بزرگترين صادركننده گاز مايع همچنان به صادرات خود ادامه ميدهد
تنفس قطر
شرق: شيخنشين كوچك پردرآمد عرب، حالا در حال به حاشيه راندهشدن است. دماغه كوچك خليج فارس كه بزرگترین صادرکننده گاز طبیعی مایع در جهان است؛ «قطر». هرچند بزرگترين توليدكننده LNG نيست، اما پس از آمريكا و روسيه در مقام سوم قرار دارد.
بههرحال این کشور كوچك، بهتنهایی 30 درصد از کل مصرف جهانی گاز مایع را صادر میکند؛ پس نقش تعیینکنندهای در قیمت جهانی گاز دارد. ایالات متحده آمريكا هم گرچه رتبه نخست تولید گاز طبیعی و مایعسازی را دارد، اما از سال 2014 ميلادي و با افت قیمت نفت، میدانهای گاز شیل این کشور برای سرمایهگذاران جذابیتی نداشتهاند و صنایع گاز شیل با کمبود پول و صرفه اقتصادی (به دلیل ارزانبودن گاز) روبهرو شده است. اگر نقش آمريكا را در تحريم قطر از سوي اعراب مؤثر بدانيم، ميتوان گفت ترامپ با این تیر میتواند یکباره قیمت گاز طبیعی در جهان را افزایش دهد و چرخ گاز شیل آمریکا را به راه بیندازد تا مشکل ایجاد شغل و تولید ناخالص ملی را رفع کند. از سوي ديگر، اين پرسش هم مطرح است كه عربستان چگونه میخواهد 60 درصد از مصرف LNG خود را که تاکنون از قطر تأمین میشد، تأمین کند؟ بازار گاز جهاني چه خواهد شد و اين ميان، ايران چگونه تحت تاثير قرار ميگيرد؟ «شرق» در گفتوگو با كارشناسان اين موضوعها را بررسي كرده است.
آيا بازار در خطر است؟
در چنين شرايطي، برخي تحلیلگران بازار گفتهاند تنش ایجادشده میان قطر و کشورهای عربی، بازار گاز مایع طبیعی (الاِنجی) را در معرض خطر قرار میدهد.
از آنجا که این بحران، قیمت نفت را دچار نوسان کرده است، تجار LNG منتظرند و بازار را رصد میکنند؛ آنها از این پتانسیل اختلال در جریانهای انرژی منطقهای آگاه هستند، اما ممکن است درباره این فرض که میتوان هرگونه شوک تجاری را با توجه به اینکه بازارهای جهانی بهخوبی تأمین شدهاند، محدود کرد، دچار اشتباه شده باشند. رويترز گزارشي داده كه در آن گذشته از اين، آورده است: به بزرگترین مشتریان قطر، یعنی هند و ژاپن بهسرعت اطمینان داده شد که تأمین گاز آنها همچون گذشته ادامه خواهد یافت. از چند ساعت پس از قطع روابط دیپلماتیک، امارات متحده عربی عبورومرور تمامی شناورهایی را که با استفاده از لنگرگاه معروف فجیره امارات از قطر میآیند یا به آن میروند، ممنوع کرده است.
براساس دادههای کشتیرانی در تامسون رویترز، این ممنوعیت بر حدود شش کشتی مخزن حمل LNG مرتبط با قطر که درحالحاضر در منطقه فجیره پهلو گرفتهاند و ممکن است نیاز باشد بیرون آورده شوند هم حاکم است. «مورتن فریسچ» که یک مشاور مستقل صنعت گاز و LNG است میگوید: به نظر من این بر صادرات LNG قطر به خارج از دنیای عرب هیچ تأثیری نمیتواند داشته باشد و احتمال اینکه بر صادرات LNG و گاز خط لولهای در دنیای عرب هم تأثیر بگذارد کم است. بااینحال تاجران LNG با شروع این بحران در حالتی از شوک و هوشیاری، تمامی نتایج احتمالی را در نظر میگیرند؛ بهویژه هرگونه تداخل در کار خط لوله صادرات گاز قطر به امارات.
