|

بزنگاه 24 حرداد

طیفی‌بودن، لازمه حضور حداکثری مردم
عماد افروغ . جامعه‌شناس
آرایش کاندیداها در دوره فعلی یکی از مثال‌زدنی‌ترین‌ آرایش‌هاست و این را به جنبه طیفی‌بودن آن مربوط می‌دانم. با توجه به اینکه جامعه ما نیز یک جامعه طیفی است تا حدودی آرایش کاندیداها معرف این وضعیت طیف‌گونه بود، هرچند که با کناره‌گیری یکی از کاندیداهای اصلاح‌طلب تا حدودی این آرایش طیفی به‌هم خورد. این اتفاق به‌رغم هشدارهایی بود که گفته شده‌ مراقبت انجام گیرد تا شرایط، قطبی‌ نشده و فضای هیجانی برسپهر سیاسی حاکم نشود تا انتخابی عقلانی و از سر آگاهی صورت گیرد.
اما کماکان در اردوگاه مقابل یا اصولگرایان، طیفی‌بودن مشهود است البته بعید می‌دانم که تداوم داشته‌ باشد. عقل سیاسی اقتضا می‌کند در برابر قطبی‌شدگی طرف مقابل، یک قطبی‌شدگی متقابل نیز صورت بگیرد و احتمالا این اتفاق رخ می‌دهد.
امیدوارم هر اتفاقی که در این روزهای آخر می‌افتد بر مشارکت مردم در انتخابات اثر منفی نگذارد و مردم فارغ از حال و روز جریانات سیاسی، از بین کاندیداهای موجود و از سر تحقیق و آگاهی در پای صندوق‌های انتخابات حضور به هم رسانند و به کاندیدای خود رای دهند.
امیدوارم تا جایی که ممکن است، فضا طیفی باقی بماند و دست‌کم یکی از شرایط ساختاری حضور حداکثری مردم، که طیفی‌بودن آرایش انتخاباتی است، کماکان حفظ شود.
رسیدن به روحانی با درس از تجربه 84
اسحاق جهانگیری . وزير صنايع دولت اصلاحات
انتخابات تنها راهی است که وجود دارد. در وضعی که همه نگران هستند و هرکسی به نوعی دغدغه مسایل معیشتی، وضعیت سیاست خارجی و داخلی و توسعه کشور را دارد باید در انتخابات شرکت کند. در شرایط فعلی، استاد، دانشجو، کارگر و کارمند همه به نوعی نگران‌اند، فعال اقتصادی دغدغه این را دارد که چه بر سر وضعیت اقتصادی می‌آید یا سرانجام آزادی‌های
سیاسی - اجتماعی کشور چه می‌شود. حتی متدینان هم به نوعی نگران آسیبی هستند که به دین و مقدسات وارد می‌شود و تنها راه برون‌رفت حضور در انتخابات است. شاید تغییری که مورد نظر هم است یعنی یک مطلوب نهایی در شرایط فعلی امکان‌پذیر نشود اما نباید فراموش کرد که همه چیز نسبی است و نمی‌توان مطلق‌گرا بود. اگر نمی‌توانیم نمره 20 بیاوریم اما این به معنی خروج از امتحان و صفرگرفتن نیست، باید تلاش کنیم به تغییرات مثبت، جامه عمل بپوشانیم. اصلاح‌طلبی یعنی همین. صندوق رای به هر حال مهم‌ترین نمود مردمسالاری و تغییر است. آثار برخی تصمیمات ممکن است تا ده‌ها سال در کشور ماندگار شود، برای همین تصمیم ساده‌ای نیست که قهر کنیم یا کنار بکشیم. عدم شرکت باعث می‌شود. در بدترین حالت آن افرادی پیروز میدان شوند که مطلوب نیستند، کسی که در انتخابات شرکت نکرده این دغدغه برایش خواهد بود که اگر می‌آمدم این فرد نمی‌آمد. از این سو هم اصلاح‌طلب‌ها نشان دادند که موضوع اجماع برایشان اولویت دارد و حاضر نیستند تعدد کاندیدا را فدای منافع ملی کنند. تجربه سال 84 هم برای اصلاح‌طلب‌ها بسیار مهم بود و همین باعث شد تا بر سر یک نامزد به اجماع برسند تا اگر فردای انتخابات اتفاقی رخ داد دچار حس خسران نشوند و در نهایت این تصمیم شورای مشورتی اصلاحات بود که باید از آقای حسن روحانی حمایت کرد و آقای عارف هم با رفتاری جوانمردانه از خودش گذشت و نظر جمع را پذیرفت. حسن روحانی فردی اعتدالگراست که افرادی از گرایش‌های سیاسی مختلف می‌توانند با او کار کنند. او توان خوبی برای جمع‌بندی مسایل سیاسی دارد و در حوزه بین‌المللی و اقتصادی فرد بافکر و برنامه‌ای‌ است و در عین حال که به عنوان نامزد مستقل در انتخابات شرکت کرده اما می‌تواند دغدغه‌ها و خواست‌های مردم، اصلاح‌طلب‌ها و تحول‌خواهان را برآورده سازد.
