|

خاطرات محتشمی‌پور از زندگی امام خمینی‌(ره) در نجف

به‌گونه‌ای رفتار نمی‌کردند که تلقی شود جلوتر از مراجع حرکت می‌کنند

شفقنا: علی‌اکبر محتشمی‌پور وزیر کشور کابینه دوم مهندس موسوی، درباره خاطرات خود از امام(ره) در نجف گفت: بعد از دو هفته از حضور امام خمینی در نجف از او درخواست تدریس شد و امام، تدریس بیع در مسجد شیخ انصاری را آغاز کرد. از آنجا که در نگاه نجفی‌ها، سطح علمی حوزه قم پایین‌تر بود، فضلای نجف انتظار سطحی متفاوت را داشتند و درس امام(ره) به نوعی درسی آزمایشی برای فضلای نجف بود؛ اما همان فضلا و شاگردان برجسته مراجع شناخته‌شده مانند مرحوم حکیم، آیت‌الله خویی، شیخ حسن حلی و شیخ باقر زنجانی و... جذب درس امام(ره) هم شدند. از جمله کسانی که در درس امام(ره) شرکت کردند، مرحوم سیدعباس خاتم‌یزدی و آقای راستی‌کاشانی و... بودند. ایشان سطح علمی درس امام(ره) را بالاتر از انتظار ارزیابی کردند.
محتشمی‌پور با اشاره به اینکه امام(ره) با مراجع نجف بسیار احترام‌آمیز رفتار می‌کردند و هیچ‌گاه به‌گونه‌ای رفتار نمی‌کردند که تلقی شود امام(ره) جلوتر از مراجع حرکت می‌کنند، خاطره‌ای در این زمینه نقل کرده است: در همه حوزه‌ها رسم است وقتی کتابی از یک مرجع را به چاپ می‌رسانند، القاب مختلفی را برای آن می‌نویسند؛ زمانی که امام(ره) در ترکیه تبعید بودند، کتاب «تحریر الوسیله» را برای چاپ دادند و یکی از فضلای حوزه علمیه نجف، آن را ویراستاری و به شکل زیبایی به چاپ رساندند. روی جلد کتاب عنوان زعیم را به امام(ره‌) داده بودند، زعیم حوزه علمیه؛ امام به محض اینکه اولین نسخه و کلمه زعیم را می‌بینند، اعتراض می‌کنند که چه کسی گفته من زعیم حوزه علمیه هستم؟ همه اینها را باید متوقف کنید و به این شکل نباید منتشر شود.
محتشمی‌پور، با روایت جریان جنایت سال ۵۴ بعثی‌ها در ایام اربعین هم گفت: مردم در اربعین از همه شهرهای عراق با پای پیاده به طرف کربلا حرکت کردند؛ اربعین عجیبی بود که تبدیل به عاشورا شد؛ با مردم به تندی برخورد شد و در بین راه با توپ و تانک بعثی‌ها مواجه و بسیاری شهید شدند و برخی علما از جمله مرحوم شهید صدر را دستگیر کردند و شایعه شد می‌خواهند چهار نفر را اعدام کنند؛ از جمله آقای تبریزی، قبانچی و... که خانواده‌هایشان نزد امام(ره) آمدند و امام برخوردی شدید با بعثی‌ها داشتند و کلاس و نمازشان را تعطیل کردند و روز بعد باز پیغام دادند برای مراجع نجف که اینها روش خود را ادامه می‌دهند و پیشنهاد کردند برای اعتراض به اعدام این آقایان یک هفته درس‌ها در نجف تعطیل شود و همه مساجد سیاه‌پوش شوند تا موجب آگاهی مردم شود. اما باز وقتی حضرت امام(ره) دیدند که آقایان نجف نظرشان شیوه‌های دیگری از برخورد است، باز هم از مراجع نجف تبعیت کردند؛ زیرا نظر آنها را بر نظر خودشان مقدم می‌دانستند.
محتشمی‌پور، درباره زندگی در نجف هم گفت: طلاب نجف با فقر و سختی در نجف زندگی می‌کردند، اما امام با توجه به مبالغی که می‌رسید بر شهریه‌ها می‌افزودند و به تدریج وضع طلاب بهتر شد و نسبت به قبل به نوعی شاهانه زندگی می‌کردند.
