|

عملكرد قاليباف در شهرداري، ناقض شعارهايش

ابراهيم نكو، نایب‌رئيس كميسيون اقتصادي مجلس نهم

‌آقاي قاليباف، به‌عنوان يكي از چهره‌هاي شاخص ميان كانديداهاي رياست‌جمهوري گفت‌وگويي كرده‌اند و در آن از دوبرابركردن درآمد كشور، ضعف مديريتي براي نتوانستن مديريت هم‌زمان تورم و ركود و موضوع سيب‌زميني سخن گفته‌اند؛ به گمان شما اين سخنان ريشه در علم اقتصاد دارند يا رگه‌هايي از پوپوليسم را مي‌توان در آنها ديد؟
ببينيد؛ شعارهايي كه زمان انتخابات‌ها داده مي‌شود، معمولا بر دو پايه استوار است؛ يكي آنكه واقعيت‌هاي موجود در جامعه مطالعه مي‌شود كه چه واقعيت‌هايي بر آن جامعه حاكم است و ديگر آنكه براساس آن واقعيت‌ها مطالعه‌هايي انجام مي‌شود كه چگونه مي‌توان، با ظرفيت‌هاي موجود از جمله منابع انساني و طبيعي و انطباق با ظرفيت‌هاي موجود به يك نتيجه مطلوب رسيد؛ اما اينكه آيا شعارها، براساس اين دو موضوعي كه اشاره شد، به واقعيت مي‌پيوندد يا خير، بايد ترديد كرد. چه حوادثي مي‌تواند در آينده رخ دهد كه شعار ايكس را از مسير خودش خارج كند يا بر وفق مراد باشد و به نتيجه برسد؛ پس من گمان مي‌كنم كانديداها بايد براساس اين دو اصل به شعارهاي خودشان بپردازند و برنامه‌هاي خودشان را اعلام كنند؛ اما متأسفانه آنچه در شعارهاي برخي آقايان و به‌ويژه مخالفان دولت فعلي ديده مي‌شود، با اين اصل متناقض است. اين ميان، شعارهاي آقاي قاليباف به‌راستي دور از ذهن است. اولا شعارهاي ايشان با عملكرد خودش در شهرداري نقض‌كننده اين شعارهاست. اكنون عملكرد وي در حوزه خودش، نقدهاي بسياری دارد و در بسياري موارد اصلا پذیرفتنی نيست. اگر فرد ديگري، با مديريت نه‌ آنچنان توانمند، حتي با مديريت متوسط در مسند شهرداري تهران قرار مي‌گرفت، نه‌تنها مي‌توانست تهران را متحول كند، بلكه مي‌توانست براي شهرهاي ديگر هم الگو باشد. بنابراين من گمان مي‌كنم عملكرد هر مديريتي مي‌تواند نقض‌كننده يا ضامن شعارهايي باشد كه مي‌دهد. از سوي ديگر اگر بخواهيم به شعارهايي كه داده شده توجه كنيم، بايد گفت از ابتداي خلقت بشر هم ديده مي‌شود كه حتي پيامبران هم با چنين وعده‌هايي مردم را به اين شكل به طريقت دعوت نمي‌كنند. آنچه وجود دارد و آنچه در آينده مي‌تواند رخ دهد، براساس معيارهايي كه پذيرفته شده است، پيش مي‌رود؛ اما امروز شعارها، رفتارها و برنامه‌هاي آقاي قاليباف نه‌تنها از قواعد اقتصادي به‌دور است، بلكه هيچ انطباق و توجيهي هم براي آن وجود ندارد. او اين شعارها را به‌گونه‌اي مطرح مي‌كند كه گويا در يك جامعه بدون انسان‌ شعار مي‌دهد كه كوچك‌ترين انطباقي با واقعيت هم نخواهد داشت. به گمان من ضمن احترامي كه براي آقاي قاليباف قائلم اما ايشان مي‌خواهند به هر قيمتي كه شده صندلي رياست‌جمهوري را به ‌دست بياورند و در آن زمان در صورت موفقيت از ابتدا شروع كنند كه موانعي وجود دارد كه من امكان عملي‌شدن شعارها را ندارم و... .
