گفتگو با هادي مرزبان، كارگردان تئاتر
دكتر نون آرزوي من است
رضا آشفته
هادي مرزبان كارگرداني است كه در تالارهاي مختلف و به شكل كاملا حرفهاي كار ميكند و بيشتر هم در حوزه تئاتر رئاليسم مطرح است، اما هرازگاهي گونههاي ديگر تئاتري را نيز تجربه ميكند. او براي تير و مرداد 96 نمايش بنگاه تئاترال را در سنگلج به صحنه خواهد برد كه در آن ايرج راد، فرزانه كابلي، امين زندگاني، داوود فتحعليبيگي، سعيد اميرسليماني، خسرو احمدي، پريسا مقتدي و مجيد غفاري بازي خواهند كرد. فرزانه كابلي طراح حركات، رضا مهديزاده طراح صحنه، صدف شجاعي طراح لباس و سعيد ذهني آهنگساز از ديگر همكاران او خواهند بود.
جناب مرزبان سال 96 را با چه متني براي اجرا در صحنه آغاز كردهايد؟
اين روزها داريم نمايشنامه بنگاه تئاترال، نوشته علي نصيريان را كه خودش قبل از انقلاب آن را كار كرده بود، تمرين ميكنيم. البته اين متن يك تختحوضي است كه من تغيیراتي در متن دادهام و اين تغييرات طوري است كه به متن لطمه نخورد؛ يعني وفادار به متن نصيريان هستيم بنابراين فقط هم شاهد يك تختحوضي نخواهيد بود چون من ادعايي در اين زمينه ندارم و سعي كردهام به شيوه خودم متن را كار كنم و بنابر آزادي عملي كه حق طبيعي هر گروه تئاتري است دخلوتصرفي در اين اجرا خواهيد ديد.
گويا قرار بود در تالار وحدت هم كار كنيد؟
البته قبل از اين قرار بود كه كمي ديرتر بنگاه تئاترال را كار كنم چون قرار بود آن متني را كه 15 سال است آرزويم شده است، به صحنه بياورم. ميخواستيم دكتر نون، نوشته شهرام رحيميان را كار كنيم و خودم در سفري كه به آمريكا داشتم موفق شدم حضوري اين نويسنده را ملاقات كنم و اجازهاش را بگيرم و او هم مشروط به اجازه ناشر چنين فرصتي را به ما داد و حتي ناشر (نشر نيلوفر) كه آدم متشخص و بافرهنگي است خيلي زود با ما براي اجراي اين متن موافقت كرد.
فكر كنم اقتباس حسين پاكدل نباشد؟
نه، خودم و دو نويسنده ديگر از آن اقتباسي را انجام دادهايم كه بسيار متن لطيف و عاشقانهاي شده است و خودم هم معتقدم كه نبايد در تئاتر به سياست بها داد. بنابراين شوراي نظارت هم مجوزش را داده است.
پس مشكل كجاست؟
مشكل به ناهماهنگيها و بيبرنامگيهاي مديران بنياد رودكي برميگردد. اينها واقعا نه هنرمند و نه هنر را ميشناسند و خيلي راحت هنرمند را رد ميكنند بيآنكه بخواهند برخورد درست كرده باشند و البته آنها هم تقصيركار نيستند چون در كارشان نابلدند.
دقيقا مشكل چگونه ايجاد شده است؟
ببينيد پيش از سال نو از دفتر بنياد رودكي به ما زنگ زدند و دعوت به كار شديم؛ يعني هنرمنداني كه قبلا در آنجا كار كردهاند دعوت شدند كه وارد گفتوگو شوند و درباره برنامه سال جديدشان تصميماتي گرفته شود. من هم طبق قرار با نماينده مدير بنياد رودكي وارد مذاكره شدم. با توجه به اينكه خرداد مصادف با ماه مبارك رمضان است و به دليل شبهاي احيا و شهادت امام علي و رحلت امام در حدود 19 يا 20 شب بيشتر نميشود اجرا رفت، ما به اين توافق رسيديم كه براي پرشدن اجراها (براي انجام 45 اجرا) در تيرماه نيز مابقي اجراها را برويم، اما دو هفته بعد دوباره مدير بنياد تماس گرفت كه براي انجام مذاكرات به آنجا برويم كه گفتند فقط خردادماه را در اختيارتان ميگذارند، اما به او گفتم من با 40، 50 سال كار تئاتركردن بايد خيلي ابله باشم که از يك گروه حرفهاي كه با تلويزيون و سينما دارند كار ميكنند بخواهم بعد از دو، سه ماه تمرين فقط براي 20 اجرا دعوت به كارشان كنم. براي همين ديدم در اين شرايط نميشود و از انجامش انصراف داديم.