محتشمی‌پور اضافه کرد: یکی از کارهای امام(ره) این بود که به‌ هیچ ‌وجه اجازه نمی‌دادند کسی به ایشان بگوید شما مرجع تقلید مردم هستید. وقتی آیت‌الله حکیم از دنیا رفتند، بسیاری افراد تلاش کردند از امام(ره) تقلید کنند، اما امام(ره) خبر دادند حق ندارید حتی به یک نفر بگویید درباره من تبلیغ کند و راجع به مرجعیت من نباید تبلیغ شود و در نامه‌ای هم نوشتند برای مرجعیت من در قم به هیچ وجه تبلیغ نکنید.
محتشمی‌پور درباره نظر امام(ره) راجع به تعطیلی‌های حوزه گفت: امام به دلیل نظمی که در برگزاری کلاس‌ها داشتند به راحتی کلاس‌ها را تعطیل نمی‌کردند و در دوره‌ای که مثلا اگر یکی از فرزندان فضلا به رحمت خدا می‌رفتند، کلاس ۴۰ روز تعطیل می‌شد، وقتی حاج مصطفی شهید شدند، با وجود شخصیت قابل احترام حاج مصطفی و مجتهدبودن ایشان، کلاس امام(ره) فقط یک هفته تعطیل شد و فرمودند که ما برای درس به نجف آمده‌ایم.
محتشمی‌پور درباره نظر امام خمینی(ره) راجع به فقه جواهری و پویا هم گفت: امام، بحث فقه جواهری را در ایران داشتند و بحث فقه پویا به جای فقه سنتی مطرح شد؛ مبنی بر اینکه چرا رسوم ‌هزار سال پیش باید اجرا شود و ما باید فقه و اجتهادمان پویا باشد. البته امام در این زمینه احساس خطر کردند که حوزه‌ها از آن سبک و سیاق سنتی خارج و به انحراف کشیده شوند، مانند بسیاری از مذاهب؛ بنابراين فرمودند مدیریت حوزه‌ها باید سنتی باشد مثل گذشته و اجتهاد و فقه‌مان باید جواهری، دقیق و عمیق باشد.

شفقنا: علی‌اکبر محتشمی‌پور وزیر کشور کابینه دوم مهندس موسوی، درباره خاطرات خود از امام(ره) در نجف گفت: بعد از دو هفته از حضور امام خمینی در نجف از او درخواست تدریس شد و امام، تدریس بیع در مسجد شیخ انصاری را آغاز کرد. از آنجا که در نگاه نجفی‌ها، سطح علمی حوزه قم پایین‌تر بود، فضلای نجف انتظار سطحی متفاوت را داشتند و درس امام(ره) به نوعی درسی آزمایشی برای فضلای نجف بود؛ اما همان فضلا و شاگردان برجسته مراجع شناخته‌شده مانند مرحوم حکیم، آیت‌الله خویی، شیخ حسن حلی و شیخ باقر زنجانی و... جذب درس امام(ره) هم شدند. از جمله کسانی که در درس امام(ره) شرکت کردند، مرحوم سیدعباس خاتم‌یزدی و آقای راستی‌کاشانی و... بودند. ایشان سطح علمی درس امام(ره) را بالاتر از انتظار ارزیابی کردند.
محتشمی‌پور با اشاره به اینکه امام(ره) با مراجع نجف بسیار احترام‌آمیز رفتار می‌کردند و هیچ‌گاه به‌گونه‌ای رفتار نمی‌کردند که تلقی شود امام(ره) جلوتر از مراجع حرکت می‌کنند، خاطره‌ای در این زمینه نقل کرده است: در همه حوزه‌ها رسم است وقتی کتابی از یک مرجع را به چاپ می‌رسانند، القاب مختلفی را برای آن می‌نویسند؛ زمانی که امام(ره) در ترکیه تبعید بودند، کتاب «تحریر الوسیله» را برای چاپ دادند و یکی از فضلای حوزه علمیه نجف، آن را ویراستاری و به شکل زیبایی به چاپ رساندند. روی جلد کتاب عنوان زعیم را به امام(ره‌) داده بودند، زعیم حوزه علمیه؛ امام به محض اینکه اولین نسخه و کلمه زعیم را می‌بینند، اعتراض می‌کنند که چه کسی گفته من زعیم حوزه علمیه هستم؟ همه اینها را باید متوقف کنید و به این شکل نباید منتشر شود.
