|

گزارش «شرق» از چهارمین فستیوال فیلم‌های ایرانی در کلن آلمان

از ارومیه تا راین

صدرا محقق: «راین» پرآب و آرام با کشتی‌های مسافربری‌ پرتعدادی که روی آبش تلو‌تلو می‌خورند از دل شهر می‌گذرد و رو به شمال می‌رود. اینجا شهر کلن آلمان و مقصد بعدی‌اش شهر دوسلدورف است، رودخانه‌ای که از بلندی‌های آلپ سرچشمه گرفته و با گذر از سوئیس، آلمان، فرانسه و‌ هلند در نهایت پس از طی‌کردن هزارو 320 کیلومتر به دریای شمال می‌ریزد. کمی آن‌سوتر نمای کلیسای بزرگ «دام» معروف‌ترین‌ و قدیمی‌ترین سازه کلن پیداست، درست کنار همین کلیسا یکی از موزه‌های شهر به نام لودویگ قرار دارد، جایی که از چهارم تا هشتم خرداد میزبان چهارمین فستیوال فیلم‌های ایرانی در آلمان است. فستیوالی که به مدد تعدادی از ایرانیان ساکن آلمان برگزار می‌شود و امسال هم فیلم‌هایی مانند ابد و یک روز به کارگردانی سعید روستایی، نفس به کارگردانی نرگس آبیار، دختر به کارگردانی رضا میرکریمی، ایتالیا‌ایتالیا به کارگردانی کاوه صباغ‌زاده، خانه‌ای در خیابان چهل‌و‌یکم به کارگردانی محمدرضا قربانی و چندین فیلم دیگر به نمایش درآمدند. سیامک پورشریف از مدیران برگزاری فستیوال کلن در همین رابطه به «شرق» می‌گوید: هدف ما در اصل شناساندن سینمای ایران و به‌خصوص سینماگران جوان ایرانی به جامعه آلمان است، این فستیوال با همکاری خانه سینما، جشنواره فیلم دانشجویی نهال، جشنواره فیلم سبز محیط‌ زیست، جشنواره فیلم سبز آلمان، بنیاد هاینریش بل و... برگزار می‌شود. چهارمین دوره این فستیوال در کنار نمایش فیلم‌های​ داستانی، بخشی را نیز به محیط زیست اختصاص داده بود. دو مستند محیط زیستی، یکی درباره دریاچه ارومیه و دیگری درباره قنات زارچ یزد از جمله فیلم‌های نمایش‌داده‌شده در این بخش‌ بود. فیلم اول با عنوان «دریاچه تنها» به کارگردانی محمد احسانی به مشکلات و کم‌آبی دریاچه ارومیه در 20 سال اخیر می‌پرداخت و در روایت خود در گفت‌وگوهایی با اهالی اطراف چهار گوشه دریاچه ارومیه از نگاه و تجربه آنها از مسئله خشک‌شدن این پهنه آبی مهم در شمال غربی ایران می‌گفت، این مستند سه سال پیش ساخته شده بود و به همین دلیل از تغییرات سال‌های اخیر پیرامون دریاچه - تشکیل ستاد احیا و افزایش سطح و تراز آبی دریاچه - که منجر به بهبودی نسبی وضع آن شده است خبری نیست، در این فیلم، دریاچه ارومیه، دریاچه‌ای رو به نابودی است و خبری از تلاش‌ها برای احیای آن نیست. از ضعف‌های مهم و اصلی فیلم اتکا‌نكردن به مستندات و فکت‌های دقیق علمی و‌ کارشناسی درباره وضعیت دریاچه بود و بخش‌های عمده نکات فنی که در این مستند درباره دریاچه گفته می‌شد به صورت کلی به نقل از «کارشناسان» و «متخصصان» بی‌نام بود که اسمی از آنها برده نمی‌شد و البته در بیشتر موارد، نکات مطرح‌شده به نقل از آنها هم دقیق و علمی نبود.
