|

اسماعیل‌کهرم:

انتخاب روحانی، انتخابی محیط‌‌زیستی بود

سعید برآبادی

روزگار تلخی که دولت اصولگرا در هشت‌سال روی کار بودنش برای محیط‌‌زیست ایران رقم ‌زد، هدایتگر بخشی از آرای انتخابات جمعه به سمت اصلاح‌طلبانی بود که مردم، خاطرات محیط‌‌زیستی و سبزی از آنها در خاطر داشتند. این موضوع اما در مناظره‌های چندگزینه‌ای و 20سالی اصلا مجال طرح پیدا نکرد و مغفول ماند، اما حالا که گزینه اصلاحات پیروز انتخابات است، مطرح‌کردن آن دیگر جای تعلل ندارد. در این گپ کوتاه و تلفنی، مقایسه‌ای میان وضعیت محیط‌‌زیست در دوره اصلاحات و اصولگرایی انجام شده و دکتر اسماعیل کهرم، بوم‌شناس و استاد دانشگاه با یادآوری برخی خاطرات تلخ هشت‌سال گذشته، تاکید می‌کند که بخشی از نسل امروز، روز جمعه به امید بهبود شرایط محیط‌‌زیستی و لااقل بازگشت به حداقل‌های دوره اصلاحات در این حوزه، رای خود را به نفع حسن روحانی به صندوق‌های رای ریختند.

