به مناسبت روز جهانی کارگر
توجه به تشکلهای کارگری یک ضرورت تاریخی است
احمد شیرزاد - فعال سیاسی
همزمان با روز جهانی کارگر، پرداختن به یکی از مهمترین پایههای دموکراسی در هر جامعهای از اولویتهای مهم حوزههای مختلف سیاسی و اقتصادی بدل میشود. واقعیت آن است که در سراسر جهان، تشکلهای کارگری، یکی از عمیقترین بحثهای اجتماعی محسوب میشوند و بههمینخاطر راهحلها و تعریفهایی برای آنها مطرح شده تا این سرمایههای اجتماعی مهم در جامعه نقشآفرینی کنند؛ از کمونیستها گرفته تا نظامهای سرمایهداری، هر کدام به دنبال آن بودهاند که تشکلهای کارگری را به شکلی تعریف کرده و آن را نظاممند کنند.
در ایران نیز بعد از انقلاب شکوهمند اسلامی، الگوهایی برای ایجاد اتحادیههای کارگری به وجود آمد که اگر منصفانه به آن بنگریم، به خاطر طول زمان، کارکرد خود را تا حدودی از دست دادهاند و وقت آن است که راهحلهای جدیدی برای این اتحادیهها بیابیم. اکنون، چند دهه از زمانی که براساس ضرورت تاریخی آن روزگار، ظرف یا ظرفهایی برای اتحادیههای کارگری تعریف کردیم، گذشته است و اگر بناست این نهادها، کارکرد خود را حفظ کنند، باید با حفظ احترام و حرمت چارچوب این تشکلها، تعریف جدیدی از آنها معرفی شود که بتواند مدافع بهتری برای کارگران، محیطهای کاری و اقتصاد کشور باشد.
به دلیل رکود اقتصادی مستمری که در سالهای اخیر دامن اقتصاد ایران را گرفته، شاهدیم که بسیاری از کارگران مشغول در حوزههای مختلف کاری با مشکلات مختلفی مواجهاند که گاه باعث شده برای احقاق حق خود دست به اعتراضاتی آرام بزنند و گاه برای رساندن صدای خود به گوش مسئولان و مردم، دست به کار فعالیتی قانونی شوند. چنین اعتراضاتی در جهان، به بخشی جداییناپذیر از زیست اجتماعی مردم بدل شده و جوامع متمدن سعی کردهاند به بهترین نحو، با اینگونه اعتراضات مواجه شده و آن را در بدنه زندگی روزمره خود، سامان بدهند. شاید وقت آن رسیده که ما هم به دنبال برخوردی بهنجار و تعریفشده با اعتراضات کارگری باشیم؛ چراکه اگر ذات دلمشغولی و نگرانیهای کارگران را نپذیریم، واقعیتی انکارناپذیر را نادیده گرفتهایم که نه به نفع اقتصاد جامعه است و نه فضای روانی و سرمایههای اجتماعیمان.
از یاد نبریم که در شرایط فعلی، جامعه با مسئله انتخاب به عنوان یکی از ارکان دموکراسی روبهروست اما میتوان گفت بدون حضور و حیات پویای تشکلهای کارگری به سمت دموکراسی حرکت نمیکنیم یا اگر حرکت کنیم، حرکتمان کامل نخواهد بود. واقعیت این است که جهان امروز پذیرفته که حرکت به سوی دموکراسی با تشکیل و تکثر نهادهای مدنی همراه است و قطعا یکی از مهمترین تشکلهای مدنی، تشکلهای کارگری هستند که مطالبهگرانه، در جهت بهبود وضعیت اجتماعی-اقتصادی کشور حرکت میکنند.
همزمان با روز جهانی کارگر، پرداختن به یکی از مهمترین پایههای دموکراسی در هر جامعهای از اولویتهای مهم حوزههای مختلف سیاسی و اقتصادی بدل میشود. واقعیت آن است که در سراسر جهان، تشکلهای کارگری، یکی از عمیقترین بحثهای اجتماعی محسوب میشوند و بههمینخاطر راهحلها و تعریفهایی برای آنها مطرح شده تا این سرمایههای اجتماعی مهم در جامعه نقشآفرینی کنند؛ از کمونیستها گرفته تا نظامهای سرمایهداری، هر کدام به دنبال آن بودهاند که تشکلهای کارگری را به شکلی تعریف کرده و آن را نظاممند کنند.
در ایران نیز بعد از انقلاب شکوهمند اسلامی، الگوهایی برای ایجاد اتحادیههای کارگری به وجود آمد که اگر منصفانه به آن بنگریم، به خاطر طول زمان، کارکرد خود را تا حدودی از دست دادهاند و وقت آن است که راهحلهای جدیدی برای این اتحادیهها بیابیم. اکنون، چند دهه از زمانی که براساس ضرورت تاریخی آن روزگار، ظرف یا ظرفهایی برای اتحادیههای کارگری تعریف کردیم، گذشته است و اگر بناست این نهادها، کارکرد خود را حفظ کنند، باید با حفظ احترام و حرمت چارچوب این تشکلها، تعریف جدیدی از آنها معرفی شود که بتواند مدافع بهتری برای کارگران، محیطهای کاری و اقتصاد کشور باشد.
به دلیل رکود اقتصادی مستمری که در سالهای اخیر دامن اقتصاد ایران را گرفته، شاهدیم که بسیاری از کارگران مشغول در حوزههای مختلف کاری با مشکلات مختلفی مواجهاند که گاه باعث شده برای احقاق حق خود دست به اعتراضاتی آرام بزنند و گاه برای رساندن صدای خود به گوش مسئولان و مردم، دست به کار فعالیتی قانونی شوند. چنین اعتراضاتی در جهان، به بخشی جداییناپذیر از زیست اجتماعی مردم بدل شده و جوامع متمدن سعی کردهاند به بهترین نحو، با اینگونه اعتراضات مواجه شده و آن را در بدنه زندگی روزمره خود، سامان بدهند. شاید وقت آن رسیده که ما هم به دنبال برخوردی بهنجار و تعریفشده با اعتراضات کارگری باشیم؛ چراکه اگر ذات دلمشغولی و نگرانیهای کارگران را نپذیریم، واقعیتی انکارناپذیر را نادیده گرفتهایم که نه به نفع اقتصاد جامعه است و نه فضای روانی و سرمایههای اجتماعیمان.
از یاد نبریم که در شرایط فعلی، جامعه با مسئله انتخاب به عنوان یکی از ارکان دموکراسی روبهروست اما میتوان گفت بدون حضور و حیات پویای تشکلهای کارگری به سمت دموکراسی حرکت نمیکنیم یا اگر حرکت کنیم، حرکتمان کامل نخواهد بود. واقعیت این است که جهان امروز پذیرفته که حرکت به سوی دموکراسی با تشکیل و تکثر نهادهای مدنی همراه است و قطعا یکی از مهمترین تشکلهای مدنی، تشکلهای کارگری هستند که مطالبهگرانه، در جهت بهبود وضعیت اجتماعی-اقتصادی کشور حرکت میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.