حضور حق‌آور
رضا اکرمی . عضو جامعه روحانيت مبارز
24خرداد جمعه پرشور و شوقی خواهیم داشت. یکی به علت تجمیع انتخابات شورا و ریاست‌جمهوری و دوم نامگذاری سال 92 به سال حماسه سیاسی و اقتصادی.
همچنین شرایطی که درون و بیرون کشور وجود دارد باعث می‌شود هر فرد عاقلی که دغدغه کشور را دارد حداکثری بیندیشد و عمل کند. آرزوی مردم ایران است که یک فرد عاقل و عالم روی کار بیاید که بتواند تنش‌های موجود را جمع کند و فضا را به الفت و انسجام بدل کند و به تدریج از پس چند مشکل مثل گرانی نقدینگی سرگردان و بیکاری برآید و به ناامنی‌های فکری که وجود دارد خاتمه دهد. ما باید برویم به سمت اینکه بر اقتدار و انسجام داخلی بیفزاییم. با این هرم می‌شود بهتر بر شرایط موجود غلبه کرد تا با الفاظ تند و خشن. به نظرم مردم ما باید به این جمع‌بندی برسند و توجه داشته باشند که اگر در انتخابات حضور پیدا کنند می‌توانند بعد هم به نقد و اعتراض بپردازند و این کارآمد‌تر است تا اینکه فاصله بگیرند و انزوا پیشه کنند چون حضور حق‌آور است. اما اگر حضور نداشته باشد حقی هم نمی‌تواند برای خودش متصور شود. ما در فرهنگ اسلام این را داریم که دی رفت و فردا همچنان معلوم نیست در میان آن و این فرصت شمار امروز را. ما باید به حال بیندیشیم و به آینده هم توجه کنیم. البته ما اگر بخواهیم به گذشته برگردیم جای حرف‌وحدیث زیاد است اما اندیشه و عمل به حال و آینده ایجاب می‌کند که ما حضورمان را پر رنگ کنیم، درعین حال به نظارت و نقد و اعتراض خودمان طبق قانون ادامه دهیم.
جمعه باران
کامبیز نوروزی . حقوقدان
1- «حق»، روی کاغذ یک چیز است. روی زمین و در جریان زندگی واقعی روزمره، چیز دیگر. مثل «حق مالکیت». هرکس ذاتا حق دارد مالک هر چیز باشد. این تعریف بسیار ساده‌ای است از «حق مالکیت» روی کاغذ. اما روی زمین و در زندگی روزمره چه؟ کسی می‌تواند مالک یک خانه کوچک و ساده و معمولی باشد، کسی دیگر مالک یک خانه بزرگ و سرسبز و شیک، کس دیگری یک خانه متوسط و یکی دیگر هم هیچ. این قاعده تقریبا برای همه «حق‌ها» مصداق دارد. حق انتخاب‌کردن هم یکی از آنهاست.
2- پس از انتخابات دوم خرداد 76، شنیدم که یکی از بزرگان روحانی محترم طرفدار رقیب آقای خاتمی، در انتقاد از طرفداران کاندیدای مغلوب و شیوه نگاهشان به امر سیاسی فرموده بود که همه چیز را می‌خواستیم، همه چیز را از دست دادیم. این سخن، اصلا یک قاعده بزرگ زندگی، از جمله سیاست است. آنکه به دنبال همه چیز است، در معرض این خطر بزرگ است که همه چیز را از دست بدهد.