‌از هشت‌سال پیش که دولت اصولگرا جای دولت اصلاحات را گرفت، محیط‌‌زیست چه تغییراتی را به خود دید؟
در گام اول، وجدانا و بدون هیچ فرقه‌گرایی خاصی در حوزه سیاست، معتقدم که در هشت‌سال گذشته، خسارتی که به محیط‌‌زیست کشور وارد شد در هیچ دوره‌ای به مملکت وارد نشده بود. باید یادآوری کرد که همان سال 84، اولین اقدامی که احمدی‌نژاد در مقام رییس‌جمهور انجام داد، این بود که خود را در راس «شورایعالی محیط‌‌زیست» قرار داد. این شورا که سابقه‌ای یک دهه‌ای در ایران داشت، بزرگ‌ترین تصمیم‌ها در حوزه محیط‌‌زیست کلان کشور می‌گرفت و ما خوشحال شدیم که رییس‌جمهور جدید، آنقدر به محیط‌‌زیست اهمیت می‌داد که شخصا ریاست این شورا را به عهده گرفته. اما این خیال عمر کوتاهی داشت و خیلی زود احمدی‌نژاد فرمان انحلال آن را صادر و به‌جای آن کمیسیون امور زیربنایی را راه انداخت.
‌این اقدام مگر چقدر می‌توانست در وضع محیط‌‌زیست کشور تاثیرگذار باشد؟
انحلال این شورا را باید درست مثل انحلال سازمان مدیریت برنامه و بودجه ارزیابی کنید یعنی دقیقا همین ضربه را زد، چراکه کمیسیونی که به جای آن تشکیل شد، عملا به سازمان محیط‌‌زیست تنها یک حق رای در برابر وزارتخانه‌هایی چون راه، صنایع و کشاورزی داده بود و حس تمامیت‌خواهی آن وزارتخانه‌ها دمار از روزگار محیط‌‌زیست کشور درآورد.
‌این اتفاق چطور رقم خورد؟
در نهایت ضربه اصلی را خود رییس‌جمهور به محیط‌‌زیست ایران زد، حتی در خراسان این جمله را به زبان آورد که محیط‌‌زیست مانع توسعه است! بگذریم از اینکه در چهارسال اول، انتخاب خانم واعظ جوادی و در چهارسال دوم انتخاب محمدی‌زاده بدترین انتخاب‌ها برای گزینه ریاست سازمان محیط‌‌زیست بودند. انتخاب اولی به روی کار آمدن بی‌تجربه‌ها در مدیریت محیط‌‌زیست انجامید و روی کار آمدن دومی، انجام طرح‌های عوام‌فریب در حوزه محیط‌‌زیست را رقم زد مثل آوردن شیر ایرانی از هند، یا آوردن ببر مازندران از سیبری که همگی طرح‌های شکست‌خورده‌ای بودند.
‌این اتفاقات در مقایسه با وضعیت محیط‌‌زیست در دوره اصلاحات چطور ارزیابی می‌شود؟
ما خاطرات خوشی از اصلاحات و دولت آقای خاتمی در زمینه محیط‌‌زیست داریم. 10درصد جنگل‌های کشور را سازمان محیط‌‌زیست در همین دوره و به ابتکار خانم ابتکار به حوزه سازمان ملحق کرد که نتیجه احیای شعار «حفاظت، حفاظت و حفاظت» بود. تعامل با صداوسیما برای فرهنگ‌سازی، آموزش ارزش محیط‌‌زیست به قضات محترم و... اینها تنها بخشی از آن خاطره‌های خوب بود که با روی کار آمدن آقای احمدی‌نژاد از خاطر خیلی‌ها رفت.
‌آیا این انگیزه‌ها باعث حمایت مردم از یک کاندیدای اصلاح‌طلب بود؟
به عقیده من آنهایی که به آقای روحانی رای داده‌اند معتقدند که چون آقای خاتمی و جریان اصلاحات از ایشان حمایت کرده، مشی رییس‌جمهور جدید در حوزه محیط‌‌زیست، به مشی اصلاح‌طلبان نزدیک است.
اما میزان مشارکت بالای مردم نشان از یک شوق پنهان هم دارد که مخصوص به اصلاح‌طلبان نیست.
دقیقا! واقعیت این است که تحصیل‌کرده‌های ما کم نیستند، توجه جوانان و به‌طور‌کلی مردم به محیط‌‌زیست در طول این سال‌ها آنقدر زیاد شده که محیط‌‌زیست هم به دغدغه مردم در انتخاب اصلح بدل شده است. 40سال پیش کسی نمی‌توانست درک کند که من، پرنده‌شناس هستم اما امروز، به حدی آگاهی زیاد شده که مردم نسبت به کشته‌شدن یک خرس در تبریز، یا خشک‌شدن دریاچه ارومیه یا حتی کشته‌شدن تاسف‌انگیز یک پلنگ در دماوند واکنش نشان می‌دهند.
‌در این زمینه برای دولت آینده چه پیشنهادی دارید؟
متاسفانه باید اقرار کنم که آگاهی مردم در حوزه محیط‌‌زیست حتی بیشتر و فراتر از دولتمردان کشور رفته و این حق طبیعی مردم است که از محیط‌‌زیستی سالم - آب و خاک و هوای سالم- برخوردار باشند. دولت آینده باید بپذیرد که محیط‌‌زیست یک شیء لوکس برای تزیین ویترین نیست و اگر پاسدار آن نباشد، مردم صدایشان در خواهد آمد چراکه شک نکنید، بخشی از آن شوق روز جمعه، مدیون آگاهی مردم نسبت به محیط‌‌زیست و نگرانی‌شان درباره تخریب محیط‌‌زیست است.
روزگار تلخی که دولت اصولگرا در هشت‌سال روی کار بودنش برای محیط‌‌زیست ایران رقم ‌زد، هدایتگر بخشی از آرای انتخابات جمعه به سمت اصلاح‌طلبانی بود که مردم، خاطرات محیط‌‌زیستی و سبزی از آنها در خاطر داشتند. این موضوع اما در مناظره‌های چندگزینه‌ای و 20سالی اصلا مجال طرح پیدا نکرد و مغفول ماند، اما حالا که گزینه اصلاحات پیروز انتخابات است، مطرح‌کردن آن دیگر جای تعلل ندارد. در این گپ کوتاه و تلفنی، مقایسه‌ای میان وضعیت محیط‌‌زیست در دوره اصلاحات و اصولگرایی انجام شده و دکتر اسماعیل کهرم، بوم‌شناس و استاد دانشگاه با یادآوری برخی خاطرات تلخ هشت‌سال گذشته، تاکید می‌کند که بخشی از نسل امروز، روز جمعه به امید بهبود شرایط محیط‌‌زیستی و لااقل بازگشت به حداقل‌های دوره اصلاحات در این حوزه، رای خود را به نفع حسن روحانی به صندوق‌های رای ریختند.

