زوال سنت
«از دیروز تا حالا تو فکرم. اگه بگم نمیرم چی میشه؟ پیشبینیش زیاد مشکل نیس. خب دیگه همهچی تقریبا معلومه. دستم رو میگیرن و میندازنم بیرون! خب، اونوقت تکلیفم چی میشه؟ کجا و پیش کی برم؟ زیر کدوم سقف زندگی کنم و شیکمم رو چهجور سیر کنم؟ خیلی فکر کردم اما نتونستم راهی پیدا کنم. کاش میشد مادرم رو که من رو برای کلفتی به خونه مردم فرستاد و مهر مادریش رو نثار چارتا بچه شوهرش کرد، پدرم رو که خیلی سال پیش ما رو ترک کرده و هیچ نشونی از خودش به جا نذاشت، لااقل پدربزرگ افلیجم رو که پای دیوارای ساکت و خاموش کوچهها روی باسنش میخزید پیدا میکردم. اما از کجا؟ بعد از اون همه جستجو و پرسوجو نشونهای ازش پیدا نکردم. یه خونه کوچیک و خارج از محدوده شهر با دیوارای آجری وسط یه کوهپایه مشرف به یه دشت سرسبز که میشد از اونجا کشتیای در حال عبور رو دید!... اونم تو یه دشت سرسبز مشرف به دریا تو شهر استانبول! وقتی مردم از چارگوشه ترکیه به استانبول هجوم میآرن، آیا اثری از اون دشت سرسبز میمونه؟ از اون گذشته من حتی نمیدونستم اون دشت سرسبز مشرف به دریا تو خود استانبول بود یا اطرافش. من کسی رو میخواستم که کنارش آرامش و امنیت داشته باشم، کسی که ازم در برابر بدیها و زشتیها دفاع کنه...». این بخشی از رمان «پنجرهای به شاخسار تاک» مصطفی بالعل است که بهتازگی با ترجمه صابر مقدمی توسط نشر پیدایش منتشر شده است. این رمان داستان آدمهایی است که در یک خانه زندگی میکنند. خانوادهای که صاحبخانه هستند و خدمتکار و باغبان و دیگر آدمهایی که در خانه کار میکنند. رمان از بخشهای کوتاهی تشکیل شده و در هر بخش یکی از شخصیتها به روایت داستان میپردازد. بخش اول رمان، روایت «سِرمه»، خدمتکار خانه است که قرار است او را به عقد مردی که همسن پدر یا حتی پدربزرگش است درآورند. سرمه در برابر این اتفاق دچار تردید و اکراه است اما مجبور است در برابر تصمیم آقا و خانم خانه ساکت باشد. بخشهای مختلف رمان، که هریک به روایت یکی از اعضای این خانه مربوط است، همچون تکههایی است که در کنار هم کلیت روایت را میسازند و هرکس از زاویه دید خودش داستان را پیش میبرد. اوتاریتبیگ، زنش فکرتخانم و پسر نوجوانشان جودی اعضای خانوادهای هستند که در خانه ویلایی داستان زندگی میکنند. خدمتکار، باغبان، آشپز و بهطورکلی تمام آدمهایی که در این خانه کار میکنند به خاطر دیدن یک اتفاق از کارشان اخراج میشوند و دراینمیان تنها سرمه است که از ویلا اخراج نمیشود. او را مجبور میکنند با حسنیافندی باغبان، همان پیرمردی که سرمه در بخش اول ماجرای او را توضیح میهد ازدواج کند. زندگی سرمه بهواسطه این اتفاق دگرگون میشود و او حالا خود را در مواجهه با پیرمردی میبیند که هر لحظه ممکن است بمیرد. سرمه با غرایز سرکوبشده زیادی روبروست و همچنین با جامعهای بهشدت سنتی و محافظهکار. مصطفی بالعل از نویسندگان معاصر ترکیه است که در این رمان به تصویر فضای جامعهاش و سنتهای حاکم بر آن پرداخته است. او در این رمان با بهکارگیری داستاننویسی سنتی و روایت مدرن شیوهای خاص از روایت را پدید آورده است. آنطور که در تکهای از رمان که نقل شد دیده میشود، نثر رمان به صورت محاورهای ترجمه شده است.
