حذف مخالفان در سکوت
چند هفته گذشته مردم مالدیو با خبر شوکآور کشتهشدن یک وبلاگنویس 29ساله به نام «یامین راشد» از خواب پریدند. چهار سال پیش نیز در اکتبر 2012 مردم از مرگ یک اصلاحطلب برجسته سکولار و عضو سابق پارلمان حیرتزده شدند که «افراشم علی» نام داشت. هردو آنها؛ یعنی راشد و علی با ضربات پیدرپی کارد در راهپلههای ساختمان مسکونیشان، واقع در پایتخت مالدیو به طرزی وحشیانه کشته شده بودند. در ماه آگوست 2014 نیز «احمد ریلوان»، بهترین دوست راشد و یکی دیگر از وبلاگنویسان و روزنامهنگاران برجسته اين کشور، ناپدید شد. ما نمیدانیم چه کسانی مقدمات کشتن یا ربودن این افراد را فراهم كردهاند کمااینکه مقامات دولتی نیز میگویند موفق نشدهاند عاملان این جنایات را پیدا کنند، اما بررسی انگیزههای این قتل و آدمرباییها نوع جدیدی از خشونت را در مالدیو نشان میدهد که نشئتگرفته از یک نوع گفتمان خشونتبار در این کشور است. این گفتمان به فضای سیاسی و پیشرفتها در زمینه سکولاریزهکردن جامعه از یک سو و جانگرفتن دوباره برخی بقایای گروههای افراطی از سوی دیگر مربوط میشود.
مخالفت با فساد حاکم
علی و راشد در زمینه مسائل مذهبی خیلی شفاف عمل میکردند. علی البته گرایشاتی سکولار داشت. او خود را یک اصلاحطلب میدانست و از برابریهای عمومی، فرهنگ کهن مردم و بهخصوص هنر و موسیقی سنتی مالدیو دفاع میکرد. از سوی دیگر، او به ایدئولوژیهای جدید علاقه نشان میداد که جوانان کشور را تحتتأثیر قرار داده است. امروزه برخی از جوانان مالدیو به دنبال معتزلیان عقلگرا یا صوفیان طرفدار الرومی هستند و این دو را بر رویکردهای سنتی- مذهبی ترجیح میدهند. آنها درعینحال به میراث عمیق بودیسم و اسلام در کشور از جمله در حوزههای شعر، ادبیات و فرهنگ احترام میگذارند. این جوانان غالبا تحتتأثیر فلاسفه عقلگرا و طرفدار حقوق بشر هستند. بااینحال، برخی از آنها تحتتأثیر دانشمندان لائیک و ایدههای سکولاریستی قرار میگیرند. به همین دلیل بعضیوقتها میگویند مذهب را باید به حیطه زندگی خصوصی فرستاد. آنها البته هرگز سعی نمیکنند صدای رقبای ایدئولوژیک خود را خفه کنند، اما به دلیل جوانی و ماهیت سنیشان ممکن است در مواردی انتقادات تندی را مطرح کنند. راشد و ریلوان نمایندگان این نسل جدید بودند. هردو در دفاع از موازین حقوقبشری غیرقابلانعطاف
بودند. آنها همچنین با صدای بلند از گروههای افراطی انتقاد میکردند؛ بهخصوص از تکفیریها و محافظهکاران تندرو. راشد و علی در نوشتههای خود از طنزی گزنده استفاده و بهخصوص با فساد سیاسی طبقه حاکم مبارزه میکردند. به همین دلیل آنها خشم بسیاری از سیاستمداران و گروههای افراطی را علیه خود برانگیختند.
تهدید فعالان سیاسی
چند سال پیش از شروع «بهار عربی» در سال 2008، مردم مالدیو با پایاندادن به یک دوران حکومت 30 ساله بر کشورشان، نوعی بیداری دموکراتیک را تجربه کردند. در پی این حرکت بود که غربیها مالدیو را برای نخستینبار بهعنوان یک «دموکراسی انتخاباتی» ستایش و معرفی کردند، اما در فوریه 2012 نخستین رئيسجمهور منتخب؛ یعنی «محمد ناشد»، دو سال پیش از آنکه دورهاش را تکمیل کند، مجبور به استعفا شد. به دنبال آن مردم مالدیو دوره جدیدی را تجربه کردند که سیاستمداران غیرمذهبی آن را هدایت میکردند. بهاینترتیب یک استبداد جدید بر کشور حاکم شد که از یک طرف از نهادهای رسمی سود میبرد و از سوی دیگر با ربودن دموکراسی مردم به همان دوران فساد گذشته ادامه میداد. وضعیت حقوق بشر در کشور روزبهروز بدتر شد. سیاستمداران برای پیشبرد اهداف خود گفتمانی را رایج کردند که از خشونت گروههای افراطی دفاع میکند. آنها با باندهای خشونتطلب شریک شدند تا راحتتر به اهداف خود برسند. راشد و ریلوان جزء کسانی بودند که با صدای بلند از این استبداد جدید و فسادی که به همراه داشت انتقاد میکردند. آنها مدافع حقوق بشر در برابر خشونتطلبان بودند. هردو زبانی طنز و
طعنهآمیز داشتند. راشد وبلاگی طنز داشت و هردو آنها طرفداران بسیاری پیدا کرده بودند. در نتیجه میتوان حدس زد که ممکن است سیاستمداران- و نه گروههای مذهبی- در پشت این حوادث باشند. شاید به وسیله آنها خواسته باشند صدای مخالفان را خاموش کنند؛ اما یک احتمال دیگر هم دور از ذهن نیست.
