گزارش «شرق» از مناظره داغ پایانی
ناگفتههای هستهای و کوی دانشگاه
شرق: سومین و آخرین نشست هشت نامزد ریاستجمهوری در برنامه زنده، رفتهرفته رنگ و بوی «مناظره»ای به خود گرفت و از شکل خستهکننده روزهای پیش دور شد. موضوع «سیاست داخلی و خارجی» محور مناظره دیروز بود و به گفته ضرغامی قرار بر این بود تا مجری مسامحه بیشتری داشته باشد و کاندیداها بتوانند به صحبتهای یکدیگر پاسخ دهند.
آنچه در میزگرد دیروز اتفاق افتاد، مستندات به یادماندنی برای افکار عمومی و تاریخ معاصر ایران برجا گذاشت. بهویژه آنکه پرداختن به مسایل پرونده هستهای به سمت و سویی رفت که بسیاری از رازهای مگو گفته شد. موضوع انرژی هستهای که به میان آمد، دیگر صفکشیهای مشخص گفتمان اصولگرا و اصلاحطلب به کنار رفت و دیپلماتهای قدیمی در یک خط ایستادند و درست همانجا سخنان حسن روحانی و علیاکبر ولایتی همسویی معناداری یافت، تا جایی که ولایتی در سخنانش مدام روحانی را شاهد میگرفت و به حضور او در برخی جلسههای مشترک اشاره داشت. اما مناظره دیروز برای برخی از نامزدها ازجمله محمدباقر قالیباف روز خوبی نبود، او در میانه مناظره اشارهای به ماجرای کوی دانشگاه داشت و تدابیری که برای مدیریت آن درگیریها به کار بسته بود و از روحانی برای اینکه به دانشجویان برای تجمع مجوز نداده گله کرد. اما حسن روحانی با تاکید بر اینکه خیلی از حرفها را نمیشود اینجا بازگو کرد، در یک جمله مختصر، شهردار تهران را خطاب قرار داد و تاکید کرد «یادتان نرود که اگر به دانشجویان مجوز میدادیم آن وقت شما با حمله گازانبری آنها را مهار میکردید.» قالیباف در بخش دیگری از
سخنانش نیز با وجود آنکه هیچ تجربهای در امور دیپلماتیک در کارنامه ندارد به نقد روحانی و ولایتی پرداخت و در مباحث هستهای در بخشهایی با سعید جلیلی همسو بود. مناظره دیروز به جایی رسید که علیاکبر ولایتی، مشاور امور بینالملل مقاممعظمرهبری به برخی از رازهای ناگفته در پرونده هستهای ایران و غرب اشاره کرد، به دعوتی که از سوی سارکوزی صورت گرفته بود و با وجود دستاوردهای مثبت برای انرژی هستهای ایران، از سوی برخی نیروهای دولت دود شد و به هوا رفت. در مناظره دیروز همچنین شکافهای موجود میان جبهه اصولگرا بارزتر از همیشه بود. تا جایی که محسن رضایی سوالی را پیشروی ائتلاف 1+2 قرار داد که با توجه به این همه اختلاف فکری و لفظی میان سهگانه این ائتلاف یعنی قالیباف، ولایتی و حدادعادل چطور قرار بود که میان شما سه نفر ائتلافی شکل گرفته و در نهایت یک نفر میداندار شود. البته دیروز همسویی جلیلی و حداد به جایی رسید که در میان مناظره با یکدیگر کاغذ رد و بدل میکردند.اما در مقابل، نامزدهای نزدیک به اصلاحطلبان کماکان بر خط همگرایی پیش رفتند و دستکم ادبیات همسویی گفتمان اصلاحطلبی را در سطح مناظره حفظ کردند. حسن روحانی گفت در
سالهای اخیر نه تنها نتوانستیم غیرهمفکر را جذب کنیم بلکه حتی دوستان و همراهان و انقلابیون را کنار گذاشتیم. باید تیغ حذف را کنار بگذاریم. افرادی که مدیریت را به عهده میگیرند باید براساس ضابطه باشد و نه رابطه.»محمدرضا عارف نیز که در سفرها و برنامههای تبلیغاتی با برخی مشکلات امنیتی مواجه شده فرصت مناظره را غنیمت شمرد و گفت: «من 4-3 روز قبل به بازار رفته بودم دو سه جوان شعار درود بر عارف و سلام بر خاتمی دادند. اینها را چند روز دستگیر کردند و با پیگیری من آزاد شدند. در تبریز که بودم بعد از رفتنم، میزبان را چند هفته دستگیر کردند. در زمانی که میخواهیم حماسه سیاسی خلق شود و وظیفه همه این است، گاهی با این تنگ نظریها برخورد میکنیم، تعدادی جوان در مراسمی عکس من و خاتمی و سیدحسن خمینی را داشتند که از پخش آنها جلوگیری شد.»رضایی هم گفت: «امروز افراد سرجای خودشان در کشور نیستند. از همه اقوام و گروهها استفاده خواهم کرد. در زمان مسوولیتم در سپاه تمام افراد جناحهای مختلف را به کار گرفتم و از همه جناحها فرمانده و مدیر تربیت کردم. در سیاست خارجی از استراتژی قیچی استفاده میکنم. معتقدم باید به پرونده هستهای خاتمه
دهیم. دارند زمان را از ما میگیرند و نباید اجازه دهیم.» قالیباف پس از رضایی پشت تریبون رفت و گفت: «سیاست خارجی باید منافع و امنیت ملی را و همچنین هویت ملی و دینی و انقلابی ما را تضمین کند. نباید دستگاه دیپلماسی ما خارج از سند چشمانداز و سیاستهای کلان برنامه حرکت کند. باید بر این مدار حرکت کنیم. معتقدم حوزه دیپلماسی ما در سالیان گذشته نتوانسته در تحقق اهداف سیاست خارجی ما موفق باشد.»موضعگیری قالیباف موجب شد تا دیپلماتهای قدیمی حاضر در مناظره به سخنان او واکنش نشان دهند. حسن روحانی گفت: «از بیان آقای قالیباف در این زمینه که سیاست خارجی کشور ناموفق بوده، متعجبم. چون استثنا هم نکردند. سیاست خارجی دولت سازندگی همان سیاست خارجی بود که تکنولوژی و وام مورد نیاز را از خارج گرفت و تحولی بزرگ در کشور ایجاد کرد و باقیمانده کشور را از بعثیها گرفت و به کمک شورایعالی امنیت ملی توانستیم آزادگان را به کشور برگردانیم و صدام در سازمانملل محکوم شود. در دوره ریاست آقای خاتمی بود که کشور از بحران نجات یافت و در شرایطی که داستان 11سپتامبر اتفاق افتاد و ایران را متهم کردند و دو کشور منطقه مورد هجوم قرار گرفت و کشور در فهرست
بود، ایران چگونه توانست با تدبیر و برنامهریزی از این مسیر جدا شود. بالاترین بهرهبرداری را سیاست خارجی ما کرد. دشمن در افغانستان و عراق منکوب شد. ایران، سالم باقی ماند.»عارف هم در جملهای انتقادی خطاب به قالیباف گفت: «در زمان شما قیمت زمین در تهران ششبرابر شده آیا فروش تراکم در این افزایش قیمت سهیم نبوده؟ شما تراکم را برای انجام پروژههای عمرانی پیشفروش کردید.» غرضی نیز در واکنش به سخنان قالیباف تاکید کرد تصور نکنید موفقیت یا عدم موفقیت سیاست خارجی به اشخاص مربوط بوده بلکه به استعداد داخلی مربوط است. اینکه بگویم فرد عوض شود، سیاست خارجیمان عوض میشود، هیچکس باور نمیکند. پیشنهادات شما آقای قالیباف عملی نیست. اگرچه محسن رضایی با هوشمندی از پاسخ به سخنان عارف درباره دستگیریها گذشت اما حدادعادل بر خود لازم دید تا در وقت مقتضی پاسخگوی معاون اول دولت اصلاحات باشد. او گفت: «نمیگویم آقای عارف خلاف میگوید ولی حتما سلیقه فردی بوده است. ممکن است خودشان هم رییسجمهور شوند، این اتفاق بیفتد. همین الان که میآمدم صداوسیما، طرفداران عارف در خیابان ایستاده بودند عکسهای خاتمی و ایشان را در دست داشتند و هیچکس به
