دیدگاههای روحانی و ولایتی درباره مطالبات زنان
محبوبه حسینزاده :در سالهای اخیر بحث زنان و حقوق آنان به یکی از مسایل روز تبدیل شده است، اما در دو دوره زمانی، این بحثها به صورت جدیتری در سطح کلان مطرح میشود. یکی قبل از انتخابات ریاستجمهوری که کاندیداهای مختلف تلاش میکنند با وعدههای کلی به زنان، رای آنان را به خود اختصاص دهند و یکبار هم در شروع دوره ریاستجمهوری که رییسجمهور جدید، با ارایه لوایح و سیاستگذاریهای جدید، نقطهنظرات و عقاید واقعی خود در مورد زنان را آشکار میکند. تلاش کردیم تا با انجام مصاحبه با ستادهای زنان کاندیداهای مختلف از سیاستهای آنان در مورد زنان آگاه شویم. از این میان، فقط موفق به انجام مصاحبه با ستاد زنان سه کاندیدا - روحانی، عارف و ولایتی - شدیم. ستاد جلیلی، ما را به مصاحبه فرشته روحافزا، رییس ستاد زنان، با شبکه دو صداوسیما ارجاع داد و با وجود تماسهای مکرر در چند روز متوالی موفق به صحبت با مسوول ستاد زنان بقیه کاندیداها نشدیم. به دلیل محدودیت حجم صفحه و ائتلاف آقایان روحانی و عارف، به ذکر نظرات ستاد روحانی بسنده میکنیم.
نظر شما در مورد الحاق به کنوانسیونهای بینالمللی برای ارتقای وضعیت حقوقی و اجتماعی زنان، از جمله کنوانسیون منع تمامی اشکال تبعیض علیه زنان، چیست؟
پروین داداندیش، رییس کمیته زنان و خانواده ستاد روحانی: باید این مساله را در نظر بگیریم که کنوانسیون منع تبعیض علیه زنان در دوره دولت اصلاحات به مجلس رفت و دوبار به شورای نگهبان فرستاده شد و در نهایت به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع داده شد. این کنوانسیون در دو کمیسیون مجمع مورد بررسی قرار گرفت ولی با توجه به شرایط آن زمان، مجمع این مساله را مسکوت گذاشت. روحانی با توجه به تخصص در زمینه حقوق مدنی، اگر در انتخابات برنده شود، میتواند تدبیری بیندیشد که نتیجهای که از این مصوبه مجمع بیرون میآید، بهنفع زنان باشد. او با توجه به حساسیتی که به مساله زنان دارد، باید جوابی به این خواسته بدهد.
فاطمه سلیمی، رییس کمیته بانوان ستاد ولایتی: الحاق ایران به کنوانسیون جزو مواردی است که باید در مجلس مصوب شود. اما آنچه مسلم است، ولایتی با توجه به دیدگاه خاصی که نسبت به نقش بانوان دارد و زن را با مرد برابر میداند، اگر قرار باشد لایحهای از سوی دولت به مجلس در این مورد ارایه کنند، این کار را انجام میدهند.
نظر شما در مورد قوانینی از جمله دیه و ارث نابرابر چیست؟
داداندیش: برخی از قوانین که این استنباط و نگرش در موردشان وجود دارد که تبعیضآمیز هستند و به شرع نسبت داده میشوند، در قرآن آمده است و جزو قوانین شرع است. نظر روحانی در مورد این قوانین، این است که باید این مسایل در حوزههای علمیه حل شود. این قوانین باید با استناد به اجتهاد از طریق مراجع در حوزه علمیه بررسی شود و با توجه به شرایط زمانی و مکانی در مورد آن نظر بدهند. این مساله در حوزه اختیارات ریاستجمهوری نیست. اما برخی از قوانین که به غلط از اسلام استنباط شده، میتوانند تغییر کنند. روحانی در سخنان خود گفته است: «دولت آینده، دولت تدبیر و امید، دولتی فارغ از تبعیض و نگاه جنسیتی است. این دولت میان زن و مرد در کسب انواع موقعیتهای اجتماعی و شغلی، تبعیض قایل نمیشود.» او همچنین گفته است: «در دولت تدبیر و امید، لوایح خاصی برای حمایت از زنان به مجلس تقدیم خواهد شد. دولت آینده بر عدالت به معنای فرصتهای برابر تاکید دارد.» «به امید روزی که زنان احساس کنند در جامعه با مردان، حقوق و فرصت برابر اجتماعی دارند.»
سلیمی: یکسری از این قوانین قابل تغییر و بررسی است و حقوق زنان نباید ضایع شود و تا جایی که ممکن است باید برابری را رعایت کنیم. حقوق زنان خانهدار باید مورد تفحص و بررسی قرار گیرد و این کار باید توسط زنان کارشناس و خود بانوان صورت گیرد و باید این مساله را به زنان تحصیلکرده و توانمند سپرد تا بدون تبعیضقایلشدن در مورد مشکلات زنان پاسخگو باشند و بررسی لازم را برای ارایه این لوایح انجام دهند.
نظر شما در مورد حقوق نابرابر زنان در داخل خانواده چیست؟ و چه راهکارهایی برای رفع این تبعیضها باید اندیشیده شود؟
داداندیش: روحانی، معتقد به حقوق زنان است و در برنامهاش هم به این موضوع پرداخته است. برنامه روحانی دارای شش هدف است و استراتژیهای مختلفی برای دستیابی به این اهداف تعیین کرده است. یکی از استراتژیهای ایشان، استیفای حقوق شرعی و قانونی است و راهکارهای ذکر شده برای آن «بازنگری در قوانین خانواده، تقویت ضمانت اجرایی قوانین؛ تصویب قوانین جدید در جهت رفع ظلم و خشونت در خانواده و اجتماع نسبت به زنان» است. اجرایی کردن قانون بیمه همگانی برای زنان خانهدار با اولویت زنان سرپرست خانوار از دیگر برنامههای ایشان برای زنان است.
سلیمی: نظر ولایتی این است که زنان، نفر اصلی و مدیر خانواده هستند و تامین حقوق و امنیت زن باعث امنیت خانواده میشود. در این مورد هم باید همانند سوال قبلی اقدامات لازم صورت گیرد.
