پیروزی اعتدال و اصلاحطلبی
وقتی دودلها و بهویژه جوانان، یکدل و امیدوار شوند، سرنوشت به گونهای دیگر رقم میخورد. پیروزی حسن روحانی، چند علت و چند نتیجه دارد. برشمردن این علل میتواند مراقبتهایی را برای علاقهمندان به سیاست و دولتمردان آینده، پیشآورد. نگارنده به میزان اندکی که در حاشیه سیاست، تردد دارد، در چند جمله به بعضی از علل و بعضی از نتایج این پیروزی اشاره میکند به این امید که تحلیلگران اجتماعی و سیاسی، گزارشات سودمندی از این انتخابات و پیرامون آن عرضه کنند.
اما علتهای بروز فضایی که دکتر روحانی را پیشتاز کرد چنیناند:
1- ورود خوب و موثر آقای روحانی به عرصه تبلیغات، برتری او را نسبت به سایر نامزدها نشان داد. اولین نمود تبلیغات وی، حضور در گفتوگوی شبکه دوم که بعد از خبر 10:30 و در مواجهه با آقای عابدینی، مجری برنامه بود. آن گفتوگو نشان داد که روحانی توانایی فایق آمدن بر حریف را به خوبی دارد. او از همه تجارب، آموزشهای سخنوری دوران طلبگی، توجه به حساسیتها و مطالبات مردم، روحیه پیش رفتن برای تسلط بر رقیب و ... بهره گرفت و در اولین برنامه تبلیغاتیاش، وزن خود را در مدیریت رقابت نشان داد. فردای آن شب، رسانههای جناح اصولگرا، حتی تندروها به کاندیداهای سرشناس رقیب آقای روحانی توصیه میکردند که از ایشان یاد بگیرید که چگونه بر فضای برنامه مسلط است و چگونه مدیریت تبلیغات برای خود را در دست دارد، حتی اگر طرف گفتوگو و بخشی از مخاطبان برنامه، اشخاصی از جناح رقیب باشند.
2- اقدام بهموقع، هوشمندانه، اخلاقی، شجاعانه و بسیار پرخیر و برکت جناب دکتر محمدرضا عارف، نتایج بسیار خوبی در گرایش مردم به حسن روحانی و کشاندن بخش مهمی از بدنه اصلاحات به پای صندوقهای رای داشته است. وحدت در نامزدها که با اراده مومنانه دکتر عارف صورت گرفت بهاضافه امیدی که همین امر در میان افراد مردد داشت، کار خود را کرد و در بیش از نیمی از مردم که خواهان اصلاح و تغییر بودند شور و شعف ایجاد کرد. زمان کنار رفتن و ادبیاتی که برای این اقدام پسندیده به کار برد و خصوصا برشمردن علل آن توسط دکتر عارف همه دوستداران سید محمد خاتمی و هواداران هاشمیرفسنجانی را واداشت که با هر وسیله ممکن به تحسین از او بپردازند و نیز مردم را برای حضور در انتخابات تشویق نمایند. این فضا در گرم کردن تنور انتخابات بهنفع آقای روحانی تاثیرات خوبی داشت.
3- گفتمان اصلاحطلبی در کلام دکتر حسن روحانی، دلهای مشتاق اصلاح را متوجه او کرد این در حالی است که علیه این گفتمان در چندین سال اخیر بهشدت سیاهنمایی میشد. آنها آزادیهای مصرح در قانون اساسی را، بیبندوباری و آزادیهای منفی و غربگرایی را تبلیغ میکردند. نگاه روز به جهان به مفهوم واگذاشتن ارزشهای اولیه انقلاب اسلامی توجیه میشد، در صورتی که اصلاحطلبان کمتر از مدعیان بهدنبال این عملیشدن وعدههای دادهشده به مردم در جریان مبارزه نیستند. تعامل سازنده با دنیا و ایجاد رابطه عزتمندانه و خردورزانه با کشورهای گوناگون، تن دادن به ذلت تعبیر میشد. برابریهای قانونی و انسانی و شرعی زن و مرد و مبارزه با خرافات و پسرویهای اجتماعی، توسط منتقدان اصلاحات، طرفداری از فمینیسم افراطی و مقابله با آموزههای دینی نامیده میشد.
