رئیسی چرا دست به قلم شد
شرق، مرجان توحيدي: سیدابراهیم رئیسی روز گذشته در دو نامه به حسن روحانی و رئيس سازمان صداوسیما، رعایت اخلاق انتخاباتی را گوشزد کرده است. بعد از سخنرانی رئیسی در یکی از دانشگاههای کشور، این اولین حرکت جدی رئیسی بعد از ثبتنام او محسوب میشود؛ یکی نامه به رئيسجمهوري و توصیه اخلاقي به او و دیگری به رئيس سازمانی که حتی ثبتنام شخص رئیسی را پوشش زنده داد. رمزگشایی از این حرکت رئیسی کار سختی به نظر نمیرسد. او با اینکه خواسته با این کار رقیب خود را بر اساس ظنی که دارد، نصیحت کند؛ اما به نظر میرسد در پس این حرکت دنبال کسب وجهه است؛ موضعي پدرمآبانه و خیرخواهانه تا از رهگذر آن بتواند اندوختهای برای خود ذخیره کند. علی تاجرنیا و جهانبخش خانجانی هر دو این حرکت رئیسی را «تبلیغاتی» توصیف کردند؛ یعنی تبلیغ نامحسوس آن در پسِ انذاردادن به رقیب که خودش تبلیغ زودهنگام انجام ندهد.
ژست تبلیغاتی اخلاقمدارانه
درهمینباره، علی تاجرنیا، از اعضای اتحاد ملت، در گفتوگو با «شرق» در ارزیابی خود از حرکت رئیسی و این نامهنگاریها گفت: «تجربه انتخاباتی که رئیسجمهور مستقر برای دوره دوم هم اعلام نامزدی میکند، تنها مربوط به این دوره نیست؛ بلکه مربوط به چهار دوره گذشته است؛ از دوره ریاستجمهوری مقام معظم رهبری گرفته تا هاشمیرفسنجانی، سیدمحمد خاتمی و محمود احمدینژاد. در گذشته به طور عرفی در ایام تبلیغات، پوشش آنچه در فضای تبلیغاتی رخ میداد، برای رئيسجمهور ممنوع بود و صداوسیما هم به آن نمیپرداخت؛ اما به آنچه مربوط به وظایف رئيسجمهوري بود، پرداخته میشود.» این فعال سیاسی ادامه داد: «نمیتوان رئيسجمهور را محدود کرد که وظایف خود را انجام ندهد. در گذشته مثلا اگر سخنان رئيسجمهور در یک ستاد انتخاباتی و نظایر آن انجام میشد، حتما پوشش داده نمیشد؛ بنابراین، این اولینباری است که به پوشش برنامههایی که جزء وظایف رئيسجمهور است، اعتراض میشود. تاجرنیا تأکید کرد: «در حقیقت رئیسی با نوشتن این نامه بیش از اینکه از صداوسیما بخواهد عدالت را رعایت کند، گویا دنبال اثرگذاری از رهگذر این نامه است؛ یعنی آقاي رئیسی دنبال پیامدهای
نامهای است که نوشته است. از نظر من این نامه بیشتر یک ژست تبلیغاتی اخلاقمدارانه است».
او در ادامه صحبت خود، به موضوع تریبونهای رسمی کشور و میزان استفاده از آنها اشاره کرد و گفت: «بحث دیگر این است که موضوع برقراری فرصتهای برابر بههیچعنوان محدود به صداوسیما نمیشود. تریبونهای عمومی زیادی هستند که عموما در اختیار روحانیت، هيئتها و برخي نهادها است که بعضا از آن استفاده شده و عدالت رعایت نمیشود؛ بنابراین این سؤال مطرح میشود که وقتی رئیسی به پوشش خبری برنامههای رئيسجمهور مستقر اعتراض میکند، آیا به پوشش خبری ثبتنام خود از سوی شبکه خبر هم اعتراض کرد؟ آنهم در شرایطی که آن برنامه به صورت زنده پوشش داده شد.