این فیلم مستند پیش از این نیز در چندین جشنواره بین‌المللی از جمله بخش رقابتی جشنواره‌های «گرین‌موشن» آلمان و «اکو فیلم» چک انتخاب و نمایش داده شده بود. دریاچه تنها همچنین دریافت جایزه جشنواره فیلم تصویر سبز ژاپن را نیز در کارنامه خود دارد. جشنواره بین‌المللی فیلم تصویر سبز ژاپن از تاریخ 23 تا 25 مارس ۲۰۱۶ (چهارم تا ششم فروردین ۹۵) در شهر توکیو برگزار شد. طبق اعلام دست‌اندرکاران این فیلم، انجمن فرهنگی ایران - ژاپن و سفارت ایران در توکیو نیز از نمایش فیلم «دریاچه تنها» استقبال و مخاطبان زیادی را برای نمایش فیلم دعوت کرده بودند.
مستند دیگر اکران‌شده در این فستیوال «او سیاه» یا آب سیاه درباره معضلات و آلودگی‌های بزرگ‌ترین قنات ایران و جهان یعنی قنات زارچ در شهر یزد است، این مستند خوش‌ساخت که با جزئیات به ابعاد مختلف آلودگی‌های این قنات پرداخته بود، با محور قراردادن شخصیت یک مقنی پیر که بیش از ۶۰ سال روی این قنات کار کرده بود، مشکلات قنات زارچ را با زبان و زاویه دید او بیان می‌کرد و در جریان فیلم با رفتن به سراغ متولیان قنات و مسئولان و همه کسانی که در رقم‌خوردن سرنوشت این قنات نقش داشتند ادعاها و استدلال‌های آنها را بیان می‌کرد. فیلم مستند او سیا ساخته علیرضا دهقان تاکنون 12 جایزه داخلی و دو جایزه بین‌المللی، یکی از جشنواره فیلم‌های معماری و شهرسازی «استانبول» ترکیه و دیگری جایزه بهترین فیلم مستند کوتاه جشنواره فیلم ترنتون آمریکا را دریافت کرده است. نهمین دوره جشنواره فیلم «ترنتون» از 10 تا 15 فروردین‌ امسال در ایالت نیوجرسی آمریکا برگزار شد. این جشنواره همه‌ساله با هدف آشنایی مردم آمریکا با فیلم‌سازان مستقل سراسر دنیا، از سوي جامعه فیلم ترنتون برگزار می‌شود. قنات زارچ طولانی‌ترین قنات جهان است که به تازگی در فهرست میراث جهانی یونسکو (UNESCO) به ثبت جهانی رسیده، اما حیات این قنات دوهزارو 500 ساله مدت‌هاست به دلیل ورود فاضلاب صنعتی و بیمارستانی با بحران مواجه شده است. قنات زارچ با طول بیش از 83 کیلومتر و در عمق 23متری زمین به‌عنوان طولانی‌ترین قنات ساخت دست بشر شناخته شده که از ویژگی‌های این سازه 70پله‌بودن آن است و این ویژگی به اضافه طولانی‌بودن و قدمت آن، این قنات را به یکی از قنات‌های ارزنده دنیا تبدیل کرده است. این قنات تشکیل‌شده از دو رشته اصلی شور و شیرین است که با هدف بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی برای سیراب‌کردن زمین‌های کشاورزی ساخته شده است. نمایش دو مستند با محوریت خشکیدگی و کم‌آبی، درباره یک قنات و یک دریاچه در کشور خشک و نیمه‌بیابانی ایران برای مخاطبانی در قاره سبز و پر آب اروپا، در کنار رودخانه‌ای که شاید حتی در کابوس‌هایش هم خواب کم‌آبی نمی‌بیند، ذهن و نگاه این تماشاگران را با بعد دیگری از مسائل و مشکلات محیط زیست کره زمین آشنا کرد، به‌همین‌دلیل بود که در زمان نمایش این دو مستند، آهِ ناشی از تأسف و اندوه تماشاگران بارها و بارها بلند می‌شد.

