|

برای بازیگر «خوب، بد، زشت»؛ کلینت ایست‌وود

بر فراز «پل‌های مدیسن کانتی»

محمدعلی سجادی

پل‌های مدیسن کانتی
«مریل استریپ» و «کلینت ایست‌وود» را به هم رساند
شهر ما هم پل‌هایی دارد در هوا
ولی رودخانه‌هایش در ذهن خاک مانده! *
آقای باوقار و خاموش با آن سیگار برگ، که حتی وقتی کنج لبت نیست هم، فکر می‌کنم که هست، وقتی متولد شدی چطور؟! ! وقت بازی با هم بازی‌هات در سانفرانسیسکو، همان حوالی دهه 30. درست می‌گویم دیگر؟ موهایت پرپُشت بود و هست ولی کلاه می‌گذاشتی سر خودت. «لئونه» این کار را می‌کرد یا خودت؟ هرچند فرقی نمی‌کند. وقتی کلاه هم نداری باز آن چشم‌ها کار خودش را می‌کند. حتی وقتی خیلی نرم‌خو می‌شوی، یعنی نرم‌خویی را بازی می‌کنی. حسب سن‌وسال و موقعیت اثر، اثری مثل پل‌های مدیسن کانتی این شرایط را فراهم می‌سازد تا تو نرم‌خو و عاشقیت را بازی کنی، اما باز هم آن تلخ‌وَش و تلخ‌اندیش را با سیگار بدبوی برگ مرده‌اش بر کنج لب حس می‌کنم. خیلی از ماها در ایرانی که تو احتمالا تصوری از آن داری منطبق بر نگاه این روزها، سیاست‌زده و شاید دل‌زده، فیلم‌های تو را دوست داریم. قدیمی‌ترها دست‌پخت اسپاگتی‌ تو «سر جیولئونه» را دوست دارند و موسیقی‌اش را هنوز، اگر توانایی سوت‌زدن داشته باشند، با سوت اجرا می‌کنند. «دم انریکوی» عزیز هنوز گرم با آن موزیک جاودانه‌اش که شده نشانه. نشانه‌ای که با هیبت توی بی‌نام- آقای هیچ‌کس- آن وسترن‌های ایتالیایی یکی می‌شود. ایست‌وود عزیز، تو نمونه خوبی هستی که می‌توانم برای هنرجویان و دانشجویانم مثال بیاورم از اینکه یک بازیگر چقدر می‌تواند سینما هم بفهمد. قاب و دوربین و... را بشناسد. از تجربه کار با «دان سیگل» تلخ‌تر از جان هم بیاموزد. «هاری کثیف» او بشود و در لابه‌لای آن کثافت انسانی- حیوانی سر از «رودخانه مرموز و وحشی» دربیاورد و تا پار‌گی رگ‌هایشان پن پیش برود. (راستی حتم می‌دانی که پن به ایران آمده بود؟) ای آقایی که در می 1930 زاده شدی و تا همین امروز به رنگ روز در نیامدی. گرفتار روزمداری سینما نشدی. ماست خودت را خوردی و می‌خوری تا همین 82- 3‌سالگی. سرپایی و کنار «عزیز میلیون‌دلاری»ات حرکت می‌کنی پا به پای آن در رینگ می‌دوی. سرپایی و فیلم می‌سازی. تو همیشه در ذهنم ایستاده‌ای. حتی اگر حرکت کنی. بجهی. بدوی. تو پلنگی خاموشی که به قلب‌ها خیره شدی. تنها در یکی دوتا از فیلم‌هایت به خودت دهنه زدی مثل همین پل‌های...
تو یادآوری کردی با آثارت البته، که می‌توان هنوز قصه گفت و قصه‌های تکراری هم حتی گفت ولی استوار و جذاب. به امروز توجه داشتی و حتی تجربه‌ای هم در فیلم «آخرت» کردی. اما گرفتارش نشدی. «بچه اشتباهی» تو را دوست دارم. نه دوربینت لرزید و نه ادای چیزی را درآورد. نه کج شد و نه موج‌زده؛ متین و موقر، از دل همان سال‌های تولدت سر و شکل گرفت. من خیال می‌کنم این کودکی تو را هم کم و بیش نشان‌مان می‌دهد. چیزی از کودکی‌ات نمی‌دانم. هرچه می‌دانم از فیلم‌هایت می‌دانم که بازی کردی و ساختی. همین کافیست برای آن که بدانم با چه کسی روبه‌رو هستم بی‌ارجاع به منبعی. چون فیلم‌هایت آینه وجودی تو هستند. مثل خواب‌ها که آینه راستی‌اند، آثار تو هم برای من چنین‌اند. پس تولدت خیلی مبارک آقای ایست‌وود عزیز!