3- همیشه، همه ما، بنا به طبیعت آدمیان، حتی به شکل رویا، در جست‌وجوی بهترین‌ها هستیم. بهترین خانه، بهترین اتومبیل، بهترین تحصیلات، بهترین فرزندان و بهترین زندگی و ... هر یک از ما چه اندازه توانسته‌ایم به این رویاها دست یابیم؟ تلاش می‌کنیم. گاه از جان ‌مایه می‌گذاریم. اما تقریبا هیچ‌گاه به همه آنها نمی‌رسیم. اگرچه گاه به هیچ‌کدام نمی‌رسیم اما اغلب، پله‌هایی از آرزوهای خود را بالا می‌رویم و به بخش‌هایی از آنها دست می‌یابیم و باز به بالا نگاه می‌کنیم و تلاش خود را ادامه می‌دهیم. امیدها و رویاهای ما همواره زنده‌اند و از ما جلوتر. ما به آنها زنده‌ایم. چرا در عرصه عمومی، مانند انتخابات، چنین نگاه واقع‌بینانه‌ای نداشته باشیم؟
4- وقتی اینها را کنار هم می‌گذارم، برخلاف اغلب جمعه‌های بلاتکلیفی، برنامه‌ام برای روز جمعه بیست‌وچهارم خرداد معلوم می‌شود. لباس بیرون به تن می‌کنم. با یک بسم‌الله از خانه خارج می‌شوم. یادم نرود که شناسنامه‌ام را بردارم. پای یک صندوق رای می‌روم، که به خلاف هر جای دیگر، اینجا دوست دارم در صف طولانی ساعت‌ها منتظر بمانم. نام کاندیدای مورد نظرم را روی کاغذ می‌نویسم و با امید به روزی که بتوانم همه حق انتخاب کردنم را، محکم و بی‌دغدغه به چشم ببینم و به اجرا بگذارم تلاشم را می‌کنم تا نگذارم در رویای به دست‌آوردن همه چیز، همه چیزمان را از ما بگیرند. رای خود را در صندوق می‌اندازم، نام کسی را نوشته‌ام که سید محمد خاتمی به او رای می‌دهد. امیدها و رویاهایم را نگه می‌دارم. آنها همواره زنده‌اند و از ما و آنچه هست جلوتر و فراتر.
رای‌ندادن حامل هیچ پیامی نیست
احمد شیرزاد . نماينده مجلس ششم
در بحث دعوت به مشارکت در انتخابات، نکته مهمی وجود دارد که اغلب نادیده گرفته می‌شود و آن اینکه برخی از این دعوت به مشارکت‌ها در واقع امر، دعوت به عدم‌مشارکت است. شاید کسی مثلا قانون اساسی را قبول نداشته باشد اما همین قانون اساسی به او اجازه می‌دهد که در انتخابات شرکت کند.
شاید شهروندان به هر دلیلی در انتخابات شرکت می‌کنند، روی این دلایل می‌شود بحث کرد. با این همه من فکر می‌کنم اگر منصفانه قضاوت کنیم مشارکت در انتخابات و صندوق رای یکی از سهل‌الوصول‌ترین روش‌ها برای دستیابی به ایده‌های سیاسی - و البته نه صددرصد آمال - است. صندوق رای روشی برای دستیابی به ترجیح‌هاست نه ایده‌آل‌ها. واقعیت‌های دنیای اطراف هم تاییدکننده همین است که رسیدن به ترجیح‌ها بهتر از نرسیدن به هیچ چیزی است.
نمی‌شود کتمان کرد که نوعی سرخوردگی در جامعه از سال‌های قبل به وجود آمده که باعث می‌شود خیلی‌ها عطای شرکت در انتخابات را به لقای آن ببخشند و به یک نوع درویش‌مسلکی و عزلت‌طلبی روی آورند.
اگر می‌خواهیم صادقانه مردم را به انتخابات دعوت کنیم باید کاری کنیم که افراد، بیشتر دنبال ترجیحات خود در انتخابات باشند. رای‌ندادن‌ در شرایط موجود، هیچ پیامی ندارد.
حتی اگر چند میلیون نفر به علتی توافق کنند که رای ندهند حتی اگر میزانش به 20درصد شرکت‌کنندگان هم برسد این رخداد، حامل پیامی نیست و تاثیر عملی بیرونی ندارد. اگر شرایط به گونه‌ای بود که کنارکشیدن می‌توانست پیامی منتقل کند حرفی بود اما با رای‌ندادن هیچ پیامی منتقل نمی‌شود.
شرایط ایران با تجمیع دو انتخابات شورا و ریاست‌جمهوری باعث شده که دعوت به عدم‌شرکت‌ها فقط آب‌ریختن به آسیاب کسانی است که دنبال عیان‌شدن مطالبات مردم هستند. من فکر می‌کنم وقتی فعالان و رای‌دهنده‌های منتقد کنار بکشند، راه باز می‌شود برای اینکه هر اتفاقی بیفتد و این کار، کاملا نقض‌غرض است.
ادعای من این است که رای‌دادن باعث می‌شود به‌طور نسبی به ایده‌های خودم نزدیک شویم و حتی اگر نامزد ما رای نیاورد ما با آرای خود توانسته‌ایم پیامی منتقل کنیم.
این کنش جمعی خیلی ارزشمند‌تر از این است که هیچ پیامی منتقل نشود.
وداع با قهر
محمدتقی فاضل‌میبدی . عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم
اصل اولیه این است که همه شهروندان در تعیین سرنوشت‏شان نقش دارند و تحریم نمی‌تواند در این وضعیت تعیین‌کننده باشد. البته فکر نمی‌کنم رویکردی از تحریم در جامعه شکل گرفته باشد، روزی مردم به روند پیگیری خواسته‌هایشان از جانب اصلاح‌طلبان انتقاد داشتند و روز دیگر نیز بر اموری که اعتراض آنان را با ادبیات «خس و خاشاک» پاسخ داد. به این دلیل چه قهر انتخاباتی باشد، چه تحریم و چه عدم اعتماد، باید به رویکرد این عزیزان احترام گذاشت و البته در پی واکاوی این مساله بر آمد. اگر قهری در کار باشد، باید این‌بار از مسوولان خواست تا با تامین اعتماد عمومی حداکثری، پاسخگوی مردم باشد.