نظر شما در مورد امنیت روانی زنان در فضاهای عمومی چیست؟
داداندیش: یکی از راهبردهای روحانی، حل مشکلات ویژه دختران جوان و زنان است. ایجاد امنیت اجتماعی و مقابله با خطرات و آسیبهای متوجه زنان، از جمله راهکارهای ایشان است. ایشان معتقد است که نابرابری بین دختران و پسران باید از بین برود. نظر روحانی این است: «لایحه حمایت از خانواده با محوریت ازدواج مجدد مردان و شیوه اجرای طرح امنیت اخلاقی و اجتماعی در خیابانها، مورد انتقاد بوده و باید مورد بازنگری فقهی متناسب با شرایط روز از سوی علما و مراجع تقلید صورت گیرد.» این ناامنی روانی باعث میشود که دختران جوان وارد حوزه ازدواج نشوند. ایشان نظرشان این است که این ناامنیها، چه در اجتماع و چه در خانه، باید از بین برود.
نظر شما در مورد حقوق اجتماعی و اقتصادی زنان و در مورد سهمیهبندی جنسیتی و ایجاد محدودیت برای زنان برای ورود به عرصههای فعالیت اقتصادی چیست؟
داداندیش: روحانی، موافق سهمیهبندی جنسیتی و دیگر تبعیضها در زمینه انتخاب شغل نیست. یکی از استراتژیهای وی، افزایش سهم زنان در پیشرفتهای اجتماعی، نگاه برابر به استعدادهای مدیریتی، علمی و پژوهشی زنان است. دختران ما در همه مراحل تحصیلی، عالی ظاهر میشوند ولی تعداد آنها به عنوان استاد یا در حوزههای پژوهش و پستهای کلیدی و مدیریتی بسیار کم است. ایجاد فرصتهای شغلی بیشتر برای زنان، افزایش مهارتهای زنان، ارتقای مشارکت زنان در عرصههای مدیریتی، تصمیمسازی و تصمیمگیری از جمله برنامههای ایشان است. نظر روحانی این است که حتی سازمانهایی که تعداد زیادی کارمند زن دارند، ولی باز هم تعداد مدیران زن کمتری دارند در حالی که باید تلاش کنیم تا زنان را به سطوح مدیریتی بیاوریم.
علاوه بر این باید شاخصهای بهداشت سلامت زنان و دختران را هم ارتقا دهیم و این را به بالاترین سطح شاخصهای توسعه برسانیم و مشکلاتی مانند نرخ مرگومیر مادران، نوزادان و بیماریهای خاص دختران و زنان، مشکلات ستون فقرات و دیگر مشکلات و ناهنجاریهای جسمی دختران و دیگر بحثها را هم باید حل کرد.
او توسعه سازمانهای مردمنهاد زنان را مدنظر دارد و معتقد است که خیلی از کارها را باید به دست مردم داد در حالی که ما تعداد زیادی از این سازمانها را در دولت قبلی از دست دادیم. باید از این سازمانها هم حمایت قانونی کرد و هم حمایتهای مالی. اگر قرار است این سازمانها بازوهای کمکی دولت باشند، پس باید از لحاظ مالی هم حمایت شوند.
روحانی همچنین گفته است که دولت آینده باید نسبت به کاهش آمار دختران تحصیلکرده جویای کار اقدام کند و برای زنان ایجاد اشتغال کند.
چه راهکارهایی برای تامین امنیت اقتصادی زنان - چه زنان شاغل و چه زنانی که به خواست خود مادر بودن و خانهداری را انتخاب کردهاند - دارید؟
داداندیش: یکی از استراتژیهای روحانی برای مباحث اقتصادی، افزایش تواناییهای اقتصادی زنان است. این کار باید از طریق نظارت بر حقوق شغلی زنان در بخش دولتی و خصوصی، محاسبه کار زنان خانهدار در تولید ناخالص ملی، کاهش تفاوت فاحش نرخ بیکاری زنان، رفع محرومیت از چهره زنان روستایی با اختصاص سهم معین از اعتبارات و تسهیلات روستایی و رفع تبعیض و ناامنی شغلی از جامعه زنان کارگر صورت گیرد. زنان روستایی همانند مردان زحمت میکشند، هم در مزارع و بیرون از خانه کار میکنند و هم در داخل خانه ولی برای این کارها هیچ مزدی دریافت نمیکنند و در حالی که خودش ثروت به وجود آورده است، سهمی از این ثروت نمیبرد. زنان کارگر هم از قشر محرومتری هستند و چون به این شغل نیاز دارند، مجبورند هر کاری را با حقوق کمتری و بدون بیمه انجام دهند. این شرایط باید تغییر کند.
علاوه بر این باید کار زنان خانه در تولید ناخالص ملی محاسبه شود. زنان، کارهای زیادی در خانه انجام میدهند که وظیفهشان نیست و هرچند با انجام این کارها به اقتصاد خانواده و در نهایت به اقتصاد کشور کمک میکنند، اما این در آمارها در نظر گرفته نمیشود. هماکنون زنان خانهدار جزو افراد بیکار محسوب میشوند در حالی که باید این زنان بیمه شوند و بیمه تامین اجتماعی و بازنشستگی داشته باشند.
سازوکارهای حمایتی شما برای زنان در شرایط تحریمها چیست؟
داداندیش: اولین کار، برداشتن تحریمهاست چون اگر نتوانیم تحریمها را برداریم، نمیتوانیم بقیه مشکلات را حل کنیم. برنامه روحانی در بخش زنان و خانواده، دو هدف دارد. تقویت نهاد خانواده و ضرورت ایجاد رضایتمندی در زندگی خانوادگی. وقتی راهکارها را طرح میکنند، میگویند که دولت باید اولویت را به خانوادههای نیازمند برای تامین نیازهای اساسی مثل خوراک و پوشاک و بهداشت دهد و حتما باید برنامهریزیهای ویژهای برای این کار صورت گیرد. باید یارانهها برای زنان سرپرست خانوار و نیازمند افزایش یابد و اینها بحثهایی است که ایشان مطرح کردهاند و امیدواریم که بتوانیم. او در یکی از برنامههای خود از «بازآوری رفاه برای تمامی بانوان نستوه ایران» گفته است و هدفش این است که دنبال حکمرانی خوب باشد و این حکمرانی خوب باید امید و آرامش و رفاه را به زندگی ایرانیان برگرداند. باید اعتماد عمومی که یک سرمایه اجتماعی است بازسازی شود و روحانی برای بازسازی این اعتماد به زنان و جوانان رجوع میکند.
