بارم رفت که رفت!
سعید برآبادی
شهرداری دور میدان وثوق، بنر بزرگی نصب کرده که فتوای آیتالله مکارمشیرازی را درباره دستفروشی نشان میدهد. اینطرف و آنطرف سیمتری نارمک هم مأموران سدمعبر ایستادهاند با لباسهای تیرهرنگ و البته چند مأمور شهرداری لباسشخصی هم در حال گشتزنی هستند. دستفروشها در میان اینهمه، به روشهایی کار خود را میکنند: گلفروشها در کنار درهای باز بانکها دستهگلها را برای چندینساعت در دست نگه میدارند، روسریفروشها دور میدان هفتحوض، بستههای روسری و شال را ریختهاند توی ساکی و بندش را انداختهاند دور گردن، لوازمالتحریرفروشها هم همینطور. گاهی در وسطهای کوچه میتوان ماشینهایی را دید که صندوق عقب خود را بالا زدهاند و عطر و لباس میفروشند. یکی ایستاده دمِ کوچه و کشیک میدهد و مشتری میفرستد و آن دیگری مشتریها را پرزنت میکند که اینها خرید شبِ عید از ترکیه است: «با این قیمت هیچجا پارچه بهتون نمیدن، ما تیشرت میدیم 30 تومن». لباسشخصیها ماشین موردنظر را رد میزنند، خبری میدهند به مأمورها. مأمورها ناگهان هجوم میآورند، شاید بشود مدارا کرد و کار به ضبط بارشان ختم نشود، اما دعوا راه میافتد، مرد حاضر نیست در
صندوق ماشین را ببندد و برود ردِ کارش: «واسه چی؟ نمیخوام برم! دمِ خونمه! جرم که نکردم، لباس آوردم و دارم ارزونتر میفروشم که مردم بتونن بخرن! این جرمه؟» و بحث بدون کلامی ختم میشود. مأموران میروند. مرد اما نگران است، جای ماشین را عوض میکند و دوباره مشغول میشود. خبری از سبزه عید هم نیست یا اگر هست به اندازه کفِ دست و قیمت، مثلا پنج هزار تومان. نه عدس، نه جو و گندم، در بهترین حالت همان ارزن است و شاید هم ذرت. بههمینخاطر هم که قیمتها بالا رفتهاند و دستفروشها هم بساطشان از سبزه خالی است: «امسال میگویند سبزه خوب نیست و بهتر است در سفره هفتسین نباشد، این دیگر چه صیغهای است؟ مگر سبزه بد است برای محیط زیست؟ اینکه آدم به اندازه یک کفِ دست سبزی و آبادانی ایجاد کند و سر سفره بگذارد و دلش حال بیاید بد است؟». اما انگار توصیهها مقبول مردم افتاده و کسی دیگر به دنبال سبزههای نوروزی نیست، بهجای آن مردم افتادهاند دنبال سبزههای مصنوعی و حتی چینی. عروسکهایی با متوسط قیمت 40 تا 60 هزار تومان که سرشان پر است از دانههای گندم و اگر آب رویشان بریزی سبز میشود! جلالخالق! این را پیرمردی میگوید که میخواهد از
دستفروش یکی از همین عروسکها را بخرد، اما منصرف میشود، راهش را میگیرد و میرود.
زنِ جوان کمی از پل هوایی را با سبدهای گلش گرفته، اما عابران هرروزه چهارراه سرسبز، او را خوب میشناسند. گلهایش ارزان و تازهاند و معلوم است که از سر ناچاری، چنین کاری میکند: «شاید روزی یکبار، شاید هم بیشتر. گیر که هست، اما خیلیوقتها مراعات حالم را میکنند. به آنها گفتهام که شوهرم مریض است و نامه از بهزیستی هم دارم، نشانشان دادهام و کاری به کارم نداشتند، اما تابستان امسال یکبار همه زاروزندگیام که همین چند جعبه گل بود را بردند. دنبالشرفتن هم بیهوده بود». میپرسم که چرا نمیرود به مناطقی که دستفروشی در آن آزاد اعلام شده؟ از این مراکز خبری ندارد، اما شهرداری فهرستی از خیابانهای کمترددِ نزدیک به خیابانهای شلوغ را برای دستفروشی اعلام کرده؛ مثلا در منطقه هشت، خیابان دماوند (حدفاصل سبلان تا خیابان آیت)، ضلع جنوبی میدان رسالت و میدان نبوت. زن اما از این جاها خبری ندارد، فقط میداند که مشتریاش اینجاست و آنجا، محل گذر: «هیچ دستفروشی حاضر نمیشه اونجاها بره، اونجاها پَرتَن. این کار رو میکنن تا اونجا شلوغ بشه، به نفع کسبهاش». بازار عید شلوغ است و مردم، بیپول. خرید، از دستفروشها آنقدر باب شده که
از کیف و کفش تا سفره هفتسین را کنار خیابان میشود خرید اما اگر پای قانون به میان بیاید، مأموران شهرداری میتوانند جنس دستفروشها را ببرند و شبِ عیدی آنها را از کاسبی بیندازند: «یهبار که بارم رو برده بودن، تا دادگاه هم رفتم، گفتم خلافی نکردم، یه مشت شمع و مشک عنبر فروختم. قاضی به حرفام گوش نداد، گفت که قانون شهرداریها، به مأموران شهرداری اجازه داده تا با هرگونه سدمعبر از جمله دستفروشی مقابله کنن و برای این کار نه نیازی به دستور قضائی هست و نه منِ مالباخته میتونم ادعای خسارت کنم، خلاصه بارم رفت که رفت». در برگشت، پرایدِ لباسفروش، دیگر در کوچه نیست، بنر شهرداری اما هنوز دور میدان است.