ایشان کاری نداشت. در مجلس ششم نمایندگان مرتب در نطقهای قبل از دستور میگفتند در دوره هاشمی کشور به بحران کشیده شده است؛ و گفتند خاتمی آمده کشور را از بحران نجات دهد. در همان دوران دادگاه «میکونوس» به وجود آمد که ریاستجمهوری را برای خروج از ایران محروم کردند.» سعید جلیلی نیز تاکید کرد: «در زمانی که برخی دوستان شعار همراهی با نظم جهانی را دادند که از تقابل بیهوده جلوگیری کنیم، پاسخش چه بود؟ در دوره هاشمی دو حکم جلب برایشان آمد و در دوره خاتمی به ما گفتند محور شرارت. هر دو غلط بود. این شیوه آقایان غلط است. منافع ملی کشور دقیقا بعد از آن دوران حفظ شد. عدهای نگران بودند نکند به ما حمله شود اما آمریکا، هم در افغانستان زمینگیر شد هم در عراق. درباره بحث عارف، اگر ما میخواهیم از سلایق جلوگیری کنیم، راهش قانون است. اگر بهصراحت از کسانی که بزرگترین بیقانونی را انجام دادند، با افتخار یادکنیم، بزرگترین بیقانونی میشود. اگر شوراینگهبان انتخابات را تایید کرد عدهای حق ندارند جمهوریت مردم را وتو کنند. این قانون است» رضایی در ادامه مناظره به سخنان حدادعادل انتقاد و تاکید کرد: «من واقعا تعجب میکنم آقای حداد،
شعاری صحبت میکنند. مگر میشود سرنوشت کشوری را با شعار پشت سرهم گذاشت؟ ما یک دقیقه وقت نداریم. گرفتار دو گروه شدیم: یک عده مینشینند شعار میدهند. مانند افرادی که وقتی خرمشهر در دست دشمن بود در تهران شعار میدادند. گروه دیگر میگوید کار تمام شده باید تسلیم شویم. آقای حداد میگویند زمانی آمریکا کنار میآید که ما مقاومت کنیم؟ ما مقاومت کنیم تحریمها آثارش را بیشتر نشان دهد؟ تا الان اثر 40-30درصد تحریمها را دیدیم. آمریکا به دنبال گرفتن زمان از ماست.»او همچنین تاکيد کرد صحبتهاي ما به اين معني نيست که بگويند کانديداهاي رياستجمهوري پته يکديگر را روي آب ريختند، اين ميز، ميز صداقت دولتمردان ايران با مردم است و مردم از صحبتهاي ما جمعبندي ميکنند تا کانديداي اصلح خود را انتخاب کنند.حسن روحانی که در بحث هستهای حرفهای فراوانی در چنته دارد نیز تاکید کرد: «خوب است به کتابی که اخیرا البرادعی نوشته نگاه کنیم که میگوید جنگ پشت دروازه ایران بود و ایران جلوی آن را گرفت و سه وزیر اروپایی را به ایران دعوت کرد و آنها را سپر قرار داد. استراو هم گفت جنگ، حتمی بود. نباید واقعیتهای تاریخی را تحریف کنیم.»
بازخوانی ماجرای کوی دانشگاه
محمدباقر قالیباف به تجربه فرماندهیاش در نیروی انتظامی اشاره کرده و سوالی چالشبرانگیز پیشروی حسن روحانی قرار داد. اینکه وقتی فرمانده نیروی انتظامی بوده و روحانی دبیر شورایعالی امنیت ملی در ماجرای سالگرد حمله به کوی دانشگاه، قالیباف درخواست میکند تا روحانی برای برگزاری مراسم به دفتر تحکیم وحدت مجوز بدهد اما روحانی امتناع میکند. قالیباف گفت: در جلسه شورای امنیت کشور اصرار کردم اگر دانشگاه اشکال دارد، به نیروی انتظامی اجازه ورود بدهید. من با اصرار این مجوز را گرفتم. به خاطر اینکه معتقد بودم سیاسیون پشت این ماجرا هستند نه دانشجویان. یکی از نمایندگان مجلس ششم که مستند دارم در حوادث کوی دخالت داشت در آن جلسه ما، اخلال کرد. BBC و VOA، سخنان من را تحریف کردند و گفتند من دوگانه برخورد کردم ولی من اینگونه نبودم. در جلسه مجلس شورای اسلامی که غیرعلنی بود و در جلسه شورای امنیت، میدانستم پشت سر حوادث چیست. روحانی که گویا از سخنان قالیباف تعجب کرده با صدایی رساتر او را خطاب قرار داده و تاکید کرد: «از شما خیلی تعجب میکنم. درست است باید رقابت کنیم ولی نه اینجوری. آقای قالیباف دلم نمیخواست چیزهایی را بگویم اما شما
مرا ناچار کردید بنابراین در بحث کوی دانشگاهتهران، شما گفتید دانشجویان بیایند، گازانبری عمل کنیم. من راجع به چند کلانتری به شما گزارش دادم. شما چی گفتید؟ نمیخواهم بازگو کنم. گفتید کل آدمهای سالم من این تعداد است. برنگردید به بحثهای آن زمان، این سینه من پر است از مسایل فراوان. حرف برای گفتن زیاد داریم. از ابتدای زندگی سیاسی مسیرم روشن است، هیچوقت پادگانی فکر و عمل نکردم. جزو افرادی هستم که حقوق خواندم، من سرهنگ نیستم. حقوقدان هستم. حواسمان باشد چگونه حرف میزنیم.»البته در واکنش به سخنان روحانی، قالیباف گفت: «در یک جلسه مشخص که مستنداتش است، گفتم به دفتر تحکیم اجازه تجمع بدهیم. شما گفتید آقای قالیباف دنبال دردسری ولش کن. اما روحانی پاسخ داد: «این بود؟ گفتم اگر میخواهید اینها را به خیابان بیاورید و محاصره کنید، نکنید.»از میانه مناظره صحبت پیرامون مسایل هستهای آغاز شد. محسن رضایی نخست سراغ نقد مذاکرههای سعید جلیلی رفته و تاکید کرد: «در زمان جلیلی با سولانا برای 2700 سانتریفیوژ توافق کرده بودیم، یعنی در زمان حضور علی لاریجانی. آیا اگر این را مکتوب میکردیم بهتر نبود؟ من در دفاع جلیلی و روحانی یا دوستان
دیگر که از خود دفاع میکنند میگویم نباید دفاع از خود را به دفاع از نظام و مردم ترجیح بدهیم.» جلیلی در نقد به رضایی گفت: «بین حق و باطل راهرفتن معنیاش دوری از افراط و تفریط نیست؛ و حدادعادل افزود: »جناب رضایی طوری صحبت میکنند که انگار همه ماها غیرمردمی هستیم و فقط جناب ایشان غصه مردم را میخورد. ولایتی که سابقه دیرینه در حضور در دستگاه دیپلماسی کشور دارد، در تکمیل سخنان رضایی گفت: «لاریجانی در مذاکرات با سولانا بهجای خوبی رسیدند. همین تعداد سانتریفیوژ را توافق کردند، اما درست همزمان با اینکه لاریجانی با سولانا مذاکره میکرد یکی از مقامات بلندپایه اجرایی ما در نمازجمعه گفت ما مذاکره نمیکنیم. آقای سولانا آن تلکس را نشان داد و کارشکنی در کار آقای لاریجانی صورت گرفت. دشمن زمانی که تناقض در بین مسوولان ما میبیند، اینگونه میشود. آنها به توافق رسیدند و میشد هستهای را حل کرد ولی یک فردی حرف دیگری زد و آن خراب شد. مشابه آن برای خودم هم اتفاق افتاده است.»