‌شما عنوان كرديد به عملكرد آقاي قاليباف نقد داريد و كارنامه ايشان خودش گوياي همه چيز است؛ پرسش اين است كه به‌طور كلي عملكرد آقاي قاليباف چه بوده و چگونه ارزيابي مي‌شود كه شما تا اين حد به آن نقد داريد؟
من تنها بر اساس آنچه انعكاس پيدا كرده و همه ديده‌ايم، اظهار نظر و عملكردشان را بررسی مي‌كنم. حوادث كوچكي كه هرازچندگاهي در تهران رخ مي‌دهد، در حوزه مترو، در حوزه ساختمان‌هاي بلند و به‌تازگي پلاسكو، تراكم‌فروشي، ساخت‌وسازهاي غيرمجاز، رانت‌هاي شكل گرفته كه اعضاي شوراي شهر به نمونه‌هايي از آن اشاره كرده‌اند و مسائلي از اين دست، همه و همه نشان مي‌دهد مدیريتي كه در حوزه‌اي كوچك لنگ است، در حوزه‌هاي بزرگ‌تر به‌قطع با شكست و بحران‌هايي مواجه مي‌شود؛ ‌يعني فردي كه در حوزه شهرداري كه بخشي كوچك از اداره كشور است، با اين مشكلات مواجه باشد، در حوزه بزرگ كارآمدي‌اش در‌ همين‌ حد هم به‌شدت تنزل پيدا مي‌كند. به هر حال من گمان مي‌كنم اگر حتي سطحي به عملكرد شهرداري تهران نگريسته شود، موارد زيادي دستگيرمان مي‌شود كه اگر آقاي قاليباف با فوريت نسبت به كناره‌گيري اقدام كند، براي خودش به‌صرفه‌تر خواهد بود. امروز اگر بنيان‌ها و ستون‌هاي زيربنايي شهر تهران، زيرساخت‌هاي ناكافي پايتخت و... با بحران‌هاي ديگري مشابه پلاسكو روبه‌رو شود، به‌حتم ضعف‌هاي بزرگ اين مديريت شهري نمايان‌تر خواهد شد. بنابراين با اين مقدمه مي‌توان نتيجه گرفت كه اداره كشور به مراتب سخت‌تر، پيچيده‌تر و گسترده‌تر از يك حوزه شهري است؛ اما آنچه به شعار آقاي قاليباف و ادعاي دو برابركردن درآمدهاي كشور بازمي‌گردد، اقتصاددانان كشور را به خنده واداشته است. اين ادعا آن‌قدر عجيب و غريب است كه كارشناسان اقتصادي تا به‌حال شبيه آن را نديده‌اند. پيش‌بيني اين رقم براي هر فردي كه اندكي اقتصاد را بشناسد، غيرقابل تصور است. به‌راستي اين پرسش پيش مي‌آيد كه نكند يك الگوي اقتصادي وحي‌گونه متولد شده و ما عقب مانده‌ايم !؟! اين شعارها نه‌تنها علمي و مرسوم نيست بلكه به‌شكل كامل پوپوليستي و عوام‌فريبانه آن هم از نوع پررنگ است.
‌به هر حال شما عملكرد آقاي قاليباف را اين‌گونه ارزيابي مي‌كنيد و درباره شعارهاي انتخاباتي هم به نكاتي اشاره كرديد؛ مي‌خواهم از شما بپرسم اين سخنان آقاي قاليباف تا چه اندازه شبيه سخنان و شعارهاي پيشين آقاي احمدي‌نژاد است؟ اينها از يك جنس‌اند يا رنگ و بوي متفاوتي دارند؟
اولا من به اين نكته اشاره كنم كه درآمد يك كشور تابعي از علل و عوامل است كه نه‌تنها افقي كه آقاي قاليباف براي آن پيش‌بيني كرده است، امكان‌پذير نيست، بلكه كار بسيار بسيار دشواري براي دهه‌ها و سال‌هاي متمادي است؛ ضمن اينكه با درنظرگرفتن افزايش هزينه‌هاي جاري و كاهش قدرت پولي يك كشور، اين موضوع پيچيده‌تر هم مي‌شود؛ اما به گمان من شباهت‌هايي بين سخنان آقاي قاليباف و آقاي احمدي‌نژاد وجود دارد؛ هرچند جنس شعارهاي اين‌ دو متفاوت است.
