|

نگاهی به اهمیت شرکت در دوسالانه ونیز

حضور ضعیف، بهتر از عدم‌حضور

علیرضا سمیع‌آذر . منتقد و مدرس هنر

حضور ایران در دوسالانه بین‌المللی «ونیز» بسیار مهم است حتی حضور ضعیف ایران باز هم بهتر از عدم حضور است. دوسالانه ونیز مهم‌ترین رویداد هنری جهان است از این نظر که بیننده‌های بسیار زیادی دارد و حدود 130 کشور در آن شرکت می‌کنند. در همسایگی ایران، کشورهایی هستند که تنها یکی، دو بار در این دوسالانه شرکت کرده‌اند اما حضور آنها تثبیت شده است مثل افغانستان، آذربایجان و امارات. حدود 12سال قبل که ایران به دوسالانه ونیز رفت این کشورها حضور نداشتند و در شش، هفت سال اخیر به ونیز رفته‌اند. مثلا آذربایجان با سرمایه‌گذاری بسیار زیاد نه‌تنها پاویون بلکه یک نمایشگاه مشترک نیز در ونیز برگزار می‌کند. وقتی این کشورها در دوسالانه ونیز حضور دارند اما ایران در این دوره نیست، برایمان سرافکندگی محسوب می‌شود. از سوی دیگر خیلی از بازدیدکنندگانی که دوسالانه ونیز را دنبال می‌کردند ممکن بود فرصت دیدن همه غرفه‌ها را نداشتند اما وقتی فهرست کشورها را می‌دیدند، شاهد اسم ایران بودند درحالی‌که در این دوره حتی نام ایران میان اسم 130 کشور در یکی از مهم‌ترین رویدادهای جهانی نیست. این اتفاق، خوب نیست و مایوس‌کننده است هرچند در دوره‌های قبل هم حضور ایران با آگاهی و شناخت خیلی خوبی صورت نگرفته بود و شناخت درستی از فضایی که برای هنر اقتضا می‌کند، وجود نداشت با اینکه حضور ایران قدرتمند و موثر نبود و با وجود انتقادهایی که نسبت به این نحوه حضور، وجود داشت اما به هر حال اسم ایران را در فهرست کشورها می‌دیدیم ولی حالا همین حضور را هم نداریم که به‌نظرم به دلیل تغییر مدیریت‌هاست.
در حقیقت دوسالانه ونیز صحنه هنر پیشرو، ایده‌های تازه و افکار نوین هنری است. چیزی که نشان‌دهنده فکر نو و طرح تاثیرگذار نباشد، به نظرم در دوسالانه ونیز جای درخششی ندارد و مورد توجه قرار نمی‌گیرد. به اضافه اینکه پاویون کشورها صرفا نمایش تعدادی از آثار هنری نیست بلکه پاویون باید به شکل جذابی طراحی شود تا بیننده حس کند وارد فضای مفهومی یک کشور شده است. متاسفانه پاویون ایران چنین حسی را به بیننده منتقل نمی‌کرد و شما حس می‌کردید، یکسری آثار نمایش داده شده‌اند که هیچ ایده‌ای را از ایران ارایه نمی‌کنند. در دوسالانه ونیز به پاویون جایزه می‌دهند نه به خود آثار. اینطور نیست که با نمایش بهترین آثار، جایزه را به شما بدهند، حتی اگر آثار شاخصی نداشته باشید اما پاویون خیلی خوبی طراحی کرده باشید ممکن است بدرخشید. در پاویون ایران کسی به این موضوع توجه نکرد که خود پاویون هم باید درست طراحی شود فارغ از اینکه چه آثاری را نشان می‌دهد. در دوره‌های قبلی، فضای دوسالانه خوب درک نشده بود و البته انتخاب آثار و هنرمندان با تمام ارزش و احترامی که برای آنها قایل هستم، بهترین نبود با همه اینها بهتر از این بود که ایران در دوسالانه ونیز جایی نداشته باشد و در کاتالوگ و بروشور ونیز نام ایران را می‌دیدیم. حداقل غایب این رویداد نبودیم. متاسفانه امسال ایران از این فرصت استفاده نکرد و ما حضوری در دوسالانه ونیز نداریم هرچند که وقتی هم که حضور داشتیم خردمندانه و هوشمندانه نبود و فقط حضور داشتیم. با این حال به همان هم قانع بودیم.
