چالش عدم پوشش بیمهای داروهای گرانقیمت
شهابالدین جنیدی / عضو انجمن داروسازان ایران
تعیین قیمت دارو معمولا از سوی کمیسیون تعیین قیمت وزارت بهداشت متشکل از نمایندگانی از سازمانهای مختلف و سازمان حمایت از حقوق مصرفکنندگان صورت میگیرد و معمولا در این کمیسیون سعی بر این بوده که وضعیت قشرهای آسیبپذیر جامعه مورد بررسی قرار گیرد. اما از طرف دیگر باید به وضعیت شرکتهای واردکننده، تولیدکننده و شرکتهای پخش دارویی نیز توجه شود. همچنین سعی شده قیمتها به شکل تمامشده در نظر گرفته شود و حاشیه سود بسیار اندکی برای داروسازان لحاظ شود که میتواند مزیتی برای حمایت از مصرفکنندگان باشد.
در حال حاضر افزایش قیمت ارز باعث شده هزینه مواد اولیه و جانبی افزایش پیدا کند و به تبع آن قیمت تمام شده دارو را نیز افزایش میدهد. همچنین طی سالهای اخیر سیاستهایی همچون هدفمندی یارانهها هزینه تولید در کشور را افزایش داده و باید دارو را با سایر مواد مصرفی مردم مقایسه کنیم. قیمت دارو طی سالهای اخیر در مقایسه با بسیاری از موادغذایی و مصرفی مردم افزایش بسیار زیادی نداشته و ما در افزایش قیمت داروها به تنهایی نمیتوانیم قدرت خرید مردم و آسیبپذیری قشرهای ضعیف جامعه را لحاظ کنیم بلکه در کنار این موارد باید میزان سوددهی و به صرفه بودن تولید، توزیع و فروش دارو نیز لحاظ شود. یعنی فعالان این بخش به میزانی از سوددهی برسند تا انگیزه تولید و فروش دارو برای آنها وجود داشته باشد. از طرف دیگر قیمت دارو در جامعه ایران در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان ارزان است. هم اکنون در بسیاری از کشورهای همسایه به خصوص کشورهای عربی قیمت دارو به دلیل وابستگی شدید به واردات گرانتر است. حتی این مساله در کشورهای اروپایی نیز مشهود است و با این نیت داروهای مصرفی را گران کردهاند که بتوانند جلوی مصرف خودسرانه دارو را بگیرند. اما نکته فرعی در رابطه با ارزان بودن میزان قیمت دارو در ایران قدرت خرید مردم است. قدرت خرید و میزان درآمد در ایران با کشورهای اروپایی متفاوت است و باید بر اساس قدرت خرید، قیمتها را تعیین کرد. با این حال این سوال پیش میآید که راهکار دولت و وزارت بهداشت برای کاهش هرچه بیشتر فشار افزایش قیمتها روی اقشار جامعه چه راهکاری میتواند داشته باشد. معمولا پیشنهاد ما در انجمن داروسازان ایران افزایش سرانه درمان و بالا بردن میزان پوشش بیمه داروهاست. تغییرات ناگهانی قیمت دارو در ایران زمانی میتواند برای مردم قابل تحمل باشد که سازمانهای بیمهگر همزمان با افزایش قیمت داروها بتوانند، پوشش بیمهای داروها را افزایش دهند. هماکنون سازمانهای بیمهگر دو هدف دارند؛ یکی اینکه سعی میکنند از داروهای معمولی که مورد مصرف مردم هستند حمایت کنند و دوم سعی میکنند داروهای مکمل را که قیمتهای بالاتری دارند، بیمه کنند. اما در این فرآیند ما شاهد اشتباه بزرگی از سوی سازمانهای بیمهگر هستیم به طوریکه هم اکنون سازمان تامین اجتماعی در بین داروهای مکمل، داروهایی را بیمه میکند که مشابه داخلی آنها وجود داشته باشد و قیمتهای پایینتری نسبت به داروهای خارجی دارند. درصورتی که بیشترین هزینههایی که برای خرید دارو از سوی مردم پرداخت میشود و مشکلات مالی را برای آنها به وجود میآورد مربوط به خرید داروهای خارجی است که قیمت بالایی دارند. افزایش قیمت داروها زمانی به مردم تحمیل میشود که داروهایگرانقیمت پوشش بیمهای مناسبی را ندارند و مردم بعضا مجبور به پرداخت هزینههای گزاف میشوند. به نظر من سازمانهای بیمه باید در نوع پوشش بیمهای داروها بازنگری کنند و به جای پرداخت بخشی از هزینههای داروهای ارزان قیمت و معمولی، داروهایی را بیمه کنند که هزینههای زیادی را به مردم تحمیل میکند.
