پادشاه عربستان 30 کرسی «شورای مشورتی» را به بانوان داد
سیاستورزی زنان از پشت«پرده»
شرق :عربستان سعودی بیش از هر چیز به دلیل وضعیت عجیب و غریب زنان در آن شهرت دارد. عجیب به این دلیل که آنچه در هر جای دنیا قابل بحث نیست برای زنان عربستانی رویایی است که باید برای آن بجنگند. حق رای، رانندگی، مسافرت بدون قیم مردشان، کار و تحصیل بدون اجازه، معامله اموال بدون نیاز به شاهد مرد و غیره. میگویند ملک عبدالله پادشاه عربستان اصلاحطلب است و در سالهای اخیر سعی کرده وضعیت زنان در عربستان را بهبود بخشد. اما اصلاح در چنین شرایطی چه معنایی میتواند داشته باشد؟ چند روز پیش پادشاه با فرمانی ترکیب مجلس شورای مشورتی را زیر و رو کرد و برای نخستینبار 30کرسی مجلس شورای مشورتی کشور را به زنان بخشید. چیزی که در جامعه سلفی عربستان تنها از «فرمان قاطع پادشاهی» برمیآمد. فرمان پادشاه بخشی از برنامه توسعه او برای مدرن کردن کشور است. عضویت در مجلس شورای مشورتی برای زنان در کشوری که مردان سیستم سیاسی کشور را در قبضه خود دارند شاید گام مهمی باشد. اما نکته ماجرا این است که زنان در عربستان حتی شناسنامه ندارند یعنی هویت آنها تنها با شهادت قیم مرد قابل احراز است، زنان حق رانندگی ندارند و قیم مردشان باید آنها را به محل کار برساند، حق کار ندارند و قیم مردشان هر وقت بخواهد میتواند آنها را از کار منع کند و در این صورت معلوم نیست مجلس چگونه عضو از دست رفته خود را جایگزین خواهد کرد. در حالی که قوانین شریعت در عربستان برای اختلاط زنان و مردان تحت عنوان قانون «خلوت» مجازاتهای سختی در نظر گرفته است، معلوم نیست زنان و مردان نماینده چگونه باید با هم تعامل کنند. با این همه یک فعال حقوق زنان عربستانی میگوید: «این تصمیم خوب است ولی مسایل زنان همچنان باقی است. قوانین زیادی هست که باید متوقف شود یا دستکم تعدیل شود تا زنان معمولی بتوانند بدون مردان به رشد و بلوغ برسند.» او میافزاید: «حضور زنان در مجلس شورای مشورتی تصویر زنان در جامعه را ترمیم میکند. مردان وقتی میبینند زنان در نقشی مردانه ظاهر شدهاند به آنها احترام خواهند گذاشت.» در عمل هم این امکان وجود دارد که یافتن راه حل برای تناقضهایی که پیشتر اشاره شد، راه را برای اصلاحات بیشتر باز کند. پادشاه مواظب است در روند اصلاحی خود مفتیها را نرنجاند. با همه اصلاحات هنوز خاندان سلطنتی از مفتیها و مفتیها از خاندان سلطنتی حمایت میکنند. پادشاه سعودي تاكيد كرده اين تغييرات مورد تاييد مفتيها قرار گرفته است. در فرمان پادشاه، زنان ملزمند قوانین اسلام را بدون تخطی اجرا کنند. برای ضمانت زنان باید از ورودی جداگانهای به شورا وارد شوند و میان آنها و مردان پردهای کشیده میشود. سوال دیگر این است که اساسا مجلس شورای مشورتی در تعیین سیاستهای کشور چقدر نقش دارد؟ مجلس شورای مشورتی 150 عضو به علاوه یک رییس دارد. شورا میتواند قوانین را بازبینی کند و وزرا را استیضاح کند ولی قدرت قانونگذاری ندارد. همه اعضا را پادشاه برای دوره چهارساله تعیین میکند. این مجلس در نخستین دوره انتخابی بود ولی پس از آن کاملا انتصابی شد. اخیرا موج اعتراض علیه رژیم سعودی به رهبری شیخ «سلمان العوده» از علمای سعودی، با درخواست انتخاب اعضای «مجلس شورا» عربستان به جای انتصاب اعضای آن آغاز شده است. العوده معتقد است اگرچه برخی این اقدام را سمبلیک میدانند اما میتواند گام مثبتی باشد، افزون بر اینکه گسترش اختیارات این مجلس در عربستان مهم است. در سال 2009 نخستین دانشگاه مختلط در عربستان بازگشایی شد، از سال 2006 از زنان به عنوان مشاور استفاده میشد و ملک عبدالله وعدههایی برای همراهی با زنان در گرفتن حق رانندگی داده است. او در 25 سپتامبر 2012 برای انتخابات شوراها برای نخستینبار به زنان حق رای داد و حتی برای اولینبار زنان از اجازه قیم مرد نیز برای انجام کاری معاف شدند. با این حال آنها تا سال 2015 - دوره بعد انتخابات - برای رای دادن باید صبر کنند. باید دید اصلاح وضعیت زنان در عربستان راه به کجا خواهد برد و پادشاه تا کجا قادر است مفتیها و خاندان سلطنتی را برای اصلاحات بیشتر قانع کند.