سلیمی به این سوال هم پاسخی نداد با این استدلال که در صورت برگزیده شدن ولایتی به ریاستجمهوری، تلاش میشود تا تحریمها برداشته شود و این سوال دیگر موضوعیت نخواهد داشت.
نظر شما در مورد الحاق به کنوانسیونهای بینالمللی برای ارتقای وضعیت حقوقی و اجتماعی زنان، از جمله کنوانسیون منع تمامی اشکال تبعیض علیه زنان، چیست؟
پروین داداندیش، رییس کمیته زنان و خانواده ستاد روحانی: باید این مساله را در نظر بگیریم که کنوانسیون منع تبعیض علیه زنان در دوره دولت اصلاحات به مجلس رفت و دوبار به شورای نگهبان فرستاده شد و در نهایت به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع داده شد. این کنوانسیون در دو کمیسیون مجمع مورد بررسی قرار گرفت ولی با توجه به شرایط آن زمان، مجمع این مساله را مسکوت گذاشت. روحانی با توجه به تخصص در زمینه حقوق مدنی، اگر در انتخابات برنده شود، میتواند تدبیری بیندیشد که نتیجهای که از این مصوبه مجمع بیرون میآید، بهنفع زنان باشد. او با توجه به حساسیتی که به مساله زنان دارد، باید جوابی به این خواسته بدهد.
فاطمه سلیمی، رییس کمیته بانوان ستاد ولایتی: الحاق ایران به کنوانسیون جزو مواردی است که باید در مجلس مصوب شود. اما آنچه مسلم است، ولایتی با توجه به دیدگاه خاصی که نسبت به نقش بانوان دارد و زن را با مرد برابر میداند، اگر قرار باشد لایحهای از سوی دولت به مجلس در این مورد ارایه کنند، این کار را انجام میدهند.
نظر شما در مورد قوانینی از جمله دیه و ارث نابرابر چیست؟
داداندیش: برخی از قوانین که این استنباط و نگرش در موردشان وجود دارد که تبعیضآمیز هستند و به شرع نسبت داده میشوند، در قرآن آمده است و جزو قوانین شرع است. نظر روحانی در مورد این قوانین، این است که باید این مسایل در حوزههای علمیه حل شود. این قوانین باید با استناد به اجتهاد از طریق مراجع در حوزه علمیه بررسی شود و با توجه به شرایط زمانی و مکانی در مورد آن نظر بدهند. این مساله در حوزه اختیارات ریاستجمهوری نیست. اما برخی از قوانین که به غلط از اسلام استنباط شده، میتوانند تغییر کنند. روحانی در سخنان خود گفته است: «دولت آینده، دولت تدبیر و امید، دولتی فارغ از تبعیض و نگاه جنسیتی است. این دولت میان زن و مرد در کسب انواع موقعیتهای اجتماعی و شغلی، تبعیض قایل نمیشود.» او همچنین گفته است: «در دولت تدبیر و امید، لوایح خاصی برای حمایت از زنان به مجلس تقدیم خواهد شد. دولت آینده بر عدالت به معنای فرصتهای برابر تاکید دارد.» «به امید روزی که زنان احساس کنند در جامعه با مردان، حقوق و فرصت برابر اجتماعی دارند.»
سلیمی: یکسری از این قوانین قابل تغییر و بررسی است و حقوق زنان نباید ضایع شود و تا جایی که ممکن است باید برابری را رعایت کنیم. حقوق زنان خانهدار باید مورد تفحص و بررسی قرار گیرد و این کار باید توسط زنان کارشناس و خود بانوان صورت گیرد و باید این مساله را به زنان تحصیلکرده و توانمند سپرد تا بدون تبعیضقایلشدن در مورد مشکلات زنان پاسخگو باشند و بررسی لازم را برای ارایه این لوایح انجام دهند.
نظر شما در مورد حقوق نابرابر زنان در داخل خانواده چیست؟ و چه راهکارهایی برای رفع این تبعیضها باید اندیشیده شود؟
داداندیش: روحانی، معتقد به حقوق زنان است و در برنامهاش هم به این موضوع پرداخته است. برنامه روحانی دارای شش هدف است و استراتژیهای مختلفی برای دستیابی به این اهداف تعیین کرده است. یکی از استراتژیهای ایشان، استیفای حقوق شرعی و قانونی است و راهکارهای ذکر شده برای آن «بازنگری در قوانین خانواده، تقویت ضمانت اجرایی قوانین؛ تصویب قوانین جدید در جهت رفع ظلم و خشونت در خانواده و اجتماع نسبت به زنان» است. اجرایی کردن قانون بیمه همگانی برای زنان خانهدار با اولویت زنان سرپرست خانوار از دیگر برنامههای ایشان برای زنان است.
سلیمی: نظر ولایتی این است که زنان، نفر اصلی و مدیر خانواده هستند و تامین حقوق و امنیت زن باعث امنیت خانواده میشود. در این مورد هم باید همانند سوال قبلی اقدامات لازم صورت گیرد.
نظر شما در مورد امنیت روانی زنان در فضاهای عمومی چیست؟
داداندیش: یکی از راهبردهای روحانی، حل مشکلات ویژه دختران جوان و زنان است. ایجاد امنیت اجتماعی و مقابله با خطرات و آسیبهای متوجه زنان، از جمله راهکارهای ایشان است. ایشان معتقد است که نابرابری بین دختران و پسران باید از بین برود. نظر روحانی این است: «لایحه حمایت از خانواده با محوریت ازدواج مجدد مردان و شیوه اجرای طرح امنیت اخلاقی و اجتماعی در خیابانها، مورد انتقاد بوده و باید مورد بازنگری فقهی متناسب با شرایط روز از سوی علما و مراجع تقلید صورت گیرد.» این ناامنی روانی باعث میشود که دختران جوان وارد حوزه ازدواج نشوند. ایشان نظرشان این است که این ناامنیها، چه در اجتماع و چه در خانه، باید از بین برود.