اقدام تلافیجویانه قطر امارات را تهدید میکند
امارات متحده عربی روزانه ۱.۸ میلیارد فوت مکعب (۵۱ میلیون متر مکعب) از گاز قطر را از راه خط لوله دلفین مصرف میکند و با قطر قرارداد خرید LNG دارد؛ این خط لوله دست قطر را برای اقدام احتمالی تلافیجویانه باز میکند. یک ناظر بازار گاز میگوید: حتی یک قطره کاهش در میزان گاز خط لوله دلفین میتواند تأثیری عظیم بر بازار جهانی الاِنجی بگذارد. درباره مصر شرایط متفاوت است. با اینکه این کشور وابستگی سنگینی به LNG قطر دارد، اما آسیبپذیری آن نسبت به امارات متحده عربی کمتر است؛ چراکه مصر هیچ قرارداد مستقیمی با قطر ندارد و تولید گاز داخلی آن نیاز به واردات را کاهش میدهد و هرگونه اقدامی از سوی قطر، میتواند تجار این کشور را مجبور کند دست از صادرات خود بکشند و در تأمین گاز داخل مشارکت کنند. تحلیلگران بازار میگویند: شرکتهای ترافیگورا، گلنکور و ویتول بهطور متناوب از قطر LNG میگیرند و آن را به مصر تحویل میدهند. اما آنها در بنادر قطر مالکیت محموله را در دست دارند و از کشتیهای قطری هم استفاده نمیکنند و این به این معنی است که از لحاظ فنی نباید در تأمین گاز مصر خللی ایجاد شود.
مقصود گاز است، تروريسم بهانه
درحالیکه عربستان حمایت قطر از تروریسم و اخوانالمسلمین مصر را بهانه قطع روابط دیپلماتیک با این کشور قرار داده است، «فارس» به نقل از «راشاتودی» گزارش داده مشکل عربستان با قطر به سالهای دهه 1990 و آغاز تولید گاز طبیعی مایعشده در قطر برمیگردد و عربستان موضوع حمایت قطر از حماس و اخوانالمسلمین را تنها بهانهای برای اعمال فشار علیه این کشور عربی قرار داده است. در سال 1995 قطر تولید گاز طبیعی مایعشده را آغاز کرد و همین امر برگ برنده قطر در برابر عربستان شد. افزایش صادرات گاز طبیعی مایعشده به وسیله قطر به قدری افزایش یافت که این کشور به یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان تبدیل شد و سرانه درآمد آن را به 130 هزار دلار در سال افزایش داد. درحالحاضر قطر یکی از بزرگترین صادرکنندگان الاِنجی در جهان محسوب میشود و افزایش توان قطر در صادرات گاز و نقشآفرینی در بازار انرژی، باعث شد تا این کشور بتواند از عربستان استقلال بیشتری یافته و عملا به ایران نزدیکتر شود.
فرصت بدون دخالت
منصور معظمي، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و كارشناس حوزه نفت، در گفتوگو با «شرق» توضيح ميدهد: به نظر نميرسد شرايط بهگونهاي پيش برود كه تأثيري روي بازار الانجی بگذارد؛ دليل اين مدعا هم اين است كه بههرحال الانجی قطر مشتريان و بازار خاص خودش را دارد و بخش بزرگ آن هم به كشورهاي اروپايي صادر ميشود. پس اگر هر اتفاقي منجر به اين شود كه بازار گاز قطر را تحتالشعاع قرار دهد، بهيقين آثاري روي اقتصاد ميگذارد و توقف آن، حتما كسبوكار مصرفكنندهها را دچار مشكل ميكند و باعث تغيير قيمتها و افزايش آن خواهد شد.
معظمي ادامه ميدهد: به اين دليل كه قطر جزء بزرگترين توليدکننده و صادركنندههاي الانجی جهان است، بنابراين هر تغييري در اين كشور، روي بازار جهاني اثر ميگذارد؛ به اين دليل سخت و غيرقابل باور است كه اجازه دهند شرايط بهگونهاي پيش رود كه بازار الانجی را تحتتأثير قرار دهد.
به گفته معظمي، نكته ديگر اين است كه ما بهعنوان همسايه و شريك بدون دخالت در امور داخلي قطر ميتوانيم اين ايام را بهعنوان فرصتي در نظر بگيريم تا ميزان صادراتمان را افزايش دهيم. در اين شرايط دولت بايد موقعيت را براي بخش خصوصي فراهم كند؛ آسمان را براي پروازها باز ميگذاريم، اما ايران چون صادرات الانجی ندارد، اين رخدادها اثري نخواهند داشت اما ميتوانند روي الپیجی، افزايش تقاضا و ميزان قيمتش اثر بگذارند. اگر ايران اكنون در فروش الپیجی مشكلي ندارد، اما ميتواند تقاضا را شديدتر كند و اين به نفع ما خواهد بود.