حالا فرصت آن رسیده که دست‌کم در این انتخابات سرنوشت‏ساز، شهروندان قهر را کنار بگذارند و در همین مسیر نیز مسوولان به تامین هرچه بیشتر اعتماد عمومی شهروندان بپردازد. عدم اعتماد میان حاکمیت و برخی مردم برای جامعه آثار جبران‌ناپذیری به دنبال دارد. حکومت‏مندی در این دوره بدون تامین آرای متنوع شهروندان امکان‌پذیر نیست. همه شهروندان ما خودی هستند و باید با ادبیات احترام‌آمیز با آنها سخن بگوییم. حتی اگر رییس دولتی، خرسند از برد انتخابات، پشت تریبونی مردم را خس و خاشاک بنامد، این بر سایر مسوولان است که از مردم عذرخواهی کنند و به رای متفاوتشان به نامزد مورد نظر احترام بگذارند. اصول جمهوری‌اسلامی بر پذیرش آرای متنوع استوار بوده و هست و اگر رفتارهای خلاف این رویکرد صورت گیرد، تجربه جمهوری‌اسلامی در ایران با سوال مواجه خواهد شد. به شخصه با تمام توان و انرژی قایل به شرکت در انتخابات پیش‌رو هستم. سخنم خطاب به دوستانی که از سر ناامیدی به انتخابات آینده نگاه می‌کنند، این است که به خرد جمعی اطمینان کرده و بدانند که رای‌دادن، منافع شهروندی مطمئنی برای جامعه و بدنه اصلاح‌طلبی دارد. رای‌دادن فارغ از اینکه منتهی به باخت شود یا برد، دربردارنده یک پیام مستقیم است. اعداد و شمارگان آرای اصلاح‌طلب به نامزد مورد نظر است. این مساله نوعی مانور حضور و مشارکت است. اصلاح‌طلبی، ایده‌ای جز اصلاح و تغییر تدریجی ندارد. اصلاح‌طلب صبور است، بی‌باک است و این روزها بیش از هر زمان دیگری «آینده‌نگر».

مشارکت، وظیفه اجتماعی هر شهروند
علی بیگدلی . کارشناس روابط بین‌الملل
وظیفه اجتماعی هر شهروندی در این است که در تعیین رییس‌جمهورش مشارکت داشته باشد و این فرآیند می‌تواند در کشورهایی که پاسخگو باشند نقش مهمی داشته باشد. اما در کشور ما دولت‌ها پاسخگو نیستند. این عدم‌پاسخگویی به این دلیل است که سطح چسبندگی دولت به ملت بسیار محدود است و گسل عمیقی بین مردم و دولت به وجود آمده است. دولت باید تلاش کند این گسل را مرمت کند و پرکردن این گسل می‌تواند سطح مشروعیت را افزایش دهد. بالارفتن سطح مشروعیت، مساوی است با افزایش سطح مشارکت مردم. با این حال از آنجا که در ایران دولت‌ها درآمد حاصل از نفت را هزینه می‌کنند، خود را مدیون ملت نمی‌دانند و پاسخگو هم نیستند. دولت پاسخگو، دولتی است که مالیات می‌گیرد و باید به مردم پاسخ دهد و ما فاقد چنین شرایطی هستیم. در چنین دولت‌هایی سطح مشارکت سیاسی کاهش پیدا می‌کند. توصیه من به دولتمردان و رییس‌جمهور آتی این است که سطح همبستگی بین مردم و حکومت را افزایش دهد. بنابراین دولت باید در آینده تمایل بیشتری به سمت مردم داشته باشد. در دولت‌های فردی متفکران سیاسی معتقدند که یک اقلیت صاحب ‌قدرت در یک اکثریت فاقد قدرت حکومت می‌کنند و به همین دلیل مشارکت کاهش پیدا می‌کند. اما با رای‌ندادن، حکومت‌های بعدی هم میزان وابستگی به مردم را کم احساس می‌کنند و به همان نسبت مسوولیت کمتری را نسبت به خدماتشان به مردم احساس می‌کنند. بنابراین هرچقدر از رای‌ندادن پیروی کنیم، سطح انتظاراتمان از دولت کاهش پیدا می‌کند و عدم‌مشارکت سیاسی تبدیل به فرهنگی می‌شود که موجب سردی روابط بین دولت و مردم می‌شود. بی‌تفاوتی مردم به مساله رای می‌تواند بحران اجتماعی را به وجود آورد.