نظر شما در مورد حقوق اجتماعی و اقتصادی زنان و در مورد سهمیهبندی جنسیتی و ایجاد محدودیت برای زنان برای ورود به عرصههای فعالیت اقتصادی چیست؟
داداندیش: روحانی، موافق سهمیهبندی جنسیتی و دیگر تبعیضها در زمینه انتخاب شغل نیست. یکی از استراتژیهای وی، افزایش سهم زنان در پیشرفتهای اجتماعی، نگاه برابر به استعدادهای مدیریتی، علمی و پژوهشی زنان است. دختران ما در همه مراحل تحصیلی، عالی ظاهر میشوند ولی تعداد آنها به عنوان استاد یا در حوزههای پژوهش و پستهای کلیدی و مدیریتی بسیار کم است. ایجاد فرصتهای شغلی بیشتر برای زنان، افزایش مهارتهای زنان، ارتقای مشارکت زنان در عرصههای مدیریتی، تصمیمسازی و تصمیمگیری از جمله برنامههای ایشان است. نظر روحانی این است که حتی سازمانهایی که تعداد زیادی کارمند زن دارند، ولی باز هم تعداد مدیران زن کمتری دارند در حالی که باید تلاش کنیم تا زنان را به سطوح مدیریتی بیاوریم.
علاوه بر این باید شاخصهای بهداشت سلامت زنان و دختران را هم ارتقا دهیم و این را به بالاترین سطح شاخصهای توسعه برسانیم و مشکلاتی مانند نرخ مرگومیر مادران، نوزادان و بیماریهای خاص دختران و زنان، مشکلات ستون فقرات و دیگر مشکلات و ناهنجاریهای جسمی دختران و دیگر بحثها را هم باید حل کرد.
او توسعه سازمانهای مردمنهاد زنان را مدنظر دارد و معتقد است که خیلی از کارها را باید به دست مردم داد در حالی که ما تعداد زیادی از این سازمانها را در دولت قبلی از دست دادیم. باید از این سازمانها هم حمایت قانونی کرد و هم حمایتهای مالی. اگر قرار است این سازمانها بازوهای کمکی دولت باشند، پس باید از لحاظ مالی هم حمایت شوند.
روحانی همچنین گفته است که دولت آینده باید نسبت به کاهش آمار دختران تحصیلکرده جویای کار اقدام کند و برای زنان ایجاد اشتغال کند.
چه راهکارهایی برای تامین امنیت اقتصادی زنان - چه زنان شاغل و چه زنانی که به خواست خود مادر بودن و خانهداری را انتخاب کردهاند - دارید؟
داداندیش: یکی از استراتژیهای روحانی برای مباحث اقتصادی، افزایش تواناییهای اقتصادی زنان است. این کار باید از طریق نظارت بر حقوق شغلی زنان در بخش دولتی و خصوصی، محاسبه کار زنان خانهدار در تولید ناخالص ملی، کاهش تفاوت فاحش نرخ بیکاری زنان، رفع محرومیت از چهره زنان روستایی با اختصاص سهم معین از اعتبارات و تسهیلات روستایی و رفع تبعیض و ناامنی شغلی از جامعه زنان کارگر صورت گیرد. زنان روستایی همانند مردان زحمت میکشند، هم در مزارع و بیرون از خانه کار میکنند و هم در داخل خانه ولی برای این کارها هیچ مزدی دریافت نمیکنند و در حالی که خودش ثروت به وجود آورده است، سهمی از این ثروت نمیبرد. زنان کارگر هم از قشر محرومتری هستند و چون به این شغل نیاز دارند، مجبورند هر کاری را با حقوق کمتری و بدون بیمه انجام دهند. این شرایط باید تغییر کند.
علاوه بر این باید کار زنان خانه در تولید ناخالص ملی محاسبه شود. زنان، کارهای زیادی در خانه انجام میدهند که وظیفهشان نیست و هرچند با انجام این کارها به اقتصاد خانواده و در نهایت به اقتصاد کشور کمک میکنند، اما این در آمارها در نظر گرفته نمیشود. هماکنون زنان خانهدار جزو افراد بیکار محسوب میشوند در حالی که باید این زنان بیمه شوند و بیمه تامین اجتماعی و بازنشستگی داشته باشند.
سازوکارهای حمایتی شما برای زنان در شرایط تحریمها چیست؟
داداندیش: اولین کار، برداشتن تحریمهاست چون اگر نتوانیم تحریمها را برداریم، نمیتوانیم بقیه مشکلات را حل کنیم. برنامه روحانی در بخش زنان و خانواده، دو هدف دارد. تقویت نهاد خانواده و ضرورت ایجاد رضایتمندی در زندگی خانوادگی. وقتی راهکارها را طرح میکنند، میگویند که دولت باید اولویت را به خانوادههای نیازمند برای تامین نیازهای اساسی مثل خوراک و پوشاک و بهداشت دهد و حتما باید برنامهریزیهای ویژهای برای این کار صورت گیرد. باید یارانهها برای زنان سرپرست خانوار و نیازمند افزایش یابد و اینها بحثهایی است که ایشان مطرح کردهاند و امیدواریم که بتوانیم. او در یکی از برنامههای خود از «بازآوری رفاه برای تمامی بانوان نستوه ایران» گفته است و هدفش این است که دنبال حکمرانی خوب باشد و این حکمرانی خوب باید امید و آرامش و رفاه را به زندگی ایرانیان برگرداند. باید اعتماد عمومی که یک سرمایه اجتماعی است بازسازی شود و روحانی برای بازسازی این اعتماد به زنان و جوانان رجوع میکند.
سلیمی به این سوال هم پاسخی نداد با این استدلال که در صورت برگزیده شدن ولایتی به ریاستجمهوری، تلاش میشود تا تحریمها برداشته شود و این سوال دیگر موضوعیت نخواهد داشت.