البته نوع بيان اين دو نفر بيشتر شبيه است. احتمالا آقاي قاليباف به اين نتيجه رسيده‌اند كه آنچه آقاي احمدي‌نژاد به‌عنوان پرداخت يارانه نقدي به افراد مطرح كرد، توانسته با احساسات مردم و جامعه بازي كند، اما اكنون كهنه شده و رنگ باخته است؛ بنابراين همان سخن‌ها را با رنگ‌و‌لعاب ديگري مطرح مي‌كند تا بتواند با اثر بيشتر نقش بازي كند. اما خوشبختانه به گمان من امروز جامعه با مطالعه بيشتري در اين‌گونه حوزه‌ها عمل مي‌كند؛ ايشان با شدت و حدت بيشتري درباره دو‌و‌نيم برابر‌كردن درآمد كشور، اشتغال‌زايي، ركود تورمي و... مسائلي را مطرح كرده است كه بتواند نبض انتظارات مردم را در دست بگيرد؛ اما غافل از اينكه اين شعارها به‌قدري پر‌حدت و شدت است که دروغ‌بودن آنها مشخص مي‌شود و جامعه به‌آساني پذيراي آن نخواهد شد.
‌پرسش ديگر اين است كه از نظر اقتصادي اصلا براي دوونيم ‌برابر‌كردن درآمد كشور به رشد چند‌‍‌درصدي GDP نياز است؟ مي‌خواهم از شما بپرسم اين از نظر اقتصادي امكان‌پذير است يا خير؟ آيا مي‌توان به‌آساني ادعا كرد بدون درآمد نفت، درآمد كشور دو‌‌‌و‌نيم برابر مي‌شود؟
به گمان من اين رخداد، كاملا غير ممكن است. اگر رخ‌ دهد، پس ايران بايد در صدر اقتصادهاي جهان قرار بگيرد و بتواند از هر جهت به پيشرفت‌هاي چشمگير و برق‌آسا برسد؛ اما منابع درآمدي ايران روشن است...

... و در دو بخش مهم هنوز لنگان‌لنگان پيش مي‌رويم و امكان وقوع رخدادهاي بسياري قابل پيش‌بيني است؛ يكي از اينها درآمدهاي نفتي است. آيا درآمدهاي نفتي ايران با همين روال مي‌تواند ادامه پيدا كند و از سوي ديگر آيا سياست اقتصاد ايران، وابستگي مادام‌العمر به نفت است؟ مقام معظم رهبري در‌اين‌باره اظهار كرده‌اند باید به سمتي حركت كنيم كه در چاه‌هاي نفتي را به ‌عنوان يك منبع درآمدي ببنديم؛ يعني به مرور زمان از ميزان وابستگي به درآمدهاي نفتي بكاهيم. اما بخش ديگري به درآمدهاي مالياتي بازمي‌گردد، با توجه به واقعيت‌هاي اقتصادي كشور، به‌ويژه در حوزه توليد كه در دولت‌هاي نهم و دهم به بار آوردند، امكان افزايش درآمدهاي مالياتي وجود دارد يا خير؟
اولا در بخش نفت، عواملي وجود دارد كه براساس آن مي‌توان پيش‌بيني كرد كه ما نمي‌توانيم تا اين اندازه به درآمدهاي نفتي وابسته باشيم. فعل و انفعالات بين‌المللي و سياست‌هاي اقتصادي ايجاب مي‌كند كه ما از ميزان درآمدهاي نفتي بكاهيم و به سوي ديگري حركت كنيم؛ با توجه به آنچه بر كشور گذشته است، امكان آنكه حتي در سه دوره آينده رياست‌جمهوري بتوانيم به درآمدهاي قابل توجه مالياتي دست يابيم كه بتوان بر آنها اتكا كرد، غير‌ممكن به نظر مي‌رسد؛ يعني ما هنوز تاوان بي‌تدبيري‌هاي دولت نهم و دهم را مي‌پردازيم. به نظر مي‌رسد آقاي قاليباف اين شعارها را تنها براي رأي‌آوردن سر مي‌دهد.