عارف در ادامه مناظره از اینکه اصولگرایان نمیخواهند مسوولیت هشت سال دولت احمدینژاد و خطاهای او را بپذیرند گله کرد و گفت نمیشود همه این مشکلات را به گردن جریان موسوم به انحرافی انداخت. اصولگرایان باید مسوولیت اشتباه خود را بپذیرند و به مردم پاسخ دهند که چرا کشور در شرایط دشوار اقتصادی امروز قرار گرفته است. رضایی نیز که تلاش دارد در مناظرهها چهره مستقلی از خود نشان بدهد، در ادامه افزود: «مردم از کشمکشهای سیاسی خسته شدهاند و باید به آن پایان بدهیم. مدیریت اصلاحطلبی و اصولگرایی جواب نمیدهد هرچند در این دو انسانهای خوب و بد هست.» ولایتی نیز در نقد اصلاحطلبان خطاب به عارف گفت آیا ایراد شما به اصولگرایان، به دوران اصلاحطلبی هم وارد است، مگر شما در دوران اصلاحات، اصولگرایی را سمتهای بالای دولت قرار دادید؟ جلیلی نیز در نقد گفتههای عارف به برخی آمار و ارقام و برخوردها با مردم در شهرستانها و ماجرای برخورد با 50 عضو انجمن اسلامی در دوره اصلاحات اشاره کرد. سخنانی که بعدتر در خلال همین مناظره از سوی مقامهای مسوول وقت در دولت اصلاحات رد شد. حضور ولایتی در پشت تریبون ماجرای پرداختن به پرونده هستهای را وارد
فاز جدیدی کرد.
او به برخی از تجربههایش اشاره کرده و گفت: «رییسجمهور باید توان اجماعسازی داشته باشد. حل مشکل اقتصادی در گرو اصلاح نگاه است. باید افرادی متصدی امور شوند که تجربه این کار را داشته باشند. تجربه من در 598 و قرارداد 1975 است. به لطف رهبریهای امام و رهبرمعظم انقلاب و رشادت رزمندگان و پایمردی خانواده ایثارگران و بهویژه آزادگان، اجراییشدن این قرارداد جوری رخ داد که حقوق ملت ایران حفظ شد و برای اولین بار در 200 سال اخیر حتی یک وجب از خاک کشورمان به دست بیگانه نیفتاد. حل مساله هستهای سختتر از قرارداد 598 نیست. بخشی از مشکلات اقتصادی ناشی از سوءتدبیر و عقلکلدانستن خود و خانهنشینکردن مدیران به علت اختلاف نظر و درگیری با سایر قواست. اگر فردی در راس مجریه قرار گیرد که نوعی مقبولیت بین جناحهای نظام داشته باشد مشکلات به سرعت حل میشود.» حدادعادل در این بخش از اختلاف نظرش با ولایتی گفت: «حل مساله هستهای را سختتر از قرارداد 598 میدانم. چراکه مساله هستهای اصلا وجود خارجی ندارد. دشمن میداند ما نمیخواهیم بمب بسازیم.» و جلیلی نیز در ادامه تاکید کرد: «شما آن روز هم فرمودید من با دنیا آشتی خواهم کرد و قهر
نباشیم. در بحث روابط بینالملل قهر و آشتی مثل مسایل فردی نیست. بحث منافع است. در دوران 16 سال شما مسوولیت برخی کارها را میپذیرید؟ یکیاش گفتوگوهای انتقادی با اروپا. بعد از موضوع جنگ اول خلیجفارس. آنها گفتند در بیانیه 1992 که باید گفتوگوها انتقادی باشد درباره نگرانی راجع به رفتار ایران و بهخصوص درباره حقوقبشر و سلمان رشدی و... آخرش هفت سال بعد بیانیه دادند و آن حکم را دادند درباره هاشمی و گفتند ملاقات در سطح وزیران با ایران تعلیق میشود. باید اینجا تحلیل دقیقتری ارایه کنیم. 598 بعد از حمله صدام به کویت و بعد از اینکه هیچکس دفاع نکرد از صدام، این قطعنامه صادر شد. این حاصل تلاش هشت سال رزمندگان است. قبل از حمله صدام به کویت کاری توانستید بکنید؟ » قالیباف نیز همسو با حدادعادل و جلیلی گفت: «در دوره مدیریت جنابعالی به مدت 16 سال همیشه یک طرفه از ظرفیت رزمندگان و ایثارگریها به نفع سیاست خارجی استفاده کردید ولی هیچوقت برعکس نشد. شما گفتید در غیرمتعهدها آن کار را کردید، این کار رزمندگان بود نه کار شما. شما گفتید با میتران قهوه میخوردیم زمانی که شما قهوه میخوردید ما داشتیم با موشکها و بمبهایی که آنها در
اختیار عراق قرار داده بودند میجنگیدیم. نتوانستید از سیاست خارجی آن موقع درست استفاده کنید.» ولایتی نیز در پاسخ به این گفتهها جمعبندی خودش را اینطور ارایه داد: «درباره آنچه آقای قالیباف گفتند، نمایندهاش آقای اسماعیلی هم در جلسه دیگری گفت و معلوم شد از تاریخ اطلاعی ندارند. ملاقات من و میتران بعد از جنگ بوده و هیچوقت نگفتم با میتران قهوه خوردم. در رابطه با صحبت جلیلی، بنده عرض میکنم دیپلماسی این نیست که انسان در برابر کشورهای دیگر خطابه بخواند. دیپلماسی این نیست که ما یک طرف بنشینیم و آنها طرف دیگر و ما حرف مشخص بزنیم بدون اقدامات دیگر. اینکه میفرمایید مال 20 سال پیش است و الان وضعیت فرق کرده ناچارم موضوعی را مطرح کنم. زمانی بعد ازاینکه به قطعنامههای شورای امنیت نرسیده بودیم، آقای سارکوزی مستقیم از من دعوت کرد، برای مذاکره. من با رییسجمهور صحبت کردم، گفت برو. رفتم و یکساعت ملاقات کردیم. ما با سارکوزی درباره عدد سانتریفیوژها به توافق رسیدیم که غنیسازی تعلیق نشود. مثلا 5-4هزار سانتریفیوژ داشته باشیم. قرار بود ظرف یک هفته یک تیمی به ایران بیایند. سارکوزی گفت من به ایران میآیم و دست دولت و رهبر شما