دکتر حسن روحانی در گفتمان اصلاحطلبی که در جریان طرح دیدگاههای خود برگزید، به بخشی از این نگرشها و تبلیغات غرضورزانه تاخت و آنها را باطل کرد. این گفتمان و این اقدام شجاعانه و بجای دکتر روحانی، خردمندان کشور را به سوی خود جلب کرد. جوانان به آسانی دیدند و شنیدند که جمعهای پرنفری از اندیشمندان، هنرمندان، فرهیختگان، دلسوزان، سیاستمداران مورد اعتماد، روزنامهنگاران، ادیبان و شاعران و علما و بزرگان حوزهها، خصوصا سیدمحمد خاتمی و علیاکبر هاشمیرفسنجانی مردم را به همراهی دکتر روحانی دعوت میکنند. آنان این اطمینان و امید را در میان نسل جوان خواهان تغییر و اصلاح پراکنده کردند و رای اکثریت را برای نامزد اصلح فراهم نمودند. بهویژه وقتی که اخبار مربوط به اعلام نظر مثبت نخبگان در جامعه پخش شد، عزم خیلیها جزم شد که قهر را کنار بگذارند و بار دیگر با صندوقهای رای آشتی کنند.
4- گرایش معتدل اما تحولخواه حسن روحانی، در بحبوحهای که برخی تندروها، همچنان خواهان بهوجودآمدن شرایط نامساعد برای فعالیت اعتدالگراها، عقلا، میانهروها و دلسوزان جامعه هستند بخش زیادی از فرهیختگان و معتدلان جناح اصولگرا بهویژه منتقدان صادق احمدینژاد را نیز به صحنه همراهی با وی وارد کرد و برای اولینبار، مجموعهای از خردورزان و آیندهنگرهای دو جناح را در یک صف قرار داد. این صف متحد، بر صندوقهای رای آثار خوبی گذاشت و آرای نامزد جبهه اصلاحات را افزایش داد.
5-تفرقه و تشتت در اردوگاه محافظهکاران و اینکه چند نفر نامزد، به هیچ نصیحتی تن ندادند و جز به پیروزی خود به هیچ چیز دیگر توجه نداشتند باعث شد آرای متعلق به جناح اصولگرا بین چند نفر توزیع شود. اگرچه ایجاد وحدت بین نامزدهای اصولگرا و فرستادن یک نفر در میدان رقابت، نتیجه را تغییر نمیداد، اما چون وحدت در هر شرایطی بهتر از تفرقه و تشتت است، آنانی که سیاسی فکر نمیکردند و هر دو جناح برایشان یکسان هستند، وحدت را برگزیدند و به اصحاب تفرقه پشت کردند.
این ادبا و بخشی از نیروهای غیرسیاسی و مشتاق رایدادن به جناح اصولگرا بهنفع دکتر روحانی رقم خورد. عملکرد دولت برآمده از اندیشه اصولگرایی، حقانیت راه و روش اصلاحطلبان را برای نیروهای بیطرف به اثبات رساند بنابراین این نیروها با رضایتخاطر به اصلاحطلبها و کاندیدای آنان گرایش پیدا کردند و روحانی را برگزیدند.
اما نتایج پیروزی جناح معتدل و اصلاحطلب میتواند به شرح زیر باشد:
1- تندروهایی که چندین سال در رسانههای خود وانمود میکردند که مردم هرگز بهجز آدمهای آنان را نمیپذیرند و اصلاحطلبی مرده است، به این نتیجه میرسند که نهتنها در تحلیلهای خود باید تجدیدنظر کنند بلکه باید از تندروی و منممنمها دست بردارند و به راه اکثر مردم بازگردند.