محبوبه حسینزاده :در سالهای اخیر بحث زنان و حقوق آنان به یکی از مسایل روز تبدیل شده است، اما در دو دوره زمانی، این بحثها به صورت جدیتری در سطح کلان مطرح میشود. یکی قبل از انتخابات ریاستجمهوری که کاندیداهای مختلف تلاش میکنند با وعدههای کلی به زنان، رای آنان را به خود اختصاص دهند و یکبار هم در شروع دوره ریاستجمهوری که رییسجمهور جدید، با ارایه لوایح و سیاستگذاریهای جدید، نقطهنظرات و عقاید واقعی خود در مورد زنان را آشکار میکند. تلاش کردیم تا با انجام مصاحبه با ستادهای زنان کاندیداهای مختلف از سیاستهای آنان در مورد زنان آگاه شویم. از این میان، فقط موفق به انجام مصاحبه با ستاد زنان سه کاندیدا - روحانی، عارف و ولایتی - شدیم. ستاد جلیلی، ما را به مصاحبه فرشته روحافزا، رییس ستاد زنان، با شبکه دو صداوسیما ارجاع داد و با وجود تماسهای مکرر در چند روز متوالی موفق به صحبت با مسوول ستاد زنان بقیه کاندیداها نشدیم. به دلیل محدودیت حجم صفحه و ائتلاف آقایان روحانی و عارف، به ذکر نظرات ستاد روحانی بسنده میکنیم.
نظر شما در مورد الحاق به کنوانسیونهای بینالمللی برای ارتقای وضعیت حقوقی و اجتماعی زنان، از جمله کنوانسیون منع تمامی اشکال تبعیض علیه زنان، چیست؟
پروین داداندیش، رییس کمیته زنان و خانواده ستاد روحانی: باید این مساله را در نظر بگیریم که کنوانسیون منع تبعیض علیه زنان در دوره دولت اصلاحات به مجلس رفت و دوبار به شورای نگهبان فرستاده شد و در نهایت به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع داده شد. این کنوانسیون در دو کمیسیون مجمع مورد بررسی قرار گرفت ولی با توجه به شرایط آن زمان، مجمع این مساله را مسکوت گذاشت. روحانی با توجه به تخصص در زمینه حقوق مدنی، اگر در انتخابات برنده شود، میتواند تدبیری بیندیشد که نتیجهای که از این مصوبه مجمع بیرون میآید، بهنفع زنان باشد. او با توجه به حساسیتی که به مساله زنان دارد، باید جوابی به این خواسته بدهد.
فاطمه سلیمی، رییس کمیته بانوان ستاد ولایتی: الحاق ایران به کنوانسیون جزو مواردی است که باید در مجلس مصوب شود. اما آنچه مسلم است، ولایتی با توجه به دیدگاه خاصی که نسبت به نقش بانوان دارد و زن را با مرد برابر میداند، اگر قرار باشد لایحهای از سوی دولت به مجلس در این مورد ارایه کنند، این کار را انجام میدهند.
نظر شما در مورد قوانینی از جمله دیه و ارث نابرابر چیست؟
داداندیش: برخی از قوانین که این استنباط و نگرش در موردشان وجود دارد که تبعیضآمیز هستند و به شرع نسبت داده میشوند، در قرآن آمده است و جزو قوانین شرع است. نظر روحانی در مورد این قوانین، این است که باید این مسایل در حوزههای علمیه حل شود. این قوانین باید با استناد به اجتهاد از طریق مراجع در حوزه علمیه بررسی شود و با توجه به شرایط زمانی و مکانی در مورد آن نظر بدهند. این مساله در حوزه اختیارات ریاستجمهوری نیست. اما برخی از قوانین که به غلط از اسلام استنباط شده، میتوانند تغییر کنند. روحانی در سخنان خود گفته است: «دولت آینده، دولت تدبیر و امید، دولتی فارغ از تبعیض و نگاه جنسیتی است. این دولت میان زن و مرد در کسب انواع موقعیتهای اجتماعی و شغلی، تبعیض قایل نمیشود.» او همچنین گفته است: «در دولت تدبیر و امید، لوایح خاصی برای حمایت از زنان به مجلس تقدیم خواهد شد. دولت آینده بر عدالت به معنای فرصتهای برابر تاکید دارد.» «به امید روزی که زنان احساس کنند در جامعه با مردان، حقوق و فرصت برابر اجتماعی دارند.»
سلیمی: یکسری از این قوانین قابل تغییر و بررسی است و حقوق زنان نباید ضایع شود و تا جایی که ممکن است باید برابری را رعایت کنیم. حقوق زنان خانهدار باید مورد تفحص و بررسی قرار گیرد و این کار باید توسط زنان کارشناس و خود بانوان صورت گیرد و باید این مساله را به زنان تحصیلکرده و توانمند سپرد تا بدون تبعیضقایلشدن در مورد مشکلات زنان پاسخگو باشند و بررسی لازم را برای ارایه این لوایح انجام دهند.
نظر شما در مورد حقوق نابرابر زنان در داخل خانواده چیست؟ و چه راهکارهایی برای رفع این تبعیضها باید اندیشیده شود؟
داداندیش: روحانی، معتقد به حقوق زنان است و در برنامهاش هم به این موضوع پرداخته است. برنامه روحانی دارای شش هدف است و استراتژیهای مختلفی برای دستیابی به این اهداف تعیین کرده است. یکی از استراتژیهای ایشان، استیفای حقوق شرعی و قانونی است و راهکارهای ذکر شده برای آن «بازنگری در قوانین خانواده، تقویت ضمانت اجرایی قوانین؛ تصویب قوانین جدید در جهت رفع ظلم و خشونت در خانواده و اجتماع نسبت به زنان» است. اجرایی کردن قانون بیمه همگانی برای زنان خانهدار با اولویت زنان سرپرست خانوار از دیگر برنامههای ایشان برای زنان است.
سلیمی: نظر ولایتی این است که زنان، نفر اصلی و مدیر خانواده هستند و تامین حقوق و امنیت زن باعث امنیت خانواده میشود. در این مورد هم باید همانند سوال قبلی اقدامات لازم صورت گیرد.