قیمت گاز مایع ثابت میماند
فرهاد فزوني، كارشناس حوزه انرژي است؛ او هم به «شرق» ميگويد: گمان نميكنم كه اين رخدادها و تنشي كه بين قطر و چند كشور عربي به وجود آمده است، به خودي خود بتواند اثر چنداني بر قيمت و بازار جهاني LNG بگذارد. مگر اينكه عربستانيها هوس كنند كه دراينباره هم رقابتي را پيش بكشند و با كاهش قيمت قطر را از بازار بيرون كنند؛ موضوعي كه كاملا بعيد به نظر ميرسد؛ بنابراين قيمت گاز مايع در جهان به همين ترتيب خواهد ماند. فزوني ادامه ميدهد: بههرروي ايران هم از اين داستان جدا نيست؛ در بازارهاي جهاني مشغول كار هستيم و اگر قيمتها تحت تأثير قرار بگيرند، ايران هم متأثر ميشود. اتفاقي كه من بعيد ميدانم رخ دهد. بيشتر حجم LNG جهان اكنون از سوي قطر صادر ميشود. بههميندليل هم اگر قطر تصميم بگيرد با اقدام تلافيجويانه درباره گاز برخورد كند، حتما همه جهان متأثر خواهند شد؛ اما خيلي بعيد است كه اين اتفاق رخ دهد. تصور و گمان من اين است كه بعيد است قيمت LNG تغيير بارزي كند؛ چراكه اين كالاها و قراردادهايشان، كالاهاي لحظهاي نيستند. قراردادها بسته و توافقها انجام شده است. نميشود كه هر روز اينها را تغيير داد. در يكي، دو روز هم اين
اتفاقها رخ نخواهد داد؛ مگر اين رفتارهاي غير انساني بخواهد تنشي در
بازار ايجادكند.
شرق: شيخنشين كوچك پردرآمد عرب، حالا در حال به حاشيه راندهشدن است. دماغه كوچك خليج فارس كه بزرگترین صادرکننده گاز طبیعی مایع در جهان است؛ «قطر». هرچند بزرگترين توليدكننده LNG نيست، اما پس از آمريكا و روسيه در مقام سوم قرار دارد.
بههرحال این کشور كوچك، بهتنهایی 30 درصد از کل مصرف جهانی گاز مایع را صادر میکند؛ پس نقش تعیینکنندهای در قیمت جهانی گاز دارد. ایالات متحده آمريكا هم گرچه رتبه نخست تولید گاز طبیعی و مایعسازی را دارد، اما از سال 2014 ميلادي و با افت قیمت نفت، میدانهای گاز شیل این کشور برای سرمایهگذاران جذابیتی نداشتهاند و صنایع گاز شیل با کمبود پول و صرفه اقتصادی (به دلیل ارزانبودن گاز) روبهرو شده است. اگر نقش آمريكا را در تحريم قطر از سوي اعراب مؤثر بدانيم، ميتوان گفت ترامپ با این تیر میتواند یکباره قیمت گاز طبیعی در جهان را افزایش دهد و چرخ گاز شیل آمریکا را به راه بیندازد تا مشکل ایجاد شغل و تولید ناخالص ملی را رفع کند. از سوي ديگر، اين پرسش هم مطرح است كه عربستان چگونه میخواهد 60 درصد از مصرف LNG خود را که تاکنون از قطر تأمین میشد، تأمین کند؟ بازار گاز جهاني چه خواهد شد و اين ميان، ايران چگونه تحت تاثير قرار ميگيرد؟ «شرق» در گفتوگو با كارشناسان اين موضوعها را بررسي كرده است.
آيا بازار در خطر است؟
در چنين شرايطي، برخي تحلیلگران بازار گفتهاند تنش ایجادشده میان قطر و کشورهای عربی، بازار گاز مایع طبیعی (الاِنجی) را در معرض خطر قرار میدهد.
