کرزای در آمریکا
وحید مژده / کارشناس افغانستان
حامدکرزای رییسجمهوری افغانستان در سفری که برای افغانستان بسیار مهم خوانده شده، عازم آمریکا شد. قبل از این سفر، مقامات ارگ ریاستجمهوری افغانستان برنامه این سفر را گفتوگو روی قرارداد امنیتی با آمریکا، مجهز ساختن نیروهای نظامی افغانستان به جنگافزارهای پیشرفته، مذاکرات با مخالفان مسلح و ادامه کمکهای اقتصادی آمریکا به افغانستان بعد از سال 2014 اعلام کرده بودند. حامدکرزای که گاهی با لحن تند از آمریکا انتقاد میکند، در این سفر امیدوار بود بتواند با بهرهگیری از نیاز آمریکا به جغرافیایی به نام افغانستان، از این کشور امتیاز به دست آورد. وسیله این امتیازگیری هم قرارداد امنیتی است که به موجب آن قرار است آمریکا تعدادی از نیروهایش را بعد از سال 2014 در افغانستان نگه دارد. ابزار مهم این امتیازگیری مقاومت در برابر «مصونیت قضایی» نیروهای آمریکایی بود؛ همان چیزی که تاکید روی آن از جانب دولت عراق به خروج کامل آمریکا از آن کشور منجر شد. ظاهرا آمریکا در این مورد حاضر به دادن امتیاز نبود و به همین دلیل قبل از اینکه پای کرزای به خاک آمریکا برسد، یکی از مسوولان امنیت ملی آن کشور گفت که آمریکا همه گزینهها از جمله این گزینه را که ممکن است بعد از سال 2014 همه نیروهایش را از افغانستان بیرون کند، را تنها بررسی میکند. به این ترتیب رییسجمهور کرزای در موضع تدافعی قرار گرفت. آیا این اعلام در آستانه سفر کرزای به آمریکا وسیلهای برای فشار متقابل بر او بود؟ آمریکا که از تکرار اعتراضات کرزای علیه عملکرد نیروهایش در افغانستان ناراحت است، با این کار سعی کرد قبل از رسیدن وی به آمریکا، او را از این حربه محروم سازد. در جریان ملاقات کرزای با اوباما، نه تعداد سربازانی که قرار است در افغانستان باقی بمانند مشخص شد و نه آمریکا در مورد تعداد و محل پایگاههایی که در افغانستان خواهان آن است سخن گفت. کرزای خواست خود مبنی بر مسلح ساختن نیروهای افغان به جنگافزارهای پیشرفته را از موضع تدافعی بیان کرد. او که قبلا گفته بود از آمریکا خواهان هواپیماهای جنگنده پیشرفته است، ظاهرا با این جواب مواجه شد که آمریکا به نیروی هوایی افغانستان چند هواپیما از نوع C-130 هرکولیس ساخت کمپانی لاکهید که هواپیمایی ترانسپورتی است کمک خواهد کرد.
