|

استقبال از «نویسنده مرده است» با بازی لادن مستوفی و آرش عباسی

شرق: نمایش «نویسنده مرده است»، به نویسندگی و کارگردانی آرش عباسی در حالی در تالار حافظ به صحنه رفته که بازی لادن مستوفی و آرش عباسی، دو نقش اصلی، تاکنون نظرات مساعدی را جلب کرده است. «نویسنده مرده است» تابه‌حال اجراهای موفقی در ایران و خارج از کشور داشته و به‌نوعی نمایشی جهان‌شمول محسوب می‌شود. این سومین‌باری است که اين نمايش در تهران روی صحنه می‌رود؛ پیش‌تر به‌جز ایران، در ایتالیا نیز این نمایش اجرا شده، اما با تغییراتی جدید آماده اجرای مجدد شده است. لیلی رحیمی، ستاره سینمای ایران، قرار است پس از سال‌ها بازیگری برای اولین‌بار کارگردانی را تجربه کند. فیلم‌نامه فیلمش را نمایش‌نامه‌نویس جوانی نوشته است به اسم فرهاد؛ اما حالا در آستانه شروع فیلم‌برداری، فرهاد پیشنهاد تازه‌ای دارد.
آرش عباسی معتقد است نمایش نویسنده مرده است یک حدیث نفس است: «من براساس عشقی که به سینما در دوران نوجوانی داشتم، «نویسنده مرده است» را نوشتم. همه ما در ذهنمان دنیاهایی را خلق کرده‌ایم؛ دنیایی که تلخی هم دارد. در دوران نوجوانی که به سینما می‌رفتم و نویسنده نمایش هم این ارجاع را دارد و درباره سینمارفتنش به سینما بهمن ملایر با زن بازیگر حرف می‌زند. برای من اولین تجربیات دیالوگ‌نویسی‌ام در حین رفتن از سینما به خانه در آن دوران انجام شد. این تجربیات شخصی خیلی به من کمک کرد تا بتوانم حس‌وحال و درونیات شخصیت‌ها را ترسیم کنم و درست بنویسمشان».
برای اولین و دومین‌بار که این نمایش اجرا شد، ایوب آقاخانی، نقش فرهاد را بازی می‌کرد که حالا آرش عباسی این نقش را بازی می‌کند و دراین‌باره معتقد است: ایوب هم شیفته بازیگری است و بهترین گزینه برای ایفای نقش نویسنده نمایش بود، اما برای من همیشه این دغدغه وجود داشت که خودم این نقش را بازی کنم. به‌همین‌دلیل در اجرای جدید از ابتدا مخالف این بودم که بازیگر دیگری این نقش را بازی کند. تصور می‌کردم اگر قرار است دوباره این اجرا را روی صحنه ببرم و خودم حضور نداشته باشم، جذابیت کار برایم کم‌رنگ می‌شود.
پروفسور کریستینا والنتی، استاد تاریخ تئاتر نوین در ایتالیا، هم درباره این نمایش نوشته است: در ظاهر، کلاسیک‌ترین فرم دراماتیک را نشان می‌دهد: در صحنه، دو شخصیت، کشمکشی را زندگی می‌کنند که از طریق دیالوگ بیان می‌شود و از صحبت‌هایشان رفته‌رفته خلق‌وخو، زندگی شخصی، اشتیاق و تنش‌هایشان بروز می‌یابد؛ اما از این تعبیر نخست، نکات دیگری نیز برمی‌آید که فرم درام و عناصر سازنده‌اش را با بحران مواجه می‌کند. دیالوگ، موضوع نمایش، خود شخصیت‌ها و فضایی که در آن بازی می‌کنند، الگوهای عرف نمایشی را درهم می‌شکنند و مرز میان خیال و واقعیت را به بحث می‌گذارند.
