|

تظاهرات سکوت ‌هزاران ونزوئلایی به احترام کشته‌شدگان در ناآرامی‌ها

به سوی غرب

این روزها خط رسانه‌های جریان اصلی را که دنبال کنید به بحران اقتصادی و انسانی ونزوئلا می‌رسید؛ به طبقه‌های خالی فروشگاه‌های مواد غذایی و کمبود کالاهای اساسی و دارو. آن‌طور که این رسانه‌ها می‌گویند تنها راه‌حل این بحران برکناری نیکلاس مادورو و رسیدن اپوزیسیون این کشور به قدرت است. اما آنچه در این میان از قلم می‌افتد این نکته است که نه دولت و نه اپوزیسیون برنامه مشخص و روشنی برای پایان بحران اقتصادی این روزهای ونزوئلا ندارند.
مادورو، رئیس‌جمهوری ونزوئلا، تمام تقصیر را گردن سرمایه‌داران داخلی و امپریالیسم آمریکا می‌اندازد و با سرکوب مخالفان می‌خواهد خواست آنها مبنی بر برگزاری همه‌پرسی را متوقف کند و از آن سو مخالفان هم همه انرژی خود را بر خلاص‌شدن از مادورو و آزادکردن زندانیان سیاسی متمرکز کرده‌اند. اکثر شهروندان ونزوئلایی اما برنامه‌ای مشخص می‌خواهند و بر این باورند كه هیچ‌کدام از احزاب موجود توانایی حل این بحران فراگیر را ندارند.
در چنین فضای خفقانی، خیابان‌های ونزوئلا برای روزهای متوالی صحنه تظاهرات گسترده ضددولتی بوده است؛ اعتراض‌هایی که در هفته‌های اخیر به کشته‌شدن دست‌کم 20 نفر منجر شده‌ است. روز گذشته اما تظاهرات متفاوت از پیشین بود؛ ‌هزاران نفر از مردم ونزوئلا که با لباس‌های سفید برای ادای احترام به کشته‌شدگان ناآرامی‌های ضددولتی به خیابان آمده بودند، برای اولین‌بار از زمان آغاز اعتراض‌ها بدون مقاومت نیروهای امنیتی از سمت شرقی ثروتمندنشین به سمت بخش غربی کاراکاس روانه شدند که به طور سنتی محل هواداران دولت است.
رسیدن به این مناطق برای مخالفان به میزانی مهم بود که «فردی گوئوارا»، یکی از رهبران مخالفان ورود معترضان به محله‌های فقیرنشین را به عبور از دیوار برلین تشبیه کرد. در این تظاهرات رهبران سیاسی از پشت بلندگو تقاضاهای چند روز اخیر را تکرار می‌کردند؛ درخواست‌هایی نظیر برگزاری انتخابات فوری و آزادی ده‌ها نفر از مخالفان دولت. هم‌زمان در شهرهای مختلف این کشور هم تجمع‌های مشابهی برگزار شده است. رهبران معترضان کشته‌شدن ۲۰ نفر در جریان تجمع‌ها و ناآرامی‌هاي چند هفته اخیر را متوجه «خشونت و قصور» پلیس ضدشورش می‌دانند؛ ونزوئلا که با رکود اقتصادی بی‌سابقه روبه‌روست در هفته‌های گذشته با راهپیمایی‌های متعدد علیه نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور چپ‌گرا و جانشین هوگو چاوز، روبه‌روست.
بحران سیاسی ونزوئلا با وخامت شرایط اقتصادی در سال ۲۰۱۴ و ناخرسندی مردم آغاز شد و کسب اکثریت پارلمانی از سوی احزاب مخالف دولت در انتخابات سال ۲۰۱۵ آن را علنی کرد. مخالفان با متهم‌کردن دولت به بی‌کفایتی، فساد و سوءمدیریت اقتصادی، خواستار کناره‌گیری رئیس‌جمهوری شده و با جمع‌آوری امضای شهروندان، درصدد به جریان‌انداختن روند قانونی برکناری او بودند اما با مخالفت دیوان‌عالی مواجه شدند.
سه هفته پیش، قضات دیوان‌عالی پارلمان را فاقد صلاحیت اعلام کردند و اختیارات آن را به خود انتقال دادند. قضات این دیوان طی دوره حکومت هوگو چاوز، رئیس‌جمهوری سابق و نیکلاس مادورو به سمت‌های خود منصوب شده‌اند و تصمیم آنان علیه پارلمان باعث تشدید بحران سیاسی و گسترش تظاهرات اعتراضی شد. نیکلاس مادورو، ٥٤ساله که زمانی راننده اتوبوس بود و در دولت هوگو چاوز به وزارت خارجه و معاونت ریاست‌جمهوری رسید، در انتخابات سال ٢٠١٣ که پس از مرگ چاوز برگزار شد با اکثریت اندکی به ریاست‌جمهوری انتخاب شد.