صدرا محقق: «راین» پرآب و آرام با کشتی‌های مسافربری‌ پرتعدادی که روی آبش تلو‌تلو می‌خورند از دل شهر می‌گذرد و رو به شمال می‌رود. اینجا شهر کلن آلمان و مقصد بعدی‌اش شهر دوسلدورف است، رودخانه‌ای که از بلندی‌های آلپ سرچشمه گرفته و با گذر از سوئیس، آلمان، فرانسه و‌ هلند در نهایت پس از طی‌کردن هزارو 320 کیلومتر به دریای شمال می‌ریزد. کمی آن‌سوتر نمای کلیسای بزرگ «دام» معروف‌ترین‌ و قدیمی‌ترین سازه کلن پیداست، درست کنار همین کلیسا یکی از موزه‌های شهر به نام لودویگ قرار دارد، جایی که از چهارم تا هشتم خرداد میزبان چهارمین فستیوال فیلم‌های ایرانی در آلمان است. فستیوالی که به مدد تعدادی از ایرانیان ساکن آلمان برگزار می‌شود و امسال هم فیلم‌هایی مانند ابد و یک روز به کارگردانی سعید روستایی، نفس به کارگردانی نرگس آبیار، دختر به کارگردانی رضا میرکریمی، ایتالیا‌ایتالیا به کارگردانی کاوه صباغ‌زاده، خانه‌ای در خیابان چهل‌و‌یکم به کارگردانی محمدرضا قربانی و چندین فیلم دیگر به نمایش درآمدند. سیامک پورشریف از مدیران برگزاری فستیوال کلن در همین رابطه به «شرق» می‌گوید: هدف ما در اصل شناساندن سینمای ایران و به‌خصوص سینماگران جوان ایرانی به جامعه آلمان است، این فستیوال با همکاری خانه سینما، جشنواره فیلم دانشجویی نهال، جشنواره فیلم سبز محیط‌ زیست، جشنواره فیلم سبز آلمان، بنیاد هاینریش بل و... برگزار می‌شود. چهارمین دوره این فستیوال در کنار نمایش فیلم‌های​ داستانی، بخشی را نیز به محیط زیست اختصاص داده بود. دو مستند محیط زیستی، یکی درباره دریاچه ارومیه و دیگری درباره قنات زارچ یزد از جمله فیلم‌های نمایش‌داده‌شده در این بخش‌ بود. فیلم اول با عنوان «دریاچه تنها» به کارگردانی محمد احسانی به مشکلات و کم‌آبی دریاچه ارومیه در 20 سال اخیر می‌پرداخت و در روایت خود در گفت‌وگوهایی با اهالی اطراف چهار گوشه دریاچه ارومیه از نگاه و تجربه آنها از مسئله خشک‌شدن این پهنه آبی مهم در شمال غربی ایران می‌گفت، این مستند سه سال پیش ساخته شده بود و به همین دلیل از تغییرات سال‌های اخیر پیرامون دریاچه - تشکیل ستاد احیا و افزایش سطح و تراز آبی دریاچه - که منجر به بهبودی نسبی وضع آن شده است خبری نیست، در این فیلم، دریاچه ارومیه، دریاچه‌ای رو به نابودی است و خبری از تلاش‌ها برای احیای آن نیست. از ضعف‌های مهم و اصلی فیلم اتکا‌نكردن به مستندات و فکت‌های دقیق علمی و‌ کارشناسی درباره وضعیت دریاچه بود و بخش‌های عمده نکات فنی که در این مستند درباره دریاچه گفته می‌شد به صورت کلی به نقل از «کارشناسان» و «متخصصان» بی‌نام بود که اسمی از آنها برده نمی‌شد و البته در بیشتر موارد، نکات مطرح‌شده به نقل از آنها هم دقیق و علمی نبود.