را میفشارم. من آوردم در داخل کشور و منتقل کردم اما کار متوقف شد. همان زمان که با تاکید رییسجمهور به فرانسه رفتم، قائممقام وزارت خارجه کاردار فرانسه را خواست و گفت این آقا که آمده نماینده ایران نیست. متاسفانه دولت جواب نداد و نهتنها جواب نداد، موقعی که چنین حرفی به کاردار زدند، وزارت خارجه فرانسه گفت: اگر این خبر زودتر به فرانسه رسیده بود ملاقات تو و سارکوزی لغو شده بود. میشود کشور را به تحریمها نرساند. در رابطه با روسیه هم همین اتفاق افتاد. روسها گفتند: اگر قول بدهی پوتین بیاید ایران و دست خالی برنگردد ما او را میآوریم. من آوردم ولی بازهم کارشکنی کردند. در آلماتی2 آنها پیشنهاداتی کردند که میشد پیش رفت ولی آقای جلیلی نپذیرفت. گفتند غنیسازی 20درصد را تعلیق و فردو را کند کنید، سه تحریم را برمیداریم. در پاسخ به آنها گفتند این کارها را میکنیم شما کل تحریم را بردارید. حرف من این است که باید قدم به قدم پیش رفت. کاری که کردند نشان داد نمیخواهند کار پیش برود. اصولگرایی انعطافناپذیری نیست. در رابطه با مصالح ملی باید بتوانیم از دیپلماسی به نحو احسن استفاده کنیم. دیپلماسی معامله و تعامل است. سرسختی
نشاندادن نیست. دیپلماسی بیانیه پشت میزخواندن نیست. اگر اینطور نبود وضع ما به اینجا نمیرسید.» جلیلی در همین زمینه گفت: «اگر همین نکتهای که در آخر اشاره کردید همینطوری است، اگر اطلاعات دیگرتان مثل اینها باشد واویلاست. نوار گفتوگوهای آلماتی پیاده شده و به آقا داده شده و اتفاقا این گزارش شما را گفتند از کجا دارد میگوید این خلاف است. در آلماتی آنها گفتند 20درصد را بدهیم در ازای دو تحریمی که بعدا میخواهد حل شود. یعنی در برابر آبنبات. این روش شما خطاست. هم سارکوزی و هم روسیه که بحث شد، درباره بعد روسیه بحث و جلسه شد و من خودم رفتم آنجا. سارکوزی هم به شما گفته بود متوقف کنید. لوید که یک کارشناس الیزه است افتخار است بیاید ایران. بعد از آن قضیه سه بار سارکوزی با رییسجمهور به صورت تلفنی صحبت کرد. نکتهای که قالیباف گفتند درست است ما باید ببینیم مابهازای چیزی که میدهیم چیست. نباید اخبار را تکهتکه بگوییم با مبنای غلط. ما در آلماتی گفتیم حاضریم گامهای متقابل برداریم هر قدر شما بیایید ما هم میآییم. نماینده انگلیس گفت حاضرید همین الان؟ ما گفتیم بله. گفتم شروع کنیم. نماینده آمریکا به انگلیس گفت ساکت چیزی نگو.
من گفتم ادامه بدهیم. چه حرفی است که شما میزنید؟ به دلیل منطق محکم ما بود که آنها گفتند باید به مراکزمان برویم و مشورت کنیم. کاری که آنها درشگیر کردند و جوابی برای منطقمان نداشتند، امروز متاسفانه از سوی فردی مثل شما باید اینطور بیان شود؟ کی گفته در گفتوگوها فقط اعلام موضع کردیم؟ از سال 87 فقط یک قطعنامه صادر کردند و نتوانستند دیگر اجماعی داشته باشند.» ولایتی در پاسخ به جلیلی گفت: «بحث دیپلماسی کلاس فلسفه نیست. مردم میبینند شما چند سال مسوول بودید و وضع بدتر شده است. هنر دیپلمات این است که نگذارد کار رزمندهها هدر برود. حسن روحانی که مراوداتش با ولایتی به گفتوگوها در حاشیه مناظره رسیده بود به اهمیت نقش حضور افرادی اشاره کرد که میتوانند مسایل را حل کنند و دیپلماسی هستهای را در دست بگیرند: «باید با تدبیر با دنیا مذاکره کنیم. مگر کشور از تحریم و جنگ نجات داده نشد و در قبل، ما اینکار را نکردیم؟ باید فرصت لازم ایجاد شود، فرصت لازم با مذاکره واقعی ایجاد میشود نه با بیانیه خواندن پشت میز مذاکره.» غرضی نیز در پاسخ به این سوال که چرا ما تصور میکنیم تحریمها بعد از برنامه هستهای به وجود آمده، گفت: «تحریمها
اثر نکرده است، بنده در تحریم زندگی کردم و بنده چه در جنگ و چه در زمان انقلاب همواره با تحریم بودم.» عارف هم در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه برنامه عملی دولت شما برای مقابله با ایرانهراسی و اسلامهراسی چیست؟ تاکید کرد باید از طریق روابط خوب دیپلماسی با کشورهای همسایه و بهخصوص عدمتعهد، سطح روابط را بالا ببریم و با استفاده از سفرای ارزنده، پیام صلح را به دنیا بفرستیم. اشخاص برجستهای چون خاتمی و هاشمی در کشور داریم که میتوانند سفرای ویژه ما در دنیا باشند. همچنین او در پاسخ به سوالی درباره اینکه راهکار شما برای بهکارگیری تجارب و دستاوردهای دولتهای قبل چیست؟ گفت: «باید به سراغ دولتهای قبلی برویم و از شخصیتهای برجسته دولتهای قبلی استفاده کنیم. من پایداری و استقامت دولت آقای مهندس موسوی، سازندگی دولت هاشمی، اصلاحطلبی دولت خاتمی و پشتکار دولت احمدینژاد را مبنای کاری خود قرار میدهم، البته همکاری با نیروهای دولتهای قبل به معنای حضور آنها در کابینه نیست، من شورای مشاوران را تشکیل میدهم، این شورا را در دولت اصلاحات تشکیل داده بودم و افرادی مثل آقایان غرضی و عسگراولادی در آن حضور داشتند.»» علیاکبر ولایتی
نیز تاکید کرد: : «بنده فقط کار سیاسی نکردهام؛ زمینه خرید تسلیحات از کشورهای دیگر با فعالیتهای سیاسی را فراهم میکردم که نمونه آن چین است. سال61 به چین رفتم با وزیرخارجه این کشور صحبت کردم و گفتم که شما همه نوع سلاح به عراق میفروشید و باید به ما نیز بفروشید. او گفت که ما تسلیحات نمیفروشیم اما شرکتی در هنگکنگ است که کمک میکنیم از طریق این شرکت فروش تسلیحات انجام شود. کار ما با چین تا آنجا پیش رفت که در این اواخر آلفاجت خریدیم و حتی قرارداد هستهای امضا کردیم چون چینیها در رسانهها اعلام کردهاند بنده قضیه تسلیحاتی را مطرح میکنم.»