او می‌افزاید: کشمکش میان شخصیت‌ها به‌طور مداوم بریده و چندپاره می‌شود. نه به شیوه‌ای خطی به‌سوی نقطه اوج پیش می‌رود و نه در یک فاجعه فرود می‌آید (گرچه چندبار این‌گونه به نظر می‌رسد). داستان به خاطر روایات گوناگونی که شخصیت‌ها از خود نقل می‌کنند یا بهتر است بگوییم به‌واسطه نمایش‌هایی که از خود و از احساساتشان و برنامه‌هایشان برای هم‌ بازی می‌کنند، دست‌خوش تناقض می‌شود و صحنه نیز به‌جای آنکه به فضایی نمادین تبدیل شود، عملا و به‌تدریج به‌عنوان میدان حقیقی نمایان می‌شود.
این نظریه‌پرداز ایتالیایي در ادامه می‌نویسد: درست در اینجا تعبیر دوم بروز می‌یابد؛ وانمودکردن جزء قراردادهای نمایشی به‌حساب نمی‌آید، بلکه خود موضوع درام است. چیزی را شکل نمی‌دهد، جوهره‌ آن را می‌سازد و کشمکشی که شخصیت‌ها با خود به صحنه آورده‌اند عشق نیست (آن‌گونه که از عنوان فیلمی که درباره آن بحث می‌کنند برمی‌آید)، حتی مرگ هم نیست (آن‌گونه که از نمایش‌نامه‌ای که آنها را در میان گرفته است برمی‌آید)، نه به موضوع نمایش مربوط می‌شود و نه به ورای آن برمی‌گردد، بلکه به ناممکن‌بودنِ شخصیت‌ها در درون واقعیت (یا خیال) مربوط می‌شود یا به‌گونه‌ای دیگر به ناممکن‌بودن خودِ تئاتر به‌عنوان فرم اشاره می‌کند. «نویسنده مرده است» به نویسندگی و کارگردانی آرش عباسی از 17 فروردین ساعت 19 به‌مدت 30 شب در تالار حافظ روي صحنه رفته است.

شرق: نمایش «نویسنده مرده است»، به نویسندگی و کارگردانی آرش عباسی در حالی در تالار حافظ به صحنه رفته که بازی لادن مستوفی و آرش عباسی، دو نقش اصلی، تاکنون نظرات مساعدی را جلب کرده است. «نویسنده مرده است» تابه‌حال اجراهای موفقی در ایران و خارج از کشور داشته و به‌نوعی نمایشی جهان‌شمول محسوب می‌شود. این سومین‌باری است که اين نمايش در تهران روی صحنه می‌رود؛ پیش‌تر به‌جز ایران، در ایتالیا نیز این نمایش اجرا شده، اما با تغییراتی جدید آماده اجرای مجدد شده است. لیلی رحیمی، ستاره سینمای ایران، قرار است پس از سال‌ها بازیگری برای اولین‌بار کارگردانی را تجربه کند. فیلم‌نامه فیلمش را نمایش‌نامه‌نویس جوانی نوشته است به اسم فرهاد؛ اما حالا در آستانه شروع فیلم‌برداری، فرهاد پیشنهاد تازه‌ای دارد.
آرش عباسی معتقد است نمایش نویسنده مرده است یک حدیث نفس است: «من براساس عشقی که به سینما در دوران نوجوانی داشتم، «نویسنده مرده است» را نوشتم. همه ما در ذهنمان دنیاهایی را خلق کرده‌ایم؛ دنیایی که تلخی هم دارد. در دوران نوجوانی که به سینما می‌رفتم و نویسنده نمایش هم این ارجاع را دارد و درباره سینمارفتنش به سینما بهمن ملایر با زن بازیگر حرف می‌زند. برای من اولین تجربیات دیالوگ‌نویسی‌ام در حین رفتن از سینما به خانه در آن دوران انجام شد. این تجربیات شخصی خیلی به من کمک کرد تا بتوانم حس‌وحال و درونیات شخصیت‌ها را ترسیم کنم و درست بنویسمشان».