نظر شما در مورد امنیت روانی زنان در فضاهای عمومی چیست؟
داداندیش: یکی از راهبردهای روحانی، حل مشکلات ویژه دختران جوان و زنان است. ایجاد امنیت اجتماعی و مقابله با خطرات و آسیبهای متوجه زنان، از جمله راهکارهای ایشان است. ایشان معتقد است که نابرابری بین دختران و پسران باید از بین برود. نظر روحانی این است: «لایحه حمایت از خانواده با محوریت ازدواج مجدد مردان و شیوه اجرای طرح امنیت اخلاقی و اجتماعی در خیابانها، مورد انتقاد بوده و باید مورد بازنگری فقهی متناسب با شرایط روز از سوی علما و مراجع تقلید صورت گیرد.» این ناامنی روانی باعث میشود که دختران جوان وارد حوزه ازدواج نشوند. ایشان نظرشان این است که این ناامنیها، چه در اجتماع و چه در خانه، باید از بین برود.
نظر شما در مورد حقوق اجتماعی و اقتصادی زنان و در مورد سهمیهبندی جنسیتی و ایجاد محدودیت برای زنان برای ورود به عرصههای فعالیت اقتصادی چیست؟
داداندیش: روحانی، موافق سهمیهبندی جنسیتی و دیگر تبعیضها در زمینه انتخاب شغل نیست. یکی از استراتژیهای وی، افزایش سهم زنان در پیشرفتهای اجتماعی، نگاه برابر به استعدادهای مدیریتی، علمی و پژوهشی زنان است. دختران ما در همه مراحل تحصیلی، عالی ظاهر میشوند ولی تعداد آنها به عنوان استاد یا در حوزههای پژوهش و پستهای کلیدی و مدیریتی بسیار کم است. ایجاد فرصتهای شغلی بیشتر برای زنان، افزایش مهارتهای زنان، ارتقای مشارکت زنان در عرصههای مدیریتی، تصمیمسازی و تصمیمگیری از جمله برنامههای ایشان است. نظر روحانی این است که حتی سازمانهایی که تعداد زیادی کارمند زن دارند، ولی باز هم تعداد مدیران زن کمتری دارند در حالی که باید تلاش کنیم تا زنان را به سطوح مدیریتی بیاوریم.
علاوه بر این باید شاخصهای بهداشت سلامت زنان و دختران را هم ارتقا دهیم و این را به بالاترین سطح شاخصهای توسعه برسانیم و مشکلاتی مانند نرخ مرگومیر مادران، نوزادان و بیماریهای خاص دختران و زنان، مشکلات ستون فقرات و دیگر مشکلات و ناهنجاریهای جسمی دختران و دیگر بحثها را هم باید حل کرد.
او توسعه سازمانهای مردمنهاد زنان را مدنظر دارد و معتقد است که خیلی از کارها را باید به دست مردم داد در حالی که ما تعداد زیادی از این سازمانها را در دولت قبلی از دست دادیم. باید از این سازمانها هم حمایت قانونی کرد و هم حمایتهای مالی. اگر قرار است این سازمانها بازوهای کمکی دولت باشند، پس باید از لحاظ مالی هم حمایت شوند.
روحانی همچنین گفته است که دولت آینده باید نسبت به کاهش آمار دختران تحصیلکرده جویای کار اقدام کند و برای زنان ایجاد اشتغال کند.
چه راهکارهایی برای تامین امنیت اقتصادی زنان - چه زنان شاغل و چه زنانی که به خواست خود مادر بودن و خانهداری را انتخاب کردهاند - دارید؟
داداندیش: یکی از استراتژیهای روحانی برای مباحث اقتصادی، افزایش تواناییهای اقتصادی زنان است. این کار باید از طریق نظارت بر حقوق شغلی زنان در بخش دولتی و خصوصی، محاسبه کار زنان خانهدار در تولید ناخالص ملی، کاهش تفاوت فاحش نرخ بیکاری زنان، رفع محرومیت از چهره زنان روستایی با اختصاص سهم معین از اعتبارات و تسهیلات روستایی و رفع تبعیض و ناامنی شغلی از جامعه زنان کارگر صورت گیرد. زنان روستایی همانند مردان زحمت میکشند، هم در مزارع و بیرون از خانه کار میکنند و هم در داخل خانه ولی برای این کارها هیچ مزدی دریافت نمیکنند و در حالی که خودش ثروت به وجود آورده است، سهمی از این ثروت نمیبرد. زنان کارگر هم از قشر محرومتری هستند و چون به این شغل نیاز دارند، مجبورند هر کاری را با حقوق کمتری و بدون بیمه انجام دهند. این شرایط باید تغییر کند.
علاوه بر این باید کار زنان خانه در تولید ناخالص ملی محاسبه شود. زنان، کارهای زیادی در خانه انجام میدهند که وظیفهشان نیست و هرچند با انجام این کارها به اقتصاد خانواده و در نهایت به اقتصاد کشور کمک میکنند، اما این در آمارها در نظر گرفته نمیشود. هماکنون زنان خانهدار جزو افراد بیکار محسوب میشوند در حالی که باید این زنان بیمه شوند و بیمه تامین اجتماعی و بازنشستگی داشته باشند.
سازوکارهای حمایتی شما برای زنان در شرایط تحریمها چیست؟
داداندیش: اولین کار، برداشتن تحریمهاست چون اگر نتوانیم تحریمها را برداریم، نمیتوانیم بقیه مشکلات را حل کنیم. برنامه روحانی در بخش زنان و خانواده، دو هدف دارد. تقویت نهاد خانواده و ضرورت ایجاد رضایتمندی در زندگی خانوادگی. وقتی راهکارها را طرح میکنند، میگویند که دولت باید اولویت را به خانوادههای نیازمند برای تامین نیازهای اساسی مثل خوراک و پوشاک و بهداشت دهد و حتما باید برنامهریزیهای ویژهای برای این کار صورت گیرد. باید یارانهها برای زنان سرپرست خانوار و نیازمند افزایش یابد و اینها بحثهایی است که ایشان مطرح کردهاند و امیدواریم که بتوانیم. او در یکی از برنامههای خود از «بازآوری رفاه برای تمامی بانوان نستوه ایران» گفته است و هدفش این است که دنبال حکمرانی خوب باشد و این حکمرانی خوب باید امید و آرامش و رفاه را به زندگی ایرانیان برگرداند. باید اعتماد عمومی که یک سرمایه اجتماعی است بازسازی شود و روحانی برای بازسازی این اعتماد به زنان و جوانان رجوع میکند.