تعیین قیمت دارو معمولا از سوی کمیسیون تعیین قیمت وزارت بهداشت متشکل از نمایندگانی از سازمانهای مختلف و سازمان حمایت از حقوق مصرفکنندگان صورت میگیرد و معمولا در این کمیسیون سعی بر این بوده که وضعیت قشرهای آسیبپذیر جامعه مورد بررسی قرار گیرد. اما از طرف دیگر باید به وضعیت شرکتهای واردکننده، تولیدکننده و شرکتهای پخش دارویی نیز توجه شود. همچنین سعی شده قیمتها به شکل تمامشده در نظر گرفته شود و حاشیه سود بسیار اندکی برای داروسازان لحاظ شود که میتواند مزیتی برای حمایت از مصرفکنندگان باشد.
در حال حاضر افزایش قیمت ارز باعث شده هزینه مواد اولیه و جانبی افزایش پیدا کند و به تبع آن قیمت تمام شده دارو را نیز افزایش میدهد. همچنین طی سالهای اخیر سیاستهایی همچون هدفمندی یارانهها هزینه تولید در کشور را افزایش داده و باید دارو را با سایر مواد مصرفی مردم مقایسه کنیم. قیمت دارو طی سالهای اخیر در مقایسه با بسیاری از موادغذایی و مصرفی مردم افزایش بسیار زیادی نداشته و ما در افزایش قیمت داروها به تنهایی نمیتوانیم قدرت خرید مردم و آسیبپذیری قشرهای ضعیف جامعه را لحاظ کنیم بلکه در کنار این موارد باید میزان سوددهی و به صرفه بودن تولید، توزیع و فروش دارو نیز لحاظ شود. یعنی فعالان این بخش به میزانی از سوددهی برسند تا انگیزه تولید و فروش دارو برای آنها وجود داشته باشد. از طرف دیگر قیمت دارو در جامعه ایران در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان ارزان است. هم اکنون در بسیاری از کشورهای همسایه به خصوص کشورهای عربی قیمت دارو به دلیل وابستگی شدید به واردات گرانتر است. حتی این مساله در کشورهای اروپایی نیز مشهود است و با این نیت داروهای مصرفی را گران کردهاند که بتوانند جلوی مصرف خودسرانه دارو را بگیرند. اما نکته فرعی در رابطه با ارزان بودن میزان قیمت دارو در ایران قدرت خرید مردم است. قدرت خرید و میزان درآمد در ایران با کشورهای اروپایی متفاوت است و باید بر اساس قدرت خرید، قیمتها را تعیین کرد. با این حال این سوال پیش میآید که راهکار دولت و وزارت بهداشت برای کاهش هرچه بیشتر فشار افزایش قیمتها روی اقشار جامعه چه راهکاری میتواند داشته باشد. معمولا پیشنهاد ما در انجمن داروسازان ایران افزایش سرانه درمان و بالا بردن میزان پوشش بیمه داروهاست. تغییرات ناگهانی قیمت دارو در ایران زمانی میتواند برای مردم قابل تحمل باشد که سازمانهای بیمهگر همزمان با افزایش قیمت داروها بتوانند، پوشش بیمهای داروها را افزایش دهند. هماکنون سازمانهای بیمهگر دو هدف دارند؛ یکی اینکه سعی میکنند از داروهای معمولی که مورد مصرف مردم هستند حمایت کنند و دوم سعی میکنند داروهای مکمل را که قیمتهای بالاتری دارند، بیمه کنند. اما در این فرآیند ما شاهد اشتباه بزرگی از سوی سازمانهای بیمهگر هستیم به طوریکه هم اکنون سازمان تامین اجتماعی در بین داروهای مکمل، داروهایی را بیمه میکند که مشابه داخلی آنها وجود داشته باشد و قیمتهای پایینتری نسبت به داروهای خارجی دارند. درصورتی که بیشترین هزینههایی که برای خرید دارو از سوی مردم پرداخت میشود و مشکلات مالی را برای آنها به وجود میآورد مربوط به خرید داروهای خارجی است که قیمت بالایی دارند. افزایش قیمت داروها زمانی به مردم تحمیل میشود که داروهایگرانقیمت پوشش بیمهای مناسبی را ندارند و مردم بعضا مجبور به پرداخت هزینههای گزاف میشوند. به نظر من سازمانهای بیمه باید در نوع پوشش بیمهای داروها بازنگری کنند و به جای پرداخت بخشی از هزینههای داروهای ارزان قیمت و معمولی، داروهایی را بیمه کنند که هزینههای زیادی را به مردم تحمیل میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.