ولي ميتوانستيد جايی ديگر اجرايش كنيد؟
بله اين متن آرزوي من است و در هر سالني به غير از تالار وحدت اجرايش خواهم كرد و فعلا كنارش گذاشتهام، اما يك روز كارش ميكنم و به مدير بنياد رودكي هم گفتهام كه از دست تو ناراحت هستم و اگر نتوانم اين متن را كار كنم، هم در اين دنيا و هم در آن دنيا نارضايتيام را اعلام ميكنم چون او مانع از تحققش بوده است و از مهدي شفيعي بسيار متشكرم كه نگران حالم بود و از من خواست كه ناراحت نباشم و بالاخره فرصتي براي اجرايش پيش خواهد آمد. تا اينكه بنگاه تئاترال پيش آمد.
آيا علي نصيريان هم برايتان بازي ميكند؟
متأسفانه برايش سخت است كه روزي دو ساعت در ترافيك تابستاني بيايد و برود، اما اعلام كرد كه همراهمان هست و كمكمان ميكند.
تمرينها شروع شده است؟
بله، در مرحله روخواني هستيم و تا چند روز ديگر برميخيزيم كه ميزانسن بدهيم و تا با دو ماه تمرين كار را براي اجراي سنگلج آماده كنيم.
آيا تالار سنگلج جوابگوي گروه حرفهايتان خواهد بود؟
بله... خود آقاي نصيريان هم فقط با سنگلج به خاطر سنتيبودن متن موافق بود و با توجه به تغييراتي كه در تالار سنگلج به وجود آمده و اينكه بعدازظهر خيابان بهشت تبديل به پاركينگي براي تالار خواهد شد، اين فرصت مغتنمي است كه تماشاگران بهراحتي براي ديدنش به اين تالار بيايند.
آيا شما اجراي علي نصيريان از بنگاه تئاترال را ديدهايد؟
بله من در جواني و در جشن هنر شيراز اين اجرا را ديدم و البته من نگاهي به آن اجرا در اجراي خودم ندارم چون از آن زمانه دور شدهايم و بايد اجرائي براي امروزمان باشد.
آيا آن اجرا باكيفيت بود؟
بله... در زمان خودش چند ماه اجرا و با اقبال عمومي مواجه شد و از جمله اجراهايي بود كه ميتوانست در ژانر خودش قابليتهايي را مطرحكند.
هادي مرزبان كارگرداني است كه در تالارهاي مختلف و به شكل كاملا حرفهاي كار ميكند و بيشتر هم در حوزه تئاتر رئاليسم مطرح است، اما هرازگاهي گونههاي ديگر تئاتري را نيز تجربه ميكند. او براي تير و مرداد 96 نمايش بنگاه تئاترال را در سنگلج به صحنه خواهد برد كه در آن ايرج راد، فرزانه كابلي، امين زندگاني، داوود فتحعليبيگي، سعيد اميرسليماني، خسرو احمدي، پريسا مقتدي و مجيد غفاري بازي خواهند كرد. فرزانه كابلي طراح حركات، رضا مهديزاده طراح صحنه، صدف شجاعي طراح لباس و سعيد ذهني آهنگساز از ديگر همكاران او خواهند بود.
جناب مرزبان سال 96 را با چه متني براي اجرا در صحنه آغاز كردهايد؟
اين روزها داريم نمايشنامه بنگاه تئاترال، نوشته علي نصيريان را كه خودش قبل از انقلاب آن را كار كرده بود، تمرين ميكنيم. البته اين متن يك تختحوضي است كه من تغيیراتي در متن دادهام و اين تغييرات طوري است كه به متن لطمه نخورد؛ يعني وفادار به متن نصيريان هستيم بنابراين فقط هم شاهد يك تختحوضي نخواهيد بود چون من ادعايي در اين زمينه ندارم و سعي كردهام به شيوه خودم متن را كار كنم و بنابر آزادي عملي كه حق طبيعي هر گروه تئاتري است دخلوتصرفي در اين اجرا خواهيد ديد.
گويا قرار بود در تالار وحدت هم كار كنيد؟
البته قبل از اين قرار بود كه كمي ديرتر بنگاه تئاترال را كار كنم چون قرار بود آن متني را كه 15 سال است آرزويم شده است، به صحنه بياورم. ميخواستيم دكتر نون، نوشته شهرام رحيميان را كار كنيم و خودم در سفري كه به آمريكا داشتم موفق شدم حضوري اين نويسنده را ملاقات كنم و اجازهاش را بگيرم و او هم مشروط به اجازه ناشر چنين فرصتي را به ما داد و حتي ناشر (نشر نيلوفر) كه آدم متشخص و بافرهنگي است خيلي زود با ما براي اجراي اين متن موافقت كرد.