‌آقاي قاليباف، به‌عنوان يكي از چهره‌هاي شاخص ميان كانديداهاي رياست‌جمهوري گفت‌وگويي كرده‌اند و در آن از دوبرابركردن درآمد كشور، ضعف مديريتي براي نتوانستن مديريت هم‌زمان تورم و ركود و موضوع سيب‌زميني سخن گفته‌اند؛ به گمان شما اين سخنان ريشه در علم اقتصاد دارند يا رگه‌هايي از پوپوليسم را مي‌توان در آنها ديد؟
ببينيد؛ شعارهايي كه زمان انتخابات‌ها داده مي‌شود، معمولا بر دو پايه استوار است؛ يكي آنكه واقعيت‌هاي موجود در جامعه مطالعه مي‌شود كه چه واقعيت‌هايي بر آن جامعه حاكم است و ديگر آنكه براساس آن واقعيت‌ها مطالعه‌هايي انجام مي‌شود كه چگونه مي‌توان، با ظرفيت‌هاي موجود از جمله منابع انساني و طبيعي و انطباق با ظرفيت‌هاي موجود به يك نتيجه مطلوب رسيد؛ اما اينكه آيا شعارها، براساس اين دو موضوعي كه اشاره شد، به واقعيت مي‌پيوندد يا خير، بايد ترديد كرد. چه حوادثي مي‌تواند در آينده رخ دهد كه شعار ايكس را از مسير خودش خارج كند يا بر وفق مراد باشد و به نتيجه برسد؛ پس من گمان مي‌كنم كانديداها بايد براساس اين دو اصل به شعارهاي خودشان بپردازند و برنامه‌هاي خودشان را اعلام كنند؛ اما متأسفانه آنچه در شعارهاي برخي آقايان و به‌ويژه مخالفان دولت فعلي ديده مي‌شود، با اين اصل متناقض است. اين ميان، شعارهاي آقاي قاليباف به‌راستي دور از ذهن است. اولا شعارهاي ايشان با عملكرد خودش در شهرداري نقض‌كننده اين شعارهاست. اكنون عملكرد وي در حوزه خودش، نقدهاي بسياری دارد و در بسياري موارد اصلا پذیرفتنی نيست. اگر فرد ديگري، با مديريت نه‌ آنچنان توانمند، حتي با مديريت متوسط در مسند شهرداري تهران قرار مي‌گرفت، نه‌تنها مي‌توانست تهران را متحول كند، بلكه مي‌توانست براي شهرهاي ديگر هم الگو باشد. بنابراين من گمان مي‌كنم عملكرد هر مديريتي مي‌تواند نقض‌كننده يا ضامن شعارهايي باشد كه مي‌دهد. از سوي ديگر اگر بخواهيم به شعارهايي كه داده شده توجه كنيم، بايد گفت از ابتداي خلقت بشر هم ديده مي‌شود كه حتي پيامبران هم با چنين وعده‌هايي مردم را به اين شكل به طريقت دعوت نمي‌كنند. آنچه وجود دارد و آنچه در آينده مي‌تواند رخ دهد، براساس معيارهايي كه پذيرفته شده است، پيش مي‌رود؛ اما امروز شعارها، رفتارها و برنامه‌هاي آقاي قاليباف نه‌تنها از قواعد اقتصادي به‌دور است، بلكه هيچ انطباق و توجيهي هم براي آن وجود ندارد. او اين شعارها را به‌گونه‌اي مطرح مي‌كند كه گويا در يك جامعه بدون انسان‌ شعار مي‌دهد كه كوچك‌ترين انطباقي با واقعيت هم نخواهد داشت. به گمان من ضمن احترامي كه براي آقاي قاليباف قائلم اما ايشان مي‌خواهند به هر قيمتي كه شده صندلي رياست‌جمهوري را به ‌دست بياورند و در آن زمان در صورت موفقيت از ابتدا شروع كنند كه موانعي وجود دارد كه من امكان عملي‌شدن شعارها را ندارم و... .