حضور ایران در دوسالانه بین‌المللی «ونیز» بسیار مهم است حتی حضور ضعیف ایران باز هم بهتر از عدم حضور است. دوسالانه ونیز مهم‌ترین رویداد هنری جهان است از این نظر که بیننده‌های بسیار زیادی دارد و حدود 130 کشور در آن شرکت می‌کنند. در همسایگی ایران، کشورهایی هستند که تنها یکی، دو بار در این دوسالانه شرکت کرده‌اند اما حضور آنها تثبیت شده است مثل افغانستان، آذربایجان و امارات. حدود 12سال قبل که ایران به دوسالانه ونیز رفت این کشورها حضور نداشتند و در شش، هفت سال اخیر به ونیز رفته‌اند. مثلا آذربایجان با سرمایه‌گذاری بسیار زیاد نه‌تنها پاویون بلکه یک نمایشگاه مشترک نیز در ونیز برگزار می‌کند. وقتی این کشورها در دوسالانه ونیز حضور دارند اما ایران در این دوره نیست، برایمان سرافکندگی محسوب می‌شود. از سوی دیگر خیلی از بازدیدکنندگانی که دوسالانه ونیز را دنبال می‌کردند ممکن بود فرصت دیدن همه غرفه‌ها را نداشتند اما وقتی فهرست کشورها را می‌دیدند، شاهد اسم ایران بودند درحالی‌که در این دوره حتی نام ایران میان اسم 130 کشور در یکی از مهم‌ترین رویدادهای جهانی نیست. این اتفاق، خوب نیست و مایوس‌کننده است هرچند در دوره‌های قبل هم حضور ایران با آگاهی و شناخت خیلی خوبی صورت نگرفته بود و شناخت درستی از فضایی که برای هنر اقتضا می‌کند، وجود نداشت با اینکه حضور ایران قدرتمند و موثر نبود و با وجود انتقادهایی که نسبت به این نحوه حضور، وجود داشت اما به هر حال اسم ایران را در فهرست کشورها می‌دیدیم ولی حالا همین حضور را هم نداریم که به‌نظرم به دلیل تغییر مدیریت‌هاست.
در حقیقت دوسالانه ونیز صحنه هنر پیشرو، ایده‌های تازه و افکار نوین هنری است. چیزی که نشان‌دهنده فکر نو و طرح تاثیرگذار نباشد، به نظرم در دوسالانه ونیز جای درخششی ندارد و مورد توجه قرار نمی‌گیرد. به اضافه اینکه پاویون کشورها صرفا نمایش تعدادی از آثار هنری نیست بلکه پاویون باید به شکل جذابی طراحی شود تا بیننده حس کند وارد فضای مفهومی یک کشور شده است. متاسفانه پاویون ایران چنین حسی را به بیننده منتقل نمی‌کرد و شما حس می‌کردید، یکسری آثار نمایش داده شده‌اند که هیچ ایده‌ای را از ایران ارایه نمی‌کنند. در دوسالانه ونیز به پاویون جایزه می‌دهند نه به خود آثار. اینطور نیست که با نمایش بهترین آثار، جایزه را به شما بدهند، حتی اگر آثار شاخصی نداشته باشید اما پاویون خیلی خوبی طراحی کرده باشید ممکن است بدرخشید. در پاویون ایران کسی به این موضوع توجه نکرد که خود پاویون هم باید درست طراحی شود فارغ از اینکه چه آثاری را نشان می‌دهد. در دوره‌های قبلی، فضای دوسالانه خوب درک نشده بود و البته انتخاب آثار و هنرمندان با تمام ارزش و احترامی که برای آنها قایل هستم، بهترین نبود با همه اینها بهتر از این بود که ایران در دوسالانه ونیز جایی نداشته باشد و در کاتالوگ و بروشور ونیز نام ایران را می‌دیدیم. حداقل غایب این رویداد نبودیم. متاسفانه امسال ایران از این فرصت استفاده نکرد و ما حضوری در دوسالانه ونیز نداریم هرچند که وقتی هم که حضور داشتیم خردمندانه و هوشمندانه نبود و فقط حضور داشتیم. با این حال به همان هم قانع بودیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.