*از مجموعه شعرهای سینمایی‌ام
پل‌های مدیسن کانتی
«مریل استریپ» و «کلینت ایست‌وود» را به هم رساند
شهر ما هم پل‌هایی دارد در هوا
ولی رودخانه‌هایش در ذهن خاک مانده! *
آقای باوقار و خاموش با آن سیگار برگ، که حتی وقتی کنج لبت نیست هم، فکر می‌کنم که هست، وقتی متولد شدی چطور؟! ! وقت بازی با هم بازی‌هات در سانفرانسیسکو، همان حوالی دهه 30. درست می‌گویم دیگر؟ موهایت پرپُشت بود و هست ولی کلاه می‌گذاشتی سر خودت. «لئونه» این کار را می‌کرد یا خودت؟ هرچند فرقی نمی‌کند. وقتی کلاه هم نداری باز آن چشم‌ها کار خودش را می‌کند. حتی وقتی خیلی نرم‌خو می‌شوی، یعنی نرم‌خویی را بازی می‌کنی. حسب سن‌وسال و موقعیت اثر، اثری مثل پل‌های مدیسن کانتی این شرایط را فراهم می‌سازد تا تو نرم‌خو و عاشقیت را بازی کنی، اما باز هم آن تلخ‌وَش و تلخ‌اندیش را با سیگار بدبوی برگ مرده‌اش بر کنج لب حس می‌کنم. خیلی از ماها در ایرانی که تو احتمالا تصوری از آن داری منطبق بر نگاه این روزها، سیاست‌زده و شاید دل‌زده، فیلم‌های تو را دوست داریم. قدیمی‌ترها دست‌پخت اسپاگتی‌ تو «سر جیولئونه» را دوست دارند و موسیقی‌اش را هنوز، اگر توانایی سوت‌زدن داشته باشند، با سوت اجرا می‌کنند. «دم انریکوی» عزیز هنوز گرم با آن موزیک جاودانه‌اش که شده نشانه. نشانه‌ای که با هیبت توی بی‌نام- آقای هیچ‌کس- آن وسترن‌های ایتالیایی یکی می‌شود. ایست‌وود عزیز، تو نمونه خوبی هستی که می‌توانم برای هنرجویان و دانشجویانم مثال بیاورم از اینکه یک بازیگر چقدر می‌تواند سینما هم بفهمد. قاب و دوربین و... را بشناسد. از تجربه کار با «دان سیگل» تلخ‌تر از جان هم بیاموزد. «هاری کثیف» او بشود و در لابه‌لای آن کثافت انسانی- حیوانی سر از «رودخانه مرموز و وحشی» دربیاورد و تا پار‌گی رگ‌هایشان پن پیش برود. (راستی حتم می‌دانی که پن به ایران آمده بود؟) ای آقایی که در می 1930 زاده شدی و تا همین امروز به رنگ روز در نیامدی. گرفتار روزمداری سینما نشدی. ماست خودت را خوردی و می‌خوری تا همین 82- 3‌سالگی. سرپایی و کنار «عزیز میلیون‌دلاری»ات حرکت می‌کنی پا به پای آن در رینگ می‌دوی. سرپایی و فیلم می‌سازی. تو همیشه در ذهنم ایستاده‌ای. حتی اگر حرکت کنی. بجهی. بدوی. تو پلنگی خاموشی که به قلب‌ها خیره شدی. تنها در یکی دوتا از فیلم‌هایت به خودت دهنه زدی مثل همین پل‌های...
تو یادآوری کردی با آثارت البته، که می‌توان هنوز قصه گفت و قصه‌های تکراری هم حتی گفت ولی استوار و جذاب. به امروز توجه داشتی و حتی تجربه‌ای هم در فیلم «آخرت» کردی. اما گرفتارش نشدی. «بچه اشتباهی» تو را دوست دارم. نه دوربینت لرزید و نه ادای چیزی را درآورد. نه کج شد و نه موج‌زده؛ متین و موقر، از دل همان سال‌های تولدت سر و شکل گرفت. من خیال می‌کنم این کودکی تو را هم کم و بیش نشان‌مان می‌دهد. چیزی از کودکی‌ات نمی‌دانم. هرچه می‌دانم از فیلم‌هایت می‌دانم که بازی کردی و ساختی. همین کافیست برای آن که بدانم با چه کسی روبه‌رو هستم بی‌ارجاع به منبعی. چون فیلم‌هایت آینه وجودی تو هستند. مثل خواب‌ها که آینه راستی‌اند، آثار تو هم برای من چنین‌اند. پس تولدت خیلی مبارک آقای ایست‌وود عزیز!
*از مجموعه شعرهای سینمایی‌ام

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.