شرق :عربستان سعودی بیش از هر چیز به دلیل وضعیت عجیب و غریب زنان در آن شهرت دارد. عجیب به این دلیل که آنچه در هر جای دنیا قابل بحث نیست برای زنان عربستانی رویایی است که باید برای آن بجنگند. حق رای، رانندگی، مسافرت بدون قیم مردشان، کار و تحصیل بدون اجازه، معامله اموال بدون نیاز به شاهد مرد و غیره. میگویند ملک عبدالله پادشاه عربستان اصلاحطلب است و در سالهای اخیر سعی کرده وضعیت زنان در عربستان را بهبود بخشد. اما اصلاح در چنین شرایطی چه معنایی میتواند داشته باشد؟ چند روز پیش پادشاه با فرمانی ترکیب مجلس شورای مشورتی را زیر و رو کرد و برای نخستینبار 30کرسی مجلس شورای مشورتی کشور را به زنان بخشید. چیزی که در جامعه سلفی عربستان تنها از «فرمان قاطع پادشاهی» برمیآمد. فرمان پادشاه بخشی از برنامه توسعه او برای مدرن کردن کشور است. عضویت در مجلس شورای مشورتی برای زنان در کشوری که مردان سیستم سیاسی کشور را در قبضه خود دارند شاید گام مهمی باشد. اما نکته ماجرا این است که زنان در عربستان حتی شناسنامه ندارند یعنی هویت آنها تنها با شهادت قیم مرد قابل احراز است، زنان حق رانندگی ندارند و قیم مردشان باید آنها را به محل کار برساند، حق کار ندارند و قیم مردشان هر وقت بخواهد میتواند آنها را از کار منع کند و در این صورت معلوم نیست مجلس چگونه عضو از دست رفته خود را جایگزین خواهد کرد. در حالی که قوانین شریعت در عربستان برای اختلاط زنان و مردان تحت عنوان قانون «خلوت» مجازاتهای سختی در نظر گرفته است، معلوم نیست زنان و مردان نماینده چگونه باید با هم تعامل کنند. با این همه یک فعال حقوق زنان عربستانی میگوید: «این تصمیم خوب است ولی مسایل زنان همچنان باقی است. قوانین زیادی هست که باید متوقف شود یا دستکم تعدیل شود تا زنان معمولی بتوانند بدون مردان به رشد و بلوغ برسند.» او میافزاید: «حضور زنان در مجلس شورای مشورتی تصویر زنان در جامعه را ترمیم میکند. مردان وقتی میبینند زنان در نقشی مردانه ظاهر شدهاند به آنها احترام خواهند گذاشت.» در عمل هم این امکان وجود دارد که یافتن راه حل برای تناقضهایی که پیشتر اشاره شد، راه را برای اصلاحات بیشتر باز کند. پادشاه مواظب است در روند اصلاحی خود مفتیها را نرنجاند. با همه اصلاحات هنوز خاندان سلطنتی از مفتیها و مفتیها از خاندان سلطنتی حمایت میکنند. پادشاه سعودي تاكيد كرده اين تغييرات مورد تاييد مفتيها قرار گرفته است. در فرمان پادشاه، زنان ملزمند قوانین اسلام را بدون تخطی اجرا کنند. برای ضمانت زنان باید از ورودی جداگانهای به شورا وارد شوند و میان آنها و مردان پردهای کشیده میشود. سوال دیگر این است که اساسا مجلس شورای مشورتی در تعیین سیاستهای کشور چقدر نقش دارد؟ مجلس شورای مشورتی 150 عضو به علاوه یک رییس دارد. شورا میتواند قوانین را بازبینی کند و وزرا را استیضاح کند ولی قدرت قانونگذاری ندارد. همه اعضا را پادشاه برای دوره چهارساله تعیین میکند. این مجلس در نخستین دوره انتخابی بود ولی پس از آن کاملا انتصابی شد. اخیرا موج اعتراض علیه رژیم سعودی به رهبری شیخ «سلمان العوده» از علمای سعودی، با درخواست انتخاب اعضای «مجلس شورا» عربستان به جای انتصاب اعضای آن آغاز شده است. العوده معتقد است اگرچه برخی این اقدام را سمبلیک میدانند اما میتواند گام مثبتی باشد، افزون بر اینکه گسترش اختیارات این مجلس در عربستان مهم است. در سال 2009 نخستین دانشگاه مختلط در عربستان بازگشایی شد، از سال 2006 از زنان به عنوان مشاور استفاده میشد و ملک عبدالله وعدههایی برای همراهی با زنان در گرفتن حق رانندگی داده است. او در 25 سپتامبر 2012 برای انتخابات شوراها برای نخستینبار به زنان حق رای داد و حتی برای اولینبار زنان از اجازه قیم مرد نیز برای انجام کاری معاف شدند. با این حال آنها تا سال 2015 - دوره بعد انتخابات - برای رای دادن باید صبر کنند. باید دید اصلاح وضعیت زنان در عربستان راه به کجا خواهد برد و پادشاه تا کجا قادر است مفتیها و خاندان سلطنتی را برای اصلاحات بیشتر قانع کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.