آموزش، پایه و اساس دموکراسی است
ناصر فکوهی. استاد دانشگاه تهران
در بحثهایی که این روزها در همهجا جاری هستند، بسیار میشنویم که از همه مردم خواسته میشود با مشارکت بالا در انتخابات شرکت کنند. نامزدهای انتخاباتی هرکدام تلاش میکنند که برنامههای خود را برای انتخابشدن، دارای مشروعیت بیشتری نشان دهند. همانگونه که من بارها تأکید کردهام، مهمترین رسالت و هدف هر دولتی در ایران، باید ایجاد هرچهسریعتر «دولت رفاه» و گسترش طبقه متوسط به صورت قابلملاحظهای باشد و برای این کار باید در مقابله با اشرافیگریهای دولتی و خصوصی، بهسوی بهبود وضعیت مسکن، بهداشت، آموزش و حملونقل عمومی رفت و برنامههای نولیبرالی و خطرناکی را که سرمایهداران رانتخوار جدید در رؤیای تحققبخشیدن به آنها با بازکردن پای همکارانِ بیگانهشان را دارند، متوقف کرد، اما در بین اینها آموزش، به دو دلیل باید و میتواند در اولویت مطلق قرار بگیرد؛ نخست اینکه وضعیت آموزش پیشدانشگاهی در کشور ما بسیار وخیم است: کیفیت مدارس دولتی نامطلوبند، دستمزد آموزگاران پایین است، وسایل کمکآموزشی و بناها وضعیت خوبی ندارند و ارزش واقعی و جایگاه والای آموزگاری در جامعه فراموش شده است. دولت باید به نظر من در یک برنامه چهارساله اضطراری، اولویتی مطلق به تغییر این وضعیت بدهد و مدارس دولتی را هرچهبیشتر تبدیل به الگویی کند که حتی افراد با وضعیت مالی بالا نیز ترجیح بدهند کودکانشان را به این مدارس بفرستند و نه مدارس خصوصی. این چشمانداز البته برای یک دوره چهارساله شاید بیش از اندازه اتوپیایی و ناممکن باشد، اما به هر رو باید آن را از جایی آغاز کرد، اما اینکه اصولا چنین برنامهای اتوپیایی است، کاملا نادرست است زیرا در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، انتخاب مردم، حتی با وضعیت بالای اقتصادی، به طرف سیستم دولتی است، اما اولویت دومی نیز برای رسیدگی فوری به مدارس و طرحی ضربتی برای تغییر و بهبود مدارس دولتی هست و آن اینکه: مدرسه و آموزش ابتدایی و متوسطه در همهجای جهان امروز، پایه و اساس دموکراسی هستند و اگر ما از مطبوعات آزاد و آزادی مطبوعات و رسانهها بهعنوان یکی از مهمترین ارکان دموکراسی سخن میگوییم نباید فراموشکنیم که بدون مردمی که آموزشهای لازم را دیده باشند، آزادی بیان و درک مطالب و موقعیتها بیمعنا هستند. در یک جامعه کمسواد یا با کیفیت نامطلوبی از آموزش، آزادی مطبوعات و رسانهها تقریبا به هیچکاری نمیآید. چنین جامعهای همواره در خطر بازگشت به سرابهای پوپولیسم و خیالبافیهای آمرانه است.
در بحثهایی که این روزها در همهجا جاری هستند، بسیار میشنویم که از همه مردم خواسته میشود با مشارکت بالا در انتخابات شرکت کنند. نامزدهای انتخاباتی هرکدام تلاش میکنند که برنامههای خود را برای انتخابشدن، دارای مشروعیت بیشتری نشان دهند. همانگونه که من بارها تأکید کردهام، مهمترین رسالت و هدف هر دولتی در ایران، باید ایجاد هرچهسریعتر «دولت رفاه» و گسترش طبقه متوسط به صورت قابلملاحظهای باشد و برای این کار باید در مقابله با اشرافیگریهای دولتی و خصوصی، بهسوی بهبود وضعیت مسکن، بهداشت، آموزش و حملونقل عمومی رفت و برنامههای نولیبرالی و خطرناکی را که سرمایهداران رانتخوار جدید در رؤیای تحققبخشیدن به آنها با بازکردن پای همکارانِ بیگانهشان را دارند، متوقف کرد، اما در بین اینها آموزش، به دو دلیل باید و میتواند در اولویت مطلق قرار بگیرد؛ نخست اینکه وضعیت آموزش پیشدانشگاهی در کشور ما بسیار وخیم است: کیفیت مدارس دولتی نامطلوبند، دستمزد آموزگاران پایین است، وسایل کمکآموزشی و بناها وضعیت خوبی ندارند و ارزش واقعی و جایگاه والای آموزگاری در جامعه فراموش شده است. دولت باید به نظر من در یک برنامه چهارساله اضطراری، اولویتی مطلق به تغییر این وضعیت بدهد و مدارس دولتی را هرچهبیشتر تبدیل به الگویی کند که حتی افراد با وضعیت مالی بالا نیز ترجیح بدهند کودکانشان را به این مدارس بفرستند و نه مدارس خصوصی. این چشمانداز البته برای یک دوره چهارساله شاید بیش از اندازه اتوپیایی و ناممکن باشد، اما به هر رو باید آن را از جایی آغاز کرد، اما اینکه اصولا چنین برنامهای اتوپیایی است، کاملا نادرست است زیرا در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، انتخاب مردم، حتی با وضعیت بالای اقتصادی، به طرف سیستم دولتی است، اما اولویت دومی نیز برای رسیدگی فوری به مدارس و طرحی ضربتی برای تغییر و بهبود مدارس دولتی هست و آن اینکه: مدرسه و آموزش ابتدایی و متوسطه در همهجای جهان امروز، پایه و اساس دموکراسی هستند و اگر ما از مطبوعات آزاد و آزادی مطبوعات و رسانهها بهعنوان یکی از مهمترین ارکان دموکراسی سخن میگوییم نباید فراموشکنیم که بدون مردمی که آموزشهای لازم را دیده باشند، آزادی بیان و درک مطالب و موقعیتها بیمعنا هستند. در یک جامعه کمسواد یا با کیفیت نامطلوبی از آموزش، آزادی مطبوعات و رسانهها تقریبا به هیچکاری نمیآید. چنین جامعهای همواره در خطر بازگشت به سرابهای پوپولیسم و خیالبافیهای آمرانه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.