115 سال پس از آغاز «فدریکو گارسیا لورکا»
جویبارانِ خونِ منجمد*
رضا گوران
«لورکا» بیش از یک نفر بود. برای همین با مرگ کنار نمیآمد. نگران رهایی همه آدمهای درونش بود. هزار اسب سرکش سیاه، میان مرتع خون... خون منجمد... در اتاق برای دوستانش، «مردن» را بازی میکرد. کف اتاق دراز میکشید شروع به مردن میکرد و تا تمامی وجودش را تجزیه نمیکرد بازی تمام نمیشد. آنقدر که حال همه بد میشد. بعد بلند میشد و میخندید... پسرک کوچکتر که بود از پله کوچک جلوی خانهاش میترسید. شاید از سقوط متنفر بود... نوشتن از «لورکا» برای من که حجم بیشتر آثارم را بر اساس و با نگاهی به آثار او ساختهام، کار سادهای نیست. «لورکا» خود، شعر بود. صور سیال وجودی که جاری در همهچیز بود، از خطوط طراحی روی کاغذ تا کلمه... «لورکا» خودش گنجایش خودش را نداشت. برای همین مرگ نافرجام میان زیتونزار با شلیک گلوله، زیر ماه، آن هم از پشت سر، را پذیرفت... کسی جز استبداد نمیتوانست به آن همه زندگی پایان دهد. خودش هم از این همه شور که آبستن زاییدنش بود خسته بود. «لورکا» برخلاف «یرما» همیشه باردار بود، اما سرزمینش گهواره امنی برای زایشهای مکرر او نبود. «لورکا» از سیاست چیزی نمیگفت، به همین دلیل بسیار سیاسی بود! آنچه او نمیفهمید
ستایش و پرستش زور نزد مردمانش بود... چه فرق میکند فرانکو یا فردیناند؟ وقتی به استبداد عادت کردهای... کسی که او را فروخت در ابتدا جمهوریخواه بود و چون دفتر شعرش چاپ نشده بود، بعد به فرانکو پیوسته بود، «آلفونسو» نامی داشت، از «لورکا» خوشش نمیآمد. در نبردهای میان جمهوریخواهان و فرانکو، در یکی از خطوط درگیر، لحظهای آتشبس میشود. پسر عمویی به پسر عموی دیگر که در جبهه روبهروست، نصف پاکت سیگارش را میدهد چون سیگار تمام شده است، بعد دوباره نبرد آغاز میشود. این را در کتاب «کاتالونیا» خواندهام. شاید برای «لورکا» پوچی این جدال احمقانه بیش از هرچیز دیگری آزاردهنده است. «لورکا» طرف هیچکس نبود. سمتی که او ایستاده بود، سمت مردمی بود که شعر را زندگی میکردند و عشق را ستایش... مردمی که از مرگ بیزارند و بوی سیب نشسته در بطن ملافههای سپید را به بوی خون روی پارچههای کتان ترجیح میدهند. «لورکا» نه شاعر، نقاش، نمایشنامهنویس، بازیگر یا کارگردان، که خود اسپانیا بود... تشنه میان چشمهای جوشان، همچون «یرما»...
*عبارتی از شاملو
«لورکا» بیش از یک نفر بود. برای همین با مرگ کنار نمیآمد. نگران رهایی همه آدمهای درونش بود. هزار اسب سرکش سیاه، میان مرتع خون... خون منجمد... در اتاق برای دوستانش، «مردن» را بازی میکرد. کف اتاق دراز میکشید شروع به مردن میکرد و تا تمامی وجودش را تجزیه نمیکرد بازی تمام نمیشد. آنقدر که حال همه بد میشد. بعد بلند میشد و میخندید... پسرک کوچکتر که بود از پله کوچک جلوی خانهاش میترسید. شاید از سقوط متنفر بود... نوشتن از «لورکا» برای من که حجم بیشتر آثارم را بر اساس و با نگاهی به آثار او ساختهام، کار سادهای نیست. «لورکا» خود، شعر بود. صور سیال وجودی که جاری در همهچیز بود، از خطوط طراحی روی کاغذ تا کلمه... «لورکا» خودش گنجایش خودش را نداشت. برای همین مرگ نافرجام میان زیتونزار با شلیک گلوله، زیر ماه، آن هم از پشت سر، را پذیرفت... کسی جز استبداد نمیتوانست به آن همه زندگی پایان دهد. خودش هم از این همه شور که آبستن زاییدنش بود خسته بود. «لورکا» برخلاف «یرما» همیشه باردار بود، اما سرزمینش گهواره امنی برای زایشهای مکرر او نبود. «لورکا» از سیاست چیزی نمیگفت، به همین دلیل بسیار سیاسی بود! آنچه او نمیفهمید
ستایش و پرستش زور نزد مردمانش بود... چه فرق میکند فرانکو یا فردیناند؟ وقتی به استبداد عادت کردهای... کسی که او را فروخت در ابتدا جمهوریخواه بود و چون دفتر شعرش چاپ نشده بود، بعد به فرانکو پیوسته بود، «آلفونسو» نامی داشت، از «لورکا» خوشش نمیآمد. در نبردهای میان جمهوریخواهان و فرانکو، در یکی از خطوط درگیر، لحظهای آتشبس میشود. پسر عمویی به پسر عموی دیگر که در جبهه روبهروست، نصف پاکت سیگارش را میدهد چون سیگار تمام شده است، بعد دوباره نبرد آغاز میشود. این را در کتاب «کاتالونیا» خواندهام. شاید برای «لورکا» پوچی این جدال احمقانه بیش از هرچیز دیگری آزاردهنده است. «لورکا» طرف هیچکس نبود. سمتی که او ایستاده بود، سمت مردمی بود که شعر را زندگی میکردند و عشق را ستایش... مردمی که از مرگ بیزارند و بوی سیب نشسته در بطن ملافههای سپید را به بوی خون روی پارچههای کتان ترجیح میدهند. «لورکا» نه شاعر، نقاش، نمایشنامهنویس، بازیگر یا کارگردان، که خود اسپانیا بود... تشنه میان چشمهای جوشان، همچون «یرما»...
*عبارتی از شاملو
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.