طیفی‌بودن، لازمه حضور حداکثری مردم
عماد افروغ . جامعه‌شناس
آرایش کاندیداها در دوره فعلی یکی از مثال‌زدنی‌ترین‌ آرایش‌هاست و این را به جنبه طیفی‌بودن آن مربوط می‌دانم. با توجه به اینکه جامعه ما نیز یک جامعه طیفی است تا حدودی آرایش کاندیداها معرف این وضعیت طیف‌گونه بود، هرچند که با کناره‌گیری یکی از کاندیداهای اصلاح‌طلب تا حدودی این آرایش طیفی به‌هم خورد. این اتفاق به‌رغم هشدارهایی بود که گفته شده‌ مراقبت انجام گیرد تا شرایط، قطبی‌ نشده و فضای هیجانی برسپهر سیاسی حاکم نشود تا انتخابی عقلانی و از سر آگاهی صورت گیرد.
اما کماکان در اردوگاه مقابل یا اصولگرایان، طیفی‌بودن مشهود است البته بعید می‌دانم که تداوم داشته‌ باشد. عقل سیاسی اقتضا می‌کند در برابر قطبی‌شدگی طرف مقابل، یک قطبی‌شدگی متقابل نیز صورت بگیرد و احتمالا این اتفاق رخ می‌دهد.
امیدوارم هر اتفاقی که در این روزهای آخر می‌افتد بر مشارکت مردم در انتخابات اثر منفی نگذارد و مردم فارغ از حال و روز جریانات سیاسی، از بین کاندیداهای موجود و از سر تحقیق و آگاهی در پای صندوق‌های انتخابات حضور به هم رسانند و به کاندیدای خود رای دهند.
امیدوارم تا جایی که ممکن است، فضا طیفی باقی بماند و دست‌کم یکی از شرایط ساختاری حضور حداکثری مردم، که طیفی‌بودن آرایش انتخاباتی است، کماکان حفظ شود.
رسیدن به روحانی با درس از تجربه 84
اسحاق جهانگیری . وزير صنايع دولت اصلاحات
انتخابات تنها راهی است که وجود دارد. در وضعی که همه نگران هستند و هرکسی به نوعی دغدغه مسایل معیشتی، وضعیت سیاست خارجی و داخلی و توسعه کشور را دارد باید در انتخابات شرکت کند. در شرایط فعلی، استاد، دانشجو، کارگر و کارمند همه به نوعی نگران‌اند، فعال اقتصادی دغدغه این را دارد که چه بر سر وضعیت اقتصادی می‌آید یا سرانجام آزادی‌های
سیاسی - اجتماعی کشور چه می‌شود. حتی متدینان هم به نوعی نگران آسیبی هستند که به دین و مقدسات وارد می‌شود و تنها راه برون‌رفت حضور در انتخابات است. شاید تغییری که مورد نظر هم است یعنی یک مطلوب نهایی در شرایط فعلی امکان‌پذیر نشود اما نباید فراموش کرد که همه چیز نسبی است و نمی‌توان مطلق‌گرا بود. اگر نمی‌توانیم نمره 20 بیاوریم اما این به معنی خروج از امتحان و صفرگرفتن نیست، باید تلاش کنیم به تغییرات مثبت، جامه عمل بپوشانیم. اصلاح‌طلبی یعنی همین. صندوق رای به هر حال مهم‌ترین نمود مردمسالاری و تغییر است. آثار برخی تصمیمات ممکن است تا ده‌ها سال در کشور ماندگار شود، برای همین تصمیم ساده‌ای نیست که قهر کنیم یا کنار بکشیم. عدم شرکت باعث می‌شود. در بدترین حالت آن افرادی پیروز میدان شوند که مطلوب نیستند، کسی که در انتخابات شرکت نکرده این دغدغه برایش خواهد بود که اگر می‌آمدم این فرد نمی‌آمد. از این سو هم اصلاح‌طلب‌ها نشان دادند که موضوع اجماع برایشان اولویت دارد و حاضر نیستند تعدد کاندیدا را فدای منافع ملی کنند. تجربه سال 84 هم برای اصلاح‌طلب‌ها بسیار مهم بود و همین باعث شد تا بر سر یک نامزد به اجماع برسند تا اگر فردای انتخابات اتفاقی رخ داد دچار حس خسران نشوند و در نهایت این تصمیم شورای مشورتی اصلاحات بود که باید از آقای حسن روحانی حمایت کرد و آقای عارف هم با رفتاری جوانمردانه از خودش گذشت و نظر جمع را پذیرفت. حسن روحانی فردی اعتدالگراست که افرادی از گرایش‌های سیاسی مختلف می‌توانند با او کار کنند. او توان خوبی برای جمع‌بندی مسایل سیاسی دارد و در حوزه بین‌المللی و اقتصادی فرد بافکر و برنامه‌ای‌ است و در عین حال که به عنوان نامزد مستقل در انتخابات شرکت کرده اما می‌تواند دغدغه‌ها و خواست‌های مردم، اصلاح‌طلب‌ها و تحول‌خواهان را برآورده سازد.