‌شما عنوان كرديد به عملكرد آقاي قاليباف نقد داريد و كارنامه ايشان خودش گوياي همه چيز است؛ پرسش اين است كه به‌طور كلي عملكرد آقاي قاليباف چه بوده و چگونه ارزيابي مي‌شود كه شما تا اين حد به آن نقد داريد؟
من تنها بر اساس آنچه انعكاس پيدا كرده و همه ديده‌ايم، اظهار نظر و عملكردشان را بررسی مي‌كنم. حوادث كوچكي كه هرازچندگاهي در تهران رخ مي‌دهد، در حوزه مترو، در حوزه ساختمان‌هاي بلند و به‌تازگي پلاسكو، تراكم‌فروشي، ساخت‌وسازهاي غيرمجاز، رانت‌هاي شكل گرفته كه اعضاي شوراي شهر به نمونه‌هايي از آن اشاره كرده‌اند و مسائلي از اين دست، همه و همه نشان مي‌دهد مدیريتي كه در حوزه‌اي كوچك لنگ است، در حوزه‌هاي بزرگ‌تر به‌قطع با شكست و بحران‌هايي مواجه مي‌شود؛ ‌يعني فردي كه در حوزه شهرداري كه بخشي كوچك از اداره كشور است، با اين مشكلات مواجه باشد، در حوزه بزرگ كارآمدي‌اش در‌ همين‌ حد هم به‌شدت تنزل پيدا مي‌كند. به هر حال من گمان مي‌كنم اگر حتي سطحي به عملكرد شهرداري تهران نگريسته شود، موارد زيادي دستگيرمان مي‌شود كه اگر آقاي قاليباف با فوريت نسبت به كناره‌گيري اقدام كند، براي خودش به‌صرفه‌تر خواهد بود. امروز اگر بنيان‌ها و ستون‌هاي زيربنايي شهر تهران، زيرساخت‌هاي ناكافي پايتخت و... با بحران‌هاي ديگري مشابه پلاسكو روبه‌رو شود، به‌حتم ضعف‌هاي بزرگ اين مديريت شهري نمايان‌تر خواهد شد. بنابراين با اين مقدمه مي‌توان نتيجه گرفت كه اداره كشور به مراتب سخت‌تر، پيچيده‌تر و گسترده‌تر از يك حوزه شهري است؛ اما آنچه به شعار آقاي قاليباف و ادعاي دو برابركردن درآمدهاي كشور بازمي‌گردد، اقتصاددانان كشور را به خنده واداشته است. اين ادعا آن‌قدر عجيب و غريب است كه كارشناسان اقتصادي تا به‌حال شبيه آن را نديده‌اند. پيش‌بيني اين رقم براي هر فردي كه اندكي اقتصاد را بشناسد، غيرقابل تصور است. به‌راستي اين پرسش پيش مي‌آيد كه نكند يك الگوي اقتصادي وحي‌گونه متولد شده و ما عقب مانده‌ايم !؟! اين شعارها نه‌تنها علمي و مرسوم نيست بلكه به‌شكل كامل پوپوليستي و عوام‌فريبانه آن هم از نوع پررنگ است.
‌به هر حال شما عملكرد آقاي قاليباف را اين‌گونه ارزيابي مي‌كنيد و درباره شعارهاي انتخاباتي هم به نكاتي اشاره كرديد؛ مي‌خواهم از شما بپرسم اين سخنان آقاي قاليباف تا چه اندازه شبيه سخنان و شعارهاي پيشين آقاي احمدي‌نژاد است؟ اينها از يك جنس‌اند يا رنگ و بوي متفاوتي دارند؟
اولا من به اين نكته اشاره كنم كه درآمد يك كشور تابعي از علل و عوامل است كه نه‌تنها افقي كه آقاي قاليباف براي آن پيش‌بيني كرده است، امكان‌پذير نيست، بلكه كار بسيار بسيار دشواري براي دهه‌ها و سال‌هاي متمادي است؛ ضمن اينكه با درنظرگرفتن افزايش هزينه‌هاي جاري و كاهش قدرت پولي يك كشور، اين موضوع پيچيده‌تر هم مي‌شود؛ اما به گمان من شباهت‌هايي بين سخنان آقاي قاليباف و آقاي احمدي‌نژاد وجود دارد؛ هرچند جنس شعارهاي اين‌ دو متفاوت است.
