|

خلع سلاح جدایی‌طلبان «باسک» رسما آغاز شد

پایان یک مأموریت نیم‌قرنی

پس از چهار دهه فعالیت مسلحانه برای جدایی منطقه باسک از اسپانیا و فرانسه، روند تحویل اسلحه گروه جدایی‌طلب ملی‌گرای «اتا» با نام کامل «سرزمین باسک و آزادی» در نهایت روز گذشته آغاز شد. ماه گذشته و شش سال پس از اعلام آتش‌بس گروه جدایی‌طلب «اتا»، این گروه قول داد که تمامی اسلحه‌های خود را تحویل دهد. این گروه جدایی‌طلب فهرستی از انبارهای تسلیحات خود را به مقامات رسمی فرانسه تحویل داد و اعلام کرد 118 تپانچه، تفنگ و سلاح‌های خودکار، 25هزارو 700 گلوله و دوهزارو 875 کیلوگرم مواد انفجاری را به مقامات فرانسه تحویل می‌دهد. به گزارش گاردین، اتا در اسنادی که به زبان اسپانیولی، فرانسوی و باسک نوشته شده اطلاعات هشت انبار مهمات خود را به مقامات فرانسوی داده اما رسانه‌ها از مکان این انبارها مطلع نیستند هرچند به نظر می‌رسد تمامی یا دست‌کم اکثر این انبارها در خاک فرانسه هستند. یکی دیگر از ابهامات موجود این است که آیا اتا که اکنون خود را گروهی غیرمسلح می‌خواند همه تسلیحات خود را تحویل داده است یا خیر. با این همه اکنون بسیاری امیدوارند با این اقدام اتا، نیم قرن خشونت به پایان رسیده باشد. آن‌طور که گاردین در گزارش اختصاصی خود نوشته است، در مراسمی محتاطانه پشت درهای بسته در شهرداری بایون واقع در جنوب غربی فرانسه، یکی از فعالان محیط ‌زیست باسک اسناد این گروه را به ماتئو ماریا زوپی، اسقف اعظم ایتالیایی و هارولد گوود، کشیش ایرلندی، تحویل داد. این سند را سپس به مقامات فرانسوی تحویل داده‌اند. ماتیاس فکل، وزیر کشور فرانسه، روز تحویل تسلیحات اتا را روزی مهم خوانده و گفته عملیاتی در جریان است تا این تسلیحات به موقعیتی امن منتقل شوند. دولت اسپانیا هم اعلام کرده است خلع سلاح اتا، اقدامی یکجانبه از طرف این گروه است و در مقابل، هیچ امتیازی به این گروه داده نخواهد شد.
تقریبا نیم‌قرن پس از آغاز عملیات‌های خشونت‌آمیز علیه دیکتاتوری ‌ژنرال فرانسیسکو فرانکو در اسپانیا و امتناع از به‌رسمیت‌شناختن دولت‌های اسپانیایی که پس از مرگ فرانکو در سال 1975 به قدرت رسیدند، اکنون اتا عطای فعالیت‌های مسلحانه را به لقایش بخشیده است. این گروه به دنبال تشکیل کشوری مستقل در سرزمین باسک است؛ یکی از بخش‌های 17گانه خودمختار کشور اسپانیا که در شمال این کشور و جنوب غربی فرانسه قرار دارد. مردم این سرزمین با هجوم اقوام و ملت‌های دیگر نژادشان مختلط شد اما به‌طور کلی تسلیم هیچ قومی نشده و همیشه کوشش کردند خود را مستقل و تا حدی آزاد نگه دارند. با وجود اعمال اصلاحات در قانون اساسی جدید اسپانیا (پس از مرگ فرانسیسکو فرانکو در سال 1975) که امکان خودمختاری محلی در آن قید شده، جدایی‌طلبان باسک خواستار رد هرگونه ارتباط با دولت اسپانیا هستند.