بسیاری از ناظران و شهروندان ونزوئلا مادورو را به بر باددادن میراث هوگو چاوز و دستاوردهای 14 سال زمامداری او متهم می‌کنند. چاوز که در ونزوئلا بسیار محبوب بود در طول قدرت خود تلاش کرد با توزیع ثروت و هزینه‌کردن بخشی از درآمدهای نفتی ونزوئلا در خدمات اجتماعی و رفاهی، ‌میلیون‌ها ونزوئلایی را از فقر و تنگدستی نجات دهد. آغاز دوران ریاست‌جمهوری چاوز و «انقلاب بولیواری» مورد نظر او با تغییر در سیستم سیاسی و اجتماعی این کشور همراه بود.
این تغییرات با توجه او به طبقه پایین ونزوئلا آغاز شد و به گسترش خانه‌های اجتماعی برای کم‌درآمدها، خدمات بهداشتی و آموزش رایگان برای اکثر شهروندان این کشور و توزیع غذای رایگان میان نیازمندان منجر شد. با پیش‌رفتن این برنامه‌ها میزان فقر از سال 2002 تا پایان قدرت چاوز به نصف رسید. هزینه این برنامه‌های اجتماعی گسترده تا حد زیادی از درآمدهای نفتی تأمین می‌شد. ونزوئلا یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفتی جهان را دارد و چاوز خلاف سیاست‌مداران و مقامات پیشین این کشور از این ثروت برای پیشبرد برنامه‌های سوسیالیستی خود استفاده کرد.
با این همه در سال‌های اخیر و پس از مرگ او و روی‌کارآمدن نیکلاس مادورو، قیمت نفت کاهش یافت و هم‌زمان فساد و سرکوب مخالفان شدت گرفت. کاهش بهای نفت در این مدت به تورم لجام‌گسیخته و کمبود کالاهای اساسی، از جمله غذا و دارو منجر شد. تا آنجا که مادورو از سازمان ملل خواست برای مقابله با مشکلات دارویی ونزوئلا به این کشور کمک کند. مقامات دولتی وضعیت ناگوار اقتصادی را به توطئه خارجی به‌خصوص آمریکا و سرمایه‌داری بین‌المللی نسبت داده‌اند اما مخالفان می‌گویند سیاست‌های اقتصادی دولت فعلی و فساد گسترده دولتی مسبب این مشکلات است.

این روزها خط رسانه‌های جریان اصلی را که دنبال کنید به بحران اقتصادی و انسانی ونزوئلا می‌رسید؛ به طبقه‌های خالی فروشگاه‌های مواد غذایی و کمبود کالاهای اساسی و دارو. آن‌طور که این رسانه‌ها می‌گویند تنها راه‌حل این بحران برکناری نیکلاس مادورو و رسیدن اپوزیسیون این کشور به قدرت است. اما آنچه در این میان از قلم می‌افتد این نکته است که نه دولت و نه اپوزیسیون برنامه مشخص و روشنی برای پایان بحران اقتصادی این روزهای ونزوئلا ندارند.
مادورو، رئیس‌جمهوری ونزوئلا، تمام تقصیر را گردن سرمایه‌داران داخلی و امپریالیسم آمریکا می‌اندازد و با سرکوب مخالفان می‌خواهد خواست آنها مبنی بر برگزاری همه‌پرسی را متوقف کند و از آن سو مخالفان هم همه انرژی خود را بر خلاص‌شدن از مادورو و آزادکردن زندانیان سیاسی متمرکز کرده‌اند. اکثر شهروندان ونزوئلایی اما برنامه‌ای مشخص می‌خواهند و بر این باورند كه هیچ‌کدام از احزاب موجود توانایی حل این بحران فراگیر را ندارند.
در چنین فضای خفقانی، خیابان‌های ونزوئلا برای روزهای متوالی صحنه تظاهرات گسترده ضددولتی بوده است؛ اعتراض‌هایی که در هفته‌های اخیر به کشته‌شدن دست‌کم 20 نفر منجر شده‌ است. روز گذشته اما تظاهرات متفاوت از پیشین بود؛ ‌هزاران نفر از مردم ونزوئلا که با لباس‌های سفید برای ادای احترام به کشته‌شدگان ناآرامی‌های ضددولتی به خیابان آمده بودند، برای اولین‌بار از زمان آغاز اعتراض‌ها بدون مقاومت نیروهای امنیتی از سمت شرقی ثروتمندنشین به سمت بخش غربی کاراکاس روانه شدند که به طور سنتی محل هواداران دولت است.