بقایای گروههای افراطی
فعالانی نظیر راشد و ریلوان یا اصلاحطلبانی نظیر علی ممکن است از سوی یک بخش دیگر در معرض خطر قرار گرفته باشند که بهتازگی در مالدیو فعال شده است؛ افراطگرایان. اخیرا پیشرفتهای دموکراتیک و توسعه اقتصادی کشور موجب شده تا مردم نسبت به سنتهای گذشته کمتوجه شوند یا درباره اهمیت و کارکرد آنها در زندگی جدید پرسشهایی را مطرح کنند. این امر منجر به شکلگیری یک گفتمان جدید در اعماق جامعه شده است که به رشد گروههای افراطی کمک میکند. در سالهای گذشته این گروهها نوعی مبارزه توأم با خشونت را ترویج کردند. آنها از تفکرات گروههای تندرو دفاع و مخالفان خود را کافر، مرتد و نظایر آن خطاب میکنند. بعضی از سایتها و وبلاگهای شبکه مجازی وابسته به این گروهها، در هنگام انتشار خبر مرگ راشد و ریلوان از آنها با لفظ «مرتد» یاد کردند. تعدادی از افراد این گروهها تاکنون برای جهاد به سوریه اعزام شدهاند. جالب اینکه گروههای افراطی یادشده نیز مانند سیاستمداران فاسد از باندهای جنایتکار برای پیشبرد اهداف خود استفاده میکنند و از آنجا که این باندها با سیاستمداران نیز در ارتباط هستند، همین امر به آنها نوعی مصونیت قضائي در مالدیو داده
است. اگر همین باندها در پشت قتل یا آدمربایی مخالفان باشند، هیچ امیدی به عدالت و رسیدگی قضائی به چنین جرائمی وجود ندارد. باید انتظار داشت در آینده نیز به سفارش گروههای سیاسی یا مذهبی افراطی جنایات مشابهی رخ دهد، مگر آنکه فشارهای بینالمللی حکومت را وادار به انجام تحقیقات دراینباره و جلوگیری از تکرار آنها کند.
منبع: الجزیره
چند هفته گذشته مردم مالدیو با خبر شوکآور کشتهشدن یک وبلاگنویس 29ساله به نام «یامین راشد» از خواب پریدند. چهار سال پیش نیز در اکتبر 2012 مردم از مرگ یک اصلاحطلب برجسته سکولار و عضو سابق پارلمان حیرتزده شدند که «افراشم علی» نام داشت. هردو آنها؛ یعنی راشد و علی با ضربات پیدرپی کارد در راهپلههای ساختمان مسکونیشان، واقع در پایتخت مالدیو به طرزی وحشیانه کشته شده بودند. در ماه آگوست 2014 نیز «احمد ریلوان»، بهترین دوست راشد و یکی دیگر از وبلاگنویسان و روزنامهنگاران برجسته اين کشور، ناپدید شد. ما نمیدانیم چه کسانی مقدمات کشتن یا ربودن این افراد را فراهم كردهاند کمااینکه مقامات دولتی نیز میگویند موفق نشدهاند عاملان این جنایات را پیدا کنند، اما بررسی انگیزههای این قتل و آدمرباییها نوع جدیدی از خشونت را در مالدیو نشان میدهد که نشئتگرفته از یک نوع گفتمان خشونتبار در این کشور است. این گفتمان به فضای سیاسی و پیشرفتها در زمینه سکولاریزهکردن جامعه از یک سو و جانگرفتن دوباره برخی بقایای گروههای افراطی از سوی دیگر مربوط میشود.
مخالفت با فساد حاکم
علی و راشد در زمینه مسائل مذهبی خیلی شفاف عمل میکردند. علی البته گرایشاتی سکولار داشت. او خود را یک اصلاحطلب میدانست و از برابریهای عمومی، فرهنگ کهن مردم و بهخصوص هنر و موسیقی سنتی مالدیو دفاع میکرد. از سوی دیگر، او به ایدئولوژیهای جدید علاقه نشان میداد که جوانان کشور را تحتتأثیر قرار داده است. امروزه برخی از جوانان مالدیو به دنبال معتزلیان عقلگرا یا صوفیان طرفدار الرومی هستند و این دو را بر رویکردهای سنتی- مذهبی ترجیح میدهند. آنها درعینحال به میراث عمیق بودیسم و اسلام در کشور از جمله در حوزههای شعر، ادبیات و فرهنگ احترام میگذارند. این جوانان غالبا تحتتأثیر فلاسفه عقلگرا و طرفدار حقوق بشر هستند. بااینحال، برخی از آنها تحتتأثیر دانشمندان لائیک و ایدههای سکولاریستی قرار میگیرند. به همین دلیل بعضیوقتها میگویند مذهب را باید به حیطه زندگی خصوصی فرستاد. آنها البته هرگز سعی نمیکنند صدای رقبای ایدئولوژیک خود را خفه کنند، اما به دلیل جوانی و ماهیت سنیشان ممکن است در مواردی انتقادات تندی را مطرح کنند. راشد و ریلوان نمایندگان این نسل جدید بودند. هردو در دفاع از موازین حقوقبشری غیرقابلانعطاف
بودند. آنها همچنین با صدای بلند از گروههای افراطی انتقاد میکردند؛ بهخصوص از تکفیریها و محافظهکاران تندرو. راشد و علی در نوشتههای خود از طنزی گزنده استفاده و بهخصوص با فساد سیاسی طبقه حاکم مبارزه میکردند. به همین دلیل آنها خشم بسیاری از سیاستمداران و گروههای افراطی را علیه خود برانگیختند.