محتشمی‌پور، با روایت جریان جنایت سال ۵۴ بعثی‌ها در ایام اربعین هم گفت: مردم در اربعین از همه شهرهای عراق با پای پیاده به طرف کربلا حرکت کردند؛ اربعین عجیبی بود که تبدیل به عاشورا شد؛ با مردم به تندی برخورد شد و در بین راه با توپ و تانک بعثی‌ها مواجه و بسیاری شهید شدند و برخی علما از جمله مرحوم شهید صدر را دستگیر کردند و شایعه شد می‌خواهند چهار نفر را اعدام کنند؛ از جمله آقای تبریزی، قبانچی و... که خانواده‌هایشان نزد امام(ره) آمدند و امام برخوردی شدید با بعثی‌ها داشتند و کلاس و نمازشان را تعطیل کردند و روز بعد باز پیغام دادند برای مراجع نجف که اینها روش خود را ادامه می‌دهند و پیشنهاد کردند برای اعتراض به اعدام این آقایان یک هفته درس‌ها در نجف تعطیل شود و همه مساجد سیاه‌پوش شوند تا موجب آگاهی مردم شود. اما باز وقتی حضرت امام(ره) دیدند که آقایان نجف نظرشان شیوه‌های دیگری از برخورد است، باز هم از مراجع نجف تبعیت کردند؛ زیرا نظر آنها را بر نظر خودشان مقدم می‌دانستند.
محتشمی‌پور، درباره زندگی در نجف هم گفت: طلاب نجف با فقر و سختی در نجف زندگی می‌کردند، اما امام با توجه به مبالغی که می‌رسید بر شهریه‌ها می‌افزودند و به تدریج وضع طلاب بهتر شد و نسبت به قبل به نوعی شاهانه زندگی می‌کردند.
محتشمی‌پور اضافه کرد: یکی از کارهای امام(ره) این بود که به‌ هیچ ‌وجه اجازه نمی‌دادند کسی به ایشان بگوید شما مرجع تقلید مردم هستید. وقتی آیت‌الله حکیم از دنیا رفتند، بسیاری افراد تلاش کردند از امام(ره) تقلید کنند، اما امام(ره) خبر دادند حق ندارید حتی به یک نفر بگویید درباره من تبلیغ کند و راجع به مرجعیت من نباید تبلیغ شود و در نامه‌ای هم نوشتند برای مرجعیت من در قم به هیچ وجه تبلیغ نکنید.
محتشمی‌پور درباره نظر امام(ره) راجع به تعطیلی‌های حوزه گفت: امام به دلیل نظمی که در برگزاری کلاس‌ها داشتند به راحتی کلاس‌ها را تعطیل نمی‌کردند و در دوره‌ای که مثلا اگر یکی از فرزندان فضلا به رحمت خدا می‌رفتند، کلاس ۴۰ روز تعطیل می‌شد، وقتی حاج مصطفی شهید شدند، با وجود شخصیت قابل احترام حاج مصطفی و مجتهدبودن ایشان، کلاس امام(ره) فقط یک هفته تعطیل شد و فرمودند که ما برای درس به نجف آمده‌ایم.
محتشمی‌پور درباره نظر امام خمینی(ره) راجع به فقه جواهری و پویا هم گفت: امام، بحث فقه جواهری را در ایران داشتند و بحث فقه پویا به جای فقه سنتی مطرح شد؛ مبنی بر اینکه چرا رسوم ‌هزار سال پیش باید اجرا شود و ما باید فقه و اجتهادمان پویا باشد. البته امام در این زمینه احساس خطر کردند که حوزه‌ها از آن سبک و سیاق سنتی خارج و به انحراف کشیده شوند، مانند بسیاری از مذاهب؛ بنابراين فرمودند مدیریت حوزه‌ها باید سنتی باشد مثل گذشته و اجتهاد و فقه‌مان باید جواهری، دقیق و عمیق باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.