شرق: سومین و آخرین نشست هشت نامزد ریاستجمهوری در برنامه زنده، رفتهرفته رنگ و بوی «مناظره»ای به خود گرفت و از شکل خستهکننده روزهای پیش دور شد. موضوع «سیاست داخلی و خارجی» محور مناظره دیروز بود و به گفته ضرغامی قرار بر این بود تا مجری مسامحه بیشتری داشته باشد و کاندیداها بتوانند به صحبتهای یکدیگر پاسخ دهند.
آنچه در میزگرد دیروز اتفاق افتاد، مستندات به یادماندنی برای افکار عمومی و تاریخ معاصر ایران برجا گذاشت. بهویژه آنکه پرداختن به مسایل پرونده هستهای به سمت و سویی رفت که بسیاری از رازهای مگو گفته شد. موضوع انرژی هستهای که به میان آمد، دیگر صفکشیهای مشخص گفتمان اصولگرا و اصلاحطلب به کنار رفت و دیپلماتهای قدیمی در یک خط ایستادند و درست همانجا سخنان حسن روحانی و علیاکبر ولایتی همسویی معناداری یافت، تا جایی که ولایتی در سخنانش مدام روحانی را شاهد میگرفت و به حضور او در برخی جلسههای مشترک اشاره داشت. اما مناظره دیروز برای برخی از نامزدها ازجمله محمدباقر قالیباف روز خوبی نبود، او در میانه مناظره اشارهای به ماجرای کوی دانشگاه داشت و تدابیری که برای مدیریت آن درگیریها به کار بسته بود و از روحانی برای اینکه به دانشجویان برای تجمع مجوز نداده گله کرد. اما حسن روحانی با تاکید بر اینکه خیلی از حرفها را نمیشود اینجا بازگو کرد، در یک جمله مختصر، شهردار تهران را خطاب قرار داد و تاکید کرد «یادتان نرود که اگر به دانشجویان مجوز میدادیم آن وقت شما با حمله گازانبری آنها را مهار میکردید.» قالیباف در بخش دیگری از
سخنانش نیز با وجود آنکه هیچ تجربهای در امور دیپلماتیک در کارنامه ندارد به نقد روحانی و ولایتی پرداخت و در مباحث هستهای در بخشهایی با سعید جلیلی همسو بود. مناظره دیروز به جایی رسید که علیاکبر ولایتی، مشاور امور بینالملل مقاممعظمرهبری به برخی از رازهای ناگفته در پرونده هستهای ایران و غرب اشاره کرد، به دعوتی که از سوی سارکوزی صورت گرفته بود و با وجود دستاوردهای مثبت برای انرژی هستهای ایران، از سوی برخی نیروهای دولت دود شد و به هوا رفت. در مناظره دیروز همچنین شکافهای موجود میان جبهه اصولگرا بارزتر از همیشه بود. تا جایی که محسن رضایی سوالی را پیشروی ائتلاف 1+2 قرار داد که با توجه به این همه اختلاف فکری و لفظی میان سهگانه این ائتلاف یعنی قالیباف، ولایتی و حدادعادل چطور قرار بود که میان شما سه نفر ائتلافی شکل گرفته و در نهایت یک نفر میداندار شود. البته دیروز همسویی جلیلی و حداد به جایی رسید که در میان مناظره با یکدیگر کاغذ رد و بدل میکردند.اما در مقابل، نامزدهای نزدیک به اصلاحطلبان کماکان بر خط همگرایی پیش رفتند و دستکم ادبیات همسویی گفتمان اصلاحطلبی را در سطح مناظره حفظ کردند. حسن روحانی گفت در
سالهای اخیر نه تنها نتوانستیم غیرهمفکر را جذب کنیم بلکه حتی دوستان و همراهان و انقلابیون را کنار گذاشتیم. باید تیغ حذف را کنار بگذاریم. افرادی که مدیریت را به عهده میگیرند باید براساس ضابطه باشد و نه رابطه.»محمدرضا عارف نیز که در سفرها و برنامههای تبلیغاتی با برخی مشکلات امنیتی مواجه شده فرصت مناظره را غنیمت شمرد و گفت: «من 4-3 روز قبل به بازار رفته بودم دو سه جوان شعار درود بر عارف و سلام بر خاتمی دادند. اینها را چند روز دستگیر کردند و با پیگیری من آزاد شدند. در تبریز که بودم بعد از رفتنم، میزبان را چند هفته دستگیر کردند. در زمانی که میخواهیم حماسه سیاسی خلق شود و وظیفه همه این است، گاهی با این تنگ نظریها برخورد میکنیم، تعدادی جوان در مراسمی عکس من و خاتمی و سیدحسن خمینی را داشتند که از پخش آنها جلوگیری شد.»رضایی هم گفت: «امروز افراد سرجای خودشان در کشور نیستند. از همه اقوام و گروهها استفاده خواهم کرد. در زمان مسوولیتم در سپاه تمام افراد جناحهای مختلف را به کار گرفتم و از همه جناحها فرمانده و مدیر تربیت کردم. در سیاست خارجی از استراتژی قیچی استفاده میکنم. معتقدم باید به پرونده هستهای خاتمه
دهیم. دارند زمان را از ما میگیرند و نباید اجازه دهیم.» قالیباف پس از رضایی پشت تریبون رفت و گفت: «سیاست خارجی باید منافع و امنیت ملی را و همچنین هویت ملی و دینی و انقلابی ما را تضمین کند. نباید دستگاه دیپلماسی ما خارج از سند چشمانداز و سیاستهای کلان برنامه حرکت کند. باید بر این مدار حرکت کنیم. معتقدم حوزه دیپلماسی ما در سالیان گذشته نتوانسته در تحقق اهداف سیاست خارجی ما موفق باشد.»موضعگیری قالیباف موجب شد تا دیپلماتهای قدیمی حاضر در مناظره به سخنان او واکنش نشان دهند. حسن روحانی گفت: «از بیان آقای قالیباف در این زمینه که سیاست خارجی کشور ناموفق بوده، متعجبم. چون استثنا هم نکردند. سیاست خارجی دولت سازندگی همان سیاست خارجی بود که تکنولوژی و وام مورد نیاز را از خارج گرفت و تحولی بزرگ در کشور ایجاد کرد و باقیمانده کشور را از بعثیها گرفت و به کمک شورایعالی امنیت ملی توانستیم آزادگان را به کشور برگردانیم و صدام در سازمانملل محکوم شود. در دوره ریاست آقای خاتمی بود که کشور از بحران نجات یافت و در شرایطی که داستان 11سپتامبر اتفاق افتاد و ایران را متهم کردند و دو کشور منطقه مورد هجوم قرار گرفت و کشور در فهرست
بود، ایران چگونه توانست با تدبیر و برنامهریزی از این مسیر جدا شود. بالاترین بهرهبرداری را سیاست خارجی ما کرد. دشمن در افغانستان و عراق منکوب شد. ایران، سالم باقی ماند.»عارف هم در جملهای انتقادی خطاب به قالیباف گفت: «در زمان شما قیمت زمین در تهران ششبرابر شده آیا فروش تراکم در این افزایش قیمت سهیم نبوده؟ شما تراکم را برای انجام پروژههای عمرانی پیشفروش کردید.» غرضی نیز در واکنش به سخنان قالیباف تاکید کرد تصور نکنید موفقیت یا عدم موفقیت سیاست خارجی به اشخاص مربوط بوده بلکه به استعداد داخلی مربوط است. اینکه بگویم فرد عوض شود، سیاست خارجیمان عوض میشود، هیچکس باور نمیکند. پیشنهادات شما آقای قالیباف عملی نیست. اگرچه محسن رضایی با هوشمندی از پاسخ به سخنان عارف درباره دستگیریها گذشت اما حدادعادل بر خود لازم دید تا در وقت مقتضی پاسخگوی معاون اول دولت اصلاحات باشد. او گفت: «نمیگویم آقای عارف خلاف میگوید ولی حتما سلیقه فردی بوده است. ممکن است خودشان هم رییسجمهور شوند، این اتفاق بیفتد. همین الان که میآمدم صداوسیما، طرفداران عارف در خیابان ایستاده بودند عکسهای خاتمی و ایشان را در دست داشتند و هیچکس به