این گروه در سال‌های فعالیت خود 829 نفر را در تیراندازی، ترور و بمب‌گذاری کشت و اگرچه از سال 2011 اعلام آتش‌بس کرده بود اما سلاح‌های خود را تحویل نداده بود. اولین اقدام عملی این گروه سوء قصد به جان لویس کاریرو بلانکو، جانشین فرانکو در سال ۱۹۷۳ بود که منجر به مرگ او شد. از دستاوردهای مهم این عمل برچیده‌شدن حکومت دیکتاتوری در اسپانیا بود که توجه اسپانیایی‌ها به‌ویژه گروه‌های دموکرات را برانگیخت. پس از ترور لویس کاریرو بلانکو این گروه فعالیت‌های خود را برای مبارزه با تبعیض گسترش داد؛ ولی در سال ۱۹۸۷ حمله این گروه به سوپرمارکتی در بارسلون به کشته‌شدن ۲۱ نفر انجامید و از آن پس از اتا به‌عنوان گروهی تروریستی یاد شد. از عملیات‌های دیگر این گروه می‌توان به گروگان‌گیری اورتگا لارا، نگهبان زندان، اشاره کرد که پس از ۵۳۲ روز در سال ۱۹۹۷ آزاد شد. ترور میخائیل آنجل بلانکو، نماینده یک حزب مردمی در ۱۰ جولای ۱۹۹۷ هم یکی دیگر از اقدامات این گروه بود که با اعتراضات ‌میلیونی مردم مواجه شد. در مارس سال ۲۰۰۶، گروه اتا به دولت اسپانیا اعلام آتش‌بس داد ولی این پیشنهاد در همان ابتدا در زمان مذاکرات ابتدایی به دلیل کشته‌شدن دو شهروند اکوادوری و حمله به فروشگاهی بین‌المللی در مادرید در سال ۲۰۰۶ از طرف دولت رد شد. اما آخرین حمله مرگ‌بار این گروه به سال 2010 بازمی‌گردد، یعنی زمانی که یک افسر پلیس در تیراندازی شبه‌نظامیان اتا در حومه پاریس کشته شد. در سال‌های اخیر و با دستگیری صدها عضو این گروه از جمله رهبرش و کنترل پلیس بر انبارهای مهمات این گروه، اتا به‌مراتب ضعیف‌تر از همیشه شده بود. اتا پیش‌تر در ازای عفو یا بهبود شرایط حدود 350 نفر از اعضایش که در زندان‌های اسپانیا و فرانسه به سر می‌برند حاضر به مذاکره شده بود اما مشخص نیست که حتی با وجود تحویل سلاح درخواست‌های این گروه عملی شود. یکی دیگر از پرسش‌های پیش‌ِروی این عقب‌نشینی، آینده آن دست اعضای این گروه هستند که مخالف آتش‌بس و تحویل سلاح بوده‌اند. ازهمین‌رو به باور تحلیلگران خطر ایجاد یک گروه انشعابی و نگرانی درباره رویکرد تندروهای این گروه بسیار است.

پس از چهار دهه فعالیت مسلحانه برای جدایی منطقه باسک از اسپانیا و فرانسه، روند تحویل اسلحه گروه جدایی‌طلب ملی‌گرای «اتا» با نام کامل «سرزمین باسک و آزادی» در نهایت روز گذشته آغاز شد. ماه گذشته و شش سال پس از اعلام آتش‌بس گروه جدایی‌طلب «اتا»، این گروه قول داد که تمامی اسلحه‌های خود را تحویل دهد. این گروه جدایی‌طلب فهرستی از انبارهای تسلیحات خود را به مقامات رسمی فرانسه تحویل داد و اعلام کرد 118 تپانچه، تفنگ و سلاح‌های خودکار، 25هزارو 700 گلوله و دوهزارو 875 کیلوگرم مواد انفجاری را به مقامات فرانسه تحویل می‌دهد. به گزارش گاردین، اتا در اسنادی که به زبان اسپانیولی، فرانسوی و باسک نوشته شده اطلاعات هشت انبار مهمات خود را به مقامات فرانسوی داده اما رسانه‌ها از مکان این انبارها مطلع نیستند هرچند به نظر می‌رسد تمامی یا دست‌کم اکثر این انبارها در خاک فرانسه هستند. یکی دیگر از ابهامات موجود این است که آیا اتا که اکنون خود را گروهی غیرمسلح می‌خواند همه تسلیحات خود را تحویل داده است یا خیر. با این همه اکنون بسیاری امیدوارند با این اقدام اتا، نیم قرن خشونت به پایان رسیده باشد. آن‌طور که گاردین در گزارش اختصاصی خود نوشته است، در مراسمی محتاطانه پشت درهای بسته در شهرداری بایون واقع در جنوب غربی فرانسه، یکی از فعالان محیط ‌زیست باسک اسناد این گروه را به ماتئو ماریا زوپی، اسقف اعظم ایتالیایی و هارولد گوود، کشیش ایرلندی، تحویل داد. این سند را سپس به مقامات فرانسوی تحویل داده‌اند. ماتیاس فکل، وزیر کشور فرانسه، روز تحویل تسلیحات اتا را روزی مهم خوانده و گفته عملیاتی در جریان است تا این تسلیحات به موقعیتی امن منتقل شوند. دولت اسپانیا هم اعلام کرده است خلع سلاح اتا، اقدامی یکجانبه از طرف این گروه است و در مقابل، هیچ امتیازی به این گروه داده نخواهد شد.