2- کسی توقع ندارد که با آمدن حسن روحانی، یا هر فردی با ویژگیهای ایشان، مشکلات، مسایل و مصایب مردم بهزودی برطرف شود، اما همین که عقلگرایی جایگزین تندروی شود، همینکه نگاه یک دولتمرد بلندپایه نسبت به روابط بینالملل تغییر کند، همینکه رییس دولت از تکروی به مشورتپذیری و بهرهگیری از خردجمعی تبدیل شود، همینکه معیشت مردم به بازی گرفته نشود و شعارهای ناروا داده نشود، خیلیها را امیدوار به بهبود وضع جامعه و مردم میکند.
3- نیروهای کارآمد که تجربههای زیادی دارند توسط آقای روحانی به میدان خدمتگزاری خواهند آمد و توان دولت افزایش مییابد. چون مشی آقای دکتر روحانی، اعتدال است، از تنشهای سیاسی بهطور چشمگیری کاسته میشود. این پدیده، مردم را در صحنه نگه میدارد و ذهنها متوجه سازندگی کشور میشود. در آرامش، زندگیها رونق پیدا میکند، رونق زندگی و بهبود شرایط آن رابطه دولت و ملت را اصلاح و بهسامان میرساند. این اتفاق، بسیار مبارک است و از درون آن خیر و صلاح بروز پیدا میکند.
4- گسترش رابطه با کشورهای گوناگون و اعلام نظرات معتدلانه جمهوری اسلامی به جهان که براساس سیاست دایمی کشورمان مبتنی بر عزت و کرامت و قدرت است، تغییرات عمدهای را در زمینه اقتصادی فراهم میکند. با بهبود رابطه اقتصادی با دنیا که احتمالا منجر به حذف بعضی از تحریمها خواهد شد، سرمایهگذاری، با امید بیشتر پیش میرود. در سرمایهگذاری کار خلق میشود. بیکاری نقصان پیدا میکند، جوانان سربلند خواهند شد. عوارض فراوان بیکاری کم میشود و شادابی جای آن را میگیرد.
همه این امیدها به واقعیت میرسد به شرطی که دکتر حسن روحانی قدر خود و قدر مردمی که به او رای دادهاند را بیش از پیش بداند و در مقابل کژیهای حوزه سیاست، قدرتمند بایستد.
وقتی دودلها و بهویژه جوانان، یکدل و امیدوار شوند، سرنوشت به گونهای دیگر رقم میخورد. پیروزی حسن روحانی، چند علت و چند نتیجه دارد. برشمردن این علل میتواند مراقبتهایی را برای علاقهمندان به سیاست و دولتمردان آینده، پیشآورد. نگارنده به میزان اندکی که در حاشیه سیاست، تردد دارد، در چند جمله به بعضی از علل و بعضی از نتایج این پیروزی اشاره میکند به این امید که تحلیلگران اجتماعی و سیاسی، گزارشات سودمندی از این انتخابات و پیرامون آن عرضه کنند.
اما علتهای بروز فضایی که دکتر روحانی را پیشتاز کرد چنیناند:
1- ورود خوب و موثر آقای روحانی به عرصه تبلیغات، برتری او را نسبت به سایر نامزدها نشان داد. اولین نمود تبلیغات وی، حضور در گفتوگوی شبکه دوم که بعد از خبر 10:30 و در مواجهه با آقای عابدینی، مجری برنامه بود. آن گفتوگو نشان داد که روحانی توانایی فایق آمدن بر حریف را به خوبی دارد. او از همه تجارب، آموزشهای سخنوری دوران طلبگی، توجه به حساسیتها و مطالبات مردم، روحیه پیش رفتن برای تسلط بر رقیب و ... بهره گرفت و در اولین برنامه تبلیغاتیاش، وزن خود را در مدیریت رقابت نشان داد. فردای آن شب، رسانههای جناح اصولگرا، حتی تندروها به کاندیداهای سرشناس رقیب آقای روحانی توصیه میکردند که از ایشان یاد بگیرید که چگونه بر فضای برنامه مسلط است و چگونه مدیریت تبلیغات برای خود را در دست دارد، حتی اگر طرف گفتوگو و بخشی از مخاطبان برنامه، اشخاصی از جناح رقیب باشند.