حضور حق‌آور
رضا اکرمی . عضو جامعه روحانيت مبارز
24خرداد جمعه پرشور و شوقی خواهیم داشت. یکی به علت تجمیع انتخابات شورا و ریاست‌جمهوری و دوم نامگذاری سال 92 به سال حماسه سیاسی و اقتصادی.
همچنین شرایطی که درون و بیرون کشور وجود دارد باعث می‌شود هر فرد عاقلی که دغدغه کشور را دارد حداکثری بیندیشد و عمل کند. آرزوی مردم ایران است که یک فرد عاقل و عالم روی کار بیاید که بتواند تنش‌های موجود را جمع کند و فضا را به الفت و انسجام بدل کند و به تدریج از پس چند مشکل مثل گرانی نقدینگی سرگردان و بیکاری برآید و به ناامنی‌های فکری که وجود دارد خاتمه دهد. ما باید برویم به سمت اینکه بر اقتدار و انسجام داخلی بیفزاییم. با این هرم می‌شود بهتر بر شرایط موجود غلبه کرد تا با الفاظ تند و خشن. به نظرم مردم ما باید به این جمع‌بندی برسند و توجه داشته باشند که اگر در انتخابات حضور پیدا کنند می‌توانند بعد هم به نقد و اعتراض بپردازند و این کارآمد‌تر است تا اینکه فاصله بگیرند و انزوا پیشه کنند چون حضور حق‌آور است. اما اگر حضور نداشته باشد حقی هم نمی‌تواند برای خودش متصور شود. ما در فرهنگ اسلام این را داریم که دی رفت و فردا همچنان معلوم نیست در میان آن و این فرصت شمار امروز را. ما باید به حال بیندیشیم و به آینده هم توجه کنیم. البته ما اگر بخواهیم به گذشته برگردیم جای حرف‌وحدیث زیاد است اما اندیشه و عمل به حال و آینده ایجاب می‌کند که ما حضورمان را پر رنگ کنیم، درعین حال به نظارت و نقد و اعتراض خودمان طبق قانون ادامه دهیم.
جمعه باران
کامبیز نوروزی . حقوقدان
1- «حق»، روی کاغذ یک چیز است. روی زمین و در جریان زندگی واقعی روزمره، چیز دیگر. مثل «حق مالکیت». هرکس ذاتا حق دارد مالک هر چیز باشد. این تعریف بسیار ساده‌ای است از «حق مالکیت» روی کاغذ. اما روی زمین و در زندگی روزمره چه؟ کسی می‌تواند مالک یک خانه کوچک و ساده و معمولی باشد، کسی دیگر مالک یک خانه بزرگ و سرسبز و شیک، کس دیگری یک خانه متوسط و یکی دیگر هم هیچ. این قاعده تقریبا برای همه «حق‌ها» مصداق دارد. حق انتخاب‌کردن هم یکی از آنهاست.
2- پس از انتخابات دوم خرداد 76، شنیدم که یکی از بزرگان روحانی محترم طرفدار رقیب آقای خاتمی، در انتقاد از طرفداران کاندیدای مغلوب و شیوه نگاهشان به امر سیاسی فرموده بود که همه چیز را می‌خواستیم، همه چیز را از دست دادیم. این سخن، اصلا یک قاعده بزرگ زندگی، از جمله سیاست است. آنکه به دنبال همه چیز است، در معرض این خطر بزرگ است که همه چیز را از دست بدهد.