ناپختگی سیاسی
جهانبخش خانجانی، از اعضای شورای مرکزی حزب کارگزاران، هم در گفتوگو با «شرق» اول این نکته را مورد توجه قرار داد که صداوسیما موظف به پوشش برنامههای دولت است. او گفت: «صداوسیما وظیفه دارد مباحث حاکمیتی ازجمله عملکرد قوای سهگانه را پوشش دهد. وقتی رادیو و تلویزیون، دولتی است و از امکانات دولتی تغذیه شده و رئیس آن در جلسات هيئت دولت شرکت میکند، وظیفه دارد عملکرد دولت را در سطح کلان پوشش دهد».
خانجانی درباره علت این نامهنگاری رئیسی گفت: «به نظر من اگرچه نامهنگاری رئیسی در ظاهر اخلاقمدارانه است؛ اما در باطن خود از نوع ديگري است. از این جهت، نوعی ناپختگی سیاسی در این رفتار دیده میشود که یک کاندیدا به صداوسیما درباره رئیسجمهور مستقر اینگونه توصیه میدهد. این درحالی است که صداوسیما خودش در مسیر منویات ايشان حركت ميكند و بیش از این توصیهکردن، اجحاف بیشتر در حق دولت است».
این فعال سیاسی ادامه داد: «من به عنوان کسی که در بدنه وزارت کشور حضور داشته و سخنگو بودم، طبعا برنامههای صداوسیما را رصد میکردم. آنچه در رابطه با وظایف ذاتی و حاکمیتی رئیسجمهور مستقر مطرح شده، صداوسیما درباره پخش آن مانعی ندارد. در مقررات هم به این موضوع تصریح شده است. شما نمیتوانید یک ماه فعالیتهای رئيسجمهور مستقر را نادیده بگیرید به صرف اینکه ایشان نامزد شده است».
او افزود: «در زمان ریاستجمهوریهای سابق، مانند آقای هاشمی و احمدینژاد، هم همین وضعیت حاکم بوده است. آقای رئیسی میتوانند به آرشیو برنامههای صداوسیما و کنداکتور برنامه دسترسی داشته باشند و بررسی کنند در دورههای گذشته شرایط چگونه بوده است».
او تأکید کرد: «باید هرکسی متولی رفتار خودش باشد. هر فردی باید با عمل خود دیگران را به تقوا دعوت کند؛ بنابراین انتشار این نامه از سوی رئیسی، ظاهرا ژستی تبلیغاتی و نوعی مخدوشکردن فضای سیاسی جامعه است و ناخودآگاه به جنگ روانی پرداخته است. این حرکت آقای رئیسی سزاوار این فضای انتخاباتی نیست».
خانجانی در آخر تأکید کرد: «رئیسی چهره برجستهای در حوزه قضائی به شمار میرود و بعید بود ایشان چنین رفتاری را از خود بروز دهد. این از اشتباهات مشاوران ایشان است».
------------------------------------
محمدهاشمي: اعتراض سابقه نداشته است
محمد هاشمی، رئيس سابق سازمان صداوسیما، در گفتوگو با «شرق» اذعان کرد: صداوسیما درباره پخش برنامهها در زمان انتخابات بر اساس قانون انتخابات عمل میکند.
روند پخش برنامههای رئيسجمهور مستقر، در صداوسیما به چه شکل است؟
برنامههایی که در حدود وظایف نامزد است، چه این نامزد رئيسجمهور باشد، چه رئیس مجلس و چه یک وزیر باشد، برای پوشش و پخش آن منعی نداشت و ما آن را پخش میکردیم و آن در چارچوب قوانین و ضوابط سازمان و کشور بود. الان نمیدانم آییننامه صداوسیما یا آییننامه انتخابات تغییر کرده، من اطلاعی دراینزمینه ندارم. آن زمان مثلا وقتی رئیس مجلس نامزد میشد، برنامههای مجلس در روال معمولی پخش میشد و این مسائل به عنوان «تخلف» و «ویژه» تلقی نمیشد. هرآنچه در حدود وظایف کاری آنها تلقی میشد، میتوانست پخش شود.