این فیلم مستند پیش از این نیز در چندین جشنواره بین‌المللی از جمله بخش رقابتی جشنواره‌های «گرین‌موشن» آلمان و «اکو فیلم» چک انتخاب و نمایش داده شده بود. دریاچه تنها همچنین دریافت جایزه جشنواره فیلم تصویر سبز ژاپن را نیز در کارنامه خود دارد. جشنواره بین‌المللی فیلم تصویر سبز ژاپن از تاریخ 23 تا 25 مارس ۲۰۱۶ (چهارم تا ششم فروردین ۹۵) در شهر توکیو برگزار شد. طبق اعلام دست‌اندرکاران این فیلم، انجمن فرهنگی ایران - ژاپن و سفارت ایران در توکیو نیز از نمایش فیلم «دریاچه تنها» استقبال و مخاطبان زیادی را برای نمایش فیلم دعوت کرده بودند.
مستند دیگر اکران‌شده در این فستیوال «او سیاه» یا آب سیاه درباره معضلات و آلودگی‌های بزرگ‌ترین قنات ایران و جهان یعنی قنات زارچ در شهر یزد است، این مستند خوش‌ساخت که با جزئیات به ابعاد مختلف آلودگی‌های این قنات پرداخته بود، با محور قراردادن شخصیت یک مقنی پیر که بیش از ۶۰ سال روی این قنات کار کرده بود، مشکلات قنات زارچ را با زبان و زاویه دید او بیان می‌کرد و در جریان فیلم با رفتن به سراغ متولیان قنات و مسئولان و همه کسانی که در رقم‌خوردن سرنوشت این قنات نقش داشتند ادعاها و استدلال‌های آنها را بیان می‌کرد. فیلم مستند او سیا ساخته علیرضا دهقان تاکنون 12 جایزه داخلی و دو جایزه بین‌المللی، یکی از جشنواره فیلم‌های معماری و شهرسازی «استانبول» ترکیه و دیگری جایزه بهترین فیلم مستند کوتاه جشنواره فیلم ترنتون آمریکا را دریافت کرده است. نهمین دوره جشنواره فیلم «ترنتون» از 10 تا 15 فروردین‌ امسال در ایالت نیوجرسی آمریکا برگزار شد. این جشنواره همه‌ساله با هدف آشنایی مردم آمریکا با فیلم‌سازان مستقل سراسر دنیا، از سوي جامعه فیلم ترنتون برگزار می‌شود. قنات زارچ طولانی‌ترین قنات جهان است که به تازگی در فهرست میراث جهانی یونسکو (UNESCO) به ثبت جهانی رسیده، اما حیات این قنات دوهزارو 500 ساله مدت‌هاست به دلیل ورود فاضلاب صنعتی و بیمارستانی با بحران مواجه شده است. قنات زارچ با طول بیش از 83 کیلومتر و در عمق 23متری زمین به‌عنوان طولانی‌ترین قنات ساخت دست بشر شناخته شده که از ویژگی‌های این سازه 70پله‌بودن آن است و این ویژگی به اضافه طولانی‌بودن و قدمت آن، این قنات را به یکی از قنات‌های ارزنده دنیا تبدیل کرده است. این قنات تشکیل‌شده از دو رشته اصلی شور و شیرین است که با هدف بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی برای سیراب‌کردن زمین‌های کشاورزی ساخته شده است. نمایش دو مستند با محوریت خشکیدگی و کم‌آبی، درباره یک قنات و یک دریاچه در کشور خشک و نیمه‌بیابانی ایران برای مخاطبانی در قاره سبز و پر آب اروپا، در کنار رودخانه‌ای که شاید حتی در کابوس‌هایش هم خواب کم‌آبی نمی‌بیند، ذهن و نگاه این تماشاگران را با بعد دیگری از مسائل و مشکلات محیط زیست کره زمین آشنا کرد، به‌همین‌دلیل بود که در زمان نمایش این دو مستند، آهِ ناشی از تأسف و اندوه تماشاگران بارها و بارها بلند می‌شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.