. این نوشتار به بررسی اجمالی برخی کنش‌های اجتماعی در عصر روز سه‌شنبه و در پی پیروزی تیم ملی فوتبال ایران بر کره‌جنوبی می‌پردازد.
ساعت 19:30 میدان تجریش. در اتوبوس خط دارآباد به مقصد خانه سرگرم تماشای شوروشوق جوانان در وسط خیابان هستم.
ازدحام ترافیک ناشی از جشن به‌قدری است که ساعت 21 تازه به سه‌راه یاسر رسیده‌ایم. در این فاصله صدای ممتد بوق برخی خودرو‌ها و موتو‌رهایی که از لابه‌لای خودرو‌ها و پیاده‌روها ویراژ می‌دهند لحظه‌ای قطع نمی‌شود. در سه‌راه یاسر اتوبوس نیم‌ساعت متوقف مانده و از جایش تکان نمی‌خورد. مسافران اعم از افراد مسن و زنان به‌تدریج از اتوبوس پیاده می‌شوند تا بقیه راه را پیاده طی کنند. من نیز همینطور برای اینکه تا ساعت 22 بتوانم به منزل برسم با باری نسبتا سنگین در دو دست ناگزیر باید مسیر شادی را طی کنم با ذکر همیشگی در دل. در این مدت دو ساعت‌ونیم به‌قدر کافی فرصت داشتم تا با دیدن مناظر و صحنه‌های مختلف و مرور پیشینه مسایل به فکر کردن درباره آنها بپردازم. از اینکه ایران به یک موفقیت ورزشی در سطح جهان دست‌یافته و مردم و به‌ویژه جوانان را خوشحال کرده خرسند بودم (اگرچه نمی‌دانستم ایران اصولا با چه تیمی بازی کرده و در کجا!) اما از طرفی وقتی صحبت‌های مسافران اتوبوس به گوشم خورد که کره‌جنوبی را شکست داده‌ایم، داده جدید به خواطر فکرم اضافه شد تا با ادامه مشاهده حرکات جوانان مشعوف و سرمست از این موفقیت آن را تفسیر کنم. مناظر و صحنه‌ها در برابر چشمانم بارها و بارها تکرار می‌شوند؛ علاوه بر صدای ممتد بوق‌های خودرو‌ها و موتور‌ها، بوق‌های گاوی که جوان‌های صورت‌رنگ‌کرده با تمام انرژی خدادادی آنها را به فغان درمی‌آورند، فضای خیابان را همراه با پرده‌های گوش به لرزه درمی‌آورد. ناچار انگشت در گوش می‌نهم تا تحمل این‌همه شور و شادی میسر شود. موتورسوار‌ها اگر فضایی برای حرکت بیابند تک‌چرخ می‌زنند تا صدای اگزوز‌شان به بزم صدا‌های گوناگون تنوع تازه بدهد. روبان‌هایی که در دستان مسافران مشعوف خودرو‌های مدل بالا و پایین از برند‌های کره‌ای در هوا پیچ‌وتاب می‌خورند از همه رنگ‌های رایج روز‌های رقابت انتخاباتی است؛ از بنفش گرفته تا زرد! جلوتر که می‌روی بر سر هر چهارراهی جوانان از دختر و پسر و کوچک و بزرگ فریاد شادی‌شان با صدای موزیک تند خودرو‌ها درهم می‌آمیزد. از شعار خبری نیست (برخلاف دو شب پیش). فقط جیغ و فریاد است که با حرکات موزون پا و کمر، آدم‌ها را بین زمین و آسمان به نوعی حالت هیستریک برده‌ است. تو گویی اینان به بزرگ‌ترین آرزوی دنیا و آخرت دست یافته‌اند و هر یک برنده جایزه بزرگ بلیت بخت‌آزمایی شده‌اند! در اوج این حالت خلسه‌، دخترانی را می‌بینی که از پنجره‌های خودرو ساخت کره‌جنوبی، به بیرون خزیده و روی در خودرو نشسته‌اند و با تمام انرژی و نهایت احساسی که یک نوجوان دارد، هماهنگ با موزیک تند خودرو که بعضا صورت‌های خود را رنگ کرده‌اند، به حرکات موزون می‌پردازند و خود را پیچ‌وتاب می‌دهند. اثری از نیروی انتظامی و ماموران راهنمایی و رانندگی برای رفع راه‌بندان نمی‌بینی. آزادی کامل برقرار است و برخی آدم‌ها مشغول بهره‌مندی یا آزمایش خود هستند. متحیرم نمی‌دانم چون منی در این شهر اشتباهی است یا...! به خود می‌گویم اگر قید اعتقادات را هم بزنی (که نیاور خدا آن روز را) این نوع خوشی‌ها (که فقط شکوفه‌های دنیاست) آیا زمانی معقول نیست که لااقل این دختران جوان‌روی در خودرویی بنشینند که ساخت وطن آنها باشد؟ در اینجا یادم آمد که راستی شرکت ایران‌خودرو و شرکت هیوندای کره‌جنوبی همزمان در سال 1346 هجری شمسی شروع به کار کردند. الان هر دو در کدام مرتبه قرار دارند. تولید ایران‌خودرو در این اواخر در چه وضع و حالی است؟ آیا این دختران از اوضاع تولید چیزی می‌دانند یا می‌خواهند بدانند؟ و آیا می‌دانند همین چند سال پیش روزنامه کریستین‌ساینس‌مانیتور نوشته بود تا مادامی که صنعتی بزرگ چون ایران‌خودرو سرپاست تحریم‌های غربی تاثیر چندانی ندارد؟ (رک: منطقی، منوچهر - 1390 - به سوی جهانی‌شدن در صنعت خودرو - انتشار اطلاعات) یا به‌عنوان نمونه خودرو پراید تحت برند کیاموتورز کره‌جنوبی که بیش از 20 سال است در ایران مونتاژ می‌شود، سال‌ها پیش در خود کره‌جنوبی از رده خارج شده اما در ایران سهم اصلی بازار را در دست دارد. آیا جشن واقعی ما زمانی نیست که ما به کره‌جنوبی به جای نفت‌خام که این روز‌ها شاید با منت از ما می‌خرند، محصول ساخت دست امثال این جوان‌ها را صادر کنیم؟ این دلیل برای این نوع از شادی شاید معقول‌تر باشد. اگرچه اگر هم روزی به آن سطح پیشرفت هم برسیم و بر ویرانی‌های سال‌های اخیر مرهم بگذاریم و دیگر از انبوه کودکان و زنان دستفروش در مترو‌ها و سیل بیکاران خبری نباشد، این نوع از شادمانی‌ها هم زیبنده مقام بشری نیست. که آفریننده این جوانان می‌گوید: اگر اهل سرزمین‌ها ایمان می‌آوردند بی‌تردید در‌های برکات آسمان را بر ایشان باز می‌کردیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.