برای اولین و دومین‌بار که این نمایش اجرا شد، ایوب آقاخانی، نقش فرهاد را بازی می‌کرد که حالا آرش عباسی این نقش را بازی می‌کند و دراین‌باره معتقد است: ایوب هم شیفته بازیگری است و بهترین گزینه برای ایفای نقش نویسنده نمایش بود، اما برای من همیشه این دغدغه وجود داشت که خودم این نقش را بازی کنم. به‌همین‌دلیل در اجرای جدید از ابتدا مخالف این بودم که بازیگر دیگری این نقش را بازی کند. تصور می‌کردم اگر قرار است دوباره این اجرا را روی صحنه ببرم و خودم حضور نداشته باشم، جذابیت کار برایم کم‌رنگ می‌شود.
پروفسور کریستینا والنتی، استاد تاریخ تئاتر نوین در ایتالیا، هم درباره این نمایش نوشته است: در ظاهر، کلاسیک‌ترین فرم دراماتیک را نشان می‌دهد: در صحنه، دو شخصیت، کشمکشی را زندگی می‌کنند که از طریق دیالوگ بیان می‌شود و از صحبت‌هایشان رفته‌رفته خلق‌وخو، زندگی شخصی، اشتیاق و تنش‌هایشان بروز می‌یابد؛ اما از این تعبیر نخست، نکات دیگری نیز برمی‌آید که فرم درام و عناصر سازنده‌اش را با بحران مواجه می‌کند. دیالوگ، موضوع نمایش، خود شخصیت‌ها و فضایی که در آن بازی می‌کنند، الگوهای عرف نمایشی را درهم می‌شکنند و مرز میان خیال و واقعیت را به بحث می‌گذارند.
او می‌افزاید: کشمکش میان شخصیت‌ها به‌طور مداوم بریده و چندپاره می‌شود. نه به شیوه‌ای خطی به‌سوی نقطه اوج پیش می‌رود و نه در یک فاجعه فرود می‌آید (گرچه چندبار این‌گونه به نظر می‌رسد). داستان به خاطر روایات گوناگونی که شخصیت‌ها از خود نقل می‌کنند یا بهتر است بگوییم به‌واسطه نمایش‌هایی که از خود و از احساساتشان و برنامه‌هایشان برای هم‌ بازی می‌کنند، دست‌خوش تناقض می‌شود و صحنه نیز به‌جای آنکه به فضایی نمادین تبدیل شود، عملا و به‌تدریج به‌عنوان میدان حقیقی نمایان می‌شود.
این نظریه‌پرداز ایتالیایي در ادامه می‌نویسد: درست در اینجا تعبیر دوم بروز می‌یابد؛ وانمودکردن جزء قراردادهای نمایشی به‌حساب نمی‌آید، بلکه خود موضوع درام است. چیزی را شکل نمی‌دهد، جوهره‌ آن را می‌سازد و کشمکشی که شخصیت‌ها با خود به صحنه آورده‌اند عشق نیست (آن‌گونه که از عنوان فیلمی که درباره آن بحث می‌کنند برمی‌آید)، حتی مرگ هم نیست (آن‌گونه که از نمایش‌نامه‌ای که آنها را در میان گرفته است برمی‌آید)، نه به موضوع نمایش مربوط می‌شود و نه به ورای آن برمی‌گردد، بلکه به ناممکن‌بودنِ شخصیت‌ها در درون واقعیت (یا خیال) مربوط می‌شود یا به‌گونه‌ای دیگر به ناممکن‌بودن خودِ تئاتر به‌عنوان فرم اشاره می‌کند. «نویسنده مرده است» به نویسندگی و کارگردانی آرش عباسی از 17 فروردین ساعت 19 به‌مدت 30 شب در تالار حافظ روي صحنه رفته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.