یکی از سخنگویان رییسجمهوری قبل از سفر وی به آمریکا به یک روزنامه آمریکایی گفته بود که نیاز آمریکا به افغانستان بیشتر از نیازی است که افغانستان به آمریکا دارد. جالب است که مشاوران ریاستجمهوری، وضع امروز جهان را با دوران جنگهای چند دهه قبل یکسان میپندارند. در اواخر دهه 50 میلادی دولت وقت افغانستان با وجود مشکلات اقتصادی، برنامه ساختن یک فرودگاه بینالمللی در قندهار را به کمک آمریکا مورد بررسی قرار داد، برنامهای که با معیارهای آن زمان مدرن به شمار میآمد. اما پیشرفت تکنولوژی نظامی امروز طوری است که یک هواپیمای بیسرنشین میتواند تا 50ساعت در هوا پرواز کند و از راه دور اهداف خود را مورد حمله قرار دهد؛ کاری که اگر از افغانستان ممکن نباشد، از پاکستان، هند یا آسیای میانه و حتی از یک ناو هواپیمابر در خلیجفارس یا بحر هند ممکن است. حساب بازکردن روی آمریکا به خاطر نیاز نظامی این کشور به افغانستان با معیارهای موجود به هیچ صورت سازگاری ندارد. در نشست اوباما با حامدکرزای در مورد برنامه صلح و دفتر طالبان در قطر نیز صحبت شد و اوباما از مذاکرات صلح حکومت افغانستان با طالبان در قطر حمایت کرد. حامدکرزای با مطرح کردن این مساله در مذاکره با اوباما قصد جلب حمایت آمریکا را داشت اما انتظار نمیرود این کار به تغییر موضع طالبان در برابر دولت افغانستان منجر شود. طالبان در کنفرانس پاریس به صراحت گفتند که حکومت افغانستان را به رسمیت نمیشناسند و هرگز با آن به مذاکره نخواهند نشست. از جانب دیگر هم حزب اسلامی و هم طالبان بر این نکته تاکید کردند که اگر آمریکا قصد حضور نظامی در افغانستان را داشته باشد، سلاح بر زمین نخواهند گذاشت. تاکید کرزای در این مورد که بعد از پایان دوران ریاستجمهوریاش، قصد ندارد در قدرت باقی بماند، هرچند برای آمریکا مایه اطمینان است اما وقتی این کناررفتن از قدرت نتیجه یک انتخابات شفاف نباشد، مشکل افغانستان حل نخواهد شد. اپوزیسیون سیاسی دولت هیچ اطمینانی به شفافیت انتخابات سال 2014 ندارد. در فرجام میتوان گفت که این سفر، بیبرنامه بودن آمریکا در مورد افغانستان را یکبار دیگر به نمایش گذاشت. آمریکا میخواهد خود را از این دام نجات دهد اما اکنون که گزینه جنگ با 150 هزار سرباز و بزرگترین تکنولوژی رزمی جهان در این جنگ به نتیجه نرسید، راهی جز رفتن بهسوی مذاکره نیست اما وقتی اوباما میگوید با طالبانی که قانون اساسی افغانستان را نمیپذیرند مذاکره نخواهد شد، مشخص نیست که آمریکا در افغانستان بهدنبال چیست؟
حامدکرزای رییسجمهوری افغانستان در سفری که برای افغانستان بسیار مهم خوانده شده، عازم آمریکا شد. قبل از این سفر، مقامات ارگ ریاستجمهوری افغانستان برنامه این سفر را گفتوگو روی قرارداد امنیتی با آمریکا، مجهز ساختن نیروهای نظامی افغانستان به جنگافزارهای پیشرفته، مذاکرات با مخالفان مسلح و ادامه کمکهای اقتصادی آمریکا به افغانستان بعد از سال 2014 اعلام کرده بودند. حامدکرزای که گاهی با لحن تند از آمریکا انتقاد میکند، در این سفر امیدوار بود بتواند با بهرهگیری از نیاز آمریکا به جغرافیایی به نام افغانستان، از این کشور امتیاز به دست آورد. وسیله این امتیازگیری هم قرارداد امنیتی است که به موجب آن قرار است آمریکا تعدادی از نیروهایش را بعد از سال 2014 در افغانستان نگه دارد. ابزار مهم این امتیازگیری مقاومت در برابر «مصونیت قضایی» نیروهای آمریکایی بود؛ همان چیزی که تاکید روی آن از جانب دولت عراق به خروج کامل آمریکا از آن کشور منجر شد. ظاهرا آمریکا در این مورد حاضر به دادن امتیاز نبود و به همین دلیل قبل از اینکه پای کرزای به خاک آمریکا برسد، یکی از مسوولان امنیت ملی آن کشور گفت که آمریکا همه گزینهها از جمله این گزینه را که ممکن است بعد از سال 2014 همه نیروهایش را از افغانستان بیرون کند، را تنها بررسی میکند. به این ترتیب رییسجمهور کرزای در موضع تدافعی قرار گرفت. آیا این اعلام در آستانه سفر کرزای به آمریکا وسیلهای برای فشار متقابل بر او بود؟ آمریکا که از تکرار اعتراضات کرزای علیه عملکرد نیروهایش در افغانستان ناراحت است، با این کار سعی کرد قبل از رسیدن وی به آمریکا، او را از این حربه محروم سازد. در جریان ملاقات کرزای با اوباما، نه تعداد سربازانی که قرار است در افغانستان باقی بمانند مشخص شد و نه آمریکا در مورد تعداد و محل پایگاههایی که در افغانستان خواهان آن است سخن گفت. کرزای خواست خود مبنی بر مسلح ساختن نیروهای افغان به جنگافزارهای پیشرفته را از موضع تدافعی بیان کرد. او که قبلا گفته بود از آمریکا خواهان هواپیماهای جنگنده پیشرفته است، ظاهرا با این جواب مواجه شد که آمریکا به نیروی هوایی افغانستان چند هواپیما از نوع C-130 هرکولیس ساخت کمپانی لاکهید که هواپیمایی ترانسپورتی است کمک خواهد کرد.