از آنجا که این بحران، قیمت نفت را دچار نوسان کرده است، تجار LNG منتظرند و بازار را رصد میکنند؛ آنها از این پتانسیل اختلال در جریانهای انرژی منطقهای آگاه هستند، اما ممکن است درباره این فرض که میتوان هرگونه شوک تجاری را با توجه به اینکه بازارهای جهانی بهخوبی تأمین شدهاند، محدود کرد، دچار اشتباه شده باشند. رويترز گزارشي داده كه در آن گذشته از اين، آورده است: به بزرگترین مشتریان قطر، یعنی هند و ژاپن بهسرعت اطمینان داده شد که تأمین گاز آنها همچون گذشته ادامه خواهد یافت. از چند ساعت پس از قطع روابط دیپلماتیک، امارات متحده عربی عبورومرور تمامی شناورهایی را که با استفاده از لنگرگاه معروف فجیره امارات از قطر میآیند یا به آن میروند، ممنوع کرده است.
براساس دادههای کشتیرانی در تامسون رویترز، این ممنوعیت بر حدود شش کشتی مخزن حمل LNG مرتبط با قطر که درحالحاضر در منطقه فجیره پهلو گرفتهاند و ممکن است نیاز باشد بیرون آورده شوند هم حاکم است. «مورتن فریسچ» که یک مشاور مستقل صنعت گاز و LNG است میگوید: به نظر من این بر صادرات LNG قطر به خارج از دنیای عرب هیچ تأثیری نمیتواند داشته باشد و احتمال اینکه بر صادرات LNG و گاز خط لولهای در دنیای عرب هم تأثیر بگذارد کم است. بااینحال تاجران LNG با شروع این بحران در حالتی از شوک و هوشیاری، تمامی نتایج احتمالی را در نظر میگیرند؛ بهویژه هرگونه تداخل در کار خط لوله صادرات گاز قطر به امارات.
اقدام تلافیجویانه قطر امارات را تهدید میکند
امارات متحده عربی روزانه ۱.۸ میلیارد فوت مکعب (۵۱ میلیون متر مکعب) از گاز قطر را از راه خط لوله دلفین مصرف میکند و با قطر قرارداد خرید LNG دارد؛ این خط لوله دست قطر را برای اقدام احتمالی تلافیجویانه باز میکند. یک ناظر بازار گاز میگوید: حتی یک قطره کاهش در میزان گاز خط لوله دلفین میتواند تأثیری عظیم بر بازار جهانی الاِنجی بگذارد. درباره مصر شرایط متفاوت است. با اینکه این کشور وابستگی سنگینی به LNG قطر دارد، اما آسیبپذیری آن نسبت به امارات متحده عربی کمتر است؛ چراکه مصر هیچ قرارداد مستقیمی با قطر ندارد و تولید گاز داخلی آن نیاز به واردات را کاهش میدهد و هرگونه اقدامی از سوی قطر، میتواند تجار این کشور را مجبور کند دست از صادرات خود بکشند و در تأمین گاز داخل مشارکت کنند. تحلیلگران بازار میگویند: شرکتهای ترافیگورا، گلنکور و ویتول بهطور متناوب از قطر LNG میگیرند و آن را به مصر تحویل میدهند. اما آنها در بنادر قطر مالکیت محموله را در دست دارند و از کشتیهای قطری هم استفاده نمیکنند و این به این معنی است که از لحاظ فنی نباید در تأمین گاز مصر خللی ایجاد شود.
مقصود گاز است، تروريسم بهانه
درحالیکه عربستان حمایت قطر از تروریسم و اخوانالمسلمین مصر را بهانه قطع روابط دیپلماتیک با این کشور قرار داده است، «فارس» به نقل از «راشاتودی» گزارش داده مشکل عربستان با قطر به سالهای دهه 1990 و آغاز تولید گاز طبیعی مایعشده در قطر برمیگردد و عربستان موضوع حمایت قطر از حماس و اخوانالمسلمین را تنها بهانهای برای اعمال فشار علیه این کشور عربی قرار داده است. در سال 1995 قطر تولید گاز طبیعی مایعشده را آغاز کرد و همین امر برگ برنده قطر در برابر عربستان شد. افزایش صادرات گاز طبیعی مایعشده به وسیله قطر به قدری افزایش یافت که این کشور به یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان تبدیل شد و سرانه درآمد آن را به 130 هزار دلار در سال افزایش داد. درحالحاضر قطر یکی از بزرگترین صادرکنندگان الاِنجی در جهان محسوب میشود و افزایش توان قطر در صادرات گاز و نقشآفرینی در بازار انرژی، باعث شد تا این کشور بتواند از عربستان استقلال بیشتری یافته و عملا به ایران نزدیکتر شود.