ایشان کاری نداشت. در مجلس ششم نمایندگان مرتب در نطقهای قبل از دستور میگفتند در دوره هاشمی کشور به بحران کشیده شده است؛ و گفتند خاتمی آمده کشور را از بحران نجات دهد. در همان دوران دادگاه «میکونوس» به وجود آمد که ریاستجمهوری را برای خروج از ایران محروم کردند.» سعید جلیلی نیز تاکید کرد: «در زمانی که برخی دوستان شعار همراهی با نظم جهانی را دادند که از تقابل بیهوده جلوگیری کنیم، پاسخش چه بود؟ در دوره هاشمی دو حکم جلب برایشان آمد و در دوره خاتمی به ما گفتند محور شرارت. هر دو غلط بود. این شیوه آقایان غلط است. منافع ملی کشور دقیقا بعد از آن دوران حفظ شد. عدهای نگران بودند نکند به ما حمله شود اما آمریکا، هم در افغانستان زمینگیر شد هم در عراق. درباره بحث عارف، اگر ما میخواهیم از سلایق جلوگیری کنیم، راهش قانون است. اگر بهصراحت از کسانی که بزرگترین بیقانونی را انجام دادند، با افتخار یادکنیم، بزرگترین بیقانونی میشود. اگر شوراینگهبان انتخابات را تایید کرد عدهای حق ندارند جمهوریت مردم را وتو کنند. این قانون است» رضایی در ادامه مناظره به سخنان حدادعادل انتقاد و تاکید کرد: «من واقعا تعجب میکنم آقای حداد،
شعاری صحبت میکنند. مگر میشود سرنوشت کشوری را با شعار پشت سرهم گذاشت؟ ما یک دقیقه وقت نداریم. گرفتار دو گروه شدیم: یک عده مینشینند شعار میدهند. مانند افرادی که وقتی خرمشهر در دست دشمن بود در تهران شعار میدادند. گروه دیگر میگوید کار تمام شده باید تسلیم شویم. آقای حداد میگویند زمانی آمریکا کنار میآید که ما مقاومت کنیم؟ ما مقاومت کنیم تحریمها آثارش را بیشتر نشان دهد؟ تا الان اثر 40-30درصد تحریمها را دیدیم. آمریکا به دنبال گرفتن زمان از ماست.»او همچنین تاکيد کرد صحبتهاي ما به اين معني نيست که بگويند کانديداهاي رياستجمهوري پته يکديگر را روي آب ريختند، اين ميز، ميز صداقت دولتمردان ايران با مردم است و مردم از صحبتهاي ما جمعبندي ميکنند تا کانديداي اصلح خود را انتخاب کنند.حسن روحانی که در بحث هستهای حرفهای فراوانی در چنته دارد نیز تاکید کرد: «خوب است به کتابی که اخیرا البرادعی نوشته نگاه کنیم که میگوید جنگ پشت دروازه ایران بود و ایران جلوی آن را گرفت و سه وزیر اروپایی را به ایران دعوت کرد و آنها را سپر قرار داد. استراو هم گفت جنگ، حتمی بود. نباید واقعیتهای تاریخی را تحریف کنیم.»
بازخوانی ماجرای کوی دانشگاه
محمدباقر قالیباف به تجربه فرماندهیاش در نیروی انتظامی اشاره کرده و سوالی چالشبرانگیز پیشروی حسن روحانی قرار داد. اینکه وقتی فرمانده نیروی انتظامی بوده و روحانی دبیر شورایعالی امنیت ملی در ماجرای سالگرد حمله به کوی دانشگاه، قالیباف درخواست میکند تا روحانی برای برگزاری مراسم به دفتر تحکیم وحدت مجوز بدهد اما روحانی امتناع میکند. قالیباف گفت: در جلسه شورای امنیت کشور اصرار کردم اگر دانشگاه اشکال دارد، به نیروی انتظامی اجازه ورود بدهید. من با اصرار این مجوز را گرفتم. به خاطر اینکه معتقد بودم سیاسیون پشت این ماجرا هستند نه دانشجویان. یکی از نمایندگان مجلس ششم که مستند دارم در حوادث کوی دخالت داشت در آن جلسه ما، اخلال کرد. BBC و VOA، سخنان من را تحریف کردند و گفتند من دوگانه برخورد کردم ولی من اینگونه نبودم. در جلسه مجلس شورای اسلامی که غیرعلنی بود و در جلسه شورای امنیت، میدانستم پشت سر حوادث چیست. روحانی که گویا از سخنان قالیباف تعجب کرده با صدایی رساتر او را خطاب قرار داده و تاکید کرد: «از شما خیلی تعجب میکنم. درست است باید رقابت کنیم ولی نه اینجوری. آقای قالیباف دلم نمیخواست چیزهایی را بگویم اما شما
مرا ناچار کردید بنابراین در بحث کوی دانشگاهتهران، شما گفتید دانشجویان بیایند، گازانبری عمل کنیم. من راجع به چند کلانتری به شما گزارش دادم. شما چی گفتید؟ نمیخواهم بازگو کنم. گفتید کل آدمهای سالم من این تعداد است. برنگردید به بحثهای آن زمان، این سینه من پر است از مسایل فراوان. حرف برای گفتن زیاد داریم. از ابتدای زندگی سیاسی مسیرم روشن است، هیچوقت پادگانی فکر و عمل نکردم. جزو افرادی هستم که حقوق خواندم، من سرهنگ نیستم. حقوقدان هستم. حواسمان باشد چگونه حرف میزنیم.»البته در واکنش به سخنان روحانی، قالیباف گفت: «در یک جلسه مشخص که مستنداتش است، گفتم به دفتر تحکیم اجازه تجمع بدهیم. شما گفتید آقای قالیباف دنبال دردسری ولش کن. اما روحانی پاسخ داد: «این بود؟ گفتم اگر میخواهید اینها را به خیابان بیاورید و محاصره کنید، نکنید.»از میانه مناظره صحبت پیرامون مسایل هستهای آغاز شد. محسن رضایی نخست سراغ نقد مذاکرههای سعید جلیلی رفته و تاکید کرد: «در زمان جلیلی با سولانا برای 2700 سانتریفیوژ توافق کرده بودیم، یعنی در زمان حضور علی لاریجانی. آیا اگر این را مکتوب میکردیم بهتر نبود؟ من در دفاع جلیلی و روحانی یا دوستان
دیگر که از خود دفاع میکنند میگویم نباید دفاع از خود را به دفاع از نظام و مردم ترجیح بدهیم.» جلیلی در نقد به رضایی گفت: «بین حق و باطل راهرفتن معنیاش دوری از افراط و تفریط نیست؛ و حدادعادل افزود: »جناب رضایی طوری صحبت میکنند که انگار همه ماها غیرمردمی هستیم و فقط جناب ایشان غصه مردم را میخورد. ولایتی که سابقه دیرینه در حضور در دستگاه دیپلماسی کشور دارد، در تکمیل سخنان رضایی گفت: «لاریجانی در مذاکرات با سولانا بهجای خوبی رسیدند. همین تعداد سانتریفیوژ را توافق کردند، اما درست همزمان با اینکه لاریجانی با سولانا مذاکره میکرد یکی از مقامات بلندپایه اجرایی ما در نمازجمعه گفت ما مذاکره نمیکنیم. آقای سولانا آن تلکس را نشان داد و کارشکنی در کار آقای لاریجانی صورت گرفت. دشمن زمانی که تناقض در بین مسوولان ما میبیند، اینگونه میشود. آنها به توافق رسیدند و میشد هستهای را حل کرد ولی یک فردی حرف دیگری زد و آن خراب شد. مشابه آن برای خودم هم اتفاق افتاده است.»