رسیدن به این مناطق برای مخالفان به میزانی مهم بود که «فردی گوئوارا»، یکی از رهبران مخالفان ورود معترضان به محله‌های فقیرنشین را به عبور از دیوار برلین تشبیه کرد. در این تظاهرات رهبران سیاسی از پشت بلندگو تقاضاهای چند روز اخیر را تکرار می‌کردند؛ درخواست‌هایی نظیر برگزاری انتخابات فوری و آزادی ده‌ها نفر از مخالفان دولت. هم‌زمان در شهرهای مختلف این کشور هم تجمع‌های مشابهی برگزار شده است. رهبران معترضان کشته‌شدن ۲۰ نفر در جریان تجمع‌ها و ناآرامی‌هاي چند هفته اخیر را متوجه «خشونت و قصور» پلیس ضدشورش می‌دانند؛ ونزوئلا که با رکود اقتصادی بی‌سابقه روبه‌روست در هفته‌های گذشته با راهپیمایی‌های متعدد علیه نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور چپ‌گرا و جانشین هوگو چاوز، روبه‌روست.
بحران سیاسی ونزوئلا با وخامت شرایط اقتصادی در سال ۲۰۱۴ و ناخرسندی مردم آغاز شد و کسب اکثریت پارلمانی از سوی احزاب مخالف دولت در انتخابات سال ۲۰۱۵ آن را علنی کرد. مخالفان با متهم‌کردن دولت به بی‌کفایتی، فساد و سوءمدیریت اقتصادی، خواستار کناره‌گیری رئیس‌جمهوری شده و با جمع‌آوری امضای شهروندان، درصدد به جریان‌انداختن روند قانونی برکناری او بودند اما با مخالفت دیوان‌عالی مواجه شدند.
سه هفته پیش، قضات دیوان‌عالی پارلمان را فاقد صلاحیت اعلام کردند و اختیارات آن را به خود انتقال دادند. قضات این دیوان طی دوره حکومت هوگو چاوز، رئیس‌جمهوری سابق و نیکلاس مادورو به سمت‌های خود منصوب شده‌اند و تصمیم آنان علیه پارلمان باعث تشدید بحران سیاسی و گسترش تظاهرات اعتراضی شد. نیکلاس مادورو، ٥٤ساله که زمانی راننده اتوبوس بود و در دولت هوگو چاوز به وزارت خارجه و معاونت ریاست‌جمهوری رسید، در انتخابات سال ٢٠١٣ که پس از مرگ چاوز برگزار شد با اکثریت اندکی به ریاست‌جمهوری انتخاب شد.
بسیاری از ناظران و شهروندان ونزوئلا مادورو را به بر باددادن میراث هوگو چاوز و دستاوردهای 14 سال زمامداری او متهم می‌کنند. چاوز که در ونزوئلا بسیار محبوب بود در طول قدرت خود تلاش کرد با توزیع ثروت و هزینه‌کردن بخشی از درآمدهای نفتی ونزوئلا در خدمات اجتماعی و رفاهی، ‌میلیون‌ها ونزوئلایی را از فقر و تنگدستی نجات دهد. آغاز دوران ریاست‌جمهوری چاوز و «انقلاب بولیواری» مورد نظر او با تغییر در سیستم سیاسی و اجتماعی این کشور همراه بود.
این تغییرات با توجه او به طبقه پایین ونزوئلا آغاز شد و به گسترش خانه‌های اجتماعی برای کم‌درآمدها، خدمات بهداشتی و آموزش رایگان برای اکثر شهروندان این کشور و توزیع غذای رایگان میان نیازمندان منجر شد. با پیش‌رفتن این برنامه‌ها میزان فقر از سال 2002 تا پایان قدرت چاوز به نصف رسید. هزینه این برنامه‌های اجتماعی گسترده تا حد زیادی از درآمدهای نفتی تأمین می‌شد. ونزوئلا یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفتی جهان را دارد و چاوز خلاف سیاست‌مداران و مقامات پیشین این کشور از این ثروت برای پیشبرد برنامه‌های سوسیالیستی خود استفاده کرد.
با این همه در سال‌های اخیر و پس از مرگ او و روی‌کارآمدن نیکلاس مادورو، قیمت نفت کاهش یافت و هم‌زمان فساد و سرکوب مخالفان شدت گرفت. کاهش بهای نفت در این مدت به تورم لجام‌گسیخته و کمبود کالاهای اساسی، از جمله غذا و دارو منجر شد. تا آنجا که مادورو از سازمان ملل خواست برای مقابله با مشکلات دارویی ونزوئلا به این کشور کمک کند. مقامات دولتی وضعیت ناگوار اقتصادی را به توطئه خارجی به‌خصوص آمریکا و سرمایه‌داری بین‌المللی نسبت داده‌اند اما مخالفان می‌گویند سیاست‌های اقتصادی دولت فعلی و فساد گسترده دولتی مسبب این مشکلات است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.