شهرداری دور میدان وثوق، بنر بزرگی نصب کرده که فتوای آیتالله مکارمشیرازی را درباره دستفروشی نشان میدهد. اینطرف و آنطرف سیمتری نارمک هم مأموران سدمعبر ایستادهاند با لباسهای تیرهرنگ و البته چند مأمور شهرداری لباسشخصی هم در حال گشتزنی هستند. دستفروشها در میان اینهمه، به روشهایی کار خود را میکنند: گلفروشها در کنار درهای باز بانکها دستهگلها را برای چندینساعت در دست نگه میدارند، روسریفروشها دور میدان هفتحوض، بستههای روسری و شال را ریختهاند توی ساکی و بندش را انداختهاند دور گردن، لوازمالتحریرفروشها هم همینطور. گاهی در وسطهای کوچه میتوان ماشینهایی را دید که صندوق عقب خود را بالا زدهاند و عطر و لباس میفروشند. یکی ایستاده دمِ کوچه و کشیک میدهد و مشتری میفرستد و آن دیگری مشتریها را پرزنت میکند که اینها خرید شبِ عید از ترکیه است: «با این قیمت هیچجا پارچه بهتون نمیدن، ما تیشرت میدیم 30 تومن». لباسشخصیها ماشین موردنظر را رد میزنند، خبری میدهند به مأمورها. مأمورها ناگهان هجوم میآورند، شاید بشود مدارا کرد و کار به ضبط بارشان ختم نشود، اما دعوا راه میافتد، مرد حاضر نیست در
صندوق ماشین را ببندد و برود ردِ کارش: «واسه چی؟ نمیخوام برم! دمِ خونمه! جرم که نکردم، لباس آوردم و دارم ارزونتر میفروشم که مردم بتونن بخرن! این جرمه؟» و بحث بدون کلامی ختم میشود. مأموران میروند. مرد اما نگران است، جای ماشین را عوض میکند و دوباره مشغول میشود. خبری از سبزه عید هم نیست یا اگر هست به اندازه کفِ دست و قیمت، مثلا پنج هزار تومان. نه عدس، نه جو و گندم، در بهترین حالت همان ارزن است و شاید هم ذرت. بههمینخاطر هم که قیمتها بالا رفتهاند و دستفروشها هم بساطشان از سبزه خالی است: «امسال میگویند سبزه خوب نیست و بهتر است در سفره هفتسین نباشد، این دیگر چه صیغهای است؟ مگر سبزه بد است برای محیط زیست؟ اینکه آدم به اندازه یک کفِ دست سبزی و آبادانی ایجاد کند و سر سفره بگذارد و دلش حال بیاید بد است؟». اما انگار توصیهها مقبول مردم افتاده و کسی دیگر به دنبال سبزههای نوروزی نیست، بهجای آن مردم افتادهاند دنبال سبزههای مصنوعی و حتی چینی. عروسکهایی با متوسط قیمت 40 تا 60 هزار تومان که سرشان پر است از دانههای گندم و اگر آب رویشان بریزی سبز میشود! جلالخالق! این را پیرمردی میگوید که میخواهد از
دستفروش یکی از همین عروسکها را بخرد، اما منصرف میشود، راهش را میگیرد و میرود.
زنِ جوان کمی از پل هوایی را با سبدهای گلش گرفته، اما عابران هرروزه چهارراه سرسبز، او را خوب میشناسند. گلهایش ارزان و تازهاند و معلوم است که از سر ناچاری، چنین کاری میکند: «شاید روزی یکبار، شاید هم بیشتر. گیر که هست، اما خیلیوقتها مراعات حالم را میکنند. به آنها گفتهام که شوهرم مریض است و نامه از بهزیستی هم دارم، نشانشان دادهام و کاری به کارم نداشتند، اما تابستان امسال یکبار همه زاروزندگیام که همین چند جعبه گل بود را بردند. دنبالشرفتن هم بیهوده بود». میپرسم که چرا نمیرود به مناطقی که دستفروشی در آن آزاد اعلام شده؟ از این مراکز خبری ندارد، اما شهرداری فهرستی از خیابانهای کمترددِ نزدیک به خیابانهای شلوغ را برای دستفروشی اعلام کرده؛ مثلا در منطقه هشت، خیابان دماوند (حدفاصل سبلان تا خیابان آیت)، ضلع جنوبی میدان رسالت و میدان نبوت. زن اما از این جاها خبری ندارد، فقط میداند که مشتریاش اینجاست و آنجا، محل گذر: «هیچ دستفروشی حاضر نمیشه اونجاها بره، اونجاها پَرتَن. این کار رو میکنن تا اونجا شلوغ بشه، به نفع کسبهاش». بازار عید شلوغ است و مردم، بیپول. خرید، از دستفروشها آنقدر باب شده که
از کیف و کفش تا سفره هفتسین را کنار خیابان میشود خرید اما اگر پای قانون به میان بیاید، مأموران شهرداری میتوانند جنس دستفروشها را ببرند و شبِ عیدی آنها را از کاسبی بیندازند: «یهبار که بارم رو برده بودن، تا دادگاه هم رفتم، گفتم خلافی نکردم، یه مشت شمع و مشک عنبر فروختم. قاضی به حرفام گوش نداد، گفت که قانون شهرداریها، به مأموران شهرداری اجازه داده تا با هرگونه سدمعبر از جمله دستفروشی مقابله کنن و برای این کار نه نیازی به دستور قضائی هست و نه منِ مالباخته میتونم ادعای خسارت کنم، خلاصه بارم رفت که رفت». در برگشت، پرایدِ لباسفروش، دیگر در کوچه نیست، بنر شهرداری اما هنوز دور میدان است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.