لحظههای حقیقی «عارف»
عبدالله ناصری . مدیرعامل ایرنا در دولت اصلاحات
اصطلاح «لحظههای حقیقی» را که در روانشناسی مدرن کاربرد دارد، شنیدهایم. لحظههایی است تجلیبخش سعادت و بهروزی آدمی که دلش میخواهد تمام نشود. لحظههایی اثربخش و معنادار و ماندگار که ضمن ظرفیتسنجی و نیازسنجی جامعه، هم برای بعضی ظرفیتسازی میکند و هم نیاز بعضی دیگر را تامین میکند و این جلوهای از همان ایثار است. لحظههای حقیقی زندگی ضمن آنکه برای خود انسان فرحبخش است، بهمثابه یک کنش و عمل میتواند مورد توجه دیگران قرار گیرد و الگو شود. در جامعه کمترتوسعهیافتهای چون ایران، ما عادت کردهایم که بیشتر گفتارها را مورد بررسی قرار دهیم تا رفتارها. امروز اگر در کتاب «سیاستمداری» و «سیاستورزی» فهرست ویژهای تهیه کنیم و در معرض داوری عمومی قرار دهیم، بعضی از افراد و کنشگران که بسیار به گفتارهایشان مشهورند در صدر قرار میگیرند و آنان که به کردار شهرهاند، در ذیل. چرا که بیش از رفتار و عملکرد به گفتار توجه کردهایم. دکتر محمدرضا عارف از آن دسته است که در اینگونه فهرستبندیهای غیرعالمانه، در صدر قرار نمیگیرد. در ارزیابی رفتار اخیر او باید به سخن مورخ مشهور غرب، «ادوارد گیبون»، در رساله بررسی ادبیات، تکیه داشت:
«انسان خردمند، بیش از آنکه گفتارها را بررسی کند، اعمال و رفتار را ارزیابی مینماید.» از این منظر و نگاه، دکتر محمدرضا عارف در صدر فهرست و کتاب سیاست است. چرا که در سیاستورزی تشکیلاتی بهترین معنا را ارایه داد: «انجام وظیفه در برابر انسان و جامعه و اخلاص نسبت به مقتدای سیاسی خود.»
در جامعه ما اصلیترین مولفه فرهنگ عمومی دین و سنت است. همان چیزی که اندیشهورزان مکتب ساختارگرایی مثل «گیدنز»، آن را به « قواعد ساختار موجود» تعبیر میکنند. اخلاق و رفتار اخلاقی که جلوه این قواعد است، در صورت پررنگ شدن در عرصه سیاستورزی نشانه بلوغ سیاسی فرد یا یک طیف اجتماعی سیاسی است. اخلاقی ماندن آن هم در جامعه امروز ایران کار سختی است. نگاهی به دور و بر خود بیندازیم و بسیاری از مدعیان سیاست را ببینیم. در همین مناظرههای انتخاباتی هم دیدیم که برخی مدعیان تا چه حد به آن پایبند بودند. دکتر محمدرضا عارف سالهاست که به دفعات نشان داده این گفته «آندره ژید» عین صواب و حقیقت است: در سیاست دشوارتر از همهچیز آزاده ماندن است. به خاطر دارم در انتخابات مجلس هشتم که سخنگوی ائتلاف اصلاحطلبان بودم، بنا به فرمایش جناب آقای سیدمحمد خاتمی، مامور ابلاغ تقاضای نامنویسی از دکتر عارف شدم. شرطش این بود که در صورت رد صلاحیت اصلاحطلبان از سوی شورای نگهبان، انصراف خواهد داد و وقتی برخلاف تصورمان آن ردصلاحیت گسترده را شاهد بودیم، در آن شرایط و برخلاف انتظار تنها کسی که یک عمل سیاسی اصلاحطلبانه مطلوب انجام داد، دکترعارف بود و
ایشان آزادمنشانه از صحنه انتخابات کنارهگیری کرد. و همچنین در انتخابات ریاستجمهوری 88 که ابتدا نامزد بود و پس از آمدن جناب آقای خاتمی، متواضعانه ریاست ستاد ایشان را پذیرفت و نشان داد که در درجه اول یک عالم است و سپس یک سیاستمدار متعارف. همانطور که «گوستاو لوبون» گفته: «وظیفه عالم، کشتن اوهام است و وظیفه سیاستمدار عرفی، استخدام آنها.» رفتار آزادمنشانه دکتر عارف، سرآغاز تولد لحظههای حقیقی و شاد در زندگی سیاسی اصلاحطلبان است؛ لحظاتی که اثبات کرد و نمایش داد که «تاریخ بدون حقیقت و حقیقت بدون حریت هیچ است.»