3- همیشه، همه ما، بنا به طبیعت آدمیان، حتی به شکل رویا، در جست‌وجوی بهترین‌ها هستیم. بهترین خانه، بهترین اتومبیل، بهترین تحصیلات، بهترین فرزندان و بهترین زندگی و ... هر یک از ما چه اندازه توانسته‌ایم به این رویاها دست یابیم؟ تلاش می‌کنیم. گاه از جان ‌مایه می‌گذاریم. اما تقریبا هیچ‌گاه به همه آنها نمی‌رسیم. اگرچه گاه به هیچ‌کدام نمی‌رسیم اما اغلب، پله‌هایی از آرزوهای خود را بالا می‌رویم و به بخش‌هایی از آنها دست می‌یابیم و باز به بالا نگاه می‌کنیم و تلاش خود را ادامه می‌دهیم. امیدها و رویاهای ما همواره زنده‌اند و از ما جلوتر. ما به آنها زنده‌ایم. چرا در عرصه عمومی، مانند انتخابات، چنین نگاه واقع‌بینانه‌ای نداشته باشیم؟
4- وقتی اینها را کنار هم می‌گذارم، برخلاف اغلب جمعه‌های بلاتکلیفی، برنامه‌ام برای روز جمعه بیست‌وچهارم خرداد معلوم می‌شود. لباس بیرون به تن می‌کنم. با یک بسم‌الله از خانه خارج می‌شوم. یادم نرود که شناسنامه‌ام را بردارم. پای یک صندوق رای می‌روم، که به خلاف هر جای دیگر، اینجا دوست دارم در صف طولانی ساعت‌ها منتظر بمانم. نام کاندیدای مورد نظرم را روی کاغذ می‌نویسم و با امید به روزی که بتوانم همه حق انتخاب کردنم را، محکم و بی‌دغدغه به چشم ببینم و به اجرا بگذارم تلاشم را می‌کنم تا نگذارم در رویای به دست‌آوردن همه چیز، همه چیزمان را از ما بگیرند. رای خود را در صندوق می‌اندازم، نام کسی را نوشته‌ام که سید محمد خاتمی به او رای می‌دهد. امیدها و رویاهایم را نگه می‌دارم. آنها همواره زنده‌اند و از ما و آنچه هست جلوتر و فراتر.
رای‌ندادن حامل هیچ پیامی نیست
احمد شیرزاد . نماينده مجلس ششم
در بحث دعوت به مشارکت در انتخابات، نکته مهمی وجود دارد که اغلب نادیده گرفته می‌شود و آن اینکه برخی از این دعوت به مشارکت‌ها در واقع امر، دعوت به عدم‌مشارکت است. شاید کسی مثلا قانون اساسی را قبول نداشته باشد اما همین قانون اساسی به او اجازه می‌دهد که در انتخابات شرکت کند.
شاید شهروندان به هر دلیلی در انتخابات شرکت می‌کنند، روی این دلایل می‌شود بحث کرد. با این همه من فکر می‌کنم اگر منصفانه قضاوت کنیم مشارکت در انتخابات و صندوق رای یکی از سهل‌الوصول‌ترین روش‌ها برای دستیابی به ایده‌های سیاسی - و البته نه صددرصد آمال - است. صندوق رای روشی برای دستیابی به ترجیح‌هاست نه ایده‌آل‌ها. واقعیت‌های دنیای اطراف هم تاییدکننده همین است که رسیدن به ترجیح‌ها بهتر از نرسیدن به هیچ چیزی است.
نمی‌شود کتمان کرد که نوعی سرخوردگی در جامعه از سال‌های قبل به وجود آمده که باعث می‌شود خیلی‌ها عطای شرکت در انتخابات را به لقای آن ببخشند و به یک نوع درویش‌مسلکی و عزلت‌طلبی روی آورند.
اگر می‌خواهیم صادقانه مردم را به انتخابات دعوت کنیم باید کاری کنیم که افراد، بیشتر دنبال ترجیحات خود در انتخابات باشند. رای‌ندادن‌ در شرایط موجود، هیچ پیامی ندارد.
حتی اگر چند میلیون نفر به علتی توافق کنند که رای ندهند حتی اگر میزانش به 20درصد شرکت‌کنندگان هم برسد این رخداد، حامل پیامی نیست و تاثیر عملی بیرونی ندارد. اگر شرایط به گونه‌ای بود که کنارکشیدن می‌توانست پیامی منتقل کند حرفی بود اما با رای‌ندادن هیچ پیامی منتقل نمی‌شود.
شرایط ایران با تجمیع دو انتخابات شورا و ریاست‌جمهوری باعث شده که دعوت به عدم‌شرکت‌ها فقط آب‌ریختن به آسیاب کسانی است که دنبال عیان‌شدن مطالبات مردم هستند. من فکر می‌کنم وقتی فعالان و رای‌دهنده‌های منتقد کنار بکشند، راه باز می‌شود برای اینکه هر اتفاقی بیفتد و این کار، کاملا نقض‌غرض است.
ادعای من این است که رای‌دادن باعث می‌شود به‌طور نسبی به ایده‌های خودم نزدیک شویم و حتی اگر نامزد ما رای نیاورد ما با آرای خود توانسته‌ایم پیامی منتقل کنیم.
این کنش جمعی خیلی ارزشمند‌تر از این است که هیچ پیامی منتقل نشود.
وداع با قهر
محمدتقی فاضل‌میبدی . عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم
اصل اولیه این است که همه شهروندان در تعیین سرنوشت‏شان نقش دارند و تحریم نمی‌تواند در این وضعیت تعیین‌کننده باشد. البته فکر نمی‌کنم رویکردی از تحریم در جامعه شکل گرفته باشد، روزی مردم به روند پیگیری خواسته‌هایشان از جانب اصلاح‌طلبان انتقاد داشتند و روز دیگر نیز بر اموری که اعتراض آنان را با ادبیات «خس و خاشاک» پاسخ داد. به این دلیل چه قهر انتخاباتی باشد، چه تحریم و چه عدم اعتماد، باید به رویکرد این عزیزان احترام گذاشت و البته در پی واکاوی این مساله بر آمد. اگر قهری در کار باشد، باید این‌بار از مسوولان خواست تا با تامین اعتماد عمومی حداکثری، پاسخگوی مردم باشد.