2- اقدام بهموقع، هوشمندانه، اخلاقی، شجاعانه و بسیار پرخیر و برکت جناب دکتر محمدرضا عارف، نتایج بسیار خوبی در گرایش مردم به حسن روحانی و کشاندن بخش مهمی از بدنه اصلاحات به پای صندوقهای رای داشته است. وحدت در نامزدها که با اراده مومنانه دکتر عارف صورت گرفت بهاضافه امیدی که همین امر در میان افراد مردد داشت، کار خود را کرد و در بیش از نیمی از مردم که خواهان اصلاح و تغییر بودند شور و شعف ایجاد کرد. زمان کنار رفتن و ادبیاتی که برای این اقدام پسندیده به کار برد و خصوصا برشمردن علل آن توسط دکتر عارف همه دوستداران سید محمد خاتمی و هواداران هاشمیرفسنجانی را واداشت که با هر وسیله ممکن به تحسین از او بپردازند و نیز مردم را برای حضور در انتخابات تشویق نمایند. این فضا در گرم کردن تنور انتخابات بهنفع آقای روحانی تاثیرات خوبی داشت.
3- گفتمان اصلاحطلبی در کلام دکتر حسن روحانی، دلهای مشتاق اصلاح را متوجه او کرد این در حالی است که علیه این گفتمان در چندین سال اخیر بهشدت سیاهنمایی میشد. آنها آزادیهای مصرح در قانون اساسی را، بیبندوباری و آزادیهای منفی و غربگرایی را تبلیغ میکردند. نگاه روز به جهان به مفهوم واگذاشتن ارزشهای اولیه انقلاب اسلامی توجیه میشد، در صورتی که اصلاحطلبان کمتر از مدعیان بهدنبال این عملیشدن وعدههای دادهشده به مردم در جریان مبارزه نیستند. تعامل سازنده با دنیا و ایجاد رابطه عزتمندانه و خردورزانه با کشورهای گوناگون، تن دادن به ذلت تعبیر میشد. برابریهای قانونی و انسانی و شرعی زن و مرد و مبارزه با خرافات و پسرویهای اجتماعی، توسط منتقدان اصلاحات، طرفداری از فمینیسم افراطی و مقابله با آموزههای دینی نامیده میشد.
دکتر حسن روحانی در گفتمان اصلاحطلبی که در جریان طرح دیدگاههای خود برگزید، به بخشی از این نگرشها و تبلیغات غرضورزانه تاخت و آنها را باطل کرد. این گفتمان و این اقدام شجاعانه و بجای دکتر روحانی، خردمندان کشور را به سوی خود جلب کرد. جوانان به آسانی دیدند و شنیدند که جمعهای پرنفری از اندیشمندان، هنرمندان، فرهیختگان، دلسوزان، سیاستمداران مورد اعتماد، روزنامهنگاران، ادیبان و شاعران و علما و بزرگان حوزهها، خصوصا سیدمحمد خاتمی و علیاکبر هاشمیرفسنجانی مردم را به همراهی دکتر روحانی دعوت میکنند. آنان این اطمینان و امید را در میان نسل جوان خواهان تغییر و اصلاح پراکنده کردند و رای اکثریت را برای نامزد اصلح فراهم نمودند. بهویژه وقتی که اخبار مربوط به اعلام نظر مثبت نخبگان در جامعه پخش شد، عزم خیلیها جزم شد که قهر را کنار بگذارند و بار دیگر با صندوقهای رای آشتی کنند.
4- گرایش معتدل اما تحولخواه حسن روحانی، در بحبوحهای که برخی تندروها، همچنان خواهان بهوجودآمدن شرایط نامساعد برای فعالیت اعتدالگراها، عقلا، میانهروها و دلسوزان جامعه هستند بخش زیادی از فرهیختگان و معتدلان جناح اصولگرا بهویژه منتقدان صادق احمدینژاد را نیز به صحنه همراهی با وی وارد کرد و برای اولینبار، مجموعهای از خردورزان و آیندهنگرهای دو جناح را در یک صف قرار داد. این صف متحد، بر صندوقهای رای آثار خوبی گذاشت و آرای نامزد جبهه اصلاحات را افزایش داد.