عارف در ادامه مناظره از اینکه اصولگرایان نمیخواهند مسوولیت هشت سال دولت احمدینژاد و خطاهای او را بپذیرند گله کرد و گفت نمیشود همه این مشکلات را به گردن جریان موسوم به انحرافی انداخت. اصولگرایان باید مسوولیت اشتباه خود را بپذیرند و به مردم پاسخ دهند که چرا کشور در شرایط دشوار اقتصادی امروز قرار گرفته است. رضایی نیز که تلاش دارد در مناظرهها چهره مستقلی از خود نشان بدهد، در ادامه افزود: «مردم از کشمکشهای سیاسی خسته شدهاند و باید به آن پایان بدهیم. مدیریت اصلاحطلبی و اصولگرایی جواب نمیدهد هرچند در این دو انسانهای خوب و بد هست.» ولایتی نیز در نقد اصلاحطلبان خطاب به عارف گفت آیا ایراد شما به اصولگرایان، به دوران اصلاحطلبی هم وارد است، مگر شما در دوران اصلاحات، اصولگرایی را سمتهای بالای دولت قرار دادید؟ جلیلی نیز در نقد گفتههای عارف به برخی آمار و ارقام و برخوردها با مردم در شهرستانها و ماجرای برخورد با 50 عضو انجمن اسلامی در دوره اصلاحات اشاره کرد. سخنانی که بعدتر در خلال همین مناظره از سوی مقامهای مسوول وقت در دولت اصلاحات رد شد. حضور ولایتی در پشت تریبون ماجرای پرداختن به پرونده هستهای را وارد
فاز جدیدی کرد.
او به برخی از تجربههایش اشاره کرده و گفت: «رییسجمهور باید توان اجماعسازی داشته باشد. حل مشکل اقتصادی در گرو اصلاح نگاه است. باید افرادی متصدی امور شوند که تجربه این کار را داشته باشند. تجربه من در 598 و قرارداد 1975 است. به لطف رهبریهای امام و رهبرمعظم انقلاب و رشادت رزمندگان و پایمردی خانواده ایثارگران و بهویژه آزادگان، اجراییشدن این قرارداد جوری رخ داد که حقوق ملت ایران حفظ شد و برای اولین بار در 200 سال اخیر حتی یک وجب از خاک کشورمان به دست بیگانه نیفتاد. حل مساله هستهای سختتر از قرارداد 598 نیست. بخشی از مشکلات اقتصادی ناشی از سوءتدبیر و عقلکلدانستن خود و خانهنشینکردن مدیران به علت اختلاف نظر و درگیری با سایر قواست. اگر فردی در راس مجریه قرار گیرد که نوعی مقبولیت بین جناحهای نظام داشته باشد مشکلات به سرعت حل میشود.» حدادعادل در این بخش از اختلاف نظرش با ولایتی گفت: «حل مساله هستهای را سختتر از قرارداد 598 میدانم. چراکه مساله هستهای اصلا وجود خارجی ندارد. دشمن میداند ما نمیخواهیم بمب بسازیم.» و جلیلی نیز در ادامه تاکید کرد: «شما آن روز هم فرمودید من با دنیا آشتی خواهم کرد و قهر
نباشیم. در بحث روابط بینالملل قهر و آشتی مثل مسایل فردی نیست. بحث منافع است. در دوران 16 سال شما مسوولیت برخی کارها را میپذیرید؟ یکیاش گفتوگوهای انتقادی با اروپا. بعد از موضوع جنگ اول خلیجفارس. آنها گفتند در بیانیه 1992 که باید گفتوگوها انتقادی باشد درباره نگرانی راجع به رفتار ایران و بهخصوص درباره حقوقبشر و سلمان رشدی و... آخرش هفت سال بعد بیانیه دادند و آن حکم را دادند درباره هاشمی و گفتند ملاقات در سطح وزیران با ایران تعلیق میشود. باید اینجا تحلیل دقیقتری ارایه کنیم. 598 بعد از حمله صدام به کویت و بعد از اینکه هیچکس دفاع نکرد از صدام، این قطعنامه صادر شد. این حاصل تلاش هشت سال رزمندگان است. قبل از حمله صدام به کویت کاری توانستید بکنید؟ » قالیباف نیز همسو با حدادعادل و جلیلی گفت: «در دوره مدیریت جنابعالی به مدت 16 سال همیشه یک طرفه از ظرفیت رزمندگان و ایثارگریها به نفع سیاست خارجی استفاده کردید ولی هیچوقت برعکس نشد. شما گفتید در غیرمتعهدها آن کار را کردید، این کار رزمندگان بود نه کار شما. شما گفتید با میتران قهوه میخوردیم زمانی که شما قهوه میخوردید ما داشتیم با موشکها و بمبهایی که آنها در
اختیار عراق قرار داده بودند میجنگیدیم. نتوانستید از سیاست خارجی آن موقع درست استفاده کنید.» ولایتی نیز در پاسخ به این گفتهها جمعبندی خودش را اینطور ارایه داد: «درباره آنچه آقای قالیباف گفتند، نمایندهاش آقای اسماعیلی هم در جلسه دیگری گفت و معلوم شد از تاریخ اطلاعی ندارند. ملاقات من و میتران بعد از جنگ بوده و هیچوقت نگفتم با میتران قهوه خوردم. در رابطه با صحبت جلیلی، بنده عرض میکنم دیپلماسی این نیست که انسان در برابر کشورهای دیگر خطابه بخواند. دیپلماسی این نیست که ما یک طرف بنشینیم و آنها طرف دیگر و ما حرف مشخص بزنیم بدون اقدامات دیگر. اینکه میفرمایید مال 20 سال پیش است و الان وضعیت فرق کرده ناچارم موضوعی را مطرح کنم. زمانی بعد ازاینکه به قطعنامههای شورای امنیت نرسیده بودیم، آقای سارکوزی مستقیم از من دعوت کرد، برای مذاکره. من با رییسجمهور صحبت کردم، گفت برو. رفتم و یکساعت ملاقات کردیم. ما با سارکوزی درباره عدد سانتریفیوژها به توافق رسیدیم که غنیسازی تعلیق نشود. مثلا 5-4هزار سانتریفیوژ داشته باشیم. قرار بود ظرف یک هفته یک تیمی به ایران بیایند. سارکوزی گفت من به ایران میآیم و دست دولت و رهبر شما