تقریبا نیم‌قرن پس از آغاز عملیات‌های خشونت‌آمیز علیه دیکتاتوری ‌ژنرال فرانسیسکو فرانکو در اسپانیا و امتناع از به‌رسمیت‌شناختن دولت‌های اسپانیایی که پس از مرگ فرانکو در سال 1975 به قدرت رسیدند، اکنون اتا عطای فعالیت‌های مسلحانه را به لقایش بخشیده است. این گروه به دنبال تشکیل کشوری مستقل در سرزمین باسک است؛ یکی از بخش‌های 17گانه خودمختار کشور اسپانیا که در شمال این کشور و جنوب غربی فرانسه قرار دارد. مردم این سرزمین با هجوم اقوام و ملت‌های دیگر نژادشان مختلط شد اما به‌طور کلی تسلیم هیچ قومی نشده و همیشه کوشش کردند خود را مستقل و تا حدی آزاد نگه دارند. با وجود اعمال اصلاحات در قانون اساسی جدید اسپانیا (پس از مرگ فرانسیسکو فرانکو در سال 1975) که امکان خودمختاری محلی در آن قید شده، جدایی‌طلبان باسک خواستار رد هرگونه ارتباط با دولت اسپانیا هستند.
این گروه در سال‌های فعالیت خود 829 نفر را در تیراندازی، ترور و بمب‌گذاری کشت و اگرچه از سال 2011 اعلام آتش‌بس کرده بود اما سلاح‌های خود را تحویل نداده بود. اولین اقدام عملی این گروه سوء قصد به جان لویس کاریرو بلانکو، جانشین فرانکو در سال ۱۹۷۳ بود که منجر به مرگ او شد. از دستاوردهای مهم این عمل برچیده‌شدن حکومت دیکتاتوری در اسپانیا بود که توجه اسپانیایی‌ها به‌ویژه گروه‌های دموکرات را برانگیخت. پس از ترور لویس کاریرو بلانکو این گروه فعالیت‌های خود را برای مبارزه با تبعیض گسترش داد؛ ولی در سال ۱۹۸۷ حمله این گروه به سوپرمارکتی در بارسلون به کشته‌شدن ۲۱ نفر انجامید و از آن پس از اتا به‌عنوان گروهی تروریستی یاد شد. از عملیات‌های دیگر این گروه می‌توان به گروگان‌گیری اورتگا لارا، نگهبان زندان، اشاره کرد که پس از ۵۳۲ روز در سال ۱۹۹۷ آزاد شد. ترور میخائیل آنجل بلانکو، نماینده یک حزب مردمی در ۱۰ جولای ۱۹۹۷ هم یکی دیگر از اقدامات این گروه بود که با اعتراضات ‌میلیونی مردم مواجه شد. در مارس سال ۲۰۰۶، گروه اتا به دولت اسپانیا اعلام آتش‌بس داد ولی این پیشنهاد در همان ابتدا در زمان مذاکرات ابتدایی به دلیل کشته‌شدن دو شهروند اکوادوری و حمله به فروشگاهی بین‌المللی در مادرید در سال ۲۰۰۶ از طرف دولت رد شد. اما آخرین حمله مرگ‌بار این گروه به سال 2010 بازمی‌گردد، یعنی زمانی که یک افسر پلیس در تیراندازی شبه‌نظامیان اتا در حومه پاریس کشته شد. در سال‌های اخیر و با دستگیری صدها عضو این گروه از جمله رهبرش و کنترل پلیس بر انبارهای مهمات این گروه، اتا به‌مراتب ضعیف‌تر از همیشه شده بود. اتا پیش‌تر در ازای عفو یا بهبود شرایط حدود 350 نفر از اعضایش که در زندان‌های اسپانیا و فرانسه به سر می‌برند حاضر به مذاکره شده بود اما مشخص نیست که حتی با وجود تحویل سلاح درخواست‌های این گروه عملی شود. یکی دیگر از پرسش‌های پیش‌ِروی این عقب‌نشینی، آینده آن دست اعضای این گروه هستند که مخالف آتش‌بس و تحویل سلاح بوده‌اند. ازهمین‌رو به باور تحلیلگران خطر ایجاد یک گروه انشعابی و نگرانی درباره رویکرد تندروهای این گروه بسیار است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.