درشرح وظایف صداوسیما عنوان شده پوشش برنامههای رؤسای قوا در دستور کار قرار بگیرد؟
صداوسیما نیست. این مربوط به قانون انتخابات و آییننامهای است که برای انتخابات نوشته میشد و هيئتی به عنوان هيئت نظارت تعیین میشد که مرکب از دادستان، نماینده وزارت کشور و نماینده صداوسیما بود. اینها ربطی به قانون صداوسیما ندارد و به قانون انتخابات مربوط میشود. در اینجا این مسئله پیشبینی شده بود. الان نمیدانم این قانون تغییر کرده است یا نه؛ اما بعید میدانم از این جهت در آن تغییری ایجاد شده باشد. صداوسيما وظیفه داشت اخبار و گزارشهای مربوطه را در چارچوب قانون انتخابات پخش میکند.
در دوره خود شما تخلفی دراینزمینه صورت گرفته و اعتراضی از این جنس اتفاق افتاده است؟
خیر. من به یاد ندارم در زمان من از این جهت تخلفی صورت گرفته باشد. در کل دوران انتخابات یک مورد اعتراض داشتیم که به دور دوم انتخابات ریاستجمهوری آقای هاشمی باز میگشت و از سوی رقیب ایشان، احمد توکلی، انجام گرفت.توکلی مطالبی را (در فیلم تبلیغاتی) گفته بودند که از نظر هيئت سهنفره نیاز به اصلاح داشت.آقای توکلی هم نامه نوشت و اعتراض کرد که صحبتهای من همین موارد است؛ اما به یاد ندارم صحبتهای ایشان با اصلاح انجام شده پخش شد یا عینا روی آنتن رفت؛ اما در مجموع پخش شد.
شرق، مرجان توحيدي: سیدابراهیم رئیسی روز گذشته در دو نامه به حسن روحانی و رئيس سازمان صداوسیما، رعایت اخلاق انتخاباتی را گوشزد کرده است. بعد از سخنرانی رئیسی در یکی از دانشگاههای کشور، این اولین حرکت جدی رئیسی بعد از ثبتنام او محسوب میشود؛ یکی نامه به رئيسجمهوري و توصیه اخلاقي به او و دیگری به رئيس سازمانی که حتی ثبتنام شخص رئیسی را پوشش زنده داد. رمزگشایی از این حرکت رئیسی کار سختی به نظر نمیرسد. او با اینکه خواسته با این کار رقیب خود را بر اساس ظنی که دارد، نصیحت کند؛ اما به نظر میرسد در پس این حرکت دنبال کسب وجهه است؛ موضعي پدرمآبانه و خیرخواهانه تا از رهگذر آن بتواند اندوختهای برای خود ذخیره کند. علی تاجرنیا و جهانبخش خانجانی هر دو این حرکت رئیسی را «تبلیغاتی» توصیف کردند؛ یعنی تبلیغ نامحسوس آن در پسِ انذاردادن به رقیب که خودش تبلیغ زودهنگام انجام ندهد.