5-تفرقه و تشتت در اردوگاه محافظهکاران و اینکه چند نفر نامزد، به هیچ نصیحتی تن ندادند و جز به پیروزی خود به هیچ چیز دیگر توجه نداشتند باعث شد آرای متعلق به جناح اصولگرا بین چند نفر توزیع شود. اگرچه ایجاد وحدت بین نامزدهای اصولگرا و فرستادن یک نفر در میدان رقابت، نتیجه را تغییر نمیداد، اما چون وحدت در هر شرایطی بهتر از تفرقه و تشتت است، آنانی که سیاسی فکر نمیکردند و هر دو جناح برایشان یکسان هستند، وحدت را برگزیدند و به اصحاب تفرقه پشت کردند.
این ادبا و بخشی از نیروهای غیرسیاسی و مشتاق رایدادن به جناح اصولگرا بهنفع دکتر روحانی رقم خورد. عملکرد دولت برآمده از اندیشه اصولگرایی، حقانیت راه و روش اصلاحطلبان را برای نیروهای بیطرف به اثبات رساند بنابراین این نیروها با رضایتخاطر به اصلاحطلبها و کاندیدای آنان گرایش پیدا کردند و روحانی را برگزیدند.
اما نتایج پیروزی جناح معتدل و اصلاحطلب میتواند به شرح زیر باشد:
1- تندروهایی که چندین سال در رسانههای خود وانمود میکردند که مردم هرگز بهجز آدمهای آنان را نمیپذیرند و اصلاحطلبی مرده است، به این نتیجه میرسند که نهتنها در تحلیلهای خود باید تجدیدنظر کنند بلکه باید از تندروی و منممنمها دست بردارند و به راه اکثر مردم بازگردند.
2- کسی توقع ندارد که با آمدن حسن روحانی، یا هر فردی با ویژگیهای ایشان، مشکلات، مسایل و مصایب مردم بهزودی برطرف شود، اما همین که عقلگرایی جایگزین تندروی شود، همینکه نگاه یک دولتمرد بلندپایه نسبت به روابط بینالملل تغییر کند، همینکه رییس دولت از تکروی به مشورتپذیری و بهرهگیری از خردجمعی تبدیل شود، همینکه معیشت مردم به بازی گرفته نشود و شعارهای ناروا داده نشود، خیلیها را امیدوار به بهبود وضع جامعه و مردم میکند.
3- نیروهای کارآمد که تجربههای زیادی دارند توسط آقای روحانی به میدان خدمتگزاری خواهند آمد و توان دولت افزایش مییابد. چون مشی آقای دکتر روحانی، اعتدال است، از تنشهای سیاسی بهطور چشمگیری کاسته میشود. این پدیده، مردم را در صحنه نگه میدارد و ذهنها متوجه سازندگی کشور میشود. در آرامش، زندگیها رونق پیدا میکند، رونق زندگی و بهبود شرایط آن رابطه دولت و ملت را اصلاح و بهسامان میرساند. این اتفاق، بسیار مبارک است و از درون آن خیر و صلاح بروز پیدا میکند.
4- گسترش رابطه با کشورهای گوناگون و اعلام نظرات معتدلانه جمهوری اسلامی به جهان که براساس سیاست دایمی کشورمان مبتنی بر عزت و کرامت و قدرت است، تغییرات عمدهای را در زمینه اقتصادی فراهم میکند. با بهبود رابطه اقتصادی با دنیا که احتمالا منجر به حذف بعضی از تحریمها خواهد شد، سرمایهگذاری، با امید بیشتر پیش میرود. در سرمایهگذاری کار خلق میشود. بیکاری نقصان پیدا میکند، جوانان سربلند خواهند شد. عوارض فراوان بیکاری کم میشود و شادابی جای آن را میگیرد.
همه این امیدها به واقعیت میرسد به شرطی که دکتر حسن روحانی قدر خود و قدر مردمی که به او رای دادهاند را بیش از پیش بداند و در مقابل کژیهای حوزه سیاست، قدرتمند بایستد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.