|

بزرگداشت اعتقاد به «تعیین‌کنندگی نقش مردم»

آذر تشکر . جامعه‌شناس

درواقع سیاست به دو حوزه سیاست مردمی و سیاست به معنای دولت شناخته می‌شود، عرصه سیاست مردمی آنجایی است که فشار حضور مردم، سیاست‌های دولت را عقب می‌راند. بعد عرصه سیاست به معنای صرف دولت جایی است که تقسیم پست‌ها و منابع در سطوح بالا و مختص تعدادی نخبگان سیاسی باشد. اگرچه در سیاست‌های مردمی فشارها هست اما لزوما ممکن است به نتیجه مطلوب نرسد. اما تنها در دوره انتخابات است که در همه سیستم‌ها سیاست مردمی با سیاست به معنای دولت به‌هم پیوند می‌خورد، درواقع اینجاست که می‌توان گفت لحظه‌ای است که مردم تعیین‌کننده سیاست هستند. این بستری است که به‌لحاظ نظری در عرصه سیاست وجود دارد. در شرایط کنونی فرضیه مهمی که مطرح می‌شود، این است که مردم «در عرصه سیاست» تعیین‌کننده نیستند و از این گزاره نتیجه گرفته می‌شود که در انتخابات نباید شرکت کرد. البته این گزاره به‌لحاظ منطق ذهنی و منطق عمل اجتماعی خودش را نقض می‌کند، چون وقتی که ما بپذیریم که مردم تعیین‌کننده در سیاست نیستند درواقع پذیرفته‌ایم که سیاست عبارت است از فقط دولت و تعداد معدودی نخبگان سیاسی. از سوی دیگر بحث لزوم آگاهی شهروندان مطرح می‌شود و همه ما هم به لزوم این آگاهی باور داریم. بر اساس گفته‌های بالا اگر ما تصور کنیم که در انتخابات نباید شرکت کرد به این معنی است که کافی است فقط یک عده نخبه سیاسی آگاه شوند و سیاست را در دست بگیرند. بنابراین واضح است که با نفی تعیین‌کنندگی مردم در انتخابات درواقع ما لزوم آگاهی شهروندان به‌طور عام را نیز نفی کرده‌ایم.
در انتخابات کنونی رای‌دادن درواقع از جنس اعتقاد و باور است، درواقع مرحله عالی‌تری است که سیاست از شکل کنش سیاسی به شکل باور تعمیق می‌یابد. با شرکت در انتخابات اعتقاد به تعیین‌کنندگی نقش مردم حفظ می‌شود. حتی اگر در عرصه عمل ماجرا به شکل مطلوب رخ ندهد. اگر منطقا به تعیین‌کنندگی نقش مردم در انتخابات اعتقاد داشته باشیم و اگر بر این مبنا در انتخابات شرکت کنیم، آنگاه به این معنی است که ما به لزوم آگاهی شهروندان باور داریم. حتی اگر فردمطلوب ما از صندوق بیرون نیاید.
بنابراین شرکت در این انتخابات درواقع بزرگداشت اعتقاد به لزوم «آگاهی شهروندان» و نیز «تعیین‌کنندگی نقش مردم» است.
درواقع سیاست به دو حوزه سیاست مردمی و سیاست به معنای دولت شناخته می‌شود، عرصه سیاست مردمی آنجایی است که فشار حضور مردم، سیاست‌های دولت را عقب می‌راند. بعد عرصه سیاست به معنای صرف دولت جایی است که تقسیم پست‌ها و منابع در سطوح بالا و مختص تعدادی نخبگان سیاسی باشد. اگرچه در سیاست‌های مردمی فشارها هست اما لزوما ممکن است به نتیجه مطلوب نرسد. اما تنها در دوره انتخابات است که در همه سیستم‌ها سیاست مردمی با سیاست به معنای دولت به‌هم پیوند می‌خورد، درواقع اینجاست که می‌توان گفت لحظه‌ای است که مردم تعیین‌کننده سیاست هستند. این بستری است که به‌لحاظ نظری در عرصه سیاست وجود دارد. در شرایط کنونی فرضیه مهمی که مطرح می‌شود، این است که مردم «در عرصه سیاست» تعیین‌کننده نیستند و از این گزاره نتیجه گرفته می‌شود که در انتخابات نباید شرکت کرد. البته این گزاره به‌لحاظ منطق ذهنی و منطق عمل اجتماعی خودش را نقض می‌کند، چون وقتی که ما بپذیریم که مردم تعیین‌کننده در سیاست نیستند درواقع پذیرفته‌ایم که سیاست عبارت است از فقط دولت و تعداد معدودی نخبگان سیاسی. از سوی دیگر بحث لزوم آگاهی شهروندان مطرح می‌شود و همه ما هم به لزوم این آگاهی باور داریم. بر اساس گفته‌های بالا اگر ما تصور کنیم که در انتخابات نباید شرکت کرد به این معنی است که کافی است فقط یک عده نخبه سیاسی آگاه شوند و سیاست را در دست بگیرند. بنابراین واضح است که با نفی تعیین‌کنندگی مردم در انتخابات درواقع ما لزوم آگاهی شهروندان به‌طور عام را نیز نفی کرده‌ایم.
در انتخابات کنونی رای‌دادن درواقع از جنس اعتقاد و باور است، درواقع مرحله عالی‌تری است که سیاست از شکل کنش سیاسی به شکل باور تعمیق می‌یابد. با شرکت در انتخابات اعتقاد به تعیین‌کنندگی نقش مردم حفظ می‌شود. حتی اگر در عرصه عمل ماجرا به شکل مطلوب رخ ندهد. اگر منطقا به تعیین‌کنندگی نقش مردم در انتخابات اعتقاد داشته باشیم و اگر بر این مبنا در انتخابات شرکت کنیم، آنگاه به این معنی است که ما به لزوم آگاهی شهروندان باور داریم. حتی اگر فردمطلوب ما از صندوق بیرون نیاید.
بنابراین شرکت در این انتخابات درواقع بزرگداشت اعتقاد به لزوم «آگاهی شهروندان» و نیز «تعیین‌کنندگی نقش مردم» است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.