فرصت بدون دخالت
منصور معظمي، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و كارشناس حوزه نفت، در گفتوگو با «شرق» توضيح ميدهد: به نظر نميرسد شرايط بهگونهاي پيش برود كه تأثيري روي بازار الانجی بگذارد؛ دليل اين مدعا هم اين است كه بههرحال الانجی قطر مشتريان و بازار خاص خودش را دارد و بخش بزرگ آن هم به كشورهاي اروپايي صادر ميشود. پس اگر هر اتفاقي منجر به اين شود كه بازار گاز قطر را تحتالشعاع قرار دهد، بهيقين آثاري روي اقتصاد ميگذارد و توقف آن، حتما كسبوكار مصرفكنندهها را دچار مشكل ميكند و باعث تغيير قيمتها و افزايش آن خواهد شد.
معظمي ادامه ميدهد: به اين دليل كه قطر جزء بزرگترين توليدکننده و صادركنندههاي الانجی جهان است، بنابراين هر تغييري در اين كشور، روي بازار جهاني اثر ميگذارد؛ به اين دليل سخت و غيرقابل باور است كه اجازه دهند شرايط بهگونهاي پيش رود كه بازار الانجی را تحتتأثير قرار دهد.
به گفته معظمي، نكته ديگر اين است كه ما بهعنوان همسايه و شريك بدون دخالت در امور داخلي قطر ميتوانيم اين ايام را بهعنوان فرصتي در نظر بگيريم تا ميزان صادراتمان را افزايش دهيم. در اين شرايط دولت بايد موقعيت را براي بخش خصوصي فراهم كند؛ آسمان را براي پروازها باز ميگذاريم، اما ايران چون صادرات الانجی ندارد، اين رخدادها اثري نخواهند داشت اما ميتوانند روي الپیجی، افزايش تقاضا و ميزان قيمتش اثر بگذارند. اگر ايران اكنون در فروش الپیجی مشكلي ندارد، اما ميتواند تقاضا را شديدتر كند و اين به نفع ما خواهد بود.
قیمت گاز مایع ثابت میماند
فرهاد فزوني، كارشناس حوزه انرژي است؛ او هم به «شرق» ميگويد: گمان نميكنم كه اين رخدادها و تنشي كه بين قطر و چند كشور عربي به وجود آمده است، به خودي خود بتواند اثر چنداني بر قيمت و بازار جهاني LNG بگذارد. مگر اينكه عربستانيها هوس كنند كه دراينباره هم رقابتي را پيش بكشند و با كاهش قيمت قطر را از بازار بيرون كنند؛ موضوعي كه كاملا بعيد به نظر ميرسد؛ بنابراين قيمت گاز مايع در جهان به همين ترتيب خواهد ماند. فزوني ادامه ميدهد: بههرروي ايران هم از اين داستان جدا نيست؛ در بازارهاي جهاني مشغول كار هستيم و اگر قيمتها تحت تأثير قرار بگيرند، ايران هم متأثر ميشود. اتفاقي كه من بعيد ميدانم رخ دهد. بيشتر حجم LNG جهان اكنون از سوي قطر صادر ميشود. بههميندليل هم اگر قطر تصميم بگيرد با اقدام تلافيجويانه درباره گاز برخورد كند، حتما همه جهان متأثر خواهند شد؛ اما خيلي بعيد است كه اين اتفاق رخ دهد. تصور و گمان من اين است كه بعيد است قيمت LNG تغيير بارزي كند؛ چراكه اين كالاها و قراردادهايشان، كالاهاي لحظهاي نيستند. قراردادها بسته و توافقها انجام شده است. نميشود كه هر روز اينها را تغيير داد. در يكي، دو روز هم اين
اتفاقها رخ نخواهد داد؛ مگر اين رفتارهاي غير انساني بخواهد تنشي در
بازار ايجادكند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.