قزاقستان یا کازاخستان؟
شهریار خواجیان، مترجم: تقریبا در همه ادبیات نوشتاری و گفتاری فارسی نام جمهوری کازاخستان (Kazakhsatn)، «قزاقستان» نوشته و خوانده میشود؛ مثلا این روزها در خبرها میخوانیم و میشنویم که هماکنون هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در آستانه، پایتخت جمهوری آسیایمرکزی «قزاقستان»، حضور دارد تا درباره طرح صلح سوریه با هیئتهای نمایندگی سوریه، روسیه و مخالفان و دیگران مذاکره کند (نقل به مضمون)، اما درواقع اطلاق نام قزاقستان به این بزرگترین جمهوری آسیایمرکزی اشتباه و غلط است؛ غلطی که متأسفانه از دیرباز و حتی پیش از فروپاشی شوروی مرسوم بوده است، زیرا که نام کشور «قزاق»ها که معرّب نام کوزاک (Cossaks) است را متبادر میکند که بهواقع چنین نیست. مطابق اسناد تاریخی، کوزاکها گروهی عمدتا سفیدپوست و اسلاونژادند که بیشتر در اوکراین و جنوب روسیه و در حاشیه رودهای ولگا- دن زندگی میکردهاند و ربطی به کازاخها (Kazakhs) که ترکنژاد و از اقوام آسیایمرکزی هستند، ندارند. البته در زمان جنگ جهانی دوم و شاید پیش از آن شمار زیادی از مردم روسیه و احتمالا همین کوزاکها بنا بر ملاحظات جنگی و استراتژیکی از غرب اتحاد شوروی پیشین به مناطق شرقی آن، ازجمله کازاخستان مهاجرت کرده یا کوچانده شدند، بهطوریکه روستباران بسیاری را در فیلمها و تصاویر میبینیم و دربارهشان میخوانیم که اهل این کشور هستند و زیر پرچم این جمهوری در مجامع بینالمللی حضور مییابند، اما اگر حتی بپذیریم که گروههایی از آنان کوزاکهای ساکن منطقه ولگا- دن بوده باشند، باز هم دلیل نمیشود که نام این جمهوری را بهجای نام راستین آن، کازاخستان، قزاقستان بگوییم و بنویسیم که نامی غیرواقعی و حتی جعلی است. نام قزاق در تاریخ 150ساله اخیر ایران با ورود نخستین هنگ ِ کوزاک (cossaks) به ایران در زمان ناصرالدینشاه باب و متأسفانه ماندگار شد. در آن دوران رسم بود که نامهای خاص خارجی را به صورت معرب درمیآوردند؛ مانند تلگراف که به تلغراف، دالگورکی به دالقورقی و ... و کوزاک به قزاق تبدیل شد. متأسفانه این نام تاکنون برقرار مانده و با شکلگیری اتحاد شوروی در 1917 و بعدها جمهوری آسیایمیانه کازاخستان، موجب بدفهمی و غلطسازیهای بسیار از این دست شده است. انتظار منطقی از وزارت خارجه این است که این مسئله مهم را با رجوع به اسناد و مدارک تاریخی و نیز رایزنی با مقامهای سفارت این کشور بررسی و راستیآزمایی کند و پس از حصول اطمینان از حقیقت امر مراتب را از طریق رسانههای گروهی نوشتاری، دیداری و شنیداری به آگاهی عمومی برساند.
شهریار خواجیان، مترجم: تقریبا در همه ادبیات نوشتاری و گفتاری فارسی نام جمهوری کازاخستان (Kazakhsatn)، «قزاقستان» نوشته و خوانده میشود؛ مثلا این روزها در خبرها میخوانیم و میشنویم که هماکنون هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در آستانه، پایتخت جمهوری آسیایمرکزی «قزاقستان»، حضور دارد تا درباره طرح صلح سوریه با هیئتهای نمایندگی سوریه، روسیه و مخالفان و دیگران مذاکره کند (نقل به مضمون)، اما درواقع اطلاق نام قزاقستان به این بزرگترین جمهوری آسیایمرکزی اشتباه و غلط است؛ غلطی که متأسفانه از دیرباز و حتی پیش از فروپاشی شوروی مرسوم بوده است، زیرا که نام کشور «قزاق»ها که معرّب نام کوزاک (Cossaks) است را متبادر میکند که بهواقع چنین نیست. مطابق اسناد تاریخی، کوزاکها گروهی عمدتا سفیدپوست و اسلاونژادند که بیشتر در اوکراین و جنوب روسیه و در حاشیه رودهای ولگا- دن زندگی میکردهاند و ربطی به کازاخها (Kazakhs) که ترکنژاد و از اقوام آسیایمرکزی هستند، ندارند. البته در زمان جنگ جهانی دوم و شاید پیش از آن شمار زیادی از مردم روسیه و احتمالا همین کوزاکها بنا بر ملاحظات جنگی و استراتژیکی از غرب اتحاد شوروی پیشین به مناطق شرقی آن، ازجمله کازاخستان مهاجرت کرده یا کوچانده شدند، بهطوریکه روستباران بسیاری را در فیلمها و تصاویر میبینیم و دربارهشان میخوانیم که اهل این کشور هستند و زیر پرچم این جمهوری در مجامع بینالمللی حضور مییابند، اما اگر حتی بپذیریم که گروههایی از آنان کوزاکهای ساکن منطقه ولگا- دن بوده باشند، باز هم دلیل نمیشود که نام این جمهوری را بهجای نام راستین آن، کازاخستان، قزاقستان بگوییم و بنویسیم که نامی غیرواقعی و حتی جعلی است. نام قزاق در تاریخ 150ساله اخیر ایران با ورود نخستین هنگ ِ کوزاک (cossaks) به ایران در زمان ناصرالدینشاه باب و متأسفانه ماندگار شد. در آن دوران رسم بود که نامهای خاص خارجی را به صورت معرب درمیآوردند؛ مانند تلگراف که به تلغراف، دالگورکی به دالقورقی و ... و کوزاک به قزاق تبدیل شد. متأسفانه این نام تاکنون برقرار مانده و با شکلگیری اتحاد شوروی در 1917 و بعدها جمهوری آسیایمیانه کازاخستان، موجب بدفهمی و غلطسازیهای بسیار از این دست شده است. انتظار منطقی از وزارت خارجه این است که این مسئله مهم را با رجوع به اسناد و مدارک تاریخی و نیز رایزنی با مقامهای سفارت این کشور بررسی و راستیآزمایی کند و پس از حصول اطمینان از حقیقت امر مراتب را از طریق رسانههای گروهی نوشتاری، دیداری و شنیداری به آگاهی عمومی برساند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.