تهدید فعالان سیاسی
چند سال پیش از شروع «بهار عربی» در سال 2008، مردم مالدیو با پایاندادن به یک دوران حکومت 30 ساله بر کشورشان، نوعی بیداری دموکراتیک را تجربه کردند. در پی این حرکت بود که غربیها مالدیو را برای نخستینبار بهعنوان یک «دموکراسی انتخاباتی» ستایش و معرفی کردند، اما در فوریه 2012 نخستین رئيسجمهور منتخب؛ یعنی «محمد ناشد»، دو سال پیش از آنکه دورهاش را تکمیل کند، مجبور به استعفا شد. به دنبال آن مردم مالدیو دوره جدیدی را تجربه کردند که سیاستمداران غیرمذهبی آن را هدایت میکردند. بهاینترتیب یک استبداد جدید بر کشور حاکم شد که از یک طرف از نهادهای رسمی سود میبرد و از سوی دیگر با ربودن دموکراسی مردم به همان دوران فساد گذشته ادامه میداد. وضعیت حقوق بشر در کشور روزبهروز بدتر شد. سیاستمداران برای پیشبرد اهداف خود گفتمانی را رایج کردند که از خشونت گروههای افراطی دفاع میکند. آنها با باندهای خشونتطلب شریک شدند تا راحتتر به اهداف خود برسند. راشد و ریلوان جزء کسانی بودند که با صدای بلند از این استبداد جدید و فسادی که به همراه داشت انتقاد میکردند. آنها مدافع حقوق بشر در برابر خشونتطلبان بودند. هردو زبانی طنز و
طعنهآمیز داشتند. راشد وبلاگی طنز داشت و هردو آنها طرفداران بسیاری پیدا کرده بودند. در نتیجه میتوان حدس زد که ممکن است سیاستمداران- و نه گروههای مذهبی- در پشت این حوادث باشند. شاید به وسیله آنها خواسته باشند صدای مخالفان را خاموش کنند؛ اما یک احتمال دیگر هم دور از ذهن نیست.
بقایای گروههای افراطی
فعالانی نظیر راشد و ریلوان یا اصلاحطلبانی نظیر علی ممکن است از سوی یک بخش دیگر در معرض خطر قرار گرفته باشند که بهتازگی در مالدیو فعال شده است؛ افراطگرایان. اخیرا پیشرفتهای دموکراتیک و توسعه اقتصادی کشور موجب شده تا مردم نسبت به سنتهای گذشته کمتوجه شوند یا درباره اهمیت و کارکرد آنها در زندگی جدید پرسشهایی را مطرح کنند. این امر منجر به شکلگیری یک گفتمان جدید در اعماق جامعه شده است که به رشد گروههای افراطی کمک میکند. در سالهای گذشته این گروهها نوعی مبارزه توأم با خشونت را ترویج کردند. آنها از تفکرات گروههای تندرو دفاع و مخالفان خود را کافر، مرتد و نظایر آن خطاب میکنند. بعضی از سایتها و وبلاگهای شبکه مجازی وابسته به این گروهها، در هنگام انتشار خبر مرگ راشد و ریلوان از آنها با لفظ «مرتد» یاد کردند. تعدادی از افراد این گروهها تاکنون برای جهاد به سوریه اعزام شدهاند. جالب اینکه گروههای افراطی یادشده نیز مانند سیاستمداران فاسد از باندهای جنایتکار برای پیشبرد اهداف خود استفاده میکنند و از آنجا که این باندها با سیاستمداران نیز در ارتباط هستند، همین امر به آنها نوعی مصونیت قضائي در مالدیو داده
است. اگر همین باندها در پشت قتل یا آدمربایی مخالفان باشند، هیچ امیدی به عدالت و رسیدگی قضائی به چنین جرائمی وجود ندارد. باید انتظار داشت در آینده نیز به سفارش گروههای سیاسی یا مذهبی افراطی جنایات مشابهی رخ دهد، مگر آنکه فشارهای بینالمللی حکومت را وادار به انجام تحقیقات دراینباره و جلوگیری از تکرار آنها کند.
منبع: الجزیره
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.