|

حقی به درازای تاریخ

صالح نیکبخت . وكيل دادگستري

انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دو حق طبیعی انسان است که از بیش از دوهزار و 500 سال قبل در دولت‌شهرهای یونان، به‌مدت 300 سال قبل از آن هم برای اولین‌بار در میان اقوام آریایی اولیه که به غرب ایران مهاجرت کرده بودند دیده می‌شود. این حق که بعد از پایان امپراتوری رم در اروپا تا انقلاب کامل در انگلیس و در شرق به‌کل تا اوایل قرن20 متروک مانده بود، به‌عنوان یکی از حقوق بشر از انسان‌های شرقی و غربی با فاصله‌های زمانی متفاوت صرف شده بود و همین امر زمینه به‌وجودآمدن، جنگ‌ها و قتل‌عام‌های متعدد چه با یورش و حملات اقوام مهاجم و چه با جنگ امپراتوری‌های دیگر به‌وجود آمد، با وقوع انقلاب کرامول در انگلیس و انقلاب گلها در هلند و در نهایت انقلاب کبیر فرانسه حق و انتخاب شدن انسان رسما رسمیت یافت و یکی از هدف‌های همه انقلاب‌های دموکراتیک در سراسر دنیا همین دستاورد بود. با این حال این رهاورد آزادیخواهی در دنیا مانند همه خواست‌های انسان‌های آزادیخواه مورد مناقشه قرار گرفته و حق انتخاب کردن و انتخاب شدن هم با موانع قانونی و هم با محدودیت‌های فراقانونی مواجه شده است به همین جهت استقبال از انتخابات و شرکت همگانی در آن هم به اقتضای شرایط برگزاری هر انتخاباتی در هریک از کشورهای دنیا دچار تنوع و اختلافات هم در امید به نتایج آن و هم در نفس نهاد انتخابات با مشکلات عمومی مواجه شد. مهم‌ترین محدودیت‌هایی که برای شرکت همگانی در انتخابات وجود دارد محدودیت انتخاب شدن و افزایش شرایط شرکت انتخاب‌کنندگان است زیرا نفس انتخابات و حق انتخاب ملازم با اختیار است و هراندازه اختیار انتخاب‌کردن گسترده و بی‌قیدوشرط باشد تعداد شرکت‌کنندگان در انتخابات بیشتر خواهد بود. واضح است این وضع انتخاب افراد در انتخاب کردن با کاهش حق محدودیت افرادی که باید انتخاب شوند کاهش می‌یابد و از همین‌جاست که دولت‌ها باید بر‌ای این مساله چاره‌جویی کنند و تعدد نامزدها و سلیقه‌های مختلف بیش از آنکه جنبه مادی و قابل‌اندازه‌گیری داشته باشد یک امر شخصی و بر اساس دانسته‌های افراد از نامزدهای انتخابات است. در انتخابات دور یازدهم ریاست‌جمهوری با توجه به فرازوفرودهای پیش آمده سفر‌های نامزدها به استان‌ها و شهرستان‌ها و نمایش بعضی تصاویر این مسافرت‌ها حکایت از آن دارد که اگر دو دور اول مناظره نامزدها در صداوسیما مردم را مایوس کرده بود ولی با انجام دور سوم مناظره و اینکه نامزدها بیشتر توانسته‌اند برنامه‌های خود را به معرض نقد تماشاچیان و رقیبان خود بگذارند زمینه اقبال مردم به انتخابات را فراهم کرده است که در هر صورت با توجه به آنچه پیشتر گفته شد هرچند در ظاهر رقابت‌های انتخاباتی به اندازه دوره‌های قبل از سال 76 به بعد گرم نیست ولی بدون پیشداوری باید منتظر بود که آرایی که در ساعات پایان برگزاری انتخابات از صندوق بیرون آورده می‌شود، چه سرنوشتی را رقم خواهد زد.
انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دو حق طبیعی انسان است که از بیش از دوهزار و 500 سال قبل در دولت‌شهرهای یونان، به‌مدت 300 سال قبل از آن هم برای اولین‌بار در میان اقوام آریایی اولیه که به غرب ایران مهاجرت کرده بودند دیده می‌شود. این حق که بعد از پایان امپراتوری رم در اروپا تا انقلاب کامل در انگلیس و در شرق به‌کل تا اوایل قرن20 متروک مانده بود، به‌عنوان یکی از حقوق بشر از انسان‌های شرقی و غربی با فاصله‌های زمانی متفاوت صرف شده بود و همین امر زمینه به‌وجودآمدن، جنگ‌ها و قتل‌عام‌های متعدد چه با یورش و حملات اقوام مهاجم و چه با جنگ امپراتوری‌های دیگر به‌وجود آمد، با وقوع انقلاب کرامول در انگلیس و انقلاب گلها در هلند و در نهایت انقلاب کبیر فرانسه حق و انتخاب شدن انسان رسما رسمیت یافت و یکی از هدف‌های همه انقلاب‌های دموکراتیک در سراسر دنیا همین دستاورد بود. با این حال این رهاورد آزادیخواهی در دنیا مانند همه خواست‌های انسان‌های آزادیخواه مورد مناقشه قرار گرفته و حق انتخاب کردن و انتخاب شدن هم با موانع قانونی و هم با محدودیت‌های فراقانونی مواجه شده است به همین جهت استقبال از انتخابات و شرکت همگانی در آن هم به اقتضای شرایط برگزاری هر انتخاباتی در هریک از کشورهای دنیا دچار تنوع و اختلافات هم در امید به نتایج آن و هم در نفس نهاد انتخابات با مشکلات عمومی مواجه شد. مهم‌ترین محدودیت‌هایی که برای شرکت همگانی در انتخابات وجود دارد محدودیت انتخاب شدن و افزایش شرایط شرکت انتخاب‌کنندگان است زیرا نفس انتخابات و حق انتخاب ملازم با اختیار است و هراندازه اختیار انتخاب‌کردن گسترده و بی‌قیدوشرط باشد تعداد شرکت‌کنندگان در انتخابات بیشتر خواهد بود. واضح است این وضع انتخاب افراد در انتخاب کردن با کاهش حق محدودیت افرادی که باید انتخاب شوند کاهش می‌یابد و از همین‌جاست که دولت‌ها باید بر‌ای این مساله چاره‌جویی کنند و تعدد نامزدها و سلیقه‌های مختلف بیش از آنکه جنبه مادی و قابل‌اندازه‌گیری داشته باشد یک امر شخصی و بر اساس دانسته‌های افراد از نامزدهای انتخابات است. در انتخابات دور یازدهم ریاست‌جمهوری با توجه به فرازوفرودهای پیش آمده سفر‌های نامزدها به استان‌ها و شهرستان‌ها و نمایش بعضی تصاویر این مسافرت‌ها حکایت از آن دارد که اگر دو دور اول مناظره نامزدها در صداوسیما مردم را مایوس کرده بود ولی با انجام دور سوم مناظره و اینکه نامزدها بیشتر توانسته‌اند برنامه‌های خود را به معرض نقد تماشاچیان و رقیبان خود بگذارند زمینه اقبال مردم به انتخابات را فراهم کرده است که در هر صورت با توجه به آنچه پیشتر گفته شد هرچند در ظاهر رقابت‌های انتخاباتی به اندازه دوره‌های قبل از سال 76 به بعد گرم نیست ولی بدون پیشداوری باید منتظر بود که آرایی که در ساعات پایان برگزاری انتخابات از صندوق بیرون آورده می‌شود، چه سرنوشتی را رقم خواهد زد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.