را میفشارم. من آوردم در داخل کشور و منتقل کردم اما کار متوقف شد. همان زمان که با تاکید رییسجمهور به فرانسه رفتم، قائممقام وزارت خارجه کاردار فرانسه را خواست و گفت این آقا که آمده نماینده ایران نیست. متاسفانه دولت جواب نداد و نهتنها جواب نداد، موقعی که چنین حرفی به کاردار زدند، وزارت خارجه فرانسه گفت: اگر این خبر زودتر به فرانسه رسیده بود ملاقات تو و سارکوزی لغو شده بود. میشود کشور را به تحریمها نرساند. در رابطه با روسیه هم همین اتفاق افتاد. روسها گفتند: اگر قول بدهی پوتین بیاید ایران و دست خالی برنگردد ما او را میآوریم. من آوردم ولی بازهم کارشکنی کردند. در آلماتی2 آنها پیشنهاداتی کردند که میشد پیش رفت ولی آقای جلیلی نپذیرفت. گفتند غنیسازی 20درصد را تعلیق و فردو را کند کنید، سه تحریم را برمیداریم. در پاسخ به آنها گفتند این کارها را میکنیم شما کل تحریم را بردارید. حرف من این است که باید قدم به قدم پیش رفت. کاری که کردند نشان داد نمیخواهند کار پیش برود. اصولگرایی انعطافناپذیری نیست. در رابطه با مصالح ملی باید بتوانیم از دیپلماسی به نحو احسن استفاده کنیم. دیپلماسی معامله و تعامل است. سرسختی
نشاندادن نیست. دیپلماسی بیانیه پشت میزخواندن نیست. اگر اینطور نبود وضع ما به اینجا نمیرسید.» جلیلی در همین زمینه گفت: «اگر همین نکتهای که در آخر اشاره کردید همینطوری است، اگر اطلاعات دیگرتان مثل اینها باشد واویلاست. نوار گفتوگوهای آلماتی پیاده شده و به آقا داده شده و اتفاقا این گزارش شما را گفتند از کجا دارد میگوید این خلاف است. در آلماتی آنها گفتند 20درصد را بدهیم در ازای دو تحریمی که بعدا میخواهد حل شود. یعنی در برابر آبنبات. این روش شما خطاست. هم سارکوزی و هم روسیه که بحث شد، درباره بعد روسیه بحث و جلسه شد و من خودم رفتم آنجا. سارکوزی هم به شما گفته بود متوقف کنید. لوید که یک کارشناس الیزه است افتخار است بیاید ایران. بعد از آن قضیه سه بار سارکوزی با رییسجمهور به صورت تلفنی صحبت کرد. نکتهای که قالیباف گفتند درست است ما باید ببینیم مابهازای چیزی که میدهیم چیست. نباید اخبار را تکهتکه بگوییم با مبنای غلط. ما در آلماتی گفتیم حاضریم گامهای متقابل برداریم هر قدر شما بیایید ما هم میآییم. نماینده انگلیس گفت حاضرید همین الان؟ ما گفتیم بله. گفتم شروع کنیم. نماینده آمریکا به انگلیس گفت ساکت چیزی نگو.
من گفتم ادامه بدهیم. چه حرفی است که شما میزنید؟ به دلیل منطق محکم ما بود که آنها گفتند باید به مراکزمان برویم و مشورت کنیم. کاری که آنها درشگیر کردند و جوابی برای منطقمان نداشتند، امروز متاسفانه از سوی فردی مثل شما باید اینطور بیان شود؟ کی گفته در گفتوگوها فقط اعلام موضع کردیم؟ از سال 87 فقط یک قطعنامه صادر کردند و نتوانستند دیگر اجماعی داشته باشند.» ولایتی در پاسخ به جلیلی گفت: «بحث دیپلماسی کلاس فلسفه نیست. مردم میبینند شما چند سال مسوول بودید و وضع بدتر شده است. هنر دیپلمات این است که نگذارد کار رزمندهها هدر برود. حسن روحانی که مراوداتش با ولایتی به گفتوگوها در حاشیه مناظره رسیده بود به اهمیت نقش حضور افرادی اشاره کرد که میتوانند مسایل را حل کنند و دیپلماسی هستهای را در دست بگیرند: «باید با تدبیر با دنیا مذاکره کنیم. مگر کشور از تحریم و جنگ نجات داده نشد و در قبل، ما اینکار را نکردیم؟ باید فرصت لازم ایجاد شود، فرصت لازم با مذاکره واقعی ایجاد میشود نه با بیانیه خواندن پشت میز مذاکره.» غرضی نیز در پاسخ به این سوال که چرا ما تصور میکنیم تحریمها بعد از برنامه هستهای به وجود آمده، گفت: «تحریمها
اثر نکرده است، بنده در تحریم زندگی کردم و بنده چه در جنگ و چه در زمان انقلاب همواره با تحریم بودم.» عارف هم در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه برنامه عملی دولت شما برای مقابله با ایرانهراسی و اسلامهراسی چیست؟ تاکید کرد باید از طریق روابط خوب دیپلماسی با کشورهای همسایه و بهخصوص عدمتعهد، سطح روابط را بالا ببریم و با استفاده از سفرای ارزنده، پیام صلح را به دنیا بفرستیم. اشخاص برجستهای چون خاتمی و هاشمی در کشور داریم که میتوانند سفرای ویژه ما در دنیا باشند. همچنین او در پاسخ به سوالی درباره اینکه راهکار شما برای بهکارگیری تجارب و دستاوردهای دولتهای قبل چیست؟ گفت: «باید به سراغ دولتهای قبلی برویم و از شخصیتهای برجسته دولتهای قبلی استفاده کنیم. من پایداری و استقامت دولت آقای مهندس موسوی، سازندگی دولت هاشمی، اصلاحطلبی دولت خاتمی و پشتکار دولت احمدینژاد را مبنای کاری خود قرار میدهم، البته همکاری با نیروهای دولتهای قبل به معنای حضور آنها در کابینه نیست، من شورای مشاوران را تشکیل میدهم، این شورا را در دولت اصلاحات تشکیل داده بودم و افرادی مثل آقایان غرضی و عسگراولادی در آن حضور داشتند.»» علیاکبر ولایتی
نیز تاکید کرد: : «بنده فقط کار سیاسی نکردهام؛ زمینه خرید تسلیحات از کشورهای دیگر با فعالیتهای سیاسی را فراهم میکردم که نمونه آن چین است. سال61 به چین رفتم با وزیرخارجه این کشور صحبت کردم و گفتم که شما همه نوع سلاح به عراق میفروشید و باید به ما نیز بفروشید. او گفت که ما تسلیحات نمیفروشیم اما شرکتی در هنگکنگ است که کمک میکنیم از طریق این شرکت فروش تسلیحات انجام شود. کار ما با چین تا آنجا پیش رفت که در این اواخر آلفاجت خریدیم و حتی قرارداد هستهای امضا کردیم چون چینیها در رسانهها اعلام کردهاند بنده قضیه تسلیحاتی را مطرح میکنم.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.