البته نوع بيان اين دو نفر بيشتر شبيه است. احتمالا آقاي قاليباف به اين نتيجه رسيده‌اند كه آنچه آقاي احمدي‌نژاد به‌عنوان پرداخت يارانه نقدي به افراد مطرح كرد، توانسته با احساسات مردم و جامعه بازي كند، اما اكنون كهنه شده و رنگ باخته است؛ بنابراين همان سخن‌ها را با رنگ‌و‌لعاب ديگري مطرح مي‌كند تا بتواند با اثر بيشتر نقش بازي كند. اما خوشبختانه به گمان من امروز جامعه با مطالعه بيشتري در اين‌گونه حوزه‌ها عمل مي‌كند؛ ايشان با شدت و حدت بيشتري درباره دو‌و‌نيم برابر‌كردن درآمد كشور، اشتغال‌زايي، ركود تورمي و... مسائلي را مطرح كرده است كه بتواند نبض انتظارات مردم را در دست بگيرد؛ اما غافل از اينكه اين شعارها به‌قدري پر‌حدت و شدت است که دروغ‌بودن آنها مشخص مي‌شود و جامعه به‌آساني پذيراي آن نخواهد شد.
‌پرسش ديگر اين است كه از نظر اقتصادي اصلا براي دوونيم ‌برابر‌كردن درآمد كشور به رشد چند‌‍‌درصدي GDP نياز است؟ مي‌خواهم از شما بپرسم اين از نظر اقتصادي امكان‌پذير است يا خير؟ آيا مي‌توان به‌آساني ادعا كرد بدون درآمد نفت، درآمد كشور دو‌‌‌و‌نيم برابر مي‌شود؟
به گمان من اين رخداد، كاملا غير ممكن است. اگر رخ‌ دهد، پس ايران بايد در صدر اقتصادهاي جهان قرار بگيرد و بتواند از هر جهت به پيشرفت‌هاي چشمگير و برق‌آسا برسد؛ اما منابع درآمدي ايران روشن است...

... و در دو بخش مهم هنوز لنگان‌لنگان پيش مي‌رويم و امكان وقوع رخدادهاي بسياري قابل پيش‌بيني است؛ يكي از اينها درآمدهاي نفتي است. آيا درآمدهاي نفتي ايران با همين روال مي‌تواند ادامه پيدا كند و از سوي ديگر آيا سياست اقتصاد ايران، وابستگي مادام‌العمر به نفت است؟ مقام معظم رهبري در‌اين‌باره اظهار كرده‌اند باید به سمتي حركت كنيم كه در چاه‌هاي نفتي را به ‌عنوان يك منبع درآمدي ببنديم؛ يعني به مرور زمان از ميزان وابستگي به درآمدهاي نفتي بكاهيم. اما بخش ديگري به درآمدهاي مالياتي بازمي‌گردد، با توجه به واقعيت‌هاي اقتصادي كشور، به‌ويژه در حوزه توليد كه در دولت‌هاي نهم و دهم به بار آوردند، امكان افزايش درآمدهاي مالياتي وجود دارد يا خير؟
اولا در بخش نفت، عواملي وجود دارد كه براساس آن مي‌توان پيش‌بيني كرد كه ما نمي‌توانيم تا اين اندازه به درآمدهاي نفتي وابسته باشيم. فعل و انفعالات بين‌المللي و سياست‌هاي اقتصادي ايجاب مي‌كند كه ما از ميزان درآمدهاي نفتي بكاهيم و به سوي ديگري حركت كنيم؛ با توجه به آنچه بر كشور گذشته است، امكان آنكه حتي در سه دوره آينده رياست‌جمهوري بتوانيم به درآمدهاي قابل توجه مالياتي دست يابيم كه بتوان بر آنها اتكا كرد، غير‌ممكن به نظر مي‌رسد؛ يعني ما هنوز تاوان بي‌تدبيري‌هاي دولت نهم و دهم را مي‌پردازيم. به نظر مي‌رسد آقاي قاليباف اين شعارها را تنها براي رأي‌آوردن سر مي‌دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.