اصطلاح «لحظههای حقیقی» را که در روانشناسی مدرن کاربرد دارد، شنیدهایم. لحظههایی است تجلیبخش سعادت و بهروزی آدمی که دلش میخواهد تمام نشود. لحظههایی اثربخش و معنادار و ماندگار که ضمن ظرفیتسنجی و نیازسنجی جامعه، هم برای بعضی ظرفیتسازی میکند و هم نیاز بعضی دیگر را تامین میکند و این جلوهای از همان ایثار است. لحظههای حقیقی زندگی ضمن آنکه برای خود انسان فرحبخش است، بهمثابه یک کنش و عمل میتواند مورد توجه دیگران قرار گیرد و الگو شود. در جامعه کمترتوسعهیافتهای چون ایران، ما عادت کردهایم که بیشتر گفتارها را مورد بررسی قرار دهیم تا رفتارها. امروز اگر در کتاب «سیاستمداری» و «سیاستورزی» فهرست ویژهای تهیه کنیم و در معرض داوری عمومی قرار دهیم، بعضی از افراد و کنشگران که بسیار به گفتارهایشان مشهورند در صدر قرار میگیرند و آنان که به کردار شهرهاند، در ذیل. چرا که بیش از رفتار و عملکرد به گفتار توجه کردهایم. دکتر محمدرضا عارف از آن دسته است که در اینگونه فهرستبندیهای غیرعالمانه، در صدر قرار نمیگیرد. در ارزیابی رفتار اخیر او باید به سخن مورخ مشهور غرب، «ادوارد گیبون»، در رساله بررسی ادبیات، تکیه داشت:
«انسان خردمند، بیش از آنکه گفتارها را بررسی کند، اعمال و رفتار را ارزیابی مینماید.» از این منظر و نگاه، دکتر محمدرضا عارف در صدر فهرست و کتاب سیاست است. چرا که در سیاستورزی تشکیلاتی بهترین معنا را ارایه داد: «انجام وظیفه در برابر انسان و جامعه و اخلاص نسبت به مقتدای سیاسی خود.»
در جامعه ما اصلیترین مولفه فرهنگ عمومی دین و سنت است. همان چیزی که اندیشهورزان مکتب ساختارگرایی مثل «گیدنز»، آن را به « قواعد ساختار موجود» تعبیر میکنند. اخلاق و رفتار اخلاقی که جلوه این قواعد است، در صورت پررنگ شدن در عرصه سیاستورزی نشانه بلوغ سیاسی فرد یا یک طیف اجتماعی سیاسی است. اخلاقی ماندن آن هم در جامعه امروز ایران کار سختی است. نگاهی به دور و بر خود بیندازیم و بسیاری از مدعیان سیاست را ببینیم. در همین مناظرههای انتخاباتی هم دیدیم که برخی مدعیان تا چه حد به آن پایبند بودند. دکتر محمدرضا عارف سالهاست که به دفعات نشان داده این گفته «آندره ژید» عین صواب و حقیقت است: در سیاست دشوارتر از همهچیز آزاده ماندن است. به خاطر دارم در انتخابات مجلس هشتم که سخنگوی ائتلاف اصلاحطلبان بودم، بنا به فرمایش جناب آقای سیدمحمد خاتمی، مامور ابلاغ تقاضای نامنویسی از دکتر عارف شدم. شرطش این بود که در صورت رد صلاحیت اصلاحطلبان از سوی شورای نگهبان، انصراف خواهد داد و وقتی برخلاف تصورمان آن ردصلاحیت گسترده را شاهد بودیم، در آن شرایط و برخلاف انتظار تنها کسی که یک عمل سیاسی اصلاحطلبانه مطلوب انجام داد، دکترعارف بود و
ایشان آزادمنشانه از صحنه انتخابات کنارهگیری کرد. و همچنین در انتخابات ریاستجمهوری 88 که ابتدا نامزد بود و پس از آمدن جناب آقای خاتمی، متواضعانه ریاست ستاد ایشان را پذیرفت و نشان داد که در درجه اول یک عالم است و سپس یک سیاستمدار متعارف. همانطور که «گوستاو لوبون» گفته: «وظیفه عالم، کشتن اوهام است و وظیفه سیاستمدار عرفی، استخدام آنها.» رفتار آزادمنشانه دکتر عارف، سرآغاز تولد لحظههای حقیقی و شاد در زندگی سیاسی اصلاحطلبان است؛ لحظاتی که اثبات کرد و نمایش داد که «تاریخ بدون حقیقت و حقیقت بدون حریت هیچ است.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.