ژست تبلیغاتی اخلاقمدارانه
درهمینباره، علی تاجرنیا، از اعضای اتحاد ملت، در گفتوگو با «شرق» در ارزیابی خود از حرکت رئیسی و این نامهنگاریها گفت: «تجربه انتخاباتی که رئیسجمهور مستقر برای دوره دوم هم اعلام نامزدی میکند، تنها مربوط به این دوره نیست؛ بلکه مربوط به چهار دوره گذشته است؛ از دوره ریاستجمهوری مقام معظم رهبری گرفته تا هاشمیرفسنجانی، سیدمحمد خاتمی و محمود احمدینژاد. در گذشته به طور عرفی در ایام تبلیغات، پوشش آنچه در فضای تبلیغاتی رخ میداد، برای رئيسجمهور ممنوع بود و صداوسیما هم به آن نمیپرداخت؛ اما به آنچه مربوط به وظایف رئيسجمهوري بود، پرداخته میشود.» این فعال سیاسی ادامه داد: «نمیتوان رئيسجمهور را محدود کرد که وظایف خود را انجام ندهد. در گذشته مثلا اگر سخنان رئيسجمهور در یک ستاد انتخاباتی و نظایر آن انجام میشد، حتما پوشش داده نمیشد؛ بنابراین، این اولینباری است که به پوشش برنامههایی که جزء وظایف رئيسجمهور است، اعتراض میشود. تاجرنیا تأکید کرد: «در حقیقت رئیسی با نوشتن این نامه بیش از اینکه از صداوسیما بخواهد عدالت را رعایت کند، گویا دنبال اثرگذاری از رهگذر این نامه است؛ یعنی آقاي رئیسی دنبال پیامدهای
نامهای است که نوشته است. از نظر من این نامه بیشتر یک ژست تبلیغاتی اخلاقمدارانه است».
او در ادامه صحبت خود، به موضوع تریبونهای رسمی کشور و میزان استفاده از آنها اشاره کرد و گفت: «بحث دیگر این است که موضوع برقراری فرصتهای برابر بههیچعنوان محدود به صداوسیما نمیشود. تریبونهای عمومی زیادی هستند که عموما در اختیار روحانیت، هيئتها و برخي نهادها است که بعضا از آن استفاده شده و عدالت رعایت نمیشود؛ بنابراین این سؤال مطرح میشود که وقتی رئیسی به پوشش خبری برنامههای رئيسجمهور مستقر اعتراض میکند، آیا به پوشش خبری ثبتنام خود از سوی شبکه خبر هم اعتراض کرد؟ آنهم در شرایطی که آن برنامه به صورت زنده پوشش داده شد.
ناپختگی سیاسی
جهانبخش خانجانی، از اعضای شورای مرکزی حزب کارگزاران، هم در گفتوگو با «شرق» اول این نکته را مورد توجه قرار داد که صداوسیما موظف به پوشش برنامههای دولت است. او گفت: «صداوسیما وظیفه دارد مباحث حاکمیتی ازجمله عملکرد قوای سهگانه را پوشش دهد. وقتی رادیو و تلویزیون، دولتی است و از امکانات دولتی تغذیه شده و رئیس آن در جلسات هيئت دولت شرکت میکند، وظیفه دارد عملکرد دولت را در سطح کلان پوشش دهد».
خانجانی درباره علت این نامهنگاری رئیسی گفت: «به نظر من اگرچه نامهنگاری رئیسی در ظاهر اخلاقمدارانه است؛ اما در باطن خود از نوع ديگري است. از این جهت، نوعی ناپختگی سیاسی در این رفتار دیده میشود که یک کاندیدا به صداوسیما درباره رئیسجمهور مستقر اینگونه توصیه میدهد. این درحالی است که صداوسیما خودش در مسیر منویات ايشان حركت ميكند و بیش از این توصیهکردن، اجحاف بیشتر در حق دولت است».
این فعال سیاسی ادامه داد: «من به عنوان کسی که در بدنه وزارت کشور حضور داشته و سخنگو بودم، طبعا برنامههای صداوسیما را رصد میکردم. آنچه در رابطه با وظایف ذاتی و حاکمیتی رئیسجمهور مستقر مطرح شده، صداوسیما درباره پخش آن مانعی ندارد. در مقررات هم به این موضوع تصریح شده است. شما نمیتوانید یک ماه فعالیتهای رئيسجمهور مستقر را نادیده بگیرید به صرف اینکه ایشان نامزد شده است».