فكر كنم اقتباس حسين پاكدل نباشد؟
نه، خودم و دو نويسنده ديگر از آن اقتباسي را انجام دادهايم كه بسيار متن لطيف و عاشقانهاي شده است و خودم هم معتقدم كه نبايد در تئاتر به سياست بها داد. بنابراين شوراي نظارت هم مجوزش را داده است.
پس مشكل كجاست؟
مشكل به ناهماهنگيها و بيبرنامگيهاي مديران بنياد رودكي برميگردد. اينها واقعا نه هنرمند و نه هنر را ميشناسند و خيلي راحت هنرمند را رد ميكنند بيآنكه بخواهند برخورد درست كرده باشند و البته آنها هم تقصيركار نيستند چون در كارشان نابلدند.
دقيقا مشكل چگونه ايجاد شده است؟
ببينيد پيش از سال نو از دفتر بنياد رودكي به ما زنگ زدند و دعوت به كار شديم؛ يعني هنرمنداني كه قبلا در آنجا كار كردهاند دعوت شدند كه وارد گفتوگو شوند و درباره برنامه سال جديدشان تصميماتي گرفته شود. من هم طبق قرار با نماينده مدير بنياد رودكي وارد مذاكره شدم. با توجه به اينكه خرداد مصادف با ماه مبارك رمضان است و به دليل شبهاي احيا و شهادت امام علي و رحلت امام در حدود 19 يا 20 شب بيشتر نميشود اجرا رفت، ما به اين توافق رسيديم كه براي پرشدن اجراها (براي انجام 45 اجرا) در تيرماه نيز مابقي اجراها را برويم، اما دو هفته بعد دوباره مدير بنياد تماس گرفت كه براي انجام مذاكرات به آنجا برويم كه گفتند فقط خردادماه را در اختيارتان ميگذارند، اما به او گفتم من با 40، 50 سال كار تئاتركردن بايد خيلي ابله باشم که از يك گروه حرفهاي كه با تلويزيون و سينما دارند كار ميكنند بخواهم بعد از دو، سه ماه تمرين فقط براي 20 اجرا دعوت به كارشان كنم. براي همين ديدم در اين شرايط نميشود و از انجامش انصراف داديم.
ولي ميتوانستيد جايی ديگر اجرايش كنيد؟
بله اين متن آرزوي من است و در هر سالني به غير از تالار وحدت اجرايش خواهم كرد و فعلا كنارش گذاشتهام، اما يك روز كارش ميكنم و به مدير بنياد رودكي هم گفتهام كه از دست تو ناراحت هستم و اگر نتوانم اين متن را كار كنم، هم در اين دنيا و هم در آن دنيا نارضايتيام را اعلام ميكنم چون او مانع از تحققش بوده است و از مهدي شفيعي بسيار متشكرم كه نگران حالم بود و از من خواست كه ناراحت نباشم و بالاخره فرصتي براي اجرايش پيش خواهد آمد. تا اينكه بنگاه تئاترال پيش آمد.
آيا علي نصيريان هم برايتان بازي ميكند؟
متأسفانه برايش سخت است كه روزي دو ساعت در ترافيك تابستاني بيايد و برود، اما اعلام كرد كه همراهمان هست و كمكمان ميكند.
تمرينها شروع شده است؟
بله، در مرحله روخواني هستيم و تا چند روز ديگر برميخيزيم كه ميزانسن بدهيم و تا با دو ماه تمرين كار را براي اجراي سنگلج آماده كنيم.
آيا تالار سنگلج جوابگوي گروه حرفهايتان خواهد بود؟
بله... خود آقاي نصيريان هم فقط با سنگلج به خاطر سنتيبودن متن موافق بود و با توجه به تغييراتي كه در تالار سنگلج به وجود آمده و اينكه بعدازظهر خيابان بهشت تبديل به پاركينگي براي تالار خواهد شد، اين فرصت مغتنمي است كه تماشاگران بهراحتي براي ديدنش به اين تالار بيايند.
آيا شما اجراي علي نصيريان از بنگاه تئاترال را ديدهايد؟
بله من در جواني و در جشن هنر شيراز اين اجرا را ديدم و البته من نگاهي به آن اجرا در اجراي خودم ندارم چون از آن زمانه دور شدهايم و بايد اجرائي براي امروزمان باشد.
آيا آن اجرا باكيفيت بود؟
بله... در زمان خودش چند ماه اجرا و با اقبال عمومي مواجه شد و از جمله اجراهايي بود كه ميتوانست در ژانر خودش قابليتهايي را مطرحكند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.