حالا فرصت آن رسیده که دست‌کم در این انتخابات سرنوشت‏ساز، شهروندان قهر را کنار بگذارند و در همین مسیر نیز مسوولان به تامین هرچه بیشتر اعتماد عمومی شهروندان بپردازد. عدم اعتماد میان حاکمیت و برخی مردم برای جامعه آثار جبران‌ناپذیری به دنبال دارد. حکومت‏مندی در این دوره بدون تامین آرای متنوع شهروندان امکان‌پذیر نیست. همه شهروندان ما خودی هستند و باید با ادبیات احترام‌آمیز با آنها سخن بگوییم. حتی اگر رییس دولتی، خرسند از برد انتخابات، پشت تریبونی مردم را خس و خاشاک بنامد، این بر سایر مسوولان است که از مردم عذرخواهی کنند و به رای متفاوتشان به نامزد مورد نظر احترام بگذارند. اصول جمهوری‌اسلامی بر پذیرش آرای متنوع استوار بوده و هست و اگر رفتارهای خلاف این رویکرد صورت گیرد، تجربه جمهوری‌اسلامی در ایران با سوال مواجه خواهد شد. به شخصه با تمام توان و انرژی قایل به شرکت در انتخابات پیش‌رو هستم. سخنم خطاب به دوستانی که از سر ناامیدی به انتخابات آینده نگاه می‌کنند، این است که به خرد جمعی اطمینان کرده و بدانند که رای‌دادن، منافع شهروندی مطمئنی برای جامعه و بدنه اصلاح‌طلبی دارد. رای‌دادن فارغ از اینکه منتهی به باخت شود یا برد، دربردارنده یک پیام مستقیم است. اعداد و شمارگان آرای اصلاح‌طلب به نامزد مورد نظر است. این مساله نوعی مانور حضور و مشارکت است. اصلاح‌طلبی، ایده‌ای جز اصلاح و تغییر تدریجی ندارد. اصلاح‌طلب صبور است، بی‌باک است و این روزها بیش از هر زمان دیگری «آینده‌نگر».

مشارکت، وظیفه اجتماعی هر شهروند
علی بیگدلی . کارشناس روابط بین‌الملل
وظیفه اجتماعی هر شهروندی در این است که در تعیین رییس‌جمهورش مشارکت داشته باشد و این فرآیند می‌تواند در کشورهایی که پاسخگو باشند نقش مهمی داشته باشد. اما در کشور ما دولت‌ها پاسخگو نیستند. این عدم‌پاسخگویی به این دلیل است که سطح چسبندگی دولت به ملت بسیار محدود است و گسل عمیقی بین مردم و دولت به وجود آمده است. دولت باید تلاش کند این گسل را مرمت کند و پرکردن این گسل می‌تواند سطح مشروعیت را افزایش دهد. بالارفتن سطح مشروعیت، مساوی است با افزایش سطح مشارکت مردم. با این حال از آنجا که در ایران دولت‌ها درآمد حاصل از نفت را هزینه می‌کنند، خود را مدیون ملت نمی‌دانند و پاسخگو هم نیستند. دولت پاسخگو، دولتی است که مالیات می‌گیرد و باید به مردم پاسخ دهد و ما فاقد چنین شرایطی هستیم. در چنین دولت‌هایی سطح مشارکت سیاسی کاهش پیدا می‌کند. توصیه من به دولتمردان و رییس‌جمهور آتی این است که سطح همبستگی بین مردم و حکومت را افزایش دهد. بنابراین دولت باید در آینده تمایل بیشتری به سمت مردم داشته باشد. در دولت‌های فردی متفکران سیاسی معتقدند که یک اقلیت صاحب ‌قدرت در یک اکثریت فاقد قدرت حکومت می‌کنند و به همین دلیل مشارکت کاهش پیدا می‌کند. اما با رای‌ندادن، حکومت‌های بعدی هم میزان وابستگی به مردم را کم احساس می‌کنند و به همان نسبت مسوولیت کمتری را نسبت به خدماتشان به مردم احساس می‌کنند. بنابراین هرچقدر از رای‌ندادن پیروی کنیم، سطح انتظاراتمان از دولت کاهش پیدا می‌کند و عدم‌مشارکت سیاسی تبدیل به فرهنگی می‌شود که موجب سردی روابط بین دولت و مردم می‌شود. بی‌تفاوتی مردم به مساله رای می‌تواند بحران اجتماعی را به وجود آورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.