‌از هشت‌سال پیش که دولت اصولگرا جای دولت اصلاحات را گرفت، محیط‌‌زیست چه تغییراتی را به خود دید؟
در گام اول، وجدانا و بدون هیچ فرقه‌گرایی خاصی در حوزه سیاست، معتقدم که در هشت‌سال گذشته، خسارتی که به محیط‌‌زیست کشور وارد شد در هیچ دوره‌ای به مملکت وارد نشده بود. باید یادآوری کرد که همان سال 84، اولین اقدامی که احمدی‌نژاد در مقام رییس‌جمهور انجام داد، این بود که خود را در راس «شورایعالی محیط‌‌زیست» قرار داد. این شورا که سابقه‌ای یک دهه‌ای در ایران داشت، بزرگ‌ترین تصمیم‌ها در حوزه محیط‌‌زیست کلان کشور می‌گرفت و ما خوشحال شدیم که رییس‌جمهور جدید، آنقدر به محیط‌‌زیست اهمیت می‌داد که شخصا ریاست این شورا را به عهده گرفته. اما این خیال عمر کوتاهی داشت و خیلی زود احمدی‌نژاد فرمان انحلال آن را صادر و به‌جای آن کمیسیون امور زیربنایی را راه انداخت.
‌این اقدام مگر چقدر می‌توانست در وضع محیط‌‌زیست کشور تاثیرگذار باشد؟
انحلال این شورا را باید درست مثل انحلال سازمان مدیریت برنامه و بودجه ارزیابی کنید یعنی دقیقا همین ضربه را زد، چراکه کمیسیونی که به جای آن تشکیل شد، عملا به سازمان محیط‌‌زیست تنها یک حق رای در برابر وزارتخانه‌هایی چون راه، صنایع و کشاورزی داده بود و حس تمامیت‌خواهی آن وزارتخانه‌ها دمار از روزگار محیط‌‌زیست کشور درآورد.
‌این اتفاق چطور رقم خورد؟
در نهایت ضربه اصلی را خود رییس‌جمهور به محیط‌‌زیست ایران زد، حتی در خراسان این جمله را به زبان آورد که محیط‌‌زیست مانع توسعه است! بگذریم از اینکه در چهارسال اول، انتخاب خانم واعظ جوادی و در چهارسال دوم انتخاب محمدی‌زاده بدترین انتخاب‌ها برای گزینه ریاست سازمان محیط‌‌زیست بودند. انتخاب اولی به روی کار آمدن بی‌تجربه‌ها در مدیریت محیط‌‌زیست انجامید و روی کار آمدن دومی، انجام طرح‌های عوام‌فریب در حوزه محیط‌‌زیست را رقم زد مثل آوردن شیر ایرانی از هند، یا آوردن ببر مازندران از سیبری که همگی طرح‌های شکست‌خورده‌ای بودند.
‌این اتفاقات در مقایسه با وضعیت محیط‌‌زیست در دوره اصلاحات چطور ارزیابی می‌شود؟
ما خاطرات خوشی از اصلاحات و دولت آقای خاتمی در زمینه محیط‌‌زیست داریم. 10درصد جنگل‌های کشور را سازمان محیط‌‌زیست در همین دوره و به ابتکار خانم ابتکار به حوزه سازمان ملحق کرد که نتیجه احیای شعار «حفاظت، حفاظت و حفاظت» بود. تعامل با صداوسیما برای فرهنگ‌سازی، آموزش ارزش محیط‌‌زیست به قضات محترم و... اینها تنها بخشی از آن خاطره‌های خوب بود که با روی کار آمدن آقای احمدی‌نژاد از خاطر خیلی‌ها رفت.
‌آیا این انگیزه‌ها باعث حمایت مردم از یک کاندیدای اصلاح‌طلب بود؟
به عقیده من آنهایی که به آقای روحانی رای داده‌اند معتقدند که چون آقای خاتمی و جریان اصلاحات از ایشان حمایت کرده، مشی رییس‌جمهور جدید در حوزه محیط‌‌زیست، به مشی اصلاح‌طلبان نزدیک است.
اما میزان مشارکت بالای مردم نشان از یک شوق پنهان هم دارد که مخصوص به اصلاح‌طلبان نیست.
دقیقا! واقعیت این است که تحصیل‌کرده‌های ما کم نیستند، توجه جوانان و به‌طور‌کلی مردم به محیط‌‌زیست در طول این سال‌ها آنقدر زیاد شده که محیط‌‌زیست هم به دغدغه مردم در انتخاب اصلح بدل شده است. 40سال پیش کسی نمی‌توانست درک کند که من، پرنده‌شناس هستم اما امروز، به حدی آگاهی زیاد شده که مردم نسبت به کشته‌شدن یک خرس در تبریز، یا خشک‌شدن دریاچه ارومیه یا حتی کشته‌شدن تاسف‌انگیز یک پلنگ در دماوند واکنش نشان می‌دهند.
‌در این زمینه برای دولت آینده چه پیشنهادی دارید؟
متاسفانه باید اقرار کنم که آگاهی مردم در حوزه محیط‌‌زیست حتی بیشتر و فراتر از دولتمردان کشور رفته و این حق طبیعی مردم است که از محیط‌‌زیستی سالم - آب و خاک و هوای سالم- برخوردار باشند. دولت آینده باید بپذیرد که محیط‌‌زیست یک شیء لوکس برای تزیین ویترین نیست و اگر پاسدار آن نباشد، مردم صدایشان در خواهد آمد چراکه شک نکنید، بخشی از آن شوق روز جمعه، مدیون آگاهی مردم نسبت به محیط‌‌زیست و نگرانی‌شان درباره تخریب محیط‌‌زیست است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.