«از دیروز تا حالا تو فکرم. اگه بگم نمیرم چی میشه؟ پیشبینیش زیاد مشکل نیس. خب دیگه همهچی تقریبا معلومه. دستم رو میگیرن و میندازنم بیرون! خب، اونوقت تکلیفم چی میشه؟ کجا و پیش کی برم؟ زیر کدوم سقف زندگی کنم و شیکمم رو چهجور سیر کنم؟ خیلی فکر کردم اما نتونستم راهی پیدا کنم. کاش میشد مادرم رو که من رو برای کلفتی به خونه مردم فرستاد و مهر مادریش رو نثار چارتا بچه شوهرش کرد، پدرم رو که خیلی سال پیش ما رو ترک کرده و هیچ نشونی از خودش به جا نذاشت، لااقل پدربزرگ افلیجم رو که پای دیوارای ساکت و خاموش کوچهها روی باسنش میخزید پیدا میکردم. اما از کجا؟ بعد از اون همه جستجو و پرسوجو نشونهای ازش پیدا نکردم. یه خونه کوچیک و خارج از محدوده شهر با دیوارای آجری وسط یه کوهپایه مشرف به یه دشت سرسبز که میشد از اونجا کشتیای در حال عبور رو دید!... اونم تو یه دشت سرسبز مشرف به دریا تو شهر استانبول! وقتی مردم از چارگوشه ترکیه به استانبول هجوم میآرن، آیا اثری از اون دشت سرسبز میمونه؟ از اون گذشته من حتی نمیدونستم اون دشت سرسبز مشرف به دریا تو خود استانبول بود یا اطرافش. من کسی رو میخواستم که کنارش آرامش و امنیت داشته باشم، کسی که ازم در برابر بدیها و زشتیها دفاع کنه...». این بخشی از رمان «پنجرهای به شاخسار تاک» مصطفی بالعل است که بهتازگی با ترجمه صابر مقدمی توسط نشر پیدایش منتشر شده است. این رمان داستان آدمهایی است که در یک خانه زندگی میکنند. خانوادهای که صاحبخانه هستند و خدمتکار و باغبان و دیگر آدمهایی که در خانه کار میکنند. رمان از بخشهای کوتاهی تشکیل شده و در هر بخش یکی از شخصیتها به روایت داستان میپردازد. بخش اول رمان، روایت «سِرمه»، خدمتکار خانه است که قرار است او را به عقد مردی که همسن پدر یا حتی پدربزرگش است درآورند. سرمه در برابر این اتفاق دچار تردید و اکراه است اما مجبور است در برابر تصمیم آقا و خانم خانه ساکت باشد. بخشهای مختلف رمان، که هریک به روایت یکی از اعضای این خانه مربوط است، همچون تکههایی است که در کنار هم کلیت روایت را میسازند و هرکس از زاویه دید خودش داستان را پیش میبرد. اوتاریتبیگ، زنش فکرتخانم و پسر نوجوانشان جودی اعضای خانوادهای هستند که در خانه ویلایی داستان زندگی میکنند. خدمتکار، باغبان، آشپز و بهطورکلی تمام آدمهایی که در این خانه کار میکنند به خاطر دیدن یک اتفاق از کارشان اخراج میشوند و دراینمیان تنها سرمه است که از ویلا اخراج نمیشود. او را مجبور میکنند با حسنیافندی باغبان، همان پیرمردی که سرمه در بخش اول ماجرای او را توضیح میهد ازدواج کند. زندگی سرمه بهواسطه این اتفاق دگرگون میشود و او حالا خود را در مواجهه با پیرمردی میبیند که هر لحظه ممکن است بمیرد. سرمه با غرایز سرکوبشده زیادی روبروست و همچنین با جامعهای بهشدت سنتی و محافظهکار. مصطفی بالعل از نویسندگان معاصر ترکیه است که در این رمان به تصویر فضای جامعهاش و سنتهای حاکم بر آن پرداخته است. او در این رمان با بهکارگیری داستاننویسی سنتی و روایت مدرن شیوهای خاص از روایت را پدید آورده است. آنطور که در تکهای از رمان که نقل شد دیده میشود، نثر رمان به صورت محاورهای ترجمه شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.