یکی از سخنگویان رییسجمهوری قبل از سفر وی به آمریکا به یک روزنامه آمریکایی گفته بود که نیاز آمریکا به افغانستان بیشتر از نیازی است که افغانستان به آمریکا دارد. جالب است که مشاوران ریاستجمهوری، وضع امروز جهان را با دوران جنگهای چند دهه قبل یکسان میپندارند. در اواخر دهه 50 میلادی دولت وقت افغانستان با وجود مشکلات اقتصادی، برنامه ساختن یک فرودگاه بینالمللی در قندهار را به کمک آمریکا مورد بررسی قرار داد، برنامهای که با معیارهای آن زمان مدرن به شمار میآمد. اما پیشرفت تکنولوژی نظامی امروز طوری است که یک هواپیمای بیسرنشین میتواند تا 50ساعت در هوا پرواز کند و از راه دور اهداف خود را مورد حمله قرار دهد؛ کاری که اگر از افغانستان ممکن نباشد، از پاکستان، هند یا آسیای میانه و حتی از یک ناو هواپیمابر در خلیجفارس یا بحر هند ممکن است. حساب بازکردن روی آمریکا به خاطر نیاز نظامی این کشور به افغانستان با معیارهای موجود به هیچ صورت سازگاری ندارد. در نشست اوباما با حامدکرزای در مورد برنامه صلح و دفتر طالبان در قطر نیز صحبت شد و اوباما از مذاکرات صلح حکومت افغانستان با طالبان در قطر حمایت کرد. حامدکرزای با مطرح کردن این مساله در مذاکره با اوباما قصد جلب حمایت آمریکا را داشت اما انتظار نمیرود این کار به تغییر موضع طالبان در برابر دولت افغانستان منجر شود. طالبان در کنفرانس پاریس به صراحت گفتند که حکومت افغانستان را به رسمیت نمیشناسند و هرگز با آن به مذاکره نخواهند نشست. از جانب دیگر هم حزب اسلامی و هم طالبان بر این نکته تاکید کردند که اگر آمریکا قصد حضور نظامی در افغانستان را داشته باشد، سلاح بر زمین نخواهند گذاشت. تاکید کرزای در این مورد که بعد از پایان دوران ریاستجمهوریاش، قصد ندارد در قدرت باقی بماند، هرچند برای آمریکا مایه اطمینان است اما وقتی این کناررفتن از قدرت نتیجه یک انتخابات شفاف نباشد، مشکل افغانستان حل نخواهد شد. اپوزیسیون سیاسی دولت هیچ اطمینانی به شفافیت انتخابات سال 2014 ندارد. در فرجام میتوان گفت که این سفر، بیبرنامه بودن آمریکا در مورد افغانستان را یکبار دیگر به نمایش گذاشت. آمریکا میخواهد خود را از این دام نجات دهد اما اکنون که گزینه جنگ با 150 هزار سرباز و بزرگترین تکنولوژی رزمی جهان در این جنگ به نتیجه نرسید، راهی جز رفتن بهسوی مذاکره نیست اما وقتی اوباما میگوید با طالبانی که قانون اساسی افغانستان را نمیپذیرند مذاکره نخواهد شد، مشخص نیست که آمریکا در افغانستان بهدنبال چیست؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.