|

روزنامه‌نگاری که کشاورز شد یا ...

لیلی فرهادپور

30 کیلومتر از جاده ساوه را طی کرده بودیم. از شهر پرند گذشتیم و نتوانستیم یادی از این شهرک‌سازی‌های نابخردانه در حومه تهران نکنیم و بحث بر سر اینکه چطور به‌جای گسترش روستاها در اطراف تهران، فقط با آپارتمان‌سازی‌های لانه‌مرغی (به قول مرحوم گل‌آقا) «سوفاف» برای مردم درست کردند که صدایشان بخوابد. هفته پیش بود. من بودم و سیروس علی‌نژاد عزیز که استاد همه ما در روزنامه‌نگاری است و نیکو علی‌اکبری که مستندساز است و در پی ساختن مستندهای چهره از روزنامه‌نگاران. بنا بر آدرسی که در دست داشتیم، پیچیدیم به جاده‌ خاکی و مابین علفزارهای پر از گل‌های زرد و سفید اردیبهشت‌ماه، راندیم و به لاله‌های سرخی که هرازگاهی میان آن‌همه سفیدی و زردی رخ می‌نمودند تحسین فرستادیم. به مزرعه‌ها رسیدیم. مزرعه‌ها و باغ‌های پسته. درختچه‌های پسته را شناختیم چون شبیه هیچ‌یک از درختچه‌هایی که دیده بودیم، نبودند. بچه تهران و شمال درخت پسته نمی‌شناسد! کرت‌ها تشنه نبودند. هنوز گرمای کویری تابستان به آنها نرسیده بود. جاده از میان دو مزرعه (یا باغ) پسته رد می‌شد. یکی درختان بزرگ‌تری داشت و دیگری جوان‌تر بود. به خانه اول رسیدیم که صاحبخانه‌اش «علی حکمت» است، همان که سردبیر روزنامه دوم‌خردادی «خرداد» بود، اما ما ميهمان خانه بعدی بودیم که دیوار حیاطش از انتهای دیوار حیاط خانه حکمت، شروع می‌شد. این‌یکی ویلایی بزرگ و دوبلکس بود و البته بسیار مدرن و زیبا. دورتادور خانه را استخرهای آب (که درواقع محل ذخیره آب مزرعه بود) مانند دریاچه‌ای مستطیل‌شکل در آغوش گرفته بود و پل چوبی لغزانی ميهمانان را تا ایوان ورودی همراهی می‌کرد. اینجا خانه ماشاءالله شمس‌الواعظین بود؛ سردبیری که مدت‌هاست سردبیری نکرده است؛ روزنامه‌نگاری که از روزنامه کیهان شروع کرد و به روزنامه‌های جامعه و طوس، نشاط و عصر آزادگان رسید و اسم روزنامه‌هایش را گذاشتند روزنامه‌های زنجیره‌ای و بعد عزلت‌نشین شد و بعد همان سال اول ریاست‌جمهوری روحانی دعوت به کار شد و قرار شد دوباره روزنامه منتشر کند و سیروس علی‌نژاد را به‌عنوان معاون انتخاب کرد و آن روزنامه سر زا رفت... ؛ نه به دلیل حکم دادگستری، بلکه به دلیل نامردمی برخي دوستان مطبوعاتي‌اش. سیروس علی‌نژاد و شمس‌الواعظین بعد از مدت‌ها به‌هم رسیدند و از نیاز جامعه برای روزنامه‌ای همه‌گیر گفتند و امید برای انتشار چنین روزنامه‌ای... و از تیراژ حداقلی مطبوعات گفتند و تأسف خوردند و روزنامه‌های روز را بررسی کردند تا وقت آن شد که برویم در باغ پسته گشتی بزنیم.
همان‌موقع بود که باران زد؛ بارانی سیل‌آسا و چشمان شمس درخشید و خدا را شکر کرد و گفت: «اندازه دوبار آبیاری جلو افتادیم.» باران شدت گرفت و این‌بار نگرانی در چشمان شمس نشست که نکند باران تبدیل به تگرگ شود و سردرختی‌ها را بزند.
باران آرام گرفت و شمس هم. در تعجب ماندم که سردبیری که می‌شناختم تا چه اندازه یک کشاورز تمام‌عیار شده است؛ تمام‌عیار به شکلی که دلش با مزرعه می‌تپد و روزی دوبار به مزرعه سرکشی می‌کند و پنج کیلومتر دور مزرعه می‌چرخد و نگران آب و باد و باران است و محصولش.
به شمس گفتم مزرعه‌داری شما هم مانند روزنامه‌داری‌تان است با همان عشق.
در راه بازگشت، سیروس علی‌نژاد باز هم از روزنامه می‌گفت و روزنامه‌نویسی، من گفتم دیگر تحمل کار در روزنامه را ندارم و ترجیح می‌دهم همین روزنامه‌نگار مستعفی باشم و او گفت روزنامه‌نگاری یک شغل نیست، یک ازدواج است، یک ازدواج ارتودکسی که نمی‌توانی ازش دل بکنی و بعد بحث رأی‌دادن کردیم و اینکه باید به روحانی رأی بدهیم، رأی ندهیم چه‌کار کنیم. اتوبان ساوه به تهران رسید و شهر دودگرفته که از باران بهاری خیس شده بود، دوباره چهره پرترافیکش را نشان داد. دم دکه‌های روزنامه‌فروشی‌ روزنامه‌های فروش‌نرفته مانده از صبح، خیس شده بودند، ولی کسی باکش نبود چون تا چندساعت دیگر نماینده توزیع می‌آمد و برگشتی‌های نم‌کشیده امروز را بار می‌زد. غروب بهاری در پیش بود... .