او افزود: «در زمان ریاستجمهوریهای سابق، مانند آقای هاشمی و احمدینژاد، هم همین وضعیت حاکم بوده است. آقای رئیسی میتوانند به آرشیو برنامههای صداوسیما و کنداکتور برنامه دسترسی داشته باشند و بررسی کنند در دورههای گذشته شرایط چگونه بوده است».
او تأکید کرد: «باید هرکسی متولی رفتار خودش باشد. هر فردی باید با عمل خود دیگران را به تقوا دعوت کند؛ بنابراین انتشار این نامه از سوی رئیسی، ظاهرا ژستی تبلیغاتی و نوعی مخدوشکردن فضای سیاسی جامعه است و ناخودآگاه به جنگ روانی پرداخته است. این حرکت آقای رئیسی سزاوار این فضای انتخاباتی نیست».
خانجانی در آخر تأکید کرد: «رئیسی چهره برجستهای در حوزه قضائی به شمار میرود و بعید بود ایشان چنین رفتاری را از خود بروز دهد. این از اشتباهات مشاوران ایشان است».
------------------------------------
محمدهاشمي: اعتراض سابقه نداشته است
محمد هاشمی، رئيس سابق سازمان صداوسیما، در گفتوگو با «شرق» اذعان کرد: صداوسیما درباره پخش برنامهها در زمان انتخابات بر اساس قانون انتخابات عمل میکند.
روند پخش برنامههای رئيسجمهور مستقر، در صداوسیما به چه شکل است؟
برنامههایی که در حدود وظایف نامزد است، چه این نامزد رئيسجمهور باشد، چه رئیس مجلس و چه یک وزیر باشد، برای پوشش و پخش آن منعی نداشت و ما آن را پخش میکردیم و آن در چارچوب قوانین و ضوابط سازمان و کشور بود. الان نمیدانم آییننامه صداوسیما یا آییننامه انتخابات تغییر کرده، من اطلاعی دراینزمینه ندارم. آن زمان مثلا وقتی رئیس مجلس نامزد میشد، برنامههای مجلس در روال معمولی پخش میشد و این مسائل به عنوان «تخلف» و «ویژه» تلقی نمیشد. هرآنچه در حدود وظایف کاری آنها تلقی میشد، میتوانست پخش شود.
درشرح وظایف صداوسیما عنوان شده پوشش برنامههای رؤسای قوا در دستور کار قرار بگیرد؟
صداوسیما نیست. این مربوط به قانون انتخابات و آییننامهای است که برای انتخابات نوشته میشد و هيئتی به عنوان هيئت نظارت تعیین میشد که مرکب از دادستان، نماینده وزارت کشور و نماینده صداوسیما بود. اینها ربطی به قانون صداوسیما ندارد و به قانون انتخابات مربوط میشود. در اینجا این مسئله پیشبینی شده بود. الان نمیدانم این قانون تغییر کرده است یا نه؛ اما بعید میدانم از این جهت در آن تغییری ایجاد شده باشد. صداوسيما وظیفه داشت اخبار و گزارشهای مربوطه را در چارچوب قانون انتخابات پخش میکند.
در دوره خود شما تخلفی دراینزمینه صورت گرفته و اعتراضی از این جنس اتفاق افتاده است؟
خیر. من به یاد ندارم در زمان من از این جهت تخلفی صورت گرفته باشد. در کل دوران انتخابات یک مورد اعتراض داشتیم که به دور دوم انتخابات ریاستجمهوری آقای هاشمی باز میگشت و از سوی رقیب ایشان، احمد توکلی، انجام گرفت.توکلی مطالبی را (در فیلم تبلیغاتی) گفته بودند که از نظر هيئت سهنفره نیاز به اصلاح داشت.آقای توکلی هم نامه نوشت و اعتراض کرد که صحبتهای من همین موارد است؛ اما به یاد ندارم صحبتهای ایشان با اصلاح انجام شده پخش شد یا عینا روی آنتن رفت؛ اما در مجموع پخش شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.