سلیمی به این سوال هم پاسخی نداد با این استدلال که در صورت برگزیده شدن ولایتی به ریاستجمهوری، تلاش میشود تا تحریمها برداشته شود و این سوال دیگر موضوعیت نخواهد داشت.
نظر شما در مورد الحاق به کنوانسیونهای بینالمللی برای ارتقای وضعیت حقوقی و اجتماعی زنان، از جمله کنوانسیون منع تمامی اشکال تبعیض علیه زنان، چیست؟
پروین داداندیش، رییس کمیته زنان و خانواده ستاد روحانی: باید این مساله را در نظر بگیریم که کنوانسیون منع تبعیض علیه زنان در دوره دولت اصلاحات به مجلس رفت و دوبار به شورای نگهبان فرستاده شد و در نهایت به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع داده شد. این کنوانسیون در دو کمیسیون مجمع مورد بررسی قرار گرفت ولی با توجه به شرایط آن زمان، مجمع این مساله را مسکوت گذاشت. روحانی با توجه به تخصص در زمینه حقوق مدنی، اگر در انتخابات برنده شود، میتواند تدبیری بیندیشد که نتیجهای که از این مصوبه مجمع بیرون میآید، بهنفع زنان باشد. او با توجه به حساسیتی که به مساله زنان دارد، باید جوابی به این خواسته بدهد.
فاطمه سلیمی، رییس کمیته بانوان ستاد ولایتی: الحاق ایران به کنوانسیون جزو مواردی است که باید در مجلس مصوب شود. اما آنچه مسلم است، ولایتی با توجه به دیدگاه خاصی که نسبت به نقش بانوان دارد و زن را با مرد برابر میداند، اگر قرار باشد لایحهای از سوی دولت به مجلس در این مورد ارایه کنند، این کار را انجام میدهند.
نظر شما در مورد قوانینی از جمله دیه و ارث نابرابر چیست؟
داداندیش: برخی از قوانین که این استنباط و نگرش در موردشان وجود دارد که تبعیضآمیز هستند و به شرع نسبت داده میشوند، در قرآن آمده است و جزو قوانین شرع است. نظر روحانی در مورد این قوانین، این است که باید این مسایل در حوزههای علمیه حل شود. این قوانین باید با استناد به اجتهاد از طریق مراجع در حوزه علمیه بررسی شود و با توجه به شرایط زمانی و مکانی در مورد آن نظر بدهند. این مساله در حوزه اختیارات ریاستجمهوری نیست. اما برخی از قوانین که به غلط از اسلام استنباط شده، میتوانند تغییر کنند. روحانی در سخنان خود گفته است: «دولت آینده، دولت تدبیر و امید، دولتی فارغ از تبعیض و نگاه جنسیتی است. این دولت میان زن و مرد در کسب انواع موقعیتهای اجتماعی و شغلی، تبعیض قایل نمیشود.» او همچنین گفته است: «در دولت تدبیر و امید، لوایح خاصی برای حمایت از زنان به مجلس تقدیم خواهد شد. دولت آینده بر عدالت به معنای فرصتهای برابر تاکید دارد.» «به امید روزی که زنان احساس کنند در جامعه با مردان، حقوق و فرصت برابر اجتماعی دارند.»
سلیمی: یکسری از این قوانین قابل تغییر و بررسی است و حقوق زنان نباید ضایع شود و تا جایی که ممکن است باید برابری را رعایت کنیم. حقوق زنان خانهدار باید مورد تفحص و بررسی قرار گیرد و این کار باید توسط زنان کارشناس و خود بانوان صورت گیرد و باید این مساله را به زنان تحصیلکرده و توانمند سپرد تا بدون تبعیضقایلشدن در مورد مشکلات زنان پاسخگو باشند و بررسی لازم را برای ارایه این لوایح انجام دهند.
نظر شما در مورد حقوق نابرابر زنان در داخل خانواده چیست؟ و چه راهکارهایی برای رفع این تبعیضها باید اندیشیده شود؟
داداندیش: روحانی، معتقد به حقوق زنان است و در برنامهاش هم به این موضوع پرداخته است. برنامه روحانی دارای شش هدف است و استراتژیهای مختلفی برای دستیابی به این اهداف تعیین کرده است. یکی از استراتژیهای ایشان، استیفای حقوق شرعی و قانونی است و راهکارهای ذکر شده برای آن «بازنگری در قوانین خانواده، تقویت ضمانت اجرایی قوانین؛ تصویب قوانین جدید در جهت رفع ظلم و خشونت در خانواده و اجتماع نسبت به زنان» است. اجرایی کردن قانون بیمه همگانی برای زنان خانهدار با اولویت زنان سرپرست خانوار از دیگر برنامههای ایشان برای زنان است.
سلیمی: نظر ولایتی این است که زنان، نفر اصلی و مدیر خانواده هستند و تامین حقوق و امنیت زن باعث امنیت خانواده میشود. در این مورد هم باید همانند سوال قبلی اقدامات لازم صورت گیرد.
نظر شما در مورد امنیت روانی زنان در فضاهای عمومی چیست؟
داداندیش: یکی از راهبردهای روحانی، حل مشکلات ویژه دختران جوان و زنان است. ایجاد امنیت اجتماعی و مقابله با خطرات و آسیبهای متوجه زنان، از جمله راهکارهای ایشان است. ایشان معتقد است که نابرابری بین دختران و پسران باید از بین برود. نظر روحانی این است: «لایحه حمایت از خانواده با محوریت ازدواج مجدد مردان و شیوه اجرای طرح امنیت اخلاقی و اجتماعی در خیابانها، مورد انتقاد بوده و باید مورد بازنگری فقهی متناسب با شرایط روز از سوی علما و مراجع تقلید صورت گیرد.» این ناامنی روانی باعث میشود که دختران جوان وارد حوزه ازدواج نشوند. ایشان نظرشان این است که این ناامنیها، چه در اجتماع و چه در خانه، باید از بین برود.
نظر شما در مورد حقوق اجتماعی و اقتصادی زنان و در مورد سهمیهبندی جنسیتی و ایجاد محدودیت برای زنان برای ورود به عرصههای فعالیت اقتصادی چیست؟
داداندیش: روحانی، موافق سهمیهبندی جنسیتی و دیگر تبعیضها در زمینه انتخاب شغل نیست. یکی از استراتژیهای وی، افزایش سهم زنان در پیشرفتهای اجتماعی، نگاه برابر به استعدادهای مدیریتی، علمی و پژوهشی زنان است. دختران ما در همه مراحل تحصیلی، عالی ظاهر میشوند ولی تعداد آنها به عنوان استاد یا در حوزههای پژوهش و پستهای کلیدی و مدیریتی بسیار کم است. ایجاد فرصتهای شغلی بیشتر برای زنان، افزایش مهارتهای زنان، ارتقای مشارکت زنان در عرصههای مدیریتی، تصمیمسازی و تصمیمگیری از جمله برنامههای ایشان است. نظر روحانی این است که حتی سازمانهایی که تعداد زیادی کارمند زن دارند، ولی باز هم تعداد مدیران زن کمتری دارند در حالی که باید تلاش کنیم تا زنان را به سطوح مدیریتی بیاوریم.
علاوه بر این باید شاخصهای بهداشت سلامت زنان و دختران را هم ارتقا دهیم و این را به بالاترین سطح شاخصهای توسعه برسانیم و مشکلاتی مانند نرخ مرگومیر مادران، نوزادان و بیماریهای خاص دختران و زنان، مشکلات ستون فقرات و دیگر مشکلات و ناهنجاریهای جسمی دختران و دیگر بحثها را هم باید حل کرد.
او توسعه سازمانهای مردمنهاد زنان را مدنظر دارد و معتقد است که خیلی از کارها را باید به دست مردم داد در حالی که ما تعداد زیادی از این سازمانها را در دولت قبلی از دست دادیم. باید از این سازمانها هم حمایت قانونی کرد و هم حمایتهای مالی. اگر قرار است این سازمانها بازوهای کمکی دولت باشند، پس باید از لحاظ مالی هم حمایت شوند.
روحانی همچنین گفته است که دولت آینده باید نسبت به کاهش آمار دختران تحصیلکرده جویای کار اقدام کند و برای زنان ایجاد اشتغال کند.
چه راهکارهایی برای تامین امنیت اقتصادی زنان - چه زنان شاغل و چه زنانی که به خواست خود مادر بودن و خانهداری را انتخاب کردهاند - دارید؟
داداندیش: یکی از استراتژیهای روحانی برای مباحث اقتصادی، افزایش تواناییهای اقتصادی زنان است. این کار باید از طریق نظارت بر حقوق شغلی زنان در بخش دولتی و خصوصی، محاسبه کار زنان خانهدار در تولید ناخالص ملی، کاهش تفاوت فاحش نرخ بیکاری زنان، رفع محرومیت از چهره زنان روستایی با اختصاص سهم معین از اعتبارات و تسهیلات روستایی و رفع تبعیض و ناامنی شغلی از جامعه زنان کارگر صورت گیرد. زنان روستایی همانند مردان زحمت میکشند، هم در مزارع و بیرون از خانه کار میکنند و هم در داخل خانه ولی برای این کارها هیچ مزدی دریافت نمیکنند و در حالی که خودش ثروت به وجود آورده است، سهمی از این ثروت نمیبرد. زنان کارگر هم از قشر محرومتری هستند و چون به این شغل نیاز دارند، مجبورند هر کاری را با حقوق کمتری و بدون بیمه انجام دهند. این شرایط باید تغییر کند.
علاوه بر این باید کار زنان خانه در تولید ناخالص ملی محاسبه شود. زنان، کارهای زیادی در خانه انجام میدهند که وظیفهشان نیست و هرچند با انجام این کارها به اقتصاد خانواده و در نهایت به اقتصاد کشور کمک میکنند، اما این در آمارها در نظر گرفته نمیشود. هماکنون زنان خانهدار جزو افراد بیکار محسوب میشوند در حالی که باید این زنان بیمه شوند و بیمه تامین اجتماعی و بازنشستگی داشته باشند.
سازوکارهای حمایتی شما برای زنان در شرایط تحریمها چیست؟
داداندیش: اولین کار، برداشتن تحریمهاست چون اگر نتوانیم تحریمها را برداریم، نمیتوانیم بقیه مشکلات را حل کنیم. برنامه روحانی در بخش زنان و خانواده، دو هدف دارد. تقویت نهاد خانواده و ضرورت ایجاد رضایتمندی در زندگی خانوادگی. وقتی راهکارها را طرح میکنند، میگویند که دولت باید اولویت را به خانوادههای نیازمند برای تامین نیازهای اساسی مثل خوراک و پوشاک و بهداشت دهد و حتما باید برنامهریزیهای ویژهای برای این کار صورت گیرد. باید یارانهها برای زنان سرپرست خانوار و نیازمند افزایش یابد و اینها بحثهایی است که ایشان مطرح کردهاند و امیدواریم که بتوانیم. او در یکی از برنامههای خود از «بازآوری رفاه برای تمامی بانوان نستوه ایران» گفته است و هدفش این است که دنبال حکمرانی خوب باشد و این حکمرانی خوب باید امید و آرامش و رفاه را به زندگی ایرانیان برگرداند. باید اعتماد عمومی که یک سرمایه اجتماعی است بازسازی شود و روحانی برای بازسازی این اعتماد به زنان و جوانان رجوع میکند.
سلیمی به این سوال هم پاسخی نداد با این استدلال که در صورت برگزیده شدن ولایتی به ریاستجمهوری، تلاش میشود تا تحریمها برداشته شود و این سوال دیگر موضوعیت نخواهد داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.