30 کیلومتر از جاده ساوه را طی کرده بودیم. از شهر پرند گذشتیم و نتوانستیم یادی از این شهرک‌سازی‌های نابخردانه در حومه تهران نکنیم و بحث بر سر اینکه چطور به‌جای گسترش روستاها در اطراف تهران، فقط با آپارتمان‌سازی‌های لانه‌مرغی (به قول مرحوم گل‌آقا) «سوفاف» برای مردم درست کردند که صدایشان بخوابد. هفته پیش بود. من بودم و سیروس علی‌نژاد عزیز که استاد همه ما در روزنامه‌نگاری است و نیکو علی‌اکبری که مستندساز است و در پی ساختن مستندهای چهره از روزنامه‌نگاران. بنا بر آدرسی که در دست داشتیم، پیچیدیم به جاده‌ خاکی و مابین علفزارهای پر از گل‌های زرد و سفید اردیبهشت‌ماه، راندیم و به لاله‌های سرخی که هرازگاهی میان آن‌همه سفیدی و زردی رخ می‌نمودند تحسین فرستادیم. به مزرعه‌ها رسیدیم. مزرعه‌ها و باغ‌های پسته. درختچه‌های پسته را شناختیم چون شبیه هیچ‌یک از درختچه‌هایی که دیده بودیم، نبودند. بچه تهران و شمال درخت پسته نمی‌شناسد! کرت‌ها تشنه نبودند. هنوز گرمای کویری تابستان به آنها نرسیده بود. جاده از میان دو مزرعه (یا باغ) پسته رد می‌شد. یکی درختان بزرگ‌تری داشت و دیگری جوان‌تر بود. به خانه اول رسیدیم که صاحبخانه‌اش «علی حکمت» است، همان که سردبیر روزنامه دوم‌خردادی «خرداد» بود، اما ما ميهمان خانه بعدی بودیم که دیوار حیاطش از انتهای دیوار حیاط خانه حکمت، شروع می‌شد. این‌یکی ویلایی بزرگ و دوبلکس بود و البته بسیار مدرن و زیبا. دورتادور خانه را استخرهای آب (که درواقع محل ذخیره آب مزرعه بود) مانند دریاچه‌ای مستطیل‌شکل در آغوش گرفته بود و پل چوبی لغزانی ميهمانان را تا ایوان ورودی همراهی می‌کرد. اینجا خانه ماشاءالله شمس‌الواعظین بود؛ سردبیری که مدت‌هاست سردبیری نکرده است؛ روزنامه‌نگاری که از روزنامه کیهان شروع کرد و به روزنامه‌های جامعه و طوس، نشاط و عصر آزادگان رسید و اسم روزنامه‌هایش را گذاشتند روزنامه‌های زنجیره‌ای و بعد عزلت‌نشین شد و بعد همان سال اول ریاست‌جمهوری روحانی دعوت به کار شد و قرار شد دوباره روزنامه منتشر کند و سیروس علی‌نژاد را به‌عنوان معاون انتخاب کرد و آن روزنامه سر زا رفت... ؛ نه به دلیل حکم دادگستری، بلکه به دلیل نامردمی برخي دوستان مطبوعاتي‌اش. سیروس علی‌نژاد و شمس‌الواعظین بعد از مدت‌ها به‌هم رسیدند و از نیاز جامعه برای روزنامه‌ای همه‌گیر گفتند و امید برای انتشار چنین روزنامه‌ای... و از تیراژ حداقلی مطبوعات گفتند و تأسف خوردند و روزنامه‌های روز را بررسی کردند تا وقت آن شد که برویم در باغ پسته گشتی بزنیم.
همان‌موقع بود که باران زد؛ بارانی سیل‌آسا و چشمان شمس درخشید و خدا را شکر کرد و گفت: «اندازه دوبار آبیاری جلو افتادیم.» باران شدت گرفت و این‌بار نگرانی در چشمان شمس نشست که نکند باران تبدیل به تگرگ شود و سردرختی‌ها را بزند.
باران آرام گرفت و شمس هم. در تعجب ماندم که سردبیری که می‌شناختم تا چه اندازه یک کشاورز تمام‌عیار شده است؛ تمام‌عیار به شکلی که دلش با مزرعه می‌تپد و روزی دوبار به مزرعه سرکشی می‌کند و پنج کیلومتر دور مزرعه می‌چرخد و نگران آب و باد و باران است و محصولش.
به شمس گفتم مزرعه‌داری شما هم مانند روزنامه‌داری‌تان است با همان عشق.
در راه بازگشت، سیروس علی‌نژاد باز هم از روزنامه می‌گفت و روزنامه‌نویسی، من گفتم دیگر تحمل کار در روزنامه را ندارم و ترجیح می‌دهم همین روزنامه‌نگار مستعفی باشم و او گفت روزنامه‌نگاری یک شغل نیست، یک ازدواج است، یک ازدواج ارتودکسی که نمی‌توانی ازش دل بکنی و بعد بحث رأی‌دادن کردیم و اینکه باید به روحانی رأی بدهیم، رأی ندهیم چه‌کار کنیم. اتوبان ساوه به تهران رسید و شهر دودگرفته که از باران بهاری خیس شده بود، دوباره چهره پرترافیکش را نشان داد. دم دکه‌های روزنامه‌فروشی‌ روزنامه‌های فروش‌نرفته مانده از صبح، خیس شده بودند، ولی کسی باکش نبود چون تا چندساعت دیگر نماینده توزیع می‌آمد و برگشتی‌های نم‌کشیده امروز را بار